Ιωάννη Ευάνθη ν. Νικόλαου Νεοφύτου κ.α., Αρ. Αγωγής: 7077/03, 9 Φεβρουαρίου, 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A38 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Ρ. Λιάτσου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 7077/03 Μεταξύ: Ιωάννη Ευάνθη Ενάγοντα και
- Νικόλαου Νεοφύτου
- Γεώργιου Τοφαρίδη
- Πολύκαρπου Πέτρου
- Άντη Παντελίδη
- Κατερίνας Νεοφύτου
- Μιχάλη Νεοφύτου, ανήλικου διά του πατρός και φυσικού κηδεμόνος αυτού Νικόλαου Νεοφύτου
- Χρύσανθου Νεοφύτου, ανήλικου διά του πατρός και φυσικού κηδεμόνος αυτού Νικόλαου Νεοφύτου Εναγομένων ----------------- Και ως ετροποποιήθη δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημ. 22.9.2004: Μεταξύ: Ιωάννη Ευάνθη Ενάγοντα και
- Νικόλαου Νεοφύτου
- Γεώργιου Τοφαρίδη
- Πολύκαρπου Πέτρου
- Άντη Παντελίδη
- Κατερίνας Νεοφύτου
- Μιχάλη Νεοφύτου, ανήλικου διά του πατρός και φυσικού κηδεμόνος αυτού Νικόλαου Νεοφύτου
- Χρύσανθου Νεοφύτου, ανήλικου διά του πατρός και φυσικού κηδεμόνος αυτού Νικόλαου Νεοφύτου
- Παγκύπριου Συνδέσμου για παιδιά με καρκίνο και άλλες συναφείς παθήσεις - Κάνε μια Ευχή Εναγομένων ----------------- Αίτηση Τροποποίησης ημερ. 20.1.2009 9 Φεβρουαρίου,
- Για τους Αιτητές-εναγόμενους 1-7: κ. Γ. Μούντης Για τον Καθ΄ ου η Αίτηση-ενάγοντα: κ. Χρ. Τριανταφυλλίδης με κα Δ. Κωνσταντίνου Για τους Καθ΄ων η Αίτηση-εναγόμενους 8: κ. Αρτ. Αρτεμίου ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Η παρούσα υπόθεση καταχωρήθηκε τον Ιούλιο του
- Αφού πέρασε από διάφορα προκαταρκτικά στάδια, οδηγήθηκε σε ακρόαση με εναρκτήρια ημερομηνία τις 24.1.
- Έκτοτε παρέλασε σειρά μαρτύρων εκ μέρους του ενάγοντα και προχώρησε με την παρουσίαση της υπόθεσής της η πλευρά των εναγομένων. Ως πρώτος μάρτυρας υπεράσπισης κατάθεσε ο εναγόμενος 1, η μαρτυρία του οποίου περατώθηκε στις αρχές Νοεμβρίου του
- Ακολούθησε η παροχή περαιτέρω μαρτυρίας. Αμέσως πριν τη μαρτυρία του ΜΥ6 καταχωρήθηκε η υπό εκδίκαση Αίτηση. Αφορά αίτημα των εναγομένων 1-7 για τροποποίηση της παραγρ. 11(γ) της Έκθεσης Υπεράσπισης, διά της διαγραφής από αυτή της φράσης «διά του εναγόμενου 1». Η Αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση του εναγόμενου
- Βασική του θέση είναι ότι κατά το χρόνο σύνταξης της Υπεράσπισης, εκ παραδρομής και/ή καλόπιστου λάθους, παρεισέφρησε η αναφορά «διά του εναγόμενου 1» στην παράγρ. 11(γ) της Έκθεσης Υπεράσπισης. Είναι η θέση του ενόρκως δηλούντα ότι εντόπισε το σχετικό λάθος στο στάδιο της αντεξέτασής του από τους δικηγόρους του ενάγοντα. Υποβάλλει δε ότι η αιτούμενη τροποποίηση είναι αναγκαία, ούτως ώστε οι ισχυρισμοί των εναγομένων, που περιέχονται στην Έκθεση Υπεράσπισης, να συνάδουν απόλυτα με τη μαρτυρία που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο Καθ΄ ου η Αίτηση-ενάγοντας ενίσταται. Η ένστασή του εδράζεται σε μια σειρά από λόγους. Ισχυρίζεται, ουσιαστικά, ότι το αίτημα δεν είναι ούτε εύλογο, ούτε δίκαιο, αφού οι Αιτητές αυτό στο οποίο στοχεύουν είναι η διόρθωση της Υπεράσπισης ούτως ώστε να συνάδει με δοθείσα μαρτυρία επί ουσιαστικού σημείου. Επικαλείται περαιτέρω ότι η Αίτηση καταχωρείται αδικαιολόγητα καθυστερημένα, λαμβάνοντας υπόψη το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η ακροαματική διαδικασία. Αγορεύοντας οι συνήγοροι των δύο πλευρών, υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις με αναφορά σε σειρά αποφάσεων οι οποίες καλύπτουν τις, πολύ καλά γνωστές, αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων. Δεν παρίσταται λόγος να επαναλάβω στην παρούσα απόφαση το σύνολο των σχετικών αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Θα επικεντρωθώ στο θέμα που δεσπόζει, της κατ' ισχυρισμό δηλαδή καθυστέρησης στην υποβολή του αιτήματος, της μη παροχής επαρκών εξηγήσεων γι' αυτήν και της ανεπανόρθωτης ζημιάς που επικαλείται η πλευρά του Καθ΄ ου η Αίτηση ότι υφίσταται. Ζητήματα με τα οποία ενασχολήθηκαν, μεταξύ άλλων, οι αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου Astor Manufacturing & Exporting Co κ.α. ν. A.G. Leventis κ.α.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, Φοινιώτης ν. Geenmar Navigation
(1989)1 A.A.Δ. (Ε) 33. Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου
(1991)1 Α.Α.Δ. 934, τονίστηκε ότι αναμφίβολα η σύγχρονη τάση, όπως αναδύεται από τη σχετική νομολογία, είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις, ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα. Στην απόφαση Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Ανδρέα Παύλου
(1995)1 Α.Α.Δ. 560, διευκρινίστηκε πως όσο φιλελεύθερη και αν δικαιολογείται να είναι η προσέγγιση στο θέμα τροποποιήσεων δικογράφων, το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Γνώμονας δε για την άσκηση αυτής της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, είναι το σύνολο των περιστατικών και δεν εξαντλείται με αναφορά και μόνο στο επανορθώσιμο των συνεπειών της τροποποίησης ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο. Ειδικότερα για το θέμα του παράγοντα χρόνου στην υποβολή αιτήματος τροποποίησης λέχθηκαν, εύστοχα, τα ακόλουθα στην απόφαση Astor Manufacturing & Exporting Co. κ.α (ανωτέρω). «Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά των παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογιστούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης.» Ως προς την καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης για τροποποίηση δικογράφου, σημαντική είναι επίσης η απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση SABA & Co. (T.M.P.) v. T.M.P. Agents
(1994)1 Α.Α.Δ.,
- Λέχθηκε ότι σε σχέση με καθυστέρηση η οποία οφείλεται σε σφάλμα του αιτητή, η δικαιολόγηση της καθυστέρησης και η σημασία της ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά κάθε υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή, και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Η όποια καθυστέρηση βέβαια, δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα από απόψεως μόνο χρονικής διάστασης, αλλά θα πρέπει να συναρτάται με άλλους παράγοντες, όπως π.χ. την ανυπαρξία καλής πίστης [Ταξί Κυριάκος (ανωτέρω)]. Στην πολύ πρόσφατη απόφαση Ιωάννης Νικολάου v. Ζωή Μιλτιάδους κ.ά., Πολ. Έφ. 96/2006, ημερ. 27.7.2007, συνοψίζονται οι αρχές καθοδήγησης του Δικαστηρίου κατά την άσκηση της εξουσίας του δυνάμει της Δ.25: «Η εξουσία για έκδοση άδειας για τροποποίηση περιέχεται στη Δ.25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, όπου προνοείται ότι, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας μπορεί να δοθεί η άδεια, ούτως ώστε να γίνουν όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις για να εκδικαστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρονται μεταξύ των διαδίκων. Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος το Δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγων είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων». Υπό το φως των πιο πάνω αρχών επανέρχομαι στα ιδιαίτερα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης, επικεντρώνοντας την προσοχή του Δικαστηρίου στο ζήτημα της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης, στην, ισχυριζόμενη, μη επαρκή δικαιολόγηση της, αλλά και στην ίδια τη φύση της αιτούμενης τροποποίησης, σε συνάρτηση με τυχόν κίνδυνο πρόκλησης ανεπανόρθωτης βλάβης στην αντίθετη πλευρά. Η εισαγωγή της επίδικης Αίτησης γίνεται μετά την ολοκλήρωση της υπόθεσης εκ μέρους του ενάγοντα, και αφού ακούστηκε τόσο ο εναγόμενος 1, όσο και σειρά μαρτύρων της πλευράς του. Με αυτή δεν επιζητείται η προσθήκη νέων επίδικων θεμάτων, ούτως ώστε να προκύπτει η ανάγκη παροχής άδειας προκειμένου να επιδικαστούν όλες οι διαφορές που εγείρονται μεταξύ των μερών. Αυτό το οποίο σκοπεί η πλευρά των Αιτητών είναι η τροποποίηση του δικογράφου της Υπεράσπισης κατά τρόπο που αυτό να συνάδει με τη μαρτυρία που πρόσφερε στο Δικαστήριο ο εναγόμενος
- Αναμφίβολα η Αίτηση είναι εξαιρετικά καθυστερημένη. Καταχωρήθηκε έξη περίπου χρόνια μετά την σύνταξη της αγωγής, στα τελικά στάδια της ακροαματικής διαδικασίας και αφού τη μαρτυρία του εναγόμενου 1 ακολούθησε αυτή πέντε ακόμη μαρτύρων. Η αναφορά του ενόρκως δηλούντα - εναγόμενου 1 περί παραδρομής και/ή καλόπιστου λάθους, δεν είναι ικανή να δικαιολογήσει τη μακρά καθυστέρηση. Τα γεγονότα ήταν στο πεδίο γνώσης του εναγόμενου 1 από τα αρχικά στάδια της επίδικης διαφοράς. Το εάν δηλαδή ο ίδιος μετέφερε ή όχι αντίγραφο διαθήκης στην Αθήνα, ήταν σε θέση να το γνωρίζει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο χρόνια προηγουμένως. Παρά ταύτα, και παρά το εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε, δεν έκαμε οποιαδήποτε προσπάθεια να τροποποιήσει ανάλογα τις δικογραφημένες του θέσεις. Ο παράγοντας της καθυστέρησης δεν είναι βεβαίως καθοριστικός από μόνος του, αλλά συνυπολογίζεται με όλους τους άλλους παράγοντες που η νομολογία καθιέρωσε. Στην υπό κρίση περίπτωση η κακή πίστη των Αιτητών είναι εμφανής. Τυχόν δε έγκριση του αιτήματός τους για τροποποίηση θα προκαλούσε ανεπανόρθωτη ζημιά στην πλευρά του ενάγοντα, τέτοιας μορφής που θα ήταν αδύνατο να αποκατασταθεί με χρήμα. Καθότι, η αιτούμενη τροποποίηση, παρά το φαινομενικά περιορισμένο της έκτασής της, είναι ουσιαστικής μορφής, δεδομένης της φύσης της μεταξύ των μερών διαφοράς και του καίριου ρόλου που διαδραματίζουν στην όλη υπόθεση οι όλες συνθήκες που περιστρέφονται γύρω από τη σύνταξη της διαθήκης. Εμπλέκεται δε με τις θέσεις του εναγόμενου 1, όπως τις κατέθεσε ήδη στο Δικαστήριο, περί άγνοιάς του γύρω από τις προθέσεις του αποβιώσαντα για σύνταξη διαθήκης, όπως συναρτάται επίσης με θέσεις άλλων μαρτύρων γύρω από αυτό το ζήτημα, κάποιοι από τους οποίους είχαν ακολουθήσει, στην ακροαματική διαδικασία, τη μαρτυρία του εναγόμενου
- Με βάση τα πιο πάνω, στο προχωρημένο αυτό στάδιο της διαδικασίας, τυχόν παροχή άδειας θα οδηγούσε στην πρόκληση ανεπανόρθωτης αδικίας εις βάρος του Καθ΄ ου η Αίτηση-ενάγοντα, γεγονός που δεν αφήνει περιθώρια επιτυχούς κατάληξης της Αίτησης. Η Αίτηση απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος των Αιτητών, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή. [Υπ.] ........... Α. Ρ. Λιάτσος, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Χ.Θ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο