Μαρία Καρατσιόλη ν. Διαχειριστική Επιτροπή Πολυκατοικίας «ΖΗΤΑ» κ.α., Αρ. Αγωγής: 4525/08, 27 Φεβρουαρίου 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A51 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4525/08 Μεταξύ Μαρία Καρατσιόλη, από την Λευκωσία Ενάγουσα Και
- Διαχειριστική Επιτροπή Πολυκατοικίας «ΖΗΤΑ», από την Λευκωσία
- Averof G. Stylianides (Engineering) Ltd, από την Λευκωσία Εναγoμένων Αίτηση ημερ. 12.11.08 υπό Εναγομένων 1 για διαγραφή μέρους της Έκθεσης Απαίτησης Ημερομηνία: 27 Φεβρουαρίου 2009 Εμφανίσεις: Για Εναγόμενους 1-Αιτητές: κα Σολουκίδου για Δημήτρη Ι. Ηλιάδη Για Ενάγουσα-Καθ' ής: κα Μιλτιάδου για Αντώνη Σ. Παπαντωνίου Ε Ν Δ Ι Α Μ Ε Σ Η Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την αίτηση τους οι Εναγόμενοι 1 αιτούνται διάταγμα με το οποίο να διατάσσεται η διαγραφή των παραγράφων 6, 7 και 8 της Έκθεσης Απαίτησης. Να σημειωθεί πως οι Εναγόμενοι 2 έχουν ήδη καταχωρίσει την Υπεράσπιση τους. Η αίτηση στηρίζεται στις Δ.19 κ.4, 26 Δ.27 κ.3, Δ.48 κ. 1-4 και 9 καθώς και στην πρακτική και τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της κας Ανίτας Σολουκίδου, δικηγόρου συνεργαζόμενης με τους δικηγόρους των Εναγομένων
- Στην εν λόγω ένορκη δήλωση της ισχυρίζεται ότι οι παράγραφοι 6, 7 και 8 της Έκθεσης Απαίτησης περιέχουν μαρτυρία, κάτι το οποίο απαγορεύεται από τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας. Η ένσταση της Ενάγουσας αναφέρεται στην ίδια νομική βάση και επιπλέον στη Δ.
- Προβάλλονται δε ως λόγοι ένστασης το ότι δεν συντρέχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, ότι οι συγκεκριμένες παράγραφοι αφορούν γεγονότα τα οποία είναι απαραίτητα για την έκθεση της φύσης της απαίτησης, ότι δεν υπάρχει κατάχρηση, ότι αυτά δεν προσκρούουν στις νομικές αρχές και ότι με την αίτηση παραγνωρίζονται συνταγματικά δικαιώματα της Ενάγουσας. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της κας Νικολέττας Παπαμιχαήλ, επίσης δικηγόρου στο γραφείο των δικηγόρων της Ενάγουσας. Σ' αυτήν υιοθετούνται και αναλύονται οι λόγοι ένστασης με κυριότερα επιχειρήματα το ότι η Έκθεση Απαίτησης περιέχει γεγονότα και το ότι έχει συνταχθεί με πληρότητα ούτως ώστε να μην χρειάζονται λεπτομέρειες για την ετοιμασία της Υπεράσπισης των Εναγομένων. Νομική Πτυχή Ο γενικός Κανόνας είναι ότι δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να υποδείξει στους διαδίκους πως θα καταγράφουν τους ισχυρισμούς τους. Σύμφωνα όμως με τη Δ.19 κ.4 κάθε δικόγραφο θα πρέπει να περιέχει μόνον σύντομη έκθεση των ουσιωδών γεγονότων (material facts) επί των οποίων ο διάδικος στηρίζει την απαίτηση του ή την υπεράσπιση του αλλά όχι την μαρτυρία (evidence) με την οποία θα αποδειχθούν τα γεγονότα, ενώ σύμφωνα με την Δ.19 κ.26 το Δικαστήριο δύναται καθ' οιονδήποτε στάδιο της διαδικασίας να διατάξει τη διαγραφή ή τροποποίηση οιουδήποτε ζητήματος σε οιανδήποτε οπισθογράφηση ή δικόγραφο η οποία μπορεί να θεωρηθεί μη αναγκαία ή σκανδαλώδης ή που τείνει να προκαταβάλει, περιπλέξει ή καθυστερήσει την όλη υπόθεση. Να σημειωθεί πως η ορθή νομική βάση για τέτοια αίτηση είναι η Δ.19 κ.26 η οποία σύμφωνα με την υπόθεση Σιακόλας V. Federal Bank of Lebanon
(1998)1 A.A.Δ. 1338, αφορά και περιορίζεται στη διαγραφή "μέρους των δικογράφων". Στην παρούσα ενδιαφέρουν κυρίως οι έννοιες ουσιώδες ή ουσιαστικό (material) γεγονός και μαρτυρία (evidence) δεδομένου ότι οι Αιτητές ισχυρίζονται ότι οι παράγραφοι 6, 7 και 8 περιέχουν μαρτυρία και θα πρέπει το Δικαστήριο ενασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια να διατάξει τη διαγραφή τους. Καθοδηγητική επί του θέματος είναι όντως η υπόθεση Παγκύπριος Εταιρεία Αρτοποιών Λτδ V Σαββίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 685 στην οποίαν αναφέρθηκαν μεταξύ άλλων τα εξής: "Η έννοια του ουσιαστικού (material) συσχετίζεται εδώ με ότι είναι απαραίτητο. Στην υπόθεση Bruce V Odhams Press Ltd [1963] 1 Κ. Β. 697, 712, ελέχθη ότι: "The word "material" means necessary for the purpose of formulating a complete cause of action;." Η μαρτυρία με την οποία μπορεί να αποδειχθεί οποιοδήποτε από τα επίδικα θέματα δεν έχει θέση σε δικόγραφο. Αν παρεισφρύσει πρέπει να διαγραφεί: Merchants´ and Manufacturers´ Insurance Co. v. Davies [1938] 1 K.B. 196,
- Έτσι δεν είναι συγχωρητή η παράθεση ολόκληρου εγγράφου. Είναι αρκετό να δηλωθεί η έννοια και το αποτέλεσμα του. Οι Bullen & Leake "Precedents of Pleadings" 12η έκδοση, σελ. 44 θέτουν τα ζητήματα που αφορούν έγγραφα ή μια συνομιλία ως εξής: "Where any document of conversation is referred to in any pleading, the precise words of the document or conversation should not be stated, but only the effect of the document or the purport of the conversation should be briefly stated; but if the precise words of a document or conversation are themselves material, they must be set out in full in the pleading. Thus, it is not ordinarily necessary to set out verbatim the entire terms of a written contract, but only to state briefly the effect thereof and to specify the particular terms in respect of which any breach is alleged. So it is not ordinarily necessary to set out the precise words used by the parties when making a contract or taking part in any conversation relied on." Στην εν λόγω υπόθεση είχαν συμπεριληφθεί στο δικόγραφο αυτούσια η 6σέλιδη συμφωνία εργοδότησης, η επιστολή παραίτησης του Εφεσίβλητου, καθώς και το πρακτικό του Δ.Σ. των Εφεσειόντων. Κρίθηκε από το Εφετείο πως υπήρχε παραβίαση σε μεγάλη κλίμακα του πιο πάνω θεμελιακού δικονομικού κανόνα αφού και στις τρεις περιπτώσεις το δικόγραφο περιείχε εκτεταμένη μαρτυρία και ως εκ τούτου διατάχθηκε η διαγραφή των σχετικών παραγράφων. Στην παρούσα περίπτωση η απαίτηση της Ενάγουσας είναι για αποζημιώσεις συνεπεία κατ' ισχυρισμόν τραυματισμού της στον ανελκυστήρα της πολυκατοικίας "ΖΗΤΑ" στη Λευκωσία στην οποία οι Εναγόμενοι 1 ασκούν διαχείριση. Στους Εναγόμενους 2 αποδίδεται ότι κατά την ημέρα του ατυχήματος και ενώ υπάλληλος τους ασχολείτο με την επιδιόρθωση του ανελκυστήρα, παρέλειψαν να λάβουν τα δέοντα μέτρα για την αποτροπή του τραυματισμού της. Παραθέτοντας τους ισχυρισμούς της στην Έκθεση Απαίτησης η Ενάγουσα έκρινε σκόπιμο, πριν την καταγραφή των λεπτομερειών αμέλειας των Εναγομένων 1 και 2, να αναφέρει στις επίδικες παραγράφους 6, 7 και 8 τα εξής: "
- Περαιτέρω, ενώ η Ενάγουσα βρισκόταν στον ανελκυστήρα, αυτός σταμάτησε στον 1ο όροφο και μπήκε μέσα κάποιος υπάλληλος της Εναγομένης 2 που επιδιόρθωνε τον ανελκυστήρα και είπε στην Ενάγουσα ότι πρέπει να πάει σε πιο πάνω όροφο για να συνεχίσει τις εργασίες. Όταν ανέβηκαν πάνω, ο υπάλληλος κατέβηκε και η Ενάγουσα ρώτησε αν πρέπει να κατεβεί και αυτή και να χρησιμοποιήσει τις σκάλες, αλλά εκείνος της είπε ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει το ασανσέρ για να κατεβεί.
- Ενώ η Ενάγουσα κατέβαινε προς το ισόγειο με τον ανελκυστήρα, αυτός σταμάτησε απότομα λίγο πιο κάτω από τον πρώτο όροφο και συγκεκριμένα μισό μέτρο περίπου από την πόρτα, με αποτέλεσμα ο θάλαμος του ανελκυστήρα να είναι χαμηλότερος από το ύψος του δαπέδου της εισόδου του πρώτου ορόφου.
- Η Ενάγουσα φοβήθηκε ότι θα έπεφτε στο πηγάδι του ασανσέρ και θέλησε να βγει έξω πλην όμως λόγω της απόστασης, έπεσε και χτύπησε." Είναι προφανές από την αγόρευση των Αιτητών πως το βασικό τους παράπονο εστιάζεται στο περιεχόμενο της παρ.
- Ειδικότερα για την παρ. 7 δεν αναφέρουν ο,τιδήποτε, ενώ για την παρ. 8 προβάλλουν απλώς ότι "γίνεται αναφορά σε συναισθήματα και/ή σκέψεις της Ενάγουσας και όχι σε ουσιώδη γεγονότα". Δεν συμφωνώ με την εισήγηση των Αιτητών όσον αφορά την παρ. 8 αφού είναι προφανές πως η αναφορά στο φόβο της Ενάγουσας σχετίζεται με την απόφαση και ενέργεια της να εξέλθει εκείνη τη στιγμή από τον ανελκυστήρα δηλαδή όταν κατά τους ισχυρισμούς της στην παρ. 7 αυτός ευρίσκετο λίγο πιο κάτω από τον πρώτο όροφο με αποτέλεσμα ο θάλαμος του να είναι χαμηλότερος από το δάπεδο του πρώτου ορόφου. Δηλαδή γίνεται επίκληση του φόβου της Ενάγουσας σε μια προσπάθεια εξήγησης της κίνησης της. Ως εκ τούτου παραμένει προς εξέταση η παρ.
- Οι Αιτητές οι οποίοι έχουν και το βάρος απόδειξης, εισηγούνται ότι αυτή περιέχει "καθαρά" μαρτυρία καθότι "αναφέρει τη στιχομυθία μεταξύ Ενάγουσας και κάποιου υπαλλήλου της Εναγόμενης 2 με λεπτομέρειες που μόνο όταν δίνεται μαρτυρία θα μπορούσαν να τεθούν". Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως η Ενάγουσα στη συγκεκριμένη παράγραφο προσπαθεί να περιγράψει τα γεγονότα που προηγήθηκαν του τραυματισμού της και αναπόσπαστο τμήμα των γεγονότων αυτών θεωρεί και τις δηλώσεις που έγιναν προς αυτήν από τον υπάλληλο - εκπρόσωπο της Εναγόμενης
- Μέσω των δηλώσεων αυτού του υπαλλήλου προβάλλεται η θέση ότι διεξήγοντο εργασίες επιδιόρθωσης του ανελκυστήρα καθώς και η διαβεβαίωση του εν λόγω υπαλλήλου ότι ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθεί ο ανελκυστήρας εκείνη τη στιγμή, πράγμα που εξηγείται περαιτέρω στις λεπτομέρειες που παρατίθενται σε άλλο σημείο. Ορισμένες δε από τις λεπτομέρειες αυτές σχετίζονται άμεσα με τα γεγονότα που περιγράφονται στην παρ. 6 και ειδικότερα οι υπό 13 α), β), γ) και η) οι οποίες έχουν ως εξής: "
- Οι ως άνω αναφερόμενες σωματικές βλάβες, απώλειες και ζημιές προκλήθηκαν στην Ενάγουσα από την αμέλεια των Εναγομένων 1 και 2 και/ή των υπηρετών και/ή αντιπροσώπων τους. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ α) Παρέλειψαν να τηρήσουν λογική ή οποιαδήποτε επιμέλεια και/ή να λάβουν οποιαδήποτε μέτρα για να σιγουρευθούν ότι η Ενάγουσα θα ήταν λογικά ασφαλής, ενώ χρησιμοποιούσε τον ρηθέντα ανελκυστήρα. β) Παρέλειψαν να τηρήσουν λογική ή οποιαδήποτε επιμέλεια και/ή να λάβουν οποιαδήποτε μέτρα για να αποτρέψουν ζημιά ή απώλεια στην Ενάγουσα από μη συνηθισμένους κινδύνους στους κοινόχρηστους χώρους της πολυκατοικίας και/ή στον ανελκυστήρα, την παρουσία των οποίων γνώριζαν ή όφειλαν λογικά να γνωρίζουν. γ) Παρέλειψαν να παρέχουν ή να διατηρούν ασφαλή τρόπο πρόσβασης στους ορόφους της πολυκατοικίας δια της χρήσεως του ανελκυστήρος. .............................. η) Παρέλειψαν να δώσουν οποιαδήποτε ή οποιαδήποτε λογική προειδοποίηση στην Ενάγουσα για την επικίνδυνη κατάσταση του ανελκυστήρα και/ή των πιο πάνω στο σημείο (δ) αναφερομένων συναφών αντικειμένων." Είναι προφανές από την Έκθεση Απαίτησης, ως σύνολο, πως η Ενάγουσα στηρίζεται όσον αφορά την απαίτηση της εναντίον των Εναγομένων 2 μεταξύ άλλων και στις δηλώσεις του υπαλλήλου τους, πράγμα που δυνητικά ενδεχομένως να επεκτείνει και κατά των Εναγομένων 1 αφού όπως έχει διαφανεί (πιο πάνω) παραθέτει τις ίδιες λεπτομέρειες αμέλειας και για τους δύο Εναγόμενους. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο υπάλληλος αυτός όχι μόνον δεν την απέτρεψε και δεν έλαβε μέτρα μη χρήσης του ανελκυστήρα ή αποτροπής της Ενάγουσας από του να τον χρησιμοποιήσει, αλλά την διαβεβαίωσε ότι θα μπορούσε να το πράξει για να κατεβεί. Σύμφωνα δε με την υπόθεση Τζιακούρα V Οικονομίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 669 "όταν προβάλλεται από διάδικο στο δικογράφημα ισχυρισμός κάποιου νομικού αποτελέσματος, που εξαρτάται από την επενέργεια ορισμένων γεγονότων αυτά πρέπει να αναγράφονται στο δικογράφημα". Συνεπώς εφόσον η Ενάγουσα θεωρεί πως η ευθύνη των Εναγομένων εξαρτάται από τα γεγονότα που προηγήθηκαν και σ' αυτά συμπεριλαμβάνει και τις δηλώσεις, υποδείξεις παροτρύνσεις ή και παραλείψεις του υπαλλήλου των Εναγομένων 2 τότε ορθώς έπραξε να τις αναφέρει στο δικόγραφο της. Έχω τη γνώμη πως οι Αιτητές όντως επηρεάστηκαν κυρίως από τη χρήση των ρημάτων "είπε" και "ρώτησε". Αν και είναι αλήθεια ότι η συγκεκριμένη παράγραφος θα μπορούσε να διατυπωθεί και χωρίς την εναλλαγή των τύπων αυτών, θεωρώ πως στην ουσία τους οι φράσεις αυτές δεν συνιστούν ανεπίτρεπτη παράθεση μαρτυρίας. Πρόκειται στην ουσία για παράθεση γεγονότων στα οποία περιλαμβάνονται και δηλώσεις τις οποίες η Ενάγουσα θεωρεί ουσιώδεις για την ευθύνη των Εναγομένων, πράγμα που τελικά θα κριθεί κατά τη δίκη. Έχω τη γνώμη πως αυτό που αναφέρεται στο απόσπασμα από το σύγγραμμα Bullen & Leake (ανωτέρω) τυγχάνει εφαρμογής και στην παρούσα περίπτωση: "but if the precise words of a document or conversation are themselves material, they must be set out in full in the pleading". Είναι καλώς γνωστή η αρχή πως το Δικαστήριο πρέπει να ασκεί την σχετική εξουσία διαγραφής με προσοχή και φειδώ και ειδικότερα να το πράττει μόνο σε καθαρές περιπτώσεις και εφόσον το συγκεκριμένο δικόγραφο ή μέρος του είναι αναντίλεκτα ανυπόστατο (βλ. υπόθεση Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λεμεσού-Αμαθούντος V. Κυπριακής Δημοκρατίας Πολ. Έφεση 223/05 και 224/05 ημερ. 11.1.07). Με βάση τα όσα έχουν αναφερθεί δεν θεωρώ ότι η παρούσα είναι μια απ' αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις. Τελειώνοντας θα ήθελα να σχολιάσω το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές επέλεξαν να βασιστούν σε ένορκες δηλώσεις των δικηγόρων τους, χειρισμός που έχει αποδοκιμαστεί από πολύ παλιά (βλ. υπόθεση Thanos Hotels Ltd V. Ιωάννου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1036). Δυστυχώς το φαινόμενο παρατηρείται μέχρι σήμερα. Στην παρούσα αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τους Αιτητές οι οποίοι επέλεξαν να εκπροσωπηθούν μάλιστα από τη δικηγόρο που υπέγραψε την ένορκη δήλωση, πράγμα που κανονικά θεωρείται ασυμβίβαστο (βλ. υπόθεση Χριστοδούλου V. Αγαθοκλέους
(1996)1 Α.Α.Δ. 1203). Σχετικά με το θέμα το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Κεσίδης V. Αστυνομίας Ποινική Έφεση 90/08 ημερ. 17.7.08 ανέφερε τα εξής: "Έχουμε παρατηρήσει επίσης ότι η ένορκη δήλωση που έχει επισυναφθεί στην αίτηση έχει υπογραφεί από τον ίδιο το δικηγόρο, ο οποίος εμφανίζεται και ως δικηγόρος του αιτητή. Η τακτική δικηγόρων να επισυνάπτουν δικές τους ένορκες δηλώσεις σε αιτήσεις σε υποθέσεις που χειρίζονται οι ίδιοι, έχει επισύρει τα δυσμενή σχόλια των δικαστηρίων. (Βλ. Ahapittas V. Roc-Chick Ltd
(1968)1 C.L.R. 1, Ιωαννίδη V Σπαρσή
(1979)2 J.S.C. 186, Re Efthymiou
(1987)1 C.L.R. 329 και Τζεννάρο Περέλλα
(1995)1 Α.Α.Δ.356). Το θέμα έχει λάβει συγκεκριμένη απαγορευτική μορφή, αφού σύμφωνα με τις πρόνοιες του Κανονισμού 13
(5)των Κανονισμών Δεοντολογίας του 2002, όταν ένας δικηγόρος προτίθεται να εμφανισθεί ως μάρτυς θα πρέπει να εγκαταλείψει την ιδιότητα του δικηγόρου. Παράλειψη συμμόρφωσης εκ μέρους του δικηγόρου στην πιο πάνω πρόνοια (που περιλαμβάνει και περιπτώσεις ενόρκων δηλώσεων που υπογράφονται και καταχωρούνται από δικηγόρους), συνιστά διάπραξη πειθαρχικού αδικήματος. Σημειώνουμε την πιο πάνω απαράδεκτη διαδικασία, η οποία δυστυχώς εξακολουθεί να υφίσταται και αφήνουμε το θέμα ως εδώ." Για όλους τους πιο πάνω λόγους η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της Ενάγουσας-Καθ' ής η Αίτηση, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή με Φ.Π.Α. (Υπ.) ........... Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Ε.Χ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο