Άγι Γεωργιάδη ν. Μιχάλη Αρσιώτη κ.α., Αρ. Αγωγής: 3861/05, 10.11.08

(1968)3 All E R 442 επιβεβαιώθηκε, ότι η βία μπορεί να ασκηθεί, είτε κατ' ευθεία από το σώμα του παραβάτη, είτε διά μέσου κάποιου οργάνου, το οποίο ελέγχεται από τις πράξεις του. Έτσι, είναι επίθεση είτε είναι το χέρι του παραβάτη, που έρχεται σε επαφή με το σώμα του παραπονούμενου, είτε είναι ένα όργανο, το οποίο ο παραβάτης κρατά στο χέρι του και χρησιμοποιεί για να ασκήσει βία. Η πρόθεση είναι αυτή που ξεχωρίζει το αδίκημα της επίθεσης από το αδίκημα της αμέλειας. Απαιτείται η απόδειξη πρόθεσης άσκησης βίας κατά του προσώπου άλλου. Όπου, όμως, η χρήση βίας είναι αποτέλεσμα αμελούς πράξης, τότε η βάση αγωγής θα πρέπει να είναι αμέλεια και όχι επίθεση (Βλ., επίσης, Wilson v. Pringle, πιο πάνω, και Rasid v. Braybrook

(1972)8 JSC 1082). Στην Αγγλική υπόθεση Letang v. Cooper

(1964)2 All E R 929 υποδείχτηκαν τα ακόλουθα: «If one man intentionally applies force directly to another, the plaintiff has a cause of action in assault and battery, or . in trespass to the person. The least touching of another in anger is a battery. If he does not inflict injury intentionally, but only unintentionally, the plaintiff has no cause of action today in trespass. His only cause of action is in negligence, and then only on proof of want of reasonable care». Σε μετάφραση: «Αν κάποιος εκ προθέσεως ασκήσει βία ευθέως πάνω σε άλλον, τότε ο ενάγοντας έχει αγώγιμο δικαίωμα για επίθεση ή βιαιοπραγία ή . επέμβαση στο πρόσωπο. Το παραμικρό άγγιγμα με θυμό συνιστά βιαιοπραγία. Αν, όμως, δεν προξενήσει βλάβη εκ προθέσεως, αλλά μόνο άνευ προθέσεως, ο ενάγοντας σήμερα δεν έχει αγώγιμο δικαίωμα για επέμβαση στο πρόσωπο. Έχει μόνο αγώγιμο δικαίωμα για αμέλεια και μόνο κατόπιν απόδειξης παράλειψης επίδειξης εύλογης φροντίδας». Τέλος, το αδίκημα διαπράττεται μόνο όπου δεν υπάρχει συναίνεση για την εφαρμογή της βίας. Η ύπαρξη συναίνεσης, εκτός αν λήφθηκε με απάτη, εμποδίζει την πράξη από του να είναι παράνομη. Στην υπό εξέταση περίπτωση οι Εναγόμενοι χτυπώντας τον Ενάγοντα με τα χέρια σε διάφορα μέρη του σώματός του και ρίχνοντας τον ταυτόχρονα δύο φορές κάτω στο έδαφος, σαφώς, άσκησαν βία κατά του προσώπου του χωρίς την συναίνεσή του. Η πρόθεση εμπεριέχει την συνειδητοποίηση (advertence) στο μυαλό του αδικοπραγούντος για την συμπεριφορά του και τις συνέπειές της μαζί με επιθυμία για την έλευση των συνεπειών αυτών. Βέβαια, η ερμηνεία αυτού του ορισμού είναι περισσότερο τεχνική, παρά ουσιαστική. Οι συγγραφείς του συγγράμματος Winfield on Torts, 7η έκδοση, αναφέρουν στην σελίδα 17: «Then, again, although intention always implies desire for the consequences of an act or omission, many a wrongdoer has found himself responsible in law for consequences which he not only did not desire in the layman's sense of the term but to which he did not even advert». Σε μετάφραση: «Και, πάλι, παρόλο που η πρόθεση προϋποθέτει πάντοτε επιθυμία για τις συνέπειες μιας πράξης ή παράλειψης, πολλοί παραβάτες έχουν βρεθεί υπεύθυνοι κατά νόμο για συνέπειες, τις οποίες όχι μόνο δεν επιθυμούσαν με την έννοια που ο όρος αυτός είναι αντιληπτός στο ευρύ κοινό, αλλά και δεν είχαν αναλογιστεί». Στην υπόθεση DPP v. Smith

(1961)AC 290 αποφασίστηκε, ότι ένας διάδικος θα πρέπει να θεωρείται, ότι είχε την πρόθεση, αν αυτό που απορρέει από την πράξη του είναι η αναγκαία ή φυσική συνέπεια αυτού που πράττει. Τέλος, στην Κυπριακή υπόθεση Georghios Protopapas v. The Police

(1962)CLR 27 ειπώθηκαν τα εξής: «. αν η Κατηγορούσα Αρχή αποδείξει μια πράξη η φυσική απόρροια της οποίας είναι ένα βέβαιο γεγονός και καμία μαρτυρία ή εξήγηση δεν δίδεται, τότε, οι ένορκοι δύνανται, με την κατάλληλη καθοδήγηση, να βρουν ότι ο παραβάτης διέπραξε την πράξη αυτή με την ισχυριζόμενη πρόθεση». Η άσκηση βίας από τους Εναγόμενους με επακόλουθο τους τραυματισμούς του Ενάγοντα και το υβρισιολόγιο που οι τελευταίοι είχαν ταυτόχρονα ξαμολήσει προς αυτόν με αισχρόλογα και προσβλητικές φράσεις οδηγούν αναπόδραστα στο συμπέρασμα, ότι οι Εναγόμενοι διέπραξαν τις πράξεις τους με πρόθεση. Είναι, επομένως, ένοχοι του αδικήματος της επίθεσης. Παραμένει το θέμα των αποζημιώσεων. Το δικαίωμα αστικής αγωγής για αποζημιώσεις για επίθεση έχει αναγνωριστεί από πολύ παλιά στην υπόθεση Vassiliou v. Vassiliou XVI CLR 70. Η πιο πάνω υπόθεση αποφασίστηκε λίγο μετά την θέσπιση του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, στον οποίο καμία πρόνοια δεν γινόταν ακόμα τότε για το αδίκημα της επίθεσης. Επειδή, όμως, τύγχανε εφαρμογής το κοινό δίκαιο με βάση το οποίο αναγνωριζόταν δικαίωμα πολιτικής αγωγής για αποζημιώσεις, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε, ότι ορθά είχαν επιδικαστεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που το θύμα υπέστη συνεπεία της επίθεσης. Όπως σε κάθε αστικό αδίκημα έτσι και στο αδίκημα της επίθεσης, οι αποζημιώσεις έχουν βασικά αντισταθμιστικό χαρακτήρα (compensatory) και σκοπό έχουν την αποκατάσταση του θύματος. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται και επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις, οι οποίες μέσα στα πλαίσια των συνηθισμένων αποζημιώσεων αποσκοπούν στην επίτευξη του στόχου της αποκατάστασης του θύματος στην θέση που βρισκόταν πριν την διάπραξη του αδικήματος. Με την επιδίκαση επαυξημένων αποζημιώσεων παρέχεται η δυνατότητα επιδίκασης αποζημιώσεων όχι σαν μέτρο τιμωρίας του εναγόμενου, αλλά σε τέτοιο μέγεθος που να αντικατοπτρίζεται το αυξημένο μέγεθος της βλάβης που έχει υποστεί η αξιοπρέπεια του ενάγοντα λόγω της συμπεριφοράς του εναγόμενου. Είναι αποζημιώσεις αποκατάστασης, εφόσον αποσκοπούν στην αποκατάσταση της πληγείσας αξιοπρέπειας και περηφάνιας του θύματος και για τον λόγο αυτό διακρίνονται από τις τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην τιμωρία του παραβάτη και την αποτροπή (Βλ. Socrates Eliades v. Vassos Lyssarides

(1979)1 CLR 254). Αναφορικά με το θέμα των αποζημιώσεων η ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα παρέπεμψε το Δικαστήριο σε δύο υποθέσεις: την Βάσος Αδαμίδης, ανήλικος μέσω του πατέρα του και της μητέρας του Γεώργιου Αδαμίδη και Σταυρούλας Αδαμίδου, εχόντων την γονική μέριμνα αυτού ν. Κώστα Χατζηνικολάου, ΠΕ 139/05, ημερομηνίας 25.9.07 και την June Hamsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α., Συνεκδικαζόμενες Αγωγές Ναυτοδικείου,

(2003)1 ΑΑΔ 1617. Στην πρώτη υπόθεση ο εφεσείοντας υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος εκχυμώσεις στον αριστερό οφθαλμό, αιμάτωμα της κάτω ρινικής κόγχης, διάστρεμμα του αυχένα και επώδυνο περιορισμό των κινήσεων του αυχένα, εκδορές και θλάση των μαλακών μορίων του αριστερού ώμου, αγκώνων και αντιβραχίονα. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για τέσσερις ημέρες, όταν δε εξήλθε υπέφερε από ζάλη, πόνο και πονοκεφάλους. Στην πρόοδο του χρόνου τα πιο πάνω υποχώρησαν για να μείνουν, όμως, δύο μικρές εμφανείς, όχι, όμως, δύσμορφες ουλές, μια στο μέτωπο και μια πολύ μικρή στο φρύδι. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε, πως το ποσό των Λ.Κ.6.000,00 σεντ επί πλήρους ευθύνης θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Το Εφετείο μολονότι έκρινε το ποσό των Λ.Κ.6.000,00 σεντ μάλλον χαμηλό, εντούτοις δεν το θεώρησε έκδηλα ανεπαρκές ώστε να δικαιολογείται επέμβασή του. Στην δεύτερη υπόθεση (Αρ. Αγωγής 80/02) ο ενάγων, ηλικίας 75 ετών, υπέστη συνεπεία ατυχήματος θλαστικό τραύμα στο δεξιό αντιβράχιο, μήκους 4,5 εκατοστών, κάταγμα της 7ης και 8ης πλευράς αριστερά και διάστρεμμα του αριστερού ώμου. Μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική. Παραπονείτο για άλγος στο αριστερό ημιθωράκιο και δεξιό αντιβράχιο. Οι κινήσεις του αριστερού ώμου ήταν περιορισμένες και επώδυνες. Έγινε συρραφή του τραύματος και του παρασχέθηκαν αντιβιωτικά και αναλγητικά. Απολύθηκε από την κλινική δύο μέρες αργότερα και συνέχισε να παρακολουθείται ως εξωτερικός ασθενής. Οκτώ ημέρες μετά τον τραυματισμό του οι ραφές αφαιρέθηκαν και ο ενάγων αναχώρησε για την πατρίδα του. Λόγω του τραυματισμού του υπέστη αρκετή ταλαιπωρία και στις πρώτες δέκα ημέρες υπέφερε από έντονους πόνους με σταδιακή βελτίωση. Ο χρόνος αποθεραπείας από τα τραύματά του υπολογίσθηκε από τον θεράποντα ιατρό του σε δύο μήνες περίπου. Λόγω του τραυματισμού του ο ενάγων δεν ήταν πλέον σε θέση να ασχολείται με τις κοινωνικές και άλλες δραστηριότητές του, όπως το περπάτημα, επισκέψεις σε φίλους και ταξίδια σε ξένες χώρες. Είχε, επίσης, αναπτύξει ιδιαίτερη φοβία στους ανελκυστήρες με αποτέλεσμα να μην μπορεί πλέον να τους χρησιμοποιεί. Το Ναυτοδικείο επιδίκασε στον ενάγοντα το ποσό των Λ.Κ.4.000,00 σεντ για γενικές αποζημιώσεις. Στην υπό εξέταση υπόθεση οι τραυματισμοί του Ενάγοντα είναι ελαφρότεροι από ότι οι τραυματισμοί για τις οποίες επιδικάσθηκαν αποζημιώσεις στις δύο πιο πάνω υποθέσεις. Σημαντικό για την επιδίκαση των αποζημιώσεων στην υπό εξέταση περίπτωση είναι, επίσης, ότι τα ενοχλήματα υποχώρησαν σε μεγάλο βαθμό με αποτέλεσμα ο Ενάγοντας τρεις μήνες μετά τον τραυματισμό του να αισθάνεται πόνο μόνο κατά τις κινήσεις του αριστερού καρπού. Ο δε πόνος ήταν ήπιος. Επίσης, δεν υπάρχει οποιοσδήποτε ισχυρισμός από τον Ενάγοντα στην ένορκό του δήλωση, ότι σήμερα παραμένουν οποιαδήποτε κατάλοιπα. Σημαντικό για την επιδίκαση των αποζημιώσεων αποτελεί, επίσης, το γεγονός, ότι η επίθεση έλαβε χώρα σε δημόσιο χώρο στην παρουσία τρίτων. Συνεπώς, εκτός από την σωματική του ακεραιότητα, πλήγηκε και η αξιοπρέπεια και η περηφάνια του Ενάγοντα. Οι αποζημιώσεις που θα επιδικασθούν θα πρέπει να είναι τέτοιου ύψους, ώστε να αντικατοπτρίζουν το αυξημένο μέγεθος της βλάβης που έχει υποστεί η αξιοπρέπεια του Ενάγοντα λόγω της συμπεριφοράς των Εναγόμενων. Εν' όψει όλων των πιο πάνω κρίνω, πως ένα ποσό της τάξης των Ευρώ 8.500,00 σεντ θα ήταν δίκαιο για να αποζημιώσει τον Ενάγοντα για τις σωματικές βλάβες που υπέστη και για την αξιοπρέπειά του που πλήγηκε συνεπεία της επίθεσης. Επιδικάζεται, επίσης, στον Ενάγοντα το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.100,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 170,86 σεντ για ιατρικά έξοδα. Συνακόλουθα εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγόμενων 1 και 3 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσό των Ευρώ 8.670,86 σεντ πλέον νόμιμους τόκους πλέον έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο