Λούκας Λοΐζου ν. Άδωνις Φουλίδης, Αρ. Αγωγής: 1613/04, 29.12.08 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2008:A73 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Π. Μιχαηλίδη, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 1613/04 Μεταξύ: Λούκας Λοΐζου, από τα Κούκλια Ενάγοντας και Άδωνις Φουλίδης, από την Πάφο Εναγόμενος ........................... Ημερομηνία: 29.12.08 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα / Αιτητή: κ. Ν. Νικολάου για κ. Λεωνίδα Γεωργίου ---------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Ενάγοντας / Αιτητής με γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα αξιώνει: «Γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για απώλειες, σωματικές βλάβες, έξοδα και ζημιές, τις οποίες ο Ενάγων υπέστη λόγω της αμέλειας και/ή παραβάσεως των εκ του Νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του Εναγόμενου ο οποίος κατά ή περί την 24.12.03 ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητο υπ' αριθμούς εγγραφής ΕΤΥ 326 στη Λεωφόρο Αποστόλου Παύλου με κατεύθυνση την οδό Γλάδστωνος συγκρούσθηκε με το όχημα υπ' αριθμούς εγγραφής BAU 758, που οδηγούσε ο Ενάγοντας, του οποίου η ιδιοκτησία, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ανήκε στον Βασίλη Λοΐζου». Αξιώνει, επίσης, νόμιμο τόκο από 24.12.03, έξοδα και ΦΠΑ. Αντίγραφο του κλητηρίου εντάλματος όσο και της Έκθεσης Απαίτησης επιδόθηκαν στον Εναγόμενο στις 14.12.04 και 18.12.07 αντίστοιχα, πλην όμως ο Εναγόμενος παρέλειψε να καταχωρήσει σημείωμα εμφάνισης. Συνεπεία της πιο πάνω παράλειψης του Εναγόμενου οι δικηγόροι του Αιτητή προχώρησαν με απόδειξη της υπόθεσης. Την 1.12.08 καταχώρησαν εκ μέρους του αίτηση για έκδοση απόφασης εναντίον του Εναγόμενου. Η αίτηση στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στην Δ.17 των Θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης στις 24.12.03 ο Εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΕΤΥ 326 επί της Λεωφόρου Αποστόλου Παύλου στην Πάφο και ακολουθούσε το όχημα με αριθμούς εγγραφής BAU 758, το οποίο οδηγούσε ο Αιτητής. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής ο Εναγόμενος συγκρούσθηκε με το όχημα του Αιτητή, που προπορευόταν του δικού του. Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο του Αιτητή να σπρωχθεί προς τα εμπρός και να συγκρουσθεί με το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΑΝ 831, το οποίο προπορευόταν του οχήματος του Αιτητή. Από την σύγκρουση ο Αιτητής υπέστη σωματικές βλάβες, απώλειες, ζημίες και έξοδα. Με την Έκθεση Απαίτησης καταλογίζεται στον Εναγόμενο αμέλεια και παράβαση νόμιμου καθήκοντος και αξιώνονται γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια ανέσεων. Επιπλέον, αξιώνεται το συνολικό ποσό των Λ.Κ.1.145,00 σεντ ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμος τόκος από την ημέρα του δυστυχήματος και/ή νόμιμος τόκος από της καταχώρησης της αγωγής πλέον έξοδα και ΦΠΑ. Για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης παρουσιάσθηκε ένορκος δήλωση από τον ίδιο τον Αιτητή στην οποία επισυνάπτεται αριθμός εγγράφων ως τεκμήρια. Συνεπεία της παράλειψης του Εναγόμενου να εμφανισθεί στην διαδικασία η υπό του Αιτητή προσκομισθείσα μαρτυρία παρέμεινε αναντίλεκτη. Αυτή ήταν σαφής και θετική. Εκτός από τα σημεία που πιο κάτω αναφέρονται και δεν γίνονται αποδεκτά για τους λόγους που επεξηγούνται, η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Ακολούθως καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Ο Αιτητής κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν 66 ετών και ζούσε στο χωριό Κούκλια της επαρχίας Πάφου. Στις 24.12.03 και περί ώρα 10:10 π.μ. ο Αιτητής οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής BAU 758 επί της Λεωφόρου Αποστόλου Παύλου στην Πάφο και με βόρεια κατεύθυνση. Κατά τον ίδιο χρόνο ο Εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΕΤΥ 326 επί της ιδίας λεωφόρου και με την ίδια κατεύθυνση και ακολουθούσε το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Αιτητής. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής ο Εναγόμενος συγκρούσθηκε βίαια στο πίσω μέρος του οχήματος που οδηγούσε ο Αιτητής με αποτέλεσμα αυτό στην συνέχεια να σπρωχτεί προς τα εμπρός και να συγκρουσθεί με το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΑΝ 831, το οποίο προπορευόταν του δικού του και οδηγείτο με την ίδια κατεύθυνση επί της ιδίας λεωφόρου. Στον χώρο του δυστυχήματος κλήθηκε η Αστυνομία. Ο εξεταστής του επίδικου δυστυχήματος, Αστ. 1898, Λοίζος Γεωργιάδης, ετοίμασε τελικό σχεδιάγραμμα της σκηνής του δυστυχήματος σε συμμετρική βάση. Για το εν λόγω δυστύχημα ετοιμάσθηκε, επίσης, αστυνομική έκθεση. Κατόπιν σχετικού γραπτού αιτήματος ο Αιτητής εξασφάλισε αντίγραφο της αστυνομικής έκθεσης, το οποίο περιλαμβάνει και αντίγραφο του τελικού σχεδιαγράμματος της σκηνής του δυστυχήματος (Τεκμήριο Α). Από την σύγκρουση ο Αιτητής τραυματίσθηκε και μεταφέρθηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠΑ) του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου, όπου και εξετάσθηκε από τον Δρ. Μ. Φιλίππου, Ιατρικό Λειτουργό ΤΕΠΑ του Νοσοκομείου Πάφου. Στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου ο Αιτητής παρουσίαζε 95 σφυγμό και 180/100 αρτηριακή πίεση. Συνεπεία της σύγκρουσης υπέφερε, επίσης, από πονοκέφαλο, ζάλη και πόνο στον αυχένα και το στήθος. Διαπιστώθηκε, επίσης, μικρό αιμάτωμα στον αριστερό βρεγματικό χώρο και ευαισθησία στον αυχένα. Του συνεστήθη φαρμακευτική αγωγή με τα ακόλουθα φαρμακευτικά σκευάσματα: Capoten, Diclofenac 1 mg και Stemetil καθώς επίσης η τοποθέτηση μαλακού κολάρου. Επίσης, του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι 11.1.04 (Τεκμήριο Ε). Στις 17.1.07 εκδόθηκε ιατρικό πιστοποιητικό του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών & Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου (Τεκμήριο Β). Το εν λόγω πιστοποιητικό φέρει την υπογραφή του ιατρού Μ. Φιλίππου. Ο Αιτητής κατόπιν σχετικού γραπτού αιτήματος εξασφάλισε αντίγραφο του πιο πάνω ιατρικού πιστοποιητικού. Ο Αιτητής δεν παρέμεινε, αλλά έφυγε από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου αυθημερόν, ήτοι στις 24.12.03 και οικιοθελώς. Την ίδια ημέρα και επειδή εξακολουθούσε να υποφέρει από δυνατούς πόνους, επισκέφθηκε το ιατρείο του Δρ. Γιώργου Αντωνιάδη, ο οποίος είναι ιδιώτης ιατρός. Εκεί υποβλήθηκε σε κλινικό και παρακλινικό έλεγχο και διαπιστώθηκε, ότι εξαιτίας του δυστυχήματος ο Αιτητής υπέστη τις παρακάτω σωματικές βλάβες: κρανιοεγκεφαλική κάκωση και διάσειση κεφαλαλγίες και ζάλη μεταδιασεισικό σύνδρομο διάστρεμμα αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης έντονο άλγος στον αυχένα, έντονο μυϊκό σπασμό και αιμοδίες στο δεξιό άνω άκρο θλάση δεξιού ημιθωρακίου ευθυασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και έντονη συμπτωματολογία εκ της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης Ο ιατρός Αντωνιάδης του συνέστησε όπως παραμείνει κλινήρης. Παράλληλα του συνέστησε κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και χρήση αυχενικού κολάρου, ενώ, ταυτόχρονα, του τοποθέτησε αυχενικό περίλαιμο. Ο Αιτητής αγόρασε τα φάρμακα, που του συνέστησε ο ιατρός Αντωνιάδης, καθώς και το αυχενικό κολάρο από ιδιωτικό φαρμακείο. Ο Αιτητής έκανε, επίσης, χρήση του αυχενικού κολάρου. Ως εκ της αγοράς των φαρμάκων και του αυχενικού κολάρου ο Αιτητής υπέστη έξοδα. Εκτός από την πρώτη εξέταση ο Αιτητής υπεβλήθη σε άλλες πέντε ιατρικές εξετάσεις από τον ιατρό Αντωνιάδη. Η δεύτερη εξέταση έλαβε χώρα δύο μέρες αργότερα, ήτοι στις 26.12.03. Κατά την δεύτερη αυτή εξέταση ο Αιτητής παρουσίαζε έντονη συμπτωματολογία εκ της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και εξακολουθούσε να υποφέρει από ζάλη. Ο θεράπων ιατρός του συνέστησε συνέχιση της θεραπείας. Η τρίτη ιατρική εξέταση έλαβε χώρα στις 3.1.04. Κατά την εξέταση αυτή ο Αιτητής εξακολουθούσε να αισθάνεται έντονο άλγος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και αιμοδίες στο δεξιό άνω άκρο. Ο ιατρός Αντωνιάδης του χορήγησε φαρμακευτική αγωγή σε ενέσιμα και τον παρέπεμψε σε φυσιοθεραπεία. Η τέταρτη ιατρική εξέταση έλαβε χώρα στις 10.1.04. Κατά την εξέταση αυτή διαπιστώθηκε μερική βελτίωση. Ο θεράπων ιατρός του συνέστησε συνέχιση της θεραπείας και του ανανέωσε την αναρρωτική άδεια για 15 μέρες. Η τελευταία ιατρική εξέταση έλαβε χώρα στις 24.1.04. Κατά την εξέταση αυτή διαπιστώθηκε μερική ύφεση της συμπτωματολογίας και συνεστήθη από τον ιατρό Αντωνιάδη συνέχιση της κινησιοθεραπείας. Ο Αιτητής υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία σε κατάλληλο φυσιοθεραπευτή σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού Αντωνιάδη για αποκατάσταση του διαστρέμματος της αυχενκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Κατά την διάρκεια της φυσιοθεραπείας και καθόλη την περίοδο αποθεραπείας των σωματικών τραυμάτων που υπέστη συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος ο Αιτητής παρακολουθείτο κατά τακτά χρονικά διαστήματα από τον ιατρό Αντωνιάδη. Ως εκ της φυσιοθεραπείας ο Αιτητής υπέστη έξοδα. Ο Αιτητής θα εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από τα πιο πάνω ενοχλήματα και στο μέλλον. Το διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης θα αναγκάζει τον Αιτητή να καταφεύγει σε θεραπεία ιδίως με την ανάπτυξη πρώιμων εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Οι κεφαλαλγίες και η ζάλη είναι συμπτώματα μεταδιασεισικού συνδρόμου, τα οποία έχουν διάρκεια, πλην όμως είναι περιοδικά. Η θλάση στο δεξιό ημιθωράκιο είναι περιοδική. Ένεκα του ότι το όχημα που ο Αιτητής οδηγούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο υπέστη ζημίες συνεπεία του δυστυχήματος και δεν είχε άλλο μεταφορικό μέσο για να διακινείται, ο Αιτητής αναγκάσθηκε, μέχρις ότου επιδιορθωθεί το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής BAU 758, το οποίο είχε παραχωρηθεί στον Αιτητή από τον υιό του για σκοπούς διακίνησής του, να προβεί σε διάφορες ενοικιάσεις αυτοκινήτων από την εταιρεία I & G Motor Agency (Paphos) Ltd συνάπτοντας με την εν λόγω εταιρεία πέντε συνολικά συμβόλαια ενοικίασης οχήματος για την περίοδο από 24.12.03 μέχρι 19.1.04 και για την περίοδο από 17.2.04 μέχρι 20.2.04, ώστε ο Αιτητής να μπορεί να επισκέπτεται τον θεράποντα ιατρό του, που τον παρακολουθούσε, να ικανοποιεί τις απολύτως απαραίτητες κοινωνικές του υποχρεώσεις και να επιλαμβάνεται καθημερινών αναγκών τόσο του ιδίου όσο και της συζύγου του. Ως εκ των ανωτέρω ο Αιτητής υπέστη απώλεια για χρήση οχήματος. Περαιτέρω, ο Αιτητής κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως σερβιτόρος και βοηθός μάγειρα στην ταβέρνα που διατηρούσε η σύζυγός του με την ονομασία «ΔΙΕΞΟΔΟΣ». Στην εν λόγω ταβέρνα ο Αιτητής απασχολείτο τα Σαββατοκύριακα και από την εργασία αυτή λάμβανε αμοιβή από την σύζυγό του. Ο Αιτητής συνεπεία των τραυματισμών του από το δυστύχημα δεν ήταν σε θέση να εργασθεί για την περίοδο από 24.12.03 μέχρι 24.1.04 με αποτέλεσμα για την πιο πάνω περίοδο να έχει υποστεί απώλεια απολαβών. Επίσης, κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Αιτητής απασχολείτο σε δικές του γεωργικές εργασίες σε φυτείες που διατηρούσε και καλλιεργούσε σε αγροκτήματα στην κοινότητα των Κουκλιών από τις οποίες και είχε εισόδημα. Λόγω της αδυναμίας του να εργασθεί για την πιο πάνω περίοδο συνεπεία των τραυματισμών του από το επίδικο δυστύχημα απώλεσε εισόδημα, αφού συνεπεία της ανικανότητας του να εργασθεί για την πιο πάνω περίοδο κάποιες από τις καλλιέργειές του υπέστησαν ζημίες, ενώ για κάποιες γεωργικές εργασίες αναγκάσθηκε να προσλάβει τρίτους για να τις εκτελέσουν. Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίσθηκε από τον Δικαστή Κωνσταντινίδη στη απόφαση της πλειοψηφίας στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475 ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή, με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου οδηγού (Βλ. Μαρκαντώνης ν. Δημάκη
(1989)1 CLR 387) και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 ΑΑΔ 420 ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ Γ. Πικής, όπως ήταν τότε, εισήγαγε ένα ευρύτερο καθήκον των χρησιμοποιούντων τον δρόμο, το καθήκον της επιμέλειας για την ασφάλεια των άλλων η εκπλήρωση του οποίου τους καθιστά υπόλογους για αμέλεια: «Το καθήκον για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ' αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί τον δρόμο την λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους». Αναφερόμενος στο κριτήριο της αμέλειας ανέφερε τα εξής: « . το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί τον δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν τον δρόμο». Στην υπόθεση Γρηγόρης Κεζαρίδης ν. Κώστα Κωνσταντίνου, ΠΕ 12058, ημερομηνίας 21.12.07 ειπώθηκαν τα ακόλουθα: «Το δικαστήριο ορθά καταλόγισε στον εφεσείοντα την αποκλειστική ευθύνη αφού ο τελευταίος, παρέλειψε να εκπληρώσει το στοιχειώδες καθήκον επιμέλειας που έχει κάθε οδηγός κατά την οδήγηση οχήματος τόσο προς τον ίδιο τον εαυτό του όσο και προς τους άλλους που χρησιμοποιούν τον δρόμο. Βασικές παράμετροι του καθήκοντος επιμέλειας που βαρύνει τον οδηγό οχήματος που ακολουθεί άλλο προπορευόμενο όχημα είναι η τήρηση απόσταση ασφαλείας από το προπορευόμενο, λογικό όριο ταχύτητας και άσκηση της δέουσας προσοχής και παρατηρητικότητας. Η εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος λογικά παρέχει στον οδηγό την δυνατότητα έγκαιρης και αποτελεσματικής αντίδρασης συνισταμένης στην λήψη μέτρων αποτροπής του δυστυχήματος. Στην προκείμενη περίπτωση, ο εφεσείων φαίνεται πως ήταν εντελώς απρόσεκτος αφού δεν αντιλήφθηκε ότι το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου που ήταν μπροστά του, είχε ακινητοποιηθεί και γι' αυτό δεν πήρε οποιοδήποτε μέτρο αποτροπής. Στην σκηνή δεν βρέθηκαν ίχνη πέδησης του οχήματός του ούτε προκύπτει ότι έπραξε οτιδήποτε άλλο για την αποτροπή του δυστυχήματος». Υπό το φως των όσων πιο πάνω αναφέρθηκαν από το Εφετείο στην υπόθεση, που πιο πάνω μνημονεύεται, και των ευρημάτων μου προκύπτει, ότι υπό τις περιστάσεις ο Εναγόμενος δεν οδηγούσε ως ένας σώφρων και συνετός οδηγός. Ούτος παρέλειψε να τηρεί απόσταση ασφαλείας από το όχημα του Αιτητή, το οποίο προπορεύετο του δικού του, και να οδηγεί με λογική υπό τις περιστάσεις ταχύτητα. Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή με αποτέλεσμα να επέλθει δεύτερη σύγκρουση, αφού το όχημα του Αιτητή μετά την σύγκρουση με το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος σπρώχτηκε με τόση δύναμη προς τα εμπρός, ώστε να συγκρουσθεί με όχημα που προπορευόταν του δικού του. Τα πιο πάνω μέτρα θα παρείχαν, λογικά, στον Εναγόμενο την δυνατότητα έγκαιρης και αποτελεσματικής αντίδρασης προς αποφυγή του δυστυχήματος. Η σύγκρουση στο πίσω μέρος του οχήματος του Αιτητή ήταν απόκοτο της παράλειψης λήψης των πιο πάνω μέτρων από τον Εναγόμενο. Εν' όψει των πιο πάνω κρίνω, πως αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα φέρει ο Εναγόμενος. Η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Είναι καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρειες και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η Νομολογία επιβάλλει σε διάδικο την υποχρέωση να αποδεικνύει την ζημία του με θετική μαρτυρία (Βλ. Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Ανδρέας Σπύρου ν. Άριστου Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1Ε ΑΑΔ 298, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498, Aloupou and Another v. Hadjigeorghiou and Another
(1984)1 CLR 475 και Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 23, σελ. 15). Στην υπόθεση Κούνουνα κ.α. ν. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α.
(2001)1 ΑΑΔ 2126 έγινε αναφορά στο πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση του Λόρδου Goddard στην Αγγλική υπόθεση Bonham-Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 TLR 177, 178: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "this is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it». Σε μετάφραση: «Οι ενάγοντες πρέπει να αντιληφθούν, ότι όταν κινούν αγωγές για αποζημιώσεις για ζημίες εναπόκειται σε αυτούς να αποδεικνύουν τις ζημίες τους. Δεν είναι αρκετό να εκθέτουν (στα δικόγραφά τους) τις λεπτομέρειες (ζημιών) και να ρίχνουν το βάρος, ας το πούμε έτσι, στο Δικαστήριο λέγοντας "αυτό είναι που έχω ζημιωθεί, ζητώ να μου επιδικάσεις αυτές τις ζημίες". Οφείλουν να τις αποδεικνύουν». Ο Αιτητής αξιώνει, μεταξύ άλλων, ως ειδικές ζημίες το ποσό των Λ.Κ.28,00 σεντ για το πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου (παράγραφος 7(α) της Έκθεσης Απαίτησης) και το ποσό των Λ.Κ.25,00 σεντ για την αστυνομική έκθεση (παράγραφος 7(β) της Έκθεσης Απαίτησης). Τα πιο πάνω έγγραφα παρουσιάσθηκαν, αφού επισυνάφθηκαν στην ένορκο δήλωση του Αιτητή ως Τεκμήρια Α και Β αντίστοιχα (Βλ. Harmsworth v. Salamis Glory κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 1617 (Συνεκδικαζόμενες Αγωγές Ναυτοδικείου: 79/02, 80/02, 81/02 και 82/02)). Επισυνημμένα στην ένορκο δήλωση του Αιτητή είναι, επίσης, απόδειξη είσπραξης με αριθμό 645019 για το ποσό των Λ.Κ.28,00 σεντ αναφορικά με το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου (Τεκμήριο Στ) και βεβαίωση του Αρχηγείου Αστυνομίας ημερομηνίας 12.3.04 με την οποία βεβαιούται, ότι λήφθηκε από τον δικηγόρο του Αιτητή γραπτή αίτηση για παροχή αστυνομικής έκθεσης και απόδειξη πληρωμής με αριθμό 93454 για το ποσό των Λ.Κ.25,00 σεντ για τον πιο πάνω σκοπό (Τεκμήριο Ζ). Εν' όψει των πιο πάνω θεωρώ, ότι τα πιο πάνω κονδύλια υπό παραγράφους 7(α) και (β) της Έκθεσης Απαίτησης αποδείχθηκαν με την απαιτούμενη από την νομολογία αυστηρότητα. Συνακόλουθα επιδικάζω το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.28,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 47,84 σεντ, για το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου και το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.25,00 σεντ, ήτοι το ποσό των ποσό Ευρώ 42,72 σεντ, για την αστυνομική έκθεση. Με την παράγραφο 7(γ) και (δ) της Έκθεσης Απαίτησης αξιώνονται το ποσό των Λ.Κ.30,00 σεντ για την αγορά και χρήση κολάρου και το ποσό των Λ.Κ.50,00 σεντ για αγορά φαρμάκων. Στην ένορκο δήλωση του Αιτητή αναφέρεται, ότι η αγορά των φαρμάκων από το ιδιωτικό φαρμακείο στοίχισε στον Αιτητή το ποσό των Λ.Κ.50,00 σεντ και η αγορά του αυχενικού κολάρου Λ.Κ.30,00 σεντ. Επισυνάπτεται δε ως Τεκμήριο Η απόδειξη από το φαρμακείο Stefanos Diomedous Ltd με αριθμό Α 274683 και ημερομηνία 24.12.03 για το συνολικό ποσό των Λ.Κ.80,00 σεντ. Το εν λόγω τεκμήριο καταμαρτυρεί την αγορά φαρμάκων και αυχενικού κολάρου από τον Αιτητή. Εν' όψει των πιο πάνω θεωρώ, ότι τα πιο πάνω κονδύλια υπό παραγράφους 7(γ) και (δ) της Έκθεσης Απαίτησης αποδείχθηκαν με την απαιτούμενη από την νομολογία αυστηρότητα. Συνακόλουθα επιδικάζω το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.30,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 51,26 σεντ, για το αυχενικό κολάρο και το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.50,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 85,43 σεντ, για φάρμακα. Με την παράγραφο 7(στ) της Έκθεσης Απαίτησης αξιώνεται το ποσό των Λ.Κ.100,00 σεντ για φυσιοθεραπεία. Ο Αιτητής στην ένορκό του δήλωση αναφέρει, ότι κατόπιν σύστασης του ιατρού Αντωνιάδη επισκέφθηκε φυσιοθεραπευτή, ο οποίος και τον υπέβαλε σε φυσιοθεραπεία και κινησιοθεραπεία. Για τις θεραπείες αυτές ο Αιτητής κατέβαλε το συνολικό ποσό των Λ.Κ.100,00 σεντ. Η μαρτυρία ήταν σαφής και θετική και το πιο πάνω ποσό κρίνεται λογικό υπό τις περιστάσεις. Συνακόλουθα επιδικάζω για έξοδα φυσιοθεραπείας το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.100,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 170,86 σεντ. Με την παράγραφο 7(ε) της Έκθεσης Απαίτησης αξιώνεται το ποσό των Λ.Κ.312,00 σεντ για μεταφορικά και/ή απώλεια χρήσης του αυτοκινήτου με αριθμούς εγγραφής BAU
- Προς απόδειξη του πιο πάνω κονδυλίου ο Αιτητής παρουσίασε ως τεκμήρια πέντε συμβόλαια ενοικίασης αυτοκινήτων που έκανε με την εταιρεία I & G Motor Agency (Paphos) Ltd για πέντε διαφορετικές περιόδους. Συγκεκριμένα: για την περίοδο από 24.12.03 και ώρα 12:00 μέχρι 29.12.03 και ώρα 12:
- Το συμβόλαιο είχε αριθμό 3698 (Τεκμήριο Θ) και για την πιο πάνω περίοδο ενοικίασης ο Αιτητής πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.60,00 σεντ για την περίοδο από 29.12.03 και ώρα 12:00 μέχρι 5.1.04 και ώρα 12:
- Το συμβόλαιο είχε αριθμό 3734 (Τεκμήριο Ι) και για την πιο πάνω περίοδο ενοικίασης ο Αιτητής πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.72,00 σεντ για την περίοδο από 5.1.04 και ώρα 12:00 μέχρι 12.1.04 και ώρα 12:
- Το συμβόλαιο είχε αριθμό 3736 (Τεκμήριο ΙΑ) και για την πιο πάνω περίοδο ενοικίασης ο Αιτητής πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.72,00 σεντ για την περίοδο από 12.1.04 και ώρα 12:00 μέχρι 19.1.04 και ώρα 12:
- Το συμβόλαιο είχε αριθμό 3741 (Τεκμήριο ΙΒ) και για την πιο πάνω περίοδο ενοικίασης ο Αιτητής πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.72,00 σεντ και, τέλος, για την περίοδο από 17.2.04 και ώρα 9:30 μέχρι 20.2.04 και ώρα 9:
- Το συμβόλαιο είχε αριθμό 3767 (Τεκμήριο ΙΓ) και για την πιο πάνω περίοδο ενοικίασης ο Αιτητής πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.36,00 σεντ. Υπό το φως των πιο πάνω θεωρώ, ότι το πιο πάνω κονδύλι υπό παράγραφο 7(ε) της Έκθεσης Απαίτησης αποδείχθηκε με την απαιτούμενη από την νομολογία αυστηρότητα. Συνακόλουθα επιδικάζω το ισάξιο σε Ευρώ του συνολικού ποσού των Λ.Κ.312,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 533,08 σεντ, για απώλεια χρήσης οχήματος. Με την παράγραφο 7(ζ) της Έκθεσης Απαίτησης αξιώνεται το ποσό των Λ.Κ.600,00 σεντ για απώλεια εισοδήματος. Στην ένορκό του δήλωση ο Αιτητής αναφέρει, ότι δούλευε τα Σαββατοκύριακα στην ταβέρνα της συζύγου του, η οποία τον πλήρωνε για τις υπηρεσίες του το ποσό των Λ.Κ.100,00 σεντ για κάθε Σαββατοκύριακο. Ο Αιτητής συνεπεία των τραυματισμών του από το δυστύχημα αδυνατούσε να εργασθεί στην εν λόγω ταβέρνα από 24.12.03 μέχρι 24.1.04, ήτοι για 4 Σαββατοκύριακα. Στην ένορκο δε δήλωσή του επισυνάπτεται γραπτή βεβαίωση από την σύζυγό του, Βικτώρια Λοίζου, η οποία επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του (Τεκμήριο ΙΔ). Η μαρτυρία ήταν σαφής και θετική και γι' αυτό κρίνω, πως το πιο πάνω κονδύλι έχει αποδειχθεί. Συνακόλουθα επιδικάζω για απώλεια απολαβών το ισάξιο σε Ευρώ του ποσού των Λ.Κ.400,00 σεντ, ήτοι το ποσό των Ευρώ 683,44 σεντ για απώλεια απολαβών. Ασαφής, όμως, ήταν η προσκομισθείσα μαρτυρία για τις γεωργικές εργασίες. Και αυτό γιατί ο Αιτητής δεν ανέλυσε με λεπτομέρεια ποιο ποσό αναλογεί για την καταστροφή των φυτειών και ποιο ποσό κατέβαλε στους τρίτους για την εκτέλεση των γεωργικών εργασιών. Ούτε και παρουσίασε οποιαδήποτε μαρτυρία, που να αποδεικνύει πώς υπολογίσθηκε η ζημιά στις καταστραφείσες φυτείες. Τέλος, παρέλειψε να αναφέρει τι είδους γεωργικές εργασίες εκτέλεσαν τα τρίτα πρόσωπα που προσέλαβε για τον σκοπό αυτό και το ύψος της αμοιβής τους. Υπό το φως των πιο πάνω κρίνω, πως το πιο πάνω κονδύλι δεν αποδείχθηκε με την υπό της νομολογίας απαιτούμενη αυστηρότητα. Κατ' επέκταση δεν θα επιδικάσω οποιοδήποτε ποσό σε σχέση με αυτό. Τέλος, ο Αιτητής στην ένορκό του δήλωση ισχυρίζεται, ότι υπέστη Λ.Κ.350,00 σεντ ιατρικά έξοδα. Αυτά, σύμφωνα με τον Αιτητή, συνίστανται σε έξοδα θεραπείας, εξετάσεων και ιατρικής φροντίδας που του προσφέρθηκε από τον ιατρό Αντωνιάδη καθώς επίσης έξοδα έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού. Το πιο πάνω κονδύλιο είναι εκτός των δικογραφημένων θέσεων του Αιτητή, αφού στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών της Έκθεσης Απαίτησης δεν δικογραφούνται οποιαδήποτε ιατρικά έξοδα. Εν' όψει των πιο πάνω κανένα ποσό δεν θα επιδικάσω για ιατρικά έξοδα. Συνακόλουθα επιδικάζω ως ειδικές ζημιές το συνολικό ποσό των Ευρώ 1.614,63 σεντ. Στο άχαρο δικαστικό έργο της αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας σε χρήμα βοηθητική είναι η αναφορά σε αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, όπου επιδικάσθηκαν αποζημιώσεις για παρόμοιους όσο το δυνατόν τραυματισμούς και με ανάλογες συνέπειες. Η επί μέρους Νομολογία είναι σημαντική, ώστε να υπάρχει και συνέπεια και βεβαιότητα (Βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ v. Μαρίνου Σάββα
(2003)1 ΑΑΔ 590). Υπόψη πρέπει να λαμβάνεται η τάση της Νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1992)1 C.L.R. 789), τάση που αντανακλά την μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου. Το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματισθέντα. Ισχύει η αρχή ότι στον τομέα των αποζημιώσεων ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η υγεία είναι ο κοινός παρονομαστής για την ευημερία του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και την αντιμετώπιση των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi, πιο πάνω). Δεν πρέπει, όμως, οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεχτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66). Στην υπόθεση Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66 υπογραμμίζεται η σταθερή άνοδος του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Παράλληλα τονίζεται ότι σταθερή είναι η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές και ότι αυτές δεν πρέπει να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεχτού. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία, αλλά την αποκατάσταση. Η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων. Σημειώνεται, ότι κατά την τελική του αγόρευση ο ευπαίδευτος συνήγορος του Αιτητή δεν προέβη σε εισήγηση ποσού αναφορικά με τις γενικές αποζημιώσεις. Στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου ν. Μαρίνα Ιωάννου κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 274 ο εφεσείοντας συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος υπέστη διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας. Λόγω των τραυματισμών αυτών ταλαιπωρήθηκε για διάστημα 10 εβδομάδων με πόνους, ζάλη, κεφαλαλγία και περιορισμό των κινήσεων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε στον ενάγοντα το ποσό των Λ.Κ.800,00 σεντ ως γενικές αποζημιώσεις. Το εν λόγω ποσό δεν κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές από το Εφετείο. Στην υπόθεση Αρετούλα Μερακλή κ.α. ν. Αυγερινού Ταλιώτη
(1997)1 ΑΑΔ 1148 ο ενάγοντας συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος υπέστη θλάση του αυχένα και μωλώπισμα του δεξιού ώμου. Η κατάσταση, όμως, είχε επιδεινωθεί και η διάρκεια της αποθεραπείας παρατάθηκε ένεκα προϋπάρχουσων εκφυλιστικών οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων του αυχένα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό των Λ.Κ.3.500,00 σεντ. Το ποσό αυτό μειώθηκε κατ' έφεση σε Λ.Κ.1.500,00 σεντ. Το Ανώτατο Δικαστήριο επισήμανε ότι η αυξητική τάση δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη, αλλά πρέπει να περιορίζεται μέσα στα σωστά πλαίσια της λογικής και δίκαιης για όλους τους διαδίκους αποζημίωσης. Στην υπόθεση J. Harmsworth v. Salamis Glory κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 1617 (Συνεκδικαζόμενες Αγωγές Ναυτοδικείου: 79/02, 80/02, 81/02 και 82/02) η ενάγουσα στην αγωγή 81/02 υπέστη διάφορους τραυματισμούς συνεπεία δυστυχήματος που επισυνέβη πάνω σε κρουαζιερόπλοιο. Το δυστύχημα επισυνέβη, όταν ο ανελκυστήρας εντός του οποίου βρισκόταν έπεσε στο κενό. Ένεκα της πτώσης η ενάγουσα υπέστη διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και ευαισθησία στην κοιλιακή χώρα κατά την πίεση. Οι κινήσεις του αυχένα και της οσφύος ήταν περιορισμένες και επώδυνες και παρουσίαζε μυϊκό σπασμό. Τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Μετά την επιστροφή στην πατρίδα της παρακολουθήθηκε από ιατρό και υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος και παραπέμφθηκε σε παρακολούθηση. Το Ναυτοδικείο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.2.500,00 σεντ. Στην υπόθεση Νεόφυτος Χαραλάμπους ν. Χαράλαμπου Αβραάμ κ.α.
(1999)1 ΑΑΔ 1441 ο εφεσείοντας υπέστη τραυματισμούς στο κεφάλι και τον αυχένα ως αποτέλεσμα τροχαίου δυστυχήματος με εμπλεκόμενο όχημα του οποίου επέβαινε. Υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, εγκεφαλική διάσειση και ανέπτυξε μετατραυματικό σύνδρομο. Είχε οίδημα της ινιακής χώρας, ζάλη και κεφαλαλγία. Επίσης άλγος του αυχένα που προκλήθηκε από σοβαρό διάστρεμμα του αυχένα και άλγος στην ποδοκνημική περιοχή που προήλθε από κάκωση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο στη βάση της πιο πάνω μαρτυρίας και μαρτυρίας που κλήθηκε από την υπεράσπιση ότι ο εφεσείοντας δεν είχε κανένα νευρολογικό πρόβλημα πλην «ελαφρού οριζόντιου νυσταγμού» επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.2.500,00 σεντ. Το πιο πάνω ποσό επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους ν. Simon John Worley
(2001)1 ΑΑΔ 652 ο εφεσείων υπέστη βαρύ διάστρεμμα του αυχένα με παροδικές εκδηλώσεις αιμωδίας των χειρών. Οι κινήσεις του αυχένα ήταν περιορισμένες και επώδυνες. Έξι και πλέον μήνες μετά το δυστύχημα εξακολουθούσε να υπάρχει σε κάποιο βαθμό περιορισμός των κινήσεων του αυχένα λόγω της ευαισθησίας της περιοχής. Ο εφεσείων υπέστη, επίσης, κάκωση της κεφαλής με εκδηλώσεις εγκεφαλικής διάσεισης διάρκειας δύο εβδομάδων. Υπέφερε επίσης από πόνο στο δεξιό οφθαλμό. Ακολούθησε φυσιοθεραπεία και έφερε αυχενικό κολάρο. Τρία χρόνια μετά το δυστύχημα διαπιστώθηκε επιδείνωση και μεγάλη αύξηση των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων, οι οποίες προϋπήρχαν του τραυματισμού, σε βαθμό δυσανάλογο του φυσιολογικού. Η αύξηση αποδόθηκε μερικώς και στον τραυματισμό του εφεσείοντα, ο οποίος επιδείνωσε προϋπάρχουσα κατάσταση. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των Λ.Κ.2.000,00 σεντ, που επιδικάσθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως γενικές αποζημιώσεις ήταν έκδηλα ανεπαρκές και δεν ανταποκρινόταν στην πραγματική εικόνα των σωματικών βλαβών του εφεσείοντα, την μεγάλη χρονική διάρκεια που υπέφερε και ταλαιπωρείτο και τις συνέπειες από την επιδείνωση της προϋπάρχουσας κατάστασης, η οποία οφείλετο εν μέρει και στον τραυματισμό του. Το ποσό αυτό αντικαταστάθηκε με το ποσό των Λ.Κ.3.500,00 σεντ. Στην υπόθεση Κασιάνα Χαραλάμπους ν. Γιαννάκη Αναστασιάδη
(2003)1 ΑΑΔ 1709 η εφεσείουσα / ενάγουσα υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος, θώρακα, ραχέως και οσφύος. Υπέφερε για αρκετό χρόνο από έντονο πόνο, χρησιμοποιούσε κολάρο και λάμβανε ισχυρά παυσίπονα. Με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση παρουσίασε βελτίωση, παρόλο που ένα χρόνο μετά το ατύχημα συνέχιζε να υποφέρει από αυχεναλγίες και μυαλγία της ράχεως, κυρίως, μετά από χειρονακτική εργασία καθώς και με καιρικές αλλαγές. Επτά χρόνια μετά το δυστύχημα εξακολουθούσε, όταν κουραζόταν, να χρησιμοποιεί κολάρο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.3.500,00 σεντ επί πλήρους ευθύνης. Το πιο πάνω ποσό κρίθηκε λογικό από το Εφετείο υπό τις δοσμένες συνθήκες. Στην υπόθεση Βάσος Αδαμίδης, ανήλικος μέσω του πατέρα του και της μητέρας του Γεώργιου Αδαμίδη και Σταυρούλας Αδαμίδου, εχόντων την γονική μέριμνα αυτού ν. Κώστα Χατζηνικολάου, ΠΕ 139/05, ημερομηνίας 25.9.07 ο εφεσείοντας υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος εκχυμώσεις στον αριστερό οφθαλμό, αιμάτωμα της κάτω ρινικής κόγχης, διάστρεμμα του αυχένα και επώδυνο περιορισμό των κινήσεων του αυχένα, εκδορές και θλάση των μαλακών μορίων του αριστερού ώμου, αγκώνων και αντιβραχίονα. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για τέσσερις ημέρες, όταν δε εξήλθε υπέφερε από ζάλη, πόνο και πονοκεφάλους. Στην πρόοδο του χρόνου τα πιο πάνω υποχώρησαν για να μείνουν, όμως, δύο μικρές εμφανείς, όχι, όμως, δύσμορφες ουλές, μια στο μέτωπο και μια πολύ μικρή στο φρύδι. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε, πως το ποσό των Λ.Κ.6.000,00 σεντ επί πλήρους ευθύνης θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Το Εφετείο μολονότι έκρινε το ποσό των Λ.Κ.6.000,00 σεντ μάλλον χαμηλό, εντούτοις δεν το θεώρησε έκδηλα ανεπαρκές ώστε να δικαιολογείται επέμβασή του. Στην υπόθεση Θεράπων Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαϊδης Λτδ κ.α.
(1998)1 ΑΑΔ 1494 ο εφεσείων υπέστη σοβαρό τραυματισμό στον αυχένα με επακόλουθη απώλεια συνείδησης για μερικές ώρες. Υπέστη μεγάλη ταλαιπωρία τους πρώτους μήνες μετά τον τραυματισμό. Ιδιαίτερα επώδυνη ήταν η κατάσταση του στην αρχική περίοδο της νοσηλείας του στο Νοσοκομείο. Για περίοδο δύο μηνών ήταν υποχρεωμένος να φορεί γύψινο περίβλημα και αργότερα αυχενικό κολάρο. Η μετατραυματική του κατάσταση τον κατέστησε ανίκανο για εργασία για οκτώ μήνες. Για την περίοδο των οκτώ μηνών ο εφεσείων είχε έντονους πόνους στο σημείο του τραύματος. Το τραύμα επουλώθηκε σταδιακά και η υγεία του εφεσείοντα αποκαταστάθηκε οκτώ μήνες μετά το δυστύχημα αφήνοντας ως μόνο κατάλοιπο περιοδικές ενοχλήσεις περιορισμένης έντασης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε στον εφεσείοντα το ποσό των Λ.Κ.4.000,00 σεντ ως γενικές αποζημιώσεις. Το εν λόγω ποσό κρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ως έκδηλα ανεπαρκές και αντικαταστάθηκε με το ποσό των Λ.Κ.8.000,00 σεντ. Τέλος, στην υπόθεση Γρηγόρης Κεζαρίδης ν. Κώστα Κωνσταντίνου, ΠΕ 12058, ημερομηνίας 21.12.07 ο εφεσίβλητος συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος υπέστη σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στη κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση. Του χορηγήθηκαν αυχενικό κολάρο, αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα και παρακολουθείτο ως εξωτερικός ασθενής. Οι ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας έδειξαν ευθειασμό της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις στους Α5 και Α6 σπονδύλους. Επειδή η κατάστασή του δεν παρουσίαζε βελτίωση με τα φάρμακα και τον κολάρο συνεστήθη αγωγή φυσιοθεραπείας την οποία ο εφεσίβλητος άρχισε τον Νοέμβριο του 1996. Παρόλες τις θεραπείες ο εφεσίβλητος παραπονείτο για έντονους πονοκεφάλους, αδυναμία συγκέντρωσης, έντονο πόνο και δυσκαμψία του αυχένα με πόνο και μούδιασμα στα άνω άκρα. Τον Μάϊο του 1997 υποβλήθηκε σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους σε μαγνητική τομογραφία του αυχένα. Καμία από αυτές τις εξετάσεις δεν έδειξε ότι υπήρχε οτιδήποτε το παθολογικό. Ο εφεσίβλητος εξακολουθούσε να παραπονείται για πονοκεφάλους, οι οποίοι φαίνονταν έντονοι μετά από εργασία 2-3 ωρών. Αισθανόταν, επίσης, πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα γεγονός που του προκαλούσε δυσκολία στην άσκηση του επαγγέλματός του. Τα αντικειμενικά ευρήματα από την εξέταση έδειξαν, ότι ο εφεσίβλητος αισθανόταν πόνο κατά την πίεση στην μεσότητα του αυχένα και ότι οι κινήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ήταν επώδυνες και περιορισμένες στα τελικά τους στάδια. Ο εφεσίβλητος καθόλο το διάστημα των 14 μηνών που ήταν ακόμα υπαρκτά και τον ενοχλούσαν τα προαναφερόμενα συμπτώματα, δεν ήταν πλήρως ανίκανος για εργασία. Η ένταση του πόνου και των άλλων ενοχλήσεων ήταν πιο έντονη στην αρχή, σταδιακά, όμως, με την πάροδο του χρόνου γίνονταν ολοένα και πιο ήπιοι. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατόπιν αποτίμησης των σωματικών βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που είχε υποστεί ο εφεσίβλητος λόγω του δυστυχήματος και αφού έλαβε υπόψη την φθίνουσα, όπως διαπίστωσε, διαβάθμιση που παρουσίασαν κατά την χρονική περίοδο των 14 μηνών επιδίκασε προς όφελος του εφεσίβλητου Λ.Κ.6.000,00 σεντ υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Εφετείο έκρινε το πιο πάνω ποσό πολύ κοντά στο ανώτατο όριο της αποζημίωσης που θα μπορούσε δικαίως να επιδικασθεί υπέρ του εφεσίβλητου. Δεν υπερέβαινε, όμως, τα όρια της δίκαιης αποζημίωσης γι' αυτό και η περίπτωση δεν κρίθηκε κατάλληλη για παρέμβαση για την μείωση του ποσού. Τονίσθηκε, ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι λογικές και να αποζημιώνουν δίκαια το θύμα για ό,τι έχει υποστεί ως αποτέλεσμα των αμελών πράξεων ή παραλείψεων άλλου, ανάλογα με τον βαθμό της ευθύνης του κάθε εμπλεκόμενου. Το μέτρο της αποζημίωσης με δεδομένο το πραγματικό υπόβαθρο καθορίζεται με βάση την λογική και την πείρα. Ο Αιτητής, αναμφίβολα, για έναν ολόκληρο μήνα μετά το δυστύχημα ταλαπωρήθηκε με έντονα ενοχλήματα άλγους στον αυχένα, κεφαλαλγίες και ζάλη. Κατά την επιδίκαση των γενικών αποζημιώσεων το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη, συν τοις άλλοις, την ταλαιπωρία που υπέστη ο Αιτητής ως εκ του ότι αυτός αναγκάσθηκε να φορά αυχενικό κολάρο και να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. Βεβαίως, δεν υπάρχει αναφορά στην ένορκο δήλωση του Αιτητή για το χρονικό διάστημα που αυτός φορούσε το κολάρο ή που διήρκησαν οι φυσιοθεραπείες. Συνάγεται, επίσης, από το ενώπιόν μου μαρτυρικό υλικό, ότι ο Αιτητής αποθεραπεύτηκε, εφόσον κανένας ισχυρισμός δεν υπάρχει στην ένορκό του δήλωση προς την κατεύθυνση ότι αυτός εξακολουθεί να ταλαιπωρείται μέχρι και σήμερα από οποιαδήποτε ενοχλήματα. Βεβαίως, δεν μου διαφεύγει, ότι, σύμφωνα με τον ιατρό Αντωνιάδη, ο Αιτητής θα εξακολουθεί να ταλαιπωρείται και στο μέλλον από τα πιο πάνω ενοχλήματα. Δεν διασαφηνίζεται, όμως, ποιος θα είναι ο βαθμός ταλαιπωρίας και κάτω από ποιες συνθήκες ή ποσό συχνά θα εμφανίζονται τα ενοχλήματα αυτά. Το ίδιο ισχύει και για τις κεφαλαλγίες, την ζάλη και τα ενοχλήματα ως εκ της θλάσης του δεξιού ημιθωρακίου, τα οποία, σύμφωνα με την προσαχθείσα μαρτυρία, θα είναι περιοδικά. Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω κρίνω πως το δίκαιο και εύλογο ποσό που θα πρέπει να επιδικάσω ως γενικές αποζημιώσεις στον Αιτητή για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια ανέσεων είναι το ποσό των Ευρώ 7.000,00 σεντ. Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου θα πρέπει να λεχθεί, ότι παρατηρείται σημαντική καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής. Και αυτό γιατί ενώ το δυστύχημα επισυνέβη στις 24.12.03 και το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 18.6.04 η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 15.11.07, ήτοι 4 σχεδόν χρόνια μετά το δυστύχημα. Συν τοις άλλοις, παρήλθαν 6 και πλέον μήνες μετά την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης μέχρι να παρουσιάσει ο Αιτητής ένορκο δήλωση προς απόδειξη της υπόθεσής του. Σημειώνεται, ότι από τον Αιτητή τον ίδιο καμία δικαιολογία δεν δόθηκε ενόρκως για την καθυστέρηση που παρατηρείται στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης, αλλά και την καθυστέρηση στην παρουσίαση ένορκης ομολογίας προς απόδειξη της υπόθεσής του. Λόγος δε προβλήθηκε μόνο σε σχέση με την καθυστέρηση στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης και κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων από τον ευπαίδευτο συνήγορο του. Ο εν λόγω συνήγορος κατά την τελική του αγόρευση αναφέρθηκε στις δυσκολίες που υπήρχαν στην εξασφάλιση ιατρικών πιστοποιητικών τόσο από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου όσο και από τον ιατρό Αντωνιάδη. Αναφορικά με την καθυστέρηση στην παρουσίαση της ένορκης ομολογίας κανένας λόγος δεν προβλήθηκε ούτε από τον ευπαίδευτο συνήγορο του Αιτητή. Δεν μου διαφεύγει, ότι οι λόγοι που προβλήθηκαν από τον ευπαίδευτο συνήγορο του Αιτητή για την καθυστέρηση στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης προβλήθηκαν και από την Κούλα Μενοίκου - Παντελή, υπάλληλο στο δικηγορικό γραφείο του δικηγόρου του Αιτητή, υπό μορφή ένορκης μαρτυρίας στις ένορκές της δηλώσεις που συνόδευαν αιτήσεις για παράταση χρόνου καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης. Σημειώνεται, ότι πριν την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης καταχωρήθηκαν πέντε συνολικά αιτήσεις για παράταση χρόνου καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης. Και στις πέντε ένορκες δηλώσεις της κυρίας Παντελή προβάλλεται ο ίδιος λόγος για την μη έγκαιρη καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης. Αφ' ης στιγμής οι πιο πάνω ισχυρισμοί δεν τέθηκαν ενόρκως στα πλαίσια της υπό κρίση αίτησης δεν θα λάβω υπόψη τους ένορκους ισχυρισμούς της κυρίας Παντελή, οι οποίοι, όπως και πιο πάνω αναφέρθηκε, προβλήθηκαν στα πλαίσια άλλων αιτήσεων (Βλ. Γιαννάκης Χρυσάνθου και άλλοι ν. Mariala Construction Ltd
(1996)1 ΑΑΔ 1129). Ως εκ των πιο πάνω προκύπτει, ότι ενώπιόν μου δεν έχει τεθεί ενόρκως οποιοσδήποτε λόγος, που να δικαιλογεί την καθυστέρηση στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης, την καθυστέρηση στην απόδειξη της υπόθεσης και, γενικά, την καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής. Αλλά και αν ακόμα δεχόμουν τους υπό του συνηγόρου προβληθέντες λόγους, θεωρώ, ότι θα ήταν άδικο να επιβαρυνθεί ο Αιτητής με τόκους από την ημερομηνία του δυστυχήματος ή για το χρονικό διάστημα που ο ευπαίδευτος συνήγορος του Αιτητή εισηγείται στις τελικές του αγορεύσεις ή για χρονικό διάστημα περισσότερο από αυτό που το Δικαστήριο θα έκρινε ως λογικό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις. Υπό το φως των πιο πάνω θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί των ποσών που επιδικάσθηκαν ως γενικές και ειδικές αποζημιώσεις αρχίζει από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι από 15.11.07. Στην υπόθεση Γεωργία Αθανασίου ν. Νίκου Τούλουπου
(2005)1 ΑΑΔ 31 ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Νικολάτος, ανέφερε τα ακόλουθα: «Εξετάσαμε με προσοχή όλα τα ενώπιόν μας στοιχεία και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το πνεύμα των προνοιών της Δ.17 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, με βάση τις οποίες υποβάλλονται οι αιτήσεις για απόφαση λόγω μη καταχώρησης σημειώματος εμφανίσεως, όπως συνέβηκε στην προκείμενη περίπτωση, δεν δικαιολογεί την απόρριψη της ίδιας της αγωγής σε περίπτωση που ο ενάγοντας, στα πλαίσια αίτησης για απόφαση λόγω μη καταχωρήσεως σημειώματος εμφανίσεως, αποτύχει να αποδείξει είτε ολόκληρη του την αξίωση είτε μέρος της αξίωσής του. Αυτό που μπορεί να συμβεί είναι είτε η απόρριψη της αίτησης για απόφαση, εκεί όπου ο ενάγοντας αποτύχει παντελώς να αποδείξει την αξίωση του είτε η έκδοση απόφασης υπέρ του ενάγοντα, με βάση την αίτηση, για το ποσό που θα επιτύχει να αποδείξει και η απόρριψη του υπολοίπου μέρους της αίτησης αναφορικά με το ποσό που ο ενάγοντας αποτυγχάνει να αποδείξει». Υπό το φως των πιο πάνω η αίτηση πετυχαίνει και ο Αιτητής δικαιούται σε απόφαση εναντίον του Εναγόμενου για τα ποσά που αυτός πέτυχε να αποδείξει. Το υπόλοιπο μέρος της αίτησης, που αφορά τα ποσά, τα οποία ο Αιτητής απέτυχε να αποδείξει, ήτοι το ποσό των Ευρώ 341,72 σεντ (Λ.Κ.200,00 σεντ) για ζημία στις γεωργικές εργασίες, το οποίο αξιώνεται ως ειδική ζημία υπό παράγραφο 6(ζ) της Έκθεσης Απαίτησης, θα πρέπει να απορριφθεί και απορρίπτεται. Συνακόλουθα εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των Ευρώ 8.614,63 σεντ πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί ποσού Ευρώ 7.000,00 σεντ από 15.11.07 μέχρι 14.10.08 πλέον τόκο προς 5,5% ετησίως επί του ιδίου ποσού των Ευρώ 7.000,00 σεντ από 15.10.08 μέχρι εξόφλησης πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί ποσού Ευρώ 1.614,63 σεντ από 15.11.07 μέχρι 14.10.08 πλέον τόκο προς 5,5% ετησίως επί του ιδίου ποσού των Ευρώ 1.614,63 σεντ από 15.10.08 μέχρι εξόφλησης πλέον δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο