Κωνσταντίνου Κωνσταντίνου ν. Ευθύμιου Αλεξόπουλου κ.α., Αρ. Αγωγής: 10083/2005, 16 Απριλίου, 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A87 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ι. Ιωαννίδη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 10083/2005 Μεταξύ: Κωνσταντίνου Κωνσταντίνου Ενάγοντα και
- Ευθύμιου Αλεξόπουλου
- Κέζος Εργοληπτική Εταιρεία Λιμιτεδ Εναγομένων 16 Απριλίου, 2009 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγοντα: κ. Σάββας Γεωργιάδης (κ. Μιχ. Ιωάννου με κα Δόξα Γεωργιάδη για να ακούσουν απόφαση). Για Εναγομένους: κ. Θεοφάνης Ανδρέου. Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Ενάγων με αγωγή που κατέθεσε στις 30.12.05 αξιώνει εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και ζημιές που υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος που έλαβε χώρα στις 23.5.
- Οι παράγραφοι 1-3 της Έκθεσης Απαίτησης είναι παραδεκτές από τους Εναγομένους και τις παραθέτω αυτολεξεί: «
- Ο Ενάγων καθ' όλον τον ουσιώδη χρόνο σχετικά με το δυστύχημα ήταν ηλικίας 38 ετών, εργαζόταν στην υπηρεσία της Εναγόμενης Εταιρείας αρ.2 ως τεχνικός τοποθέτησης σκαλωσιών και ειδικότερα ασχολείτο με το στήσιμο και ξήλωμα τους, ελάμβανε δε ΛΚ£200,- εβδομαδιαίως πλέον ΛΚ£100,- για υπερωρίες. ΄Ηταν άτομο υγιές, δραστήριο ασχολούμενο με τις αθλοπαιδιές και ιδιαίτερα με την καλαθόσφαιρα. ΄Ηταν και εξακολουθεί να είναι νυμφευμένος και έχει δύο ανήλικα παιδιά ηλικίας 13 και 5 ετών.
- Ο Εναγόμενος αρ. 1 καθ΄όλον τον ουσιώδη χρόνο σχετικά με το δυστύχημα εργαζόταν στην υπηρεσία της Εναγομένης Εταιρείας αρ. 2 ως οδηγός και/ή τεχνικός και οδηγούσε το υπ΄αρ. ΗΤΝ 990 βαρύ φορτηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας της Εναγομένης Εταιρείας αρ.2 υπό την ιδιότητα του ως εργοδοτούμενος και/ή αντιπρόσωπός της και για σκοπούς της εν λόγω Εναγομένης με συνεπιβάτη τον Ενάγοντα και κατόπιν εγκρίσεως και/ή εξουσιοδοτήσεως και/ή συναινέσεως και/ή δια σκοπούς της Εναγομένης Εταιρείας αρ.
- Η Εναγομένη αρ. 2 είναι εταιρεία δεόντως εγγεγραμμένη σύμφωνα με τους Νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας με έδρα τη Λευκωσία και διεξάγουν οικοδομικές εργασίας και/ή εργασίες εργολάβων οικοδομικών έργων, περιλαμβανομένων των εργασιών ενοικιάσεως και τοποθέτησης σκαλωσιών». Είναι η θέση του Ενάγοντα ότι για το συγκεκριμένο δυστύχημα ευθύνεται ο Εναγόμενος 1 και προς τούτο παραθέτει τις ακόλουθες λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων του. «(α) Οδηγούσε το εν λόγω αυτοκίνητο με υπερβολική και/ή παράλογη και/ή ασύνετη ταχύτητα και/ή οδηγούσε με υπερβολική και/ή παράλογη και/ή ασύνετη ταχύτητα υπό τις περιστάσεις. (β) Ουδόλως χρησιμοποίησε τα φρένα του αυτοκινήτου του και/ή δεν εχρησιμοποίησε ταύτα εγκαίρως και/ή ορθώς. (γ) Απώλεσε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του με αποτέλεσμα να εξέλθει της πορείας του, να πέσει στο αριστερό χωμάτινο αυλάκι και ως αποτέλεσμα τούτου να ανατραπεί το αυτοκίνητο το οποίον οδηγούσε και να τραυματισθεί ο Ενάγων. (δ) Αποκοιμήθηκε ενώ οδηγούσε και/ή οδηγούσε υπό την επήρεια κοπώσεως με αποτέλεσμα να ανατραπεί το αυτοκίνητο που οδηγούσε και να προκληθεί το αναφερόμενο δυστύχημα. (ε) Ουδέν μέτρο έλαβε και/ή δεν έλαβε τα δέοντα υπό τις περιστάσεις μέτρα προς αποφυγή του δυστυχήματος. (στ) Οδηγούσε αμελώς και/ή επικίνδυνα. (ζ) Γενικά οδηγούσε χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα.» Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι από το δυστύχημα η ζωή του τέθηκε σε άμεσο κίνδυνο και υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες. «(α) Εγκεφαλική Διάσειση (β) Περονιακή και κνημιακή πάρεση (γ) Μεγάλο οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα (δ) Κάταγμα δεξιάς κνήμης (ε) Κάταγμα λεκάνης (στ) Κάταγμα δεξιάς κοτύλης (ζ) Κάταγμα ιερού οστού (η) Κήλη δίσκου 05/11 αριστερά (θ) Κάταγμα 1ου, 2ου, 3ου, 5ου σπονδυλοσώματος (ι) Κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης του 5ου οσφυϊκού σπονδύλου (κ) Εξάρθρημα δεξιάς ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης (λ) Σεξουαλική ανικανότητα και/ή δυσλειτουργία (μ) Φοβίες και κατάθλιψη (ν) Πολλαπλή χολολιθίαση» Στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται επίσης αναφορά στις ειδικές ζημιές του και σε άλλες λεπτομέρειες, στις οποίες θα αναφερθώ όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Οι Εναγόμενοι με κοινό δικόγραφο ισχυρίζονται ότι το τροχαίο δυστύχημα «συνέβηκε ένεκα απρόσμενου γεγονότος και ήταν αναπόφευκτο ατύχημα (inevitable accident) και ότι ο εναγόμενος 1 παρόλο που εξάσκησε όλη την εύλογη επιμέλεια δεν κατέστη δυνατόν να αποφύγει το τροχαίο ατύχημα». Σε σχέση με αυτό τον ισχυρισμό παρατίθενται οι ακόλουθες λεπτομέρειες: «3.1 Συγκεκριμένα ο Εναγόμενος 1 ενώ οδηγούσε το εν λόγω φορτηγό όχημα ένοιωσε ξαφνικό δυνατό και έντονο πόνο στο πόδι με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του οχήματος του και να πέσει στο χαντάκι του δρόμου. 3.2 Ο Εναγόμενος 1 προσπάθησε να επαναφέρει το φορτηγό όχημα στην πορεία του αλλά αυτό ανατράπηκε.» Ανεξάρτητα από την πιο πάνω υπεράσπιση, είναι η θέση των Εναγομένων ότι ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια για τους ακόλουθους λόγους: «4.1 Ο Ενάγοντας ήταν ο συνοδηγός του εν λόγω φορτηγού οχήματος κατά τον ουσιώδη χρόνο του ρηθέντος τροχαίου ατυχήματος και δεν φορούσε την ζώνη ασφαλείας του. 4.2 Ο Ενάγοντας εκσφεντονίστηκε από το ρηθέν φορτηγό όχημα όταν ανατράπηκε καθότι δεν φορούσε την ζώνη ασφαλείας που υπήρχε στη θέση του συνοδηγού. 4.3 Ο τραυματισμός του Ενάγοντα επεσυνέβη ένεκα του γεγονότος ότι εκσφεντονίστηκε από το φορτηγό όχημα που ανατράπηκε ενόψει του γεγονότος ότι δεν φορούσε την ζώνη ασφαλείας του συνοδηγού. 4.
- Γενικά, για τον τραυματισμό και τις συνεπακόλουθες ζημιές και/ή έξοδα που ήθελε αποδείξει ότι υπέστη ο Ενάγοντας από τη ρηθέν τροχαίο ατύχημα εξ΄ολοκλήρου και/ή σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στην παράλειψη του και/ή στην αμέλεια του να μην φορέσει την ζώνη ασφαλείας το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα να εκσφεντονιστεί από το ρηθέν φορτηγό όχημα.» Τέλος, είναι η θέση των Εναγομένων ότι οι σωματικές βλάβες και οι ζημιές για τις οποίες ο Ενάγων κάνει αναφορά στην Έκθεση Απαίτησης του, είναι υπερβολικές και φανταστικές. Αρνούνται ότι ο Ενάγων παρουσιάζει ανικανότητα και κατ΄επέκταση δεν δέχονται ότι αυτός έχει απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων. Παραδεκτά γεγονότα Πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και συγκεκριμένα στις 15.1.08 και οι δύο ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων συμφώνησαν ότι οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα σε σχέση με την παράγραφο 5 (Β) γ, δ, ε, στ, ζ της ΄Εκθεσης Απαίτησης ανέρχονται σε €4.093,67 επί πλήρους ευθύνης. Περαιτέρω συμφωνήθηκε όπως το εν λόγω ποσό φέρει τόκο 8% από 30.12.05 μέχρι 14.10.2008 και 5.5% από 15.10.2008 μέχρι εξόφλησης. Προσαχθείσα μαρτυρία Πρώτος μάρτυρας κατέθεσε ο Αστυφ. 2476 κ Σ. Νικολάου. Ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 κατάθεση που συνέταξε σε σχέση με το υπό εκδίκαση τροχαίο δυστύχημα. Κατέθεσε ως Τεκμήρια 2 και 3 σχεδιαγραφήματα της σκηνής του δυστυχήματος στα οποία έκανε αναφορά. Σύμφωνα με την μαρτυρία του ο δρόμος εντός του οποίου εκινείτο το φορτηγό ήταν ευθύς, μονής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας που διαχωρίζονται με άσπρη διακεκομμένη γραμμή. Η ορατότητα του οδηγού του φορτηγού, ως η πορεία του, ήταν πέραν των 50 μέτρων, χωρίς να φράσσεται από φυσικό ή τεχνητό εμπόδιο. Αριστερά του δρόμου, ως η πορεία του φορτηγού υπήρχε ασφάλτινο παγκέττο και δίπλα του χωμάτινο αυλάκι βάθους 1.10 μέτρων. Δεξιά υπήρχε σιδερένιο κυγκλίδωμα. Από μηχανική εξέταση που διενήργησε στο φορτηγό διαπίστωσε, ανάμεσα σε άλλα, ότι τα φρένα λειτουργούσαν με παπούτσες οι οποίες ήταν σε καλή και χρησιμοποίηση κατάσταση. Το σύστημα διεύθυνσης λειτουργούσε κανονικά. Ήταν η θέση του ότι στο φορτηγό δεν υπήρχε κανένα μηχανικό πρόβλημα πριν από το δυστύχημα και ότι όλες οι ζημιές ήταν πρόσφατες και προκλήθηκαν από αυτό. Στις 11.8.05 έδειξε και επεξήγησε στον Εναγόμενο 1 το πρόχειρο σχέδιο του δυστυχήματος που ετοίμασε, με το οποίο συμφώνησε. Την ίδια ημέρα τον κατηγόρησε γραπτώς για την πρόκληση του δυστυχήματος αφού του επέστησε την προσοχή του στον Νόμο και αυτός απάντησε «παραδέχομαι». Στις 13.11.05 τον πληροφόρησε ότι θα καταγγελθεί επί τω ότι στις 23.5.05 οδηγούσε το φορτηγό ΗΤΝ990 υπό την επήρεια κοπώσεως και αυτός απάντησε «δεν παραδέχομαι την κατηγορία». O Ενάγων κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίας εξέτασης του. Ανάμεσα σε άλλα ανέφερε ότι γεννήθηκε στις 29.9.67, ότι είναι νυμφευμένος και πατέρας δύο ανήλικων παιδιών. Από τον Μάιο του 2003 μέχρι και την ημέρα του δυστυχήματος, εργοδοτείτο από την εναγόμενη εταιρεία ως Τεχνικός τοποθέτησης σκαλωσιών. Ο Εναγόμενος 1, επίσης υπάλληλος της Εναγόμενης εταιρείας, κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο οδηγούσε το υπ' αριθμό εγγραφής ΗΤΝ990 βαρύ φορτηγό υπό την ιδιότητα του ως εργοδοτούμενος της Εναγόμενης εταιρείας με συνεπιβάτες τον ίδιο και κάποιο Σάββα Καζαμία. Για τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το τροχαίο δυστύχημα παραθέτω αυτολεξεί τα όσα ανέφερε στην κυρίως εξέταση του. «Στις 23.5.2005 γύρω στις 4 η ώρα το πρωί περίπου με πήρε η σύζυγός μου στο σπίτι του Εναγομένου αρ.1 πλησίον της υπεραγοράς ΔΗΜΟΣ στο Στρόβολο, όπου ήταν και ο Σάββας Καζαμίας που εργαζόταν μαζί μας. Επιβιβαστήκαμε και οι τρεις στο φορτηγό με οδηγό τον Εναγόμενο αρ.1 και πήγαμε στο Πισσούρι όπου ξηλώσαμε τις σκαλωσιές από ένα ξενοδοχείο τις φορτώσαμε στο φορτηγό και ξεκινήσαμε για να επιστρέψουμε στη Λευκωσία. Στην επιστροφή μας περίπου γύρω στο μεσημέρι και ενώ ο Εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το φορτηγό κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού - Λευκωσίας παρά τα Λατσιά, φορτωμένο με σκαλωσιές και με συνεπιβάτες εμένα που καθόμουν στη θέση του συνοδηγού δίπλα στην πόρτα και τον Σάββα Καζαμία που καθόταν στο μέσο, οδήγησε τούτο τόσο αμελώς και/ή κατά παράβαση των νομίμων καθηκόντων του και χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα και προκάλεσε δυστύχημα με αποτέλεσμα το φορτηγό να ανατραπεί και να τραυματισθώ πολύ σοβαρά. Την ώρα του δυστυχήματος εγώ κοιμόμουν.» Ήταν η θέση του ότι, πριν από το δυστύχημα ήταν άτομο υγιές, δραστήριο και ασχολείτο με τον αθλητισμό, ιδιαίτερα με την καλαθόσφαιρα. Έκανε επίσης αναφορά στους τραυματισμούς του, στις χειρουργικές επεμβάσεις που υπέστη, στις θεραπείες που έτυχε και στα προβλήματα που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει συνεπεία του τραυματισμού του από το τροχαίο δυστύχημα. Σε αυτά και σε άλλη μαρτυρία του, θα αναφερθώ στη συνέχεια. Εκ μέρους του Ενάγοντα κατέθεσε η κα Ελένη Ηρακλέους, ακτινολόγος στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο ΄Αγιος Θέρισσος. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της ο Ενάγων επισκέφθηκε το κέντρο τους όπου και υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία της θωρακικής και οσφυϊκής μοίρας. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 17 έκθεση που η ίδια ετοίμασε. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω τα όσα ανέφερε γύρω από το περιεχόμενο της εν λόγω έκθεσης. «Παρατηρείται κάταγμα του ιερού οστού άμφο, πιο έντονο αριστερά. Η γραμμή του κατάγματος εκτίνεται έμπροσθεν στην περιοχή του οσφυοιερού πλέγματος όπου και υπάρχει οίδημα που εμφανίζεται σαν οξυμένης έντασης σήμα στην περιοχή. Παρόμοια ευρήματα παρατηρούνται στη δεξιά πλευρά του ιερού οστού. Υπάρχει ψηλό σήμα στην περιοχή του αριστερού ισχυακού νεύρου. Παρατηρείται επίσης οστική μυελική θλάση στα σώματα των σπονδύλων Ο1, Ο2, Ο3 και Ο5, μετατραυματικής αιτιολογίας. Παρατηρείται επίσης μια μικρή αριστερή οπισθοπλάγια δισκοκήλη η οποία μπορεί να προκαλέσει μικρού βαθμού πίεση στο αριστερό πρώτο ιερό, στο κατιόν νεύρο αριστερά (descending nerve root). Υπάρχει επίσης διάχυτο ψηλό σήμα στην περιοχή των μυών του περιναίου, πιο έντονα αριστερά. Δεν παρατηρείται παθολογικό σήμερα στο νωτιαίο μυελό. Παρατηρείται κάταγμα δια μέσου του αριστερού ηβικού οστού. Συμπέρασμα: Παρατηρούνται κατάγματα στο ιερό οστό αμφοτερόπλευρα με τραύμα στην περιοχή του αριστερού οσφυοιερού πλέγματος και αριστερού ισχιακού νεύρου. Παρόμοια ευρήματα παρατηρούνται και στη δεξιά πλευρά αλλά λιγότερο έντονα. Υπάρχει οστική θλάση στα σώματα των σπονδύλων Ο1, Ο2, Ο3 και Ο5 και αριστερή οπισθοπλάγια δισκοκήλη του Ο5 Ι1 δίσκου που μπορεί να πιέσει την αριστερή Ι1 κατιούσα ρίζα. Υπάρχει και ένας αξονικός από το Νοσοκομείο». Αντεξεταζόμενη ρωτήθηκε κατά πόσο μπορούσε να φανεί στη μαγνητική τομογραφία το περονιαίο νεύρο. Η απάντηση που έδωσε ήταν ότι δεν μπορούσε να φανεί αλλά με την εικόνα που είχαν μπροστά τους «και ο κορμός ήταν παθολογικός και σίγουρα πιο περιφερειακά θα υπήρχε ζημιά». Σύμφωνα με τη μαρτυρία της από μια μαγνητική τομογραφία μπορεί να φανεί ότι το νεύρο έχει οίδημα, θλάση ή κάποιο παθολογικό σήμα. Τούτο σημαίνει ότι η ζημιά είναι πάρα πολύ μεγάλη διότι μικρού βαθμού αλλοιώσεις μπορεί «να μην τις απομονώσουμε εμείς και να τις δει το ηλεκτρομυογράφημα». Η ίδια δεν προέβη σε ηλεκτροφυσιολογικές εξετάσεις αφού αυτό είναι θέμα των νευρολόγων. Τέλος, σύμφωνα με την μαρτυρία της η ηλεκτροφυσιολογική εξέταση είναι διαφορετική από την ανατομική εξέταση (Μαγνητική Τομογραφία). Εκ μέρους του Ενάγοντα κατέθεσε ο κ.Περικλής Συμεωνίδης, Γενικός Χειρουργός. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 15 ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε σε σχέση με τον Ενάγοντα, το περιεχόμενο του οποίου υιοθέτησε. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτολεξεί το περιεχόμενο του εν λόγω πιστοποιητικού. «Απ' ότι φαίνεται από τον φάκελο νοσηλείας ο πιο πάνω ασθενής προσκομίσθηκε στις Α' Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 23.5.05, μετά από τροχαίο ατύχημα που είχε. Λόγω σημείων ενδοκοιλιακής αιμορραγίας, χειρουργήθηκε. Τα χειρουργικά ευρήματα ήσαν: Μεγάλο οπισθοπεριτοναïκό αιμάτωμα, που παροχεύθη και έγινε σύγκλειση των κοιλιακών τοιχωμάτων. Ο ασθενής κρατήθηκε για ιατρική παρακολούθηση στην εντατική χειρουργική μονάδα. Κατά την νοσηλεία του στον χειρουργικό θάλαμο, παρέμεινε κλινήρης, υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα. Του δίδετο ανάλογη φαρμακευτική αγωγή για την εγκεφαλική διάσεισή του και του γινόταν καθημερινά χειρουργικός καθαρισμός και περιποίηση των τραυμάτων. Στις 3.6.05 χειρουργήθηκε από τους Ορθοπεδικούς ιατρούς και τα κατάγματα που παρουσίαζε. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε: 1) κάταγμα δεξιάς κνήμης 2) κάταγμα λεκάνης 3) κάταγμα δεξιάς κοτύλης 4) κάταγμα ιερού οστού 5) κάταγμα εγκάρσιας απόφυσις του 5ου οσφυϊκ. Σπ. 6) Εξάρθρημα της δεξιάς ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης Εξήλθε του νοσοκομείου στις 8.7.05 με σχετική φαρμακευτική αγωγή και σύσταση όπως παραμείνει ήσυχος στο σπίτι και όπως επανέλθει προς εξέταση στα εξωτερικά χειρουργικά ιατρεία. Κατά την επανεξέταση του στις 29.11.05 παρεπονείτο για κεφαλαλγία και ζάλη, σημεία μεταδιασεισικού συνδρόμου. Για τούτο του συνεχίσθηκε η σχετική φαρμακευτική αγωγή. Μετατραυματικά παρουσιάζει ουλή στην κοιλιακή χώρα. Συμπ.: Ο ασθενής Ντίνος Κωνσταντίνου παρουσίαζε σημεία εγκεφαλικής διάσεισης λόγω του δυστυχήματος που είχε. Για τούτο κρατήθηκε για νοσηλεία στο χειρουργικό τμήμα.» Ρωτήθηκε κατά την κυρίως εξέταση κατά πόσο η ενδοκοιλιακή εγχείρηση που υπέστη ο Ενάγων θα έχει επιπτώσεις στη μελλοντική του υγεία. Η απάντηση που έδωσε είναι η εξής: «Συνήθως ναι. Συνήθως υπάρχουν οι επιπτώσεις διότι σε οποιαδήποτε ενδοκοιλιακή εγχείρηση δημιουργούνται μικροτραυματισμοί των ενδοκοιλιακών οργάνων που μπορεί να έχουν αποτέλεσμα μετέπειτα στη ζωή του ασθενούς να παρουσιάζονται συμφύσεις όπως λέμε, και να παρουσιάζονται ενδοκοιλιακές αποφράξεις των εντέρων. Κατά κύριο λόγο σε κάθε ενδοκοιλιακή εγχείρηση υπάρχει μεγάλο ποσοστό να υπάρχουν προβλήματα υγείας στη μετέπειτα ζωή του ασθενούς». Ο μάρτυρας αυτός δεν αντεξετάστηκε. Εκ μέρους του Ενάγοντα κατέθεσε ο κ.Πέτρος Σπαστρής, ορθοπεδικός, ο οποίος ανέφερε ότι στις 23.5.05 ασκούσε το λειτούργημα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας στο Ορθοπεδικό Τμήμα. Ο Ενάγων ήταν ασθενής του και σε σχέση με την κατάσταση της υγείας του ετοίμασε σχετική ιατρική έκθεση την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Παραθέτω το περιεχόμενο αυτής: «Μετά από κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο (ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία και υπερήχους) διαπιστώθηκαν οι κάτωθι κακώσεις:
- Κάταγμα εγκάρσιο δεξιάς κνήμης,
- Κάταγμα λεκάνης,
- Κάταγμα κοτύλης δεξιά,
- Κάταγμα ιερού οστού,
- Εξάρθρημα δεξιάς ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης
- Κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης του 5ου οσφυϊκού σπονδύλου, και
- Πτώση αριστερού άκρου ποδός. Αφού του παρασχέθηκαν οι Πρώτες Βοήθειες ο ασθενής οδηγήθηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα ανδρών όπου έτυχε στενής νοσηλευτικής και Ιατρικής φροντίδας και παρακολούθησης λόγω της βαρύτατης κατάστασης στην οποία βρισκόταν. Στις 24.5.2005 λόγω διάχυτης ευαισθησίας στην κοιλιακή χώρα εξετάσθηκε από χειρουργό ο οποίος μετά από επείγουσα υπερηχογραφία κοιλίας ο ασθενής οδηγήθηκε στο χειρουργείο στις 7:25μ.μ. όπου έτυχε λαπαροτομής από τους Γενικούς Χειρουργούς. Στην συνέχεια ο ασθενής νοσηλεύτηκε στην Εντατική Μονάδα Παρακολούθησης από τις 24.5.05 έως τις 4.6.05 όπου έτυχε στενής παρακολούθησης. Ο ασθενής στις 3.6.05 οδηγήθηκε εκ νέου στο χειρουργείο όπου έτυχε χειρουργικής αποκατάστασης του κατάγματος δεξιάς κνήμης και υπό γενική αναισθησία έγινε ανοιχτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση με πλάκα και βίδες. Ακολούθως ο ασθενής οδηγήθηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα ανδρών. Κατά την παραμονή του στο νοσοκομείο έτυχε στενότατης παρακολούθησης από πολλές ειδικότητες λόγω της σοβαρής μετατραυματικής κατάστασης στην οποία περιήλθε. (Νευροχειρουργούς, Νευρολόγο, Ουρολόγους, Εντατικολόγους, Παθολόγους). Η Νευρολόγος συνέστησε Ηλεκτρομυογράφημα λόγω της πτώσης του άκρου ποδός. Η εξέταση έγινε στις 16.6.05 και διαπιστώθηκε νευροπάθεια του αριστερού περονιαίου νεύρου για το οποίο συνέστησε φαρμακευτική αγωγή και τοποθετήθηκε κηδεμόνας ιπποποδίας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο ασθενής εξήλθε του νοσοκομείου στις 8.7.05 με οδηγίες να παρακολουθείται στην Κλινική Καταγμάτων σε προγραμματισμένα ραντεβού. Παρούσα κατάσταση Ο ασθενής έτυχε προγραμματισμένων εξετάσεων σαν εξωτερικός ασθενής συνολικά έντεκα φορές. Η τελευταία εξέταση έγινε στις 29.12.05 κατά την οποία ο ασθενής παραπονείται για πόνο στην δεξιά ακρωμυοκλειδική άρθρωση και είναι ορατή η παραμόρφωση από το παραμένον εξάρθημα ιδίως όταν έχει τον ώμο σε απαγωγή πέραν των 90°¨και με κίνηση των άνω άκρων από μπρος προς τα πίσω. Επίσης παραπονείται για αίσθημα ηλεκτρικής εκκένωσης στα δάκτυλα του αριστερού κάτω άκρου από το 1ον δάκτυλο έως το 4ον δάκτυλο και ότι έχει μειωμένη αισθητικότητα. Παραπονείται ότι έχει το αίσθημα βάρους σε αμφότερες τις κνήμες στους οπίσθιους μύες αυτών, ότι δεν μπορεί να αναρτήσει τσάντα στον δεξιό ώμο. Δυσκολεύεται να τρέξει λόγω πόνου στην εστία του κατάγματος στη δεξιά κνήμη. Κατά τον κλινικό έλεγχο Τα τενόντια αντανακλαστικά άνω και κάτω άκρων είναι φυσιολογικά. Η μυϊκή ισχύς είναι φυσιολογική, όμως ο δεξιός ώμος ενδίδει λόγω πόνου στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση εάν συνεχιστεί η προσπάθεια απαγωγής του βραχιονίου. Κίνηση ώμου Πρόσθια κάμψη βραχιονίου είναι ίση με την αριστερή. Ψηλαφητά αλλά και επισκοπικά είναι ορατό το εξάρθρημα της κλείδας στον δεξιό ώμο. Κατά γόνυ άρθρωση Πλήρης κάμψη και έκταση γονάτων. Κινητικότητα ισχίων Κάμψη ισχίου πλήρης άμφω 130° Απαγωγή ισχίου Αρ/Δε = 55°/55° Παρουσιάζει μειωμένη πελματιαία κάμψη κατά 10° στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση, ως επίσης κατά την ραχιαία κάμψη ίση με 4°. Παρατηρείται αδυναμία κάμψη πελματιαίος των δακτύλων του άκρου ποδός αριστερά λόγω του νευρολογικού προβλήματος συνεπεία του τραυματισμού στο περονιαίο νεύρο. Η καταγραφείσα περίμετρος των μηρών άμφω 10cm άνωθεν των επιγονατίδων, είναι ίση στους δύο μηρούς ως επίσης και στις κνήμες. Δεν παρατηρείται ανισοσκελία. Είναι δε ορατή η ουλή στην πρόσθια επιφάνεια της δεξιάς κνήμης μήκους 13 εκατοστομέτρων. Επίσης είναι ορατή ουλή στην μέση κοιλιακή γραμμή από τη διενεργηθείσα λαπαροτομή από τους Γενικούς Χειρούργους. Στον ακτινολογικό έλεγχο που υπεβλήθηκε στις 17.1.2006 τα κατάγματα έχουν πωρωθεί πλήρως. Ο ασθενής είναι ακόμη υπό παρακολούθηση.» Ρωτήθηκε σε σχέση με το εξάρθρημα της δεξιάς ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης για να αναφέρει ότι το εξάρθρημα σημαίνει απώλεια της αντιστοιχίας των οστών που συνθέτουν μια άρθρωση. Η κλείδα αρθρώνεται με το στέρνο και συγκρατείται με συνδέσμους. Εξάρθρημα υπάρχει όταν σπάσουν αυτοί οι συνδέσμοι και χαθεί η αντιστοιχία των αρθριτικών επιφανειών. Ρωτήθηκε αν αυτή η λύση της συνέχειας μπορεί να επανέλθει στην πρωτέρα κατάσταση. Απάντησε λέγοντας ότι στη Βιβλιογραφία υπάρχουν διάφορες κατατάξεις οι οποίες έχουν να κάνουν με τη βαρύτητα ή σοβαρότητα ενός εξαρθρήματος. Μέχρι τις 3.2.06, ημερομηνία που συνέταξε την ιατρική του έκθεση, η λύση της συνέχειας δεν είχε επανέλθει στον Ενάγοντα. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι δεν είχε επανέλθει μέχρι τις 29.12.05, τελευταία ημερομηνία που εξετάστηκε ο Ενάγων. Του υποβλήθηκε η ακόλουθη ερώτηση: «Το ότι δεν επανήλθε η άρθρωση της ωμοπλάτης του δεξιού ώμου του κ.Κωνσταντίνου δεν ήταν φυσιολογικό; Δεν ήταν πρόσφατο το τραύμα για να επανέλθει η άρθρωση;» και η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: «Μάλιστα, ήταν πρόσφατο». Εκ μέρους του Ενάγοντα κατέθεσε ο κ. Νεόφυτος Νεοφύτου, Νευροχειρουργός ο οποίος, ως ισχυρίστηκε, εξέτασε αρκετές φορές τον Ενάγοντα. Δεν μπορούσε να θυμηθεί πότε ακριβώς ήταν η πρώτη φορά που τον εξέτασε, υπολόγισε όμως πως αυτό πρέπει να έγινε Άνοιξη του
- Κατέθεσε ως Τεκμήριο 14, Ιατρική Έκθεση που συνέταξε σε σχέση με την κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα. Αναφέρθηκε στο περιεχόμενο της και υπέδειξε ποιο μέρος αυτής συνιστά δικά του ευρήματα. Συγκεκριμένα ανέφερε πως τα όσα αναφέρονται στο Πιστοποιητικό του κάτω από τον τίτλο «Διάγνωση» δεν είναι δικά του ευρήματα. Σε λεπτομέρειες της μαρτυρίας του θα αναφερθώ όταν θα τον αξιολογώ. Ο κ.Σέργιος Σεργίου, Ορθοπεδικός-Χειρουργός, κατέθεσε ως Τεκμήριο 18 Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 30.6.06, που συνέταξε ο ίδιος. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν ήταν ο Ιατρός που χειρούργησε (που διενήργησε τη λαπαροτομή) τον Ενάγοντα. Ο ευπαίδευτος συνήγορος των Εναγομένων τον παρέπεμψε στο πιστοποιητικό του όπου αναφέρει ότι τα κατάγματα προχώρησαν σε επούλωση, όπου συμφώνησε ότι τα κατάγματα της λεκάνης, της δεξιάς κοτύλης, του ιερού οστού και της δεξιάς κνήμης έχουν επουλωθεί. Διευκρίνισε ότι ο ίδιος δεν προέβη σε εγχείρηση στη δεξιά κνήμη αφού αυτό έγινε στο Νοσοκομείο. Του υποβλήθηκε η ακόλουθη ερώτηση «Το ότι δυσκολεύεται να ανέβει σκάλες σας το ανέφερε ο ίδιος;» και έδωσε την ακόλουθη απάντηση: «Όλα μου τα ανέφερε ο ίδιος. Διότι στη σύνταξη ενός ιατρικού πιστοποιητικού πρέπει να ρωτήσεις τον ασθενή τι είναι που δεν μπορεί να κάμει, που έκανε προηγουμένως να μας πει». Ο μάρτυρας κ.Σάββας Χαρίτου, υιοθέτησε το περιεχόμενο κατάθεσης (Τεκμήριο 8) που έδωσε στην Αστυνομία. Σύμφωνα με το περιεχόμενο αυτής κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΧV078 στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας-Λεμεσού με κατεύθυνση τη Λευκωσία. Για τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες ανατράπηκε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΗΤΝ990 αναφέρει τα ακόλουθα: «Κινούμουν στην πρώτη λωρίδα κυκλοφορίας. Φθάνοντας στον ζυγιστικό σταθμό Λατσιών μπροστά κινείτο με την ίδια κατεύθυνση το φορτηγό με αριθμούς εγγραφής ΗΤΝ
- Ακριβώς έξω από τον ζυγιστικό σταθμό το φορτηγό αυτό άρχισε να κινείται προς τα αριστερά, εκτός δρόμου χωρίς όμως να κάμει οποιαδήποτε βεβιασμένη κίνηση. Δηλαδή έβγαινε κανονικά ομαλά εκτός δρόμου. ΄Εφθασε σχεδόν στο σιδερένιο κυκλίδωμα του ζυγιστικού σταθμού και εγώ φοβήθηκα μήπως κτυπήσει πάνω του. Αμέσως έκανε βεβιασμένη επαναφορά προς τα δεξιά και μπήκε ξανά μπροστά μου στην πρώτη λωρίδα. Αφού τον ακολούθησα για δύο λεπτά περίπου είδα ξανά το φορτηγό να λοξοδρομεί προς τα αριστερά πάλι, να μπαίνει ελαφριός στο χωμάτινο αυλάκι. Στην συνέχεια μπήκε τελείως μέσα στο αυλάκι και αφού διάνυσε κάποια απόσταση το φορτηγό βγήκε δεξιά στο δρόμο με την αριστερά πλευρά του στην άσφαλτο και στη συνέχεια γύρισε ξανά δηλαδή ανατράπηκε και σύρθηκε με την καμπίνα του στην άσφαλτο για αρκετή απόσταση. ...» Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν είδε κανένα από τους επιβάτες του ημιφορτηγού να είναι πάνω στην άσφαλτο. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «Εγώ είδα μόνο τον κύριο που ήταν όταν ανατράπηκε το αυτοκίνητο, μόνο τον ενάγοντα. Νόμισα ότι είναι ο οδηγός. Ύστερα συνειδητοποίησα ότι το αυτοκίνητο είναι ανάποδα και είναι ο συνοδηγός που φαίνεται από ποδά». Στη φωτογραφία 4 του Τεκμηρίου 4 υπέδειξε το σημείο όπου είδε τον Ενάγοντα μετά το δυστύχημα. Όπως ανέφερε «Αν ήταν μέσα ή που κάτω που την καμπίνα τούτο δεν το θυμάμαι». Ανέφερε επίσης ότι προσπάθησε να προσπεράσει προηγουμένως το ημιφορτηγό αλλά φοβήθηκε μήπως αυτό δεν σταματήσει και «δώσει πάνω του». Ήταν η θέση του ότι δεν πλεύρισε το φορτηγό. Σκέφτηκε να μπει μπροστά του για να του πει αν δεν μπορεί, να σταματήσει. Αλλά, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «αν δεν σταματήσει και σκοτώσει με;» Πρώτος μάρτυρας εκ μέρους της Υπεράσπισης ήταν ο κ.Μάριος Καουτζάνης, Νευροχειρουργός. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 13 ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε. Παραθέτω αυτολεξεί το περιεχόμενο του εν λόγω πιστοποιητικού, το οποίο ο μάρτυρας υιοθέτησε. «Εξέτασα τον ασθενή Κωνσταντίνο Κωνσταντίνου στο ιατρείο μου στις 14.2.
- Όπως αναφέρει ο ασθενής και όπως προκύπτει από τα ιατρικά πιστοποιητικά τα οποία προσκομίζει ο ασθενής Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου υπέστη τροχαίο ατύχημα στις 23 Μαΐου
- Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου και χειρουργήθηκε για ενδοκοιλιακή αιμορραγία. Ο ασθενής παρουσίαζε επίσης κάταγμα δεξιάς κνήμης, κάταγμα λεκάνης, κάταγμα δεξιάς κοτύλης, κάταγμα ιερού οστού, κάταγμα εγκαρσίας αποφύσεως του 5ου οσφυΪκού σπονδύλου και εξάρθρημα δεξιάς ακρομιοκλειδικής αρθρώσεως. Παρέμεινε στο νοσοκομείο μέχρι την 8ην Ιουλίου
- Σήμερα ο ασθενής παραπονείται για άλγος στο δεξιό ώμο, άλγος στη δεξιά ποδοκνημική άρθρωση και άλγος και αιμωδίες στο αριστερά κάτω άκρο. Εκ της αντικειμενικής νευροχειρουργικής εξέτασης ο ασθενής παρουσιάζει κατάργηση των αχιλλείων αντανακλαστικών αμφοτερόπλευρα, ελάττωση της μυϊκής ισχύος του αριστερού κάτω άκρου, ατροφία του αριστερού κάτω άκρου και ατροφία της δεξιάς ωμοπλάτης. Συμπέρασμα: Ο ασθενής Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου παρουσιάζει ατροφία αριστερού κάτω άκρου συνεπεία τραυματικής πάρεσης του περονιαίου νεύρου.» Ήταν η θέση του ότι ο Ενάγων θα έχει δυσκολία στο περπάτημα και στο να ανεβαίνει σκαλιά λόγω της βλάβης που υπέστη στο κάτω αριστερό άκρο, το οποίο παρουσιάζει κατάργηση της πελματιαίας καμάρας. Η κατάργηση αυτή θα τον αναγκάζει να σηκώνει το πόδι του και το ξαναβάλει, κίνηση η οποία θα τον δυσκολεύει στο βάδισμα. Η περίπτωση του Ενάγοντα όσον αφορά στο περονιαίο νεύρο κατατάσσεται στις μέτριας βαρύτητας κακώσεις. Η πάρεση για την οποία κάνει αναφορά στο ιατρικό πιστοποιητικό σημαίνει αδυναμία νεύρου. Στις περιπτώσεις όπου το νεύρο δεν λειτουργεί ομιλούμε για παράλυση. Ρωτήθηκε αν ο Ενάγων είναι σε θέση να εργάζεται. Η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: (Την παραθέτω αυτολεξεί) «Κατά την γνώμη μου ναι, μπορεί να εργάζεται. Δεν μπορεί να κάνει βαριές δουλειές, χειρονακτικές, να τρέχει ή να περπατά ως φυσιολογικός άνθρωπος. Μπορεί να εργάζεται και κατά την γνώμη μου πρέπει να εργάζεται διότι πιθανόν να ξεκινήσουν άλλα προβλήματα όπως πρόβλημα μελαγχολίας. Οπωσδήποτε του έχει επηρεάσει την ζωή. Δεν το αμφιβάλλει κανένας. Επίσης ήταν ένας άνθρωπος που ήταν αξιοπρεπής. Ούτε υπέρβαλλε, ούτε προσπαθούσε να υπερβάλλει στο τι είχε. ΄Ηταν ένας άνθρωπος αξιοπρεπής» Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν έχει σημασία αν η βλάβη είναι στο περονιαίο ή ισχιακό νεύρο αφού η βλάβη είναι μόνιμη. ΄Ηταν η θέση του ότι ο Ενάγων, σε σχέση με το πόδι του, παρουσιάζει μέτρια κάκωση διότι από την κλινική εικόνα «το πόδι δεν έχει πτώση τελείως, έχει μορφή ανυψώσεως. Δεν είναι τελείως πεσμένο κάτω». Δεν συμφώνησε με την θέση του κ. Γεωργιάδη ότι η μόνη φυσιολογική δουλειά που μπορεί να κάνει είναι μια καθιστική δουλειά. Ο Εναγόμενος 1 κ. Ευθύμιος Αλεξόπουλος κατέθεσε ότι κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο οδηγούσε το φορτηγό ΗΤΝ
- Υιοθέτησε την κατάθεση (Τεκμήριο 7) που έδωσε στην Αστυνομία στις 11.8.
- Στην εν λόγω κατάθεση αναφέρει τα ακόλουθα γύρω από τις περιστάσεις του επίδικου δυστυχήματος. «..Είχα ανοιχτά τα παράθυρα του φορτηγού και σε κάποια στιγμή αντιλήφθηκα ότι μέσα στο φορτηγό μπήκε ένας σφήκας (σκούρκος) ....». Στην κυρίως εξέταση του ρωτήθηκε από τον κ. Ανδρέου «αν ανέφερε κάτι στην κατάθεση του που δεν έγινε έτσι ακριβώς όπως το ανέφερε και αν επιθυμεί τώρα να το αλλάξει». Η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: «Δεν μπορώ να πω με σιγουριά σε ποια στάδια που έγινε με το έντομο ή αν κοιμήθηκα πραγματικά, που με έχουν κάνει να πιστέψω ότι όντως κοιμήθηκα στο φορτηγό.» Για να καταλήξει ως εξής «Δεν θέλω να αλλάξω κάτι στη κατάθεση». Αντεξεταζόμενος σε σχέση με τον ισχυρισμό του ότι μπήκε σφήκα στο αυτοκίνητο ο κ. Γεωργιάδης του υπέβαλε τα ακόλουθα: «Στη κατάθεση σου στην αστυνομία είπες ότι μπήκε σφήκα μέσα στο αυτοκίνητο. Γιατί δεν ελάττωσες ταχύτητα ή να σταματήσεις όταν μπήκε σφήκα στο αυτοκίνητο;». Η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: «Την πρώτη φορά προσπάθησα να σταματήσω αλλά από την στιγμή που έφυγε δεν υπήρχε λόγος να σταματήσω.». Όπως ανέφερε στη συνέχεια τελικά η σφήκα δεν είχε εγκαταλείψει το αυτοκίνητο του. Αρνήθηκε ότι ο ισχυρισμός του περί υπάρξεως σφήκας συνιστά δεύτερη σκέψη. Αρνήθηκε επίσης ότι έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου. Eκ μέρους των Εναγομένων κατέθεσε και το άλλο πρόσωπο που επέβαινε του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Εναγόμενος 1, ο κ. Σάββας Καζαμίας. Ο μάρτυρας αυτός ουσιαστικά υιοθέτησε το περιεχόμενο κατάθεσης, Τεκμήριο 6, που έδωσε στην Αστυνομία. Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από την κατάθεση του. «Ενώ ερχόμασταν προς Λευκωσία εγώ κοιμήθηκα. Ενώ κοιμόμουν άκουσα μια φωνή να λέει «Ρε παιδιά» φωνάζοντας και νομίζω ότι ήταν ο Ευθύμιος που φώναξε. Εγώ άνοιξα τα μάτια μου και αμέσως ένοιωσα το φορτηγό να πέφτει σε χαντάκι προς τα αριστερά και αμέσως αγκάλιασα την καρέκλα του οδηγού γιατί το φορτηγό ήταν ανεξέλεγκτο. Τα μούτρα του φορτηγού έβλεπαν προς τον ουρανό και σε κάποια στιγμή όπως ήταν ανεξέλεγκτο άρχισε να γυρίζει τούμπες». Αξιολόγηση μαρτυρίας Αυτή ήταν σε γενικές γραμμές η προσαχθείσα μαρτυρία, το σύνολο της οποίας έχω θέσει ενώπιόν μου. Θα σταθώ σε συγκεκριμένα μέρη αυτής όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Στην Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Τέλος, πρέπει να αναφέρω ότι πριν αξιολογήσω την προσαχθείσα μαρτυρία έθεσα ενώπιον μου και τα όσα ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους. Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες ενόσω αυτοί κατέθεταν κατά την ακροαματική διαδικασία και είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλοντο, το καλό ή κακό μνημονικό τους και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. [C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273, 1280 - 1281 και Χριστάκης Χρίστου ν. Αγαθοκλή Ηρωδότου κ.α., Πολ. Έφ. 15/2007, απόφαση ημερ. 23.5.2008]. O Ενάγων μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Βρίσκω όμως ότι σε κάποια μέρη της μαρτυρίας του ήταν υπερβολικός κυρίως όσον αφορά στις συνέπειες από τους τραυματισμούς του και στην ανικανότητα του για εκτέλεση εργασίας. Συγκεκριμένα, ισχυρίστηκε στην κυρίως εξέταση του ότι μετά το ατύχημα είχε σεξουαλική ανικανότητα και δυσλειτουργία δίδοντας αρκετές λεπτομέρειες. Αντεξεταζόμενος, του υποβλήθηκε κατά πόσο έχει ξεπεράσει αυτό το πρόβλημα και απάντησε «σε κάποιο βαθμό». Του υποβλήθηκε ότι στους ιατρούς κ. Καουτζάνη και κ. Σιάμισιη, που τον εξέτασαν για λογαριασμό των Εναγομένων, δεν παραπονέθηκε για τέτοιο πρόβλημα. Η απάντηση που έδωσε, η οποία δεν με πείθει, ήταν η ακόλουθη: «Αφού δεν με εξέτασαν για έτσι πρόβλημα. Και εξ άλλου ορκίστηκα στο Ευαγγέλιο. Εν να πω ψέματα;». Το Δικαστήριο θεωρεί πως αν ο Ενάγων είχε τα πιο πάνω προβλήματα θα τα είχε αναφέρει στους εν λόγω ιατρούς. Εν πάση περιπτώσει δέχομαι ότι μετά το δυστύχημα παρουσίασε σεξουαλική ανικανότητα και δυσλειτουργία η οποία όμως σε καμιά περίπτωση δεν υφίστατο κατά το χρόνο που τον εξέτασαν οι πιο πάνω ιατροί. ΄Αλλωστε, στην ΄Εκθεση Απαίτησης του, την οποία καταχώρισε στις 11.10.06, δεν αναφέρεται ότι εξακολουθεί να παρουσιάζει σεξουαλική ανικανότητα και δυσλειτουργία. Δέχθηκε ότι είναι απόφοιτος Λυκείου και ότι πριν αρχίσει να εργάζεται στην Εναγόμενη Εταιρεία εργάστηκε για πέντε περίπου χρόνια ως υποτιτλιστής σε τηλεοπτικό σταθμό, και ότι απέκτησε εμπειρία σε αυτή την εργασία. Ρωτήθηκε, αντεξεταζόμενος, κατά πόσο σήμερα μπορεί να ασκήσει αυτή την εργασία. Η απάντηση που έδωσε, η οποία δεν με ικανοποιεί, ήταν η ακόλουθη «Θα δυσκολευτώ διότι το έργο ακούεις το. Όταν είχα απορίες με βοηθούσε ο αδελφός μου που ήταν υπεύθυνος. Και εγώ έφυγα από τη δουλειά αυτή γιατί έφυγε ο αδελφός μου». Δεν δέχομαι τη μαρτυρά του ότι δεν μπορούσε να εκτελέσει την εργασία του υποτιτλιστή για πέντε χρόνια χωρίς τη βοήθεια του αδελφού του, ο οποίος ας σημειωθεί δεν κλήθηκε ως μάρτυρας. Θεωρώ πως και εδώ υπερέβαλλε σε μια προσπάθεια να πείσει το Δικαστήριο ότι δεν μπορεί να εκτελέσει οποιανδήποτε εργασία. Το ίδιο ισχύει και για τα όσα ανέφερε γύρω από την εγκατάλειψη της εργασίας του στην American Home. Η γενική και αόριστη μαρτυρία του ότι προσπάθησε να βρει άλλη εργασία ως κλητήρας για εξωτερικές εργασίες με τη χρήση αυτόματου αυτοκινήτου αλλά τον απέρριψαν λόγω των προβλημάτων υγείας που έχει, επίσης απορρίπτεται αφού ούτε και εδώ με έπεισε για την αλήθεια των ισχυρισμών του. Να σημειωθεί ότι η αναντίλεκτη ιατρική μαρτυρία (Ιατρικό Πιστοποιητικό του κ. Σιάμισιη Γεωργίου, τεκμ.12) που ο ίδιος προσκόμισε, ομιλεί για ανικανότητα να εκτελέσει βαριά χειρονακτική εργασία. Εν κατακλείδι βρίσκω ότι η μαρτυρία του ότι έχει καταστεί ανίκανος για κάθε εργασία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Υπερβολική κρίνεται και η μαρτυρία του ότι από την ημέρα του δυστυχήματος εξακολουθεί να έχει μέχρι σήμερα «συνεχείς πόνους και ενοχλήσεις καθημερινά». Ο Εναγόμενος 1 δεν μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και απορρίπτω τη μαρτυρία του χωρίς ενδοιασμό. Ο ισχυρισμός του περί υπάρξεως σφήκας εντός του αυτοκινήτου απορρίπτεται ως σκέψη εκ των υστέρων. Έχει ενδιαφέρον να παραθέσω αυτολεξεί το τι ανάφερε στην κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία. «. είχα ανοιχτά τα παράθυρα του φορτηγού και σε κάποια στιγμή αντελήφθηκα ότι μέσα στο φορτηγό μπήκε ένας σφήκας (σκούρκος). Εγώ βγήκα σιγά-σιγά ψύχραιμα έξω από τον δρόμο στα αριστερά αλλά πριν προλάβω να βγω τελείως έξω είδα ότι ο σφήκας είχε φύγει και ξαναμπήκα σιγά-σιγά στην 1η λωρίδα κυκλοφορίας . Στη συνέχεια προχώρησα για λίγο στην 1η λωρίδα κυκλοφορίας και ξαφνικά ένιωσα κάτι στην πίσω δεξιά πλάτη μου και έβαλα το χέρι μου. Κατάλαβα αμέσως ότι ήταν ο σφήκας που είδα προηγουμένως και φοβήθηκα μήπως με τσιμπήσει. Από εκείνο το σημείο και μετά δεν θυμάμαι τίποτα άλλο για το δυστύχημα». Δεν αναφέρει όμως τι έγινε μετά που έβαλε το χέρι του πίσω στην πλάτη του. Αρκείται απλά να αναφέρει ότι «από εκείνο το σημείο και μετά δεν θυμάμαι τίποτε άλλο για το δυστύχημα». Γιατί δεν θυμάται δεν διευκρινίζει. Μαρτυρία ότι έχασε τις αισθήσεις του επειδή τον τσίμπησε η απρόσκλητη σφήκα, δεν υπάρχει. Παρακολουθώντας τον να καταθέτει, μου έδωσε την εντύπωση πως ούτε και ο ίδιος πίστευε στο πιο πάνω σενάριο. Αξίζει εδώ να παραθέσω την ακόλουθη μαρτυρία του «Δεν μπορώ να πω με σιγουριά σε ποια στάδια που έγινε με το έντομο ή αν κοιμήθηκα πραγματικά, που με έχουν κάνει να πιστέψω ότι όντως κοιμήθηκα στο φορτηγό.» Με άλλα λόγια ο ίδιος δεν μπορεί με σιγουριά να πει σε ποιο χρονικό σημείο έγινε το κατ' ισχυρισμό επεισόδιο με το έντομο, ενώ δεν μπορεί να αποκλείσει και το ενδεχόμενο να κοιμήθηκε ενόσω οδηγούσε. Τη μαρτυρία του ιατρού κ. Σ. Σεργίου, σε σχέση με το τι ο Ενάγων μπορεί να κάνει σήμερα, την απορρίπτω αφού αυτή δεν βασίζεται σε δικά του ευρήματα αλλά στο τι του ανέφερε ο Ενάγων. Να αναφέρω εδώ πως στο πιστοποιητικό που συνέταξε, τεκμ.18, ο ίδιος δεν αναφέρει, ως όφειλε, ότι το σχετικό μέρος του πιστοποιητικού του βασίζεται στο τι του ανέφερε ο Ενάγων. Συνεπώς, τα όσα εκτίθενται στο πιστοποιητικό του κάτω από τον τίτλο «Πρόοδος», εκτός από το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα κατάγματα έχουν επουλωθεί, απορρίπτονται. Η υπόλοιπη μαρτυρία του γίνεται δεκτή. Τη μαρτυρία του ιατρού Νεοφύτου την απορρίπτω αφού ο μάρτυρας αυτός δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Έκανε αναφορά σε σεξουαλική ανικανότητα του Ενάγοντα. Ρωτήθηκε αντεξεταζόμενος κατά πόσο υπάρχει συγκεκριμένη εξέταση από την οποία μπορεί να εντοπιστεί παθολογική βλάβη η οποία να ευθύνεται για τη σεξουαλική ανικανότητα. Η απάντηση του ήταν ότι δεν υπάρχει άμεση εξέταση αλλά κλινική, η οποία συνίσταται στην εξέταση των αντανακλαστικών των όρχεων και του πρωκτού. Ρωτήθηκε τότε κατά πόσο έκανε αυτή την εξέταση στον Ενάγοντα. Η απάντηση που έδωσε ήταν ότι προέβη σε τέτοια εξέταση, αλλά δεν την αναφέρει στο Πιστοποιητικό που εξέδωσε διότι, ως ισχυρίστηκε, «πιστεύω ότι ο ουρολόγος σε αυτή την κατάσταση μπορεί να γράψει πιο αναλυτικό report». Βεβαίως, ο ίδιος δεν αναφέρει στο Πιστοποιητικό του ούτε σε γενικές γραμμές ότι διενήργησε τέτοια εξέταση. Μάλιστα, στην κυρίως εξέταση του είχε αναφέρει πως τα όσα αναφέρονται στο Πιστοποιητικό του κάτω από τον τίτλο «Διάγνωση» δεν συνιστούν δικά του ευρήματα. Κάτω από τον τίτλο «Διάγνωση» υπάρχει και αναφορά σε «παροδική σεξουαλική ανικανότητα (Λίμπιντο)». Ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγων υποφέρει από φοβίες, έχει τάσεις επιθετικότητας που οδηγούν σε μοναξιά και κατάθλιψη και ότι θα πρέπει τα επόμενα χρόνια να υποβληθεί σε ψυχοθεραπευτική θεραπεία. Ούτε και εδώ με έπεισε για την αλήθεια των ισχυρισμών του αφού δεν ανέφερε πώς κατέληξε στα πιο πάνω συμπεράσματα. Αφήνω κατά μέρος πως δεν μπορούσε να αναφέρει πότε για πρώτη φορά εξέτασε τον Ενάγοντα. Η γενική αναφορά του ότι εξέτασε τον Ενάγοντα τουλάχιστο δέκα φορές πριν από τη σύνταξη του Πιστοποιητικού του, το οποίο, ως ο ίδιος ανέφερε, συνέταξε στις 18.8.2006, επίσης δεν με ικανοποιεί. Τέλος, έχω διαπιστώσει πως ενώ είναι Νευροχειρουργός έδωσε μαρτυρία και πρόβαλε ισχυρισμούς που έχουν να κάνουν με τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου και την ψυχοθεραπευτική του αγωγή. Η μαρτυρία του απορρίπτεται. Ο Ιατρός κ. Μάριος Καουτζάνης, ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα στις 14.2.2008, μου έκανε άριστη εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολό της. Απαντούσε με φυσικότητα σε όλες τις ερωτήσεις, ενώ οι απαντήσεις του ήταν τεκμηριωμένες από κάθε άποψη. Άλλωστε αντεξεταζόμενος δεν του έγινε οποιαδήποτε υποβολή ότι αυτά που λέει δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ο μάρτυρας αυτός δέχθηκε ότι ο Ενάγων μπορεί να εργάζεται, αλλά δεν μπορεί να κάνει βαριές χειρονακτικές εργασίες. Δέχθηκε ότι ο Ενάγων θα δυσκολεύεται στο βάδισμα λόγω του γεγονότος ότι η καμάρα του ποδιού του έχει καταργηθεί. Δέχθηκε επίσης ότι θα έχει περισσότερη δυσκολία από ένα φυσιολογικό άνθρωπο να ανεβαίνει σκαλιά. Τέλος ανέφερε ότι το πόδι του Ενάγοντα «δεν έχει πτώση τελείως, έχει μορφή ανυψώσεως, δεν είναι τελείως πεσμένο κάτω», γι' αυτό και χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη κάκωση ως μέτρια. Καλή εντύπωση μου έκανε και ο Ιατρός κ. Περικλής Συμεωνίδης, ο οποίος ας σημειωθεί δεν αντεξετάστηκε. Το ίδιο ισχύει και για τον Ιατρό κ. Πέτρο Σπαστρή, η μαρτυρία του οποίου δεν αμφισβητήθηκε. Τη μαρτυρία των εν λόγω Ιατρών αποδέχομαι. Καλή εντύπωση μου έκανε και η Ακτινολόγος κα Ελένη Ηρακλέους, τη μαρτυρία της οποίας επίσης αποδέχομαι. Αξιόπιστοι κρίνονται, και αποδέχομαι τη μαρτυρία τους, ο ανακριτής της υπόθεσης Αστ. 2476 κ. Σ. Νικολάου, ο άλλος επιβάτης του αυτοκινήτου κ. Σάββας Καζαμίας και ο κ. Σάββας Χαρίτου. ΑΜΕΛΕΙΑ - ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ Με βάση την πιο πάνω αξιόπιστη μαρτυρία βρίσκω ότι ο Ενάγων απέδειξε ότι ο Εναγόμενος 1 καθ' ον χρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητο ΗΤΝ990 υπήρξε αμελής. Συγκεκριμένα, βρίσκω ότι ο Εναγόμενος 1 καθ' ον χρόνο οδηγούσε το εν λόγω αυτοκίνητο στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού-Λευκωσίας παρά τα Λατσιά στην πρώτη λωρίδα κυκλοφορίας, με επιβάτη τον Ενάγοντα και άλλο πρόσωπο, οδήγησε αυτό αρχικά προς τα αριστερά εκτός δρόμου, πλησιάζοντας σιδερένιο κιγκλίδωμα ζυγιστικού σταθμού που υπήρχε στο δρόμο. Στη συνέχεια έκανε βεβιασμένη επαναφορά του οχήματος προς τα δεξιά, οδηγώντας αυτό και πάλι στο δρόμο. Ακολούθως οδήγησε και πάλι το αυτοκίνητο προς τα αριστερά με αποτέλεσμα αυτό να πέσει σε χωμάτινο αυλάκι βάθους 1.10 μέτρων, να διανύσει κάποια απόσταση και τελικά να αναποδογυριστεί, όπως εμφαίνεται στις φωτογραφίες τεκμήριο 4 και στα σχεδιαγραφήματα, τεκμήρια 2 και 3.. Οι ισχυρισμοί των Εναγομένων στην Υπεράσπιση τους ότι επρόκειτο περί αναπόφευκτου ατυχήματος δεν έχουν αποδειχθεί. Συγκεκριμένα, δεν έχει δοθεί μαρτυρία ότι ο Εναγόμενος 1 ενόσω οδηγούσε το εν λόγω όχημα ξαφνικά ένοιωσε δυνατό και έντονο πόνο στο πόδι, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου και να πέσει στο αυλάκι του δρόμου. Τουναντίον, ο Εναγόμενος 1 ισχυρίστηκε ότι δεν θυμόταν πως το αυτοκίνητο του έπεσε στο αυλάκι αφού θυμάται μόνο μέχρι εκεί που οδηγούσε το αυτοκίνητο του στην πρώτη λωρίδα κυκλοφορίας και ξαφνικά, ως ισχυρίστηκε, ένοιωσε κάτι στην πλάτη του το οποίο υπέθεσε ότι ήταν η σφήκα. Βεβαίως, η μαρτυρία του περί υπάρξεως εντόμου εντός του αυτοκινήτου έχει, έτσι και αλλιώς, απορριφθεί ως αναξιόπιστη. Ορθά ο κ. Ανδρέου δέχθηκε στην αγόρευση του ότι αποδείχθηκε η αμέλεια του Εναγόμενου 1. Η εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης 2 - εταιρείας είναι παραδεκτή από το δικόγραφο των Εναγομένων. Ο κ. Ανδρέου εισηγήθηκε ότι ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Προς υποστήριξη της θέσεως του έκανε αναφορά στο γεγονός ότι το παράθυρο της θέσης του συνοδηγού ήταν μισάνοιχτο. Όμως, τέτοιο θέμα δεν μπορεί να εξεταστεί αφού στο δικόγραφο τους οι Εναγόμενοι δεν κάνουν αναφορά σε τέτοια λεπτομέρεια συντρέχουσας αμέλειας. Το ίδιο ισχύει και για τα όσα ανέφερε γύρω από το γεγονός ότι ο Ενάγων κοιμόταν κατά τον χρόνο του δυστυχήματος. Στην υπόθεση Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ
(2001)1(Α) Α.Α.Δ., 479, το πρωτόδικο Δικαστήριο απέδωσε συντρέχουσα αμέλεια στον Εφεσείοντα η οποία δεν εκαλύπτετο από το δικόγραφο της Υπεράσπισης. Το Εφετείο έκρινε πως εσφαλμένα ο Εφεσείων κρίθηκε υπεύθυνος για συντρέχουσα αμέλεια σε σχέση με παράλειψη η οποία δεν είχε δικογραφηθεί. Συνεπώς εκείνο που θα εξεταστεί είναι κατά πόσο ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια επειδή δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας, κάτι για το οποίο γίνεται αναφορά στο δικόγραφο των Εναγομένων. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο Ενάγων δεν ήταν προσδεδεμένος με ζώνη ασφαλείας κατά τον χρόνο του δυστυχήματος. Στην υπόθεση Χρήστου Χ"Θεοδοσίου v. Κώστα Στυλιανού Διονυσίου, Πολ.΄Εφεση 12172, απόφαση ημερ. 3.10.07, επικυρώθηκε η πρωτόδικη απόφαση με την οποία επιμερίστηκε 15% ευθύνη στον Ενάγοντα επειδή αυτός δεν ήταν προσδεδεμένος με τη ζώνη ασφαλείας. Ο Εναγόμενος στην πιο πάνω υπόθεση προσκόμισε μαρτυρία Παθολογοανατόμου Ιατροδικαστή ο οποίος υποστήριξε, έχοντας ενώπιον του συγκεκριμένα δεδομένα, πως αν ο Ενάγων ήταν προσδεδεμένος με ζώνη ασφαλείας δεν θα υφίστατο συγκεκριμένη σωματική βλάβη. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα σε σχέση με το υπό εξέταση θέμα: «Στην κάθε υπόθεση βεβαίως το ζήτημα ανάγεται στα ιδιαίτερα περιστατικά της, γι΄ αυτό και μόνο η μαρτυρία εμπειρογνώμονα μπορεί να βοηθήσει το δικαστήριο να κρίνει τι ρόλο έπαιξε η πρόσδεση ή μη της ζώνης ασφαλείας». Στην παρούσα υπόθεση δεν έχει δοθεί μαρτυρία από εμπειρογνώμονα. Στην υπόθεση που ο κ. Ανδρέου έκανε αναφορά (Hitchens v Berkshire County Council, 21 June 2000 (unreported), CA) από το σύγγραμμα Bingham and Berrymans' Motor Claims Cases, 11η έκδοση, τα γεγονότα ήταν εντελώς διαφορετικά. Εκεί ο οδηγός εκτινάχθηκε σε απόσταση περίπου τεσσάρων μέτρων από το αυτοκίνητο με αποτέλεσμα να τραυματισθεί θανάσιμα. Στην παρούσα υπόθεση ο Ενάγων μετά την ανατροπή του αυτοκινήτου βρέθηκε εγκλωβισμένος κάτω από την καμπίνα του αυτοκινήτου και χρειάστηκε η βοήθεια της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας για να τον απεγκλωβίσουν. Με άλλα λόγια, δεν εκτινάχθηκε και θεωρώ πως δεν έχει σημασία αν μετά που το αυτοκίνητο αναποδογυρίστηκε, κάποια μέλη του σώματος του Ενάγοντα ήταν έξω από την καμπίνα επί της ασφάλτου. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι, υπήρχε και εκεί μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Προς τούτο, παραθέτω το σχετικό απόσπασμα από το σύγγραμμα: "The agreed expert evidence was that had the driver been wearing his seat-belt his injuries would have been, at most, very minor." Δεν χρειάζεται βεβαίως να σχολιάσω τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Ενάγοντα πως αν ο Ενάγων ήταν προσδεδεμένος με ζώνη ασφαλείας, θα υφίστατο σοβαρότερους τραυματισμούς. Υπό το φως των πιο πάνω, βρίσκω ότι οι Εναγόμενοι έχουν αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Είναι καλά γνωστό ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να εξειδικεύονται στην Έκθεση Απαίτησης και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Ως αναφέρθηκε πιο πάνω, οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα σε σχέση με την παράγραφο 5(Β) (γ), (δ), (ε), (στ), (ζ), έχουν συμφωνηθεί σε €4.093,67. Αξίωση για απώλεια μισθών Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι απολαβές του Ενάγοντα (μαζί με τις υπερωρίες) κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ήταν Λ.Κ.300 εβδομαδιαίως. Είναι επίσης αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο Ενάγων έλαβε αναρρωτική άδεια από τις 23.5.2005 - 31.3.2006. Δεν αμφισβητήθηκε από τους Εναγομένους και είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι μέχρι τον Ιούλιο του 2006 ο Ενάγων δικαιούται σε απώλεια μισθών. Η περίοδος από 23.5.2005 - 31.7.006 είναι 61 εβδομάδες και όχι 51 όπως ανέφερε (προφανώς από λάθος) ο κ. Ανδρέου στην αγόρευση του. Συνεπώς, 61 Χ €512,58 (Λ.Κ.300) = €31.267,38 ποσό το οποίο ο Ενάγων δικαιούται σε απόφαση. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Είναι καλά γνωστό ότι προηγούμενες αποφάσεις των Δικαστηρίων μπορεί να είναι καθοδηγητικές σε σχέση με το ύψος των γενικών αποζημιώσεων, όμως στο τέλος κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της γεγονότα. Η μείωση, με την πάροδο του χρόνου, της αξίας του χρήματος είναι κάτι που επίσης λαμβάνεται υπόψη (Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.ά
(1991), 1 Α.Α.Δ. 457, Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.ά.
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 2079, 2095). Τέλος, έχει τονιστεί ότι ο υπολογισμός των αποζημιώσεων καθίσταται περισσότερο άσκηση διακριτικής ευχέρειας παρά συνηθισμένη πράξη λήψης απόφασης (Ανδρέου ν. Οικονομίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1501). Δεν χωρεί καμιά αμφιβολία ότι ο Ενάγων υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς, οι οποίοι έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή του. Δεν θεωρώ σκόπιμο να τους επαναλάβω. Σχετικά είναι κυρίως τα Ιατρικά Πιστοποιητικά, τεκμήρια 12, 13, 15 και
- Από τους τραυματισμούς ταλαιπωρήθηκε αρκετά αφού υποβλήθηκε σε εγχειρήσεις και παρέμεινε στο Νοσοκομείο από τις 23.5.2005 έως 8.7.
- Παρόλο που τα κατάγματα έχουν επουλωθεί, ο Ενάγων παρουσιάζει ατροφία αριστερού κάτω άκρου συνεπεία τραυματικής πάρεσης του περονιαίου νεύρου. Αντιμετωπίζει δυσκολία στο περπάτημα λόγω κατάργησης της πελματιαίας καμάρας. Με άλλα λόγια δεν μπορεί να περπατήσει και να τρέξει όπως ένας φυσιολογικός άνθρωπος. Κατ' επέκταση, δεν θα μπορεί να απολαμβάνει πλέον το άθλημα της καλαθόσφαιρας. Έχει επίσης δυσκολία στο να ανεβαίνει σκαλιά. Στην πρόσθια επιφάνεια της δεξιάς κνήμης υπάρχει ορατή ουλή μήκους 13 εκατοστομέτρων. Υπάρχει επίσης ουλή στη μέση κοιλιακή γραμμή η οποία προέκυψε από τη διενεργηθείσα λαπαροτομή. Από τη διενεργηθείσα λαπαροτομή υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν προβλήματα υγείας στη μετέπειτα ζωή του αφού συνήθως μετά από κάποια ενδοκοιλιακή εγχείρηση δημιουργούνται μικροτραυματισμοί των ενδοκοιλιακών οργάνων με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται ενδοκοιλιακές αποφράξεις των εντέρων (για το τελευταίο αυτό θέμα παραπέμπω στη μαρτυρία του ιατρού κ. Περικλή Συμεωνίδη). Ο κ. Γεωργιάδης για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων, έκανε αναφορά στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Ιωάννου
(2006), 1(Β) Α.Α.Δ.,
- Μελετώντας προσεκτικά την εν λόγω απόφαση διαπιστώνω πως εκεί τα μόνιμα κατάλοιπα του Ενάγοντα ήταν πιο σοβαρά. Συγκεκριμένα, οι σοβαροί τραυματισμοί, του προκάλεσαν αλλοίωση στην ανατομία και το σχήμα και των δύο ποδιών του με αποτέλεσμα να επηρεαστεί μόνιμα και σε μεγάλο βαθμό η λειτουργικότητά τους, ενώ παρουσιάζονται και παραμορφωμένα. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί πως η πρωτόδικη απόφαση εκδόθηκε στις 7.10.
- Έχοντας ενώπιον μου τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα, τις εγχειρίσεις στις οποίες υποβλήθηκε, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και θα υφίσταται στο μέλλον, τον περιορισμό των ανέσεων της ζωής του στο μέλλον λόγω των πιο πάνω καταλοίπων, καθώς επίσης και τις αρχές που ισχύουν για την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία και άλλα συναφή, κρίνω ότι το ποσό των €120.000 (εκατόν είκοσι χιλιάδων ευρώ) είναι δίκαιο και εύλογο και επιδικάζεται προς όφελός του. Έξοδα μελλοντικής εγχείρησης Έχει δοθεί μαρτυρία ότι, για να αφαιρεθούν οι βίδες και η πλάκα από τη δεξιά κνήμη, ο Ενάγων θα πρέπει να υποβληθεί σε εγχείρηση, το κόστος της οποίας ανέρχεται σε Λ.Κ.1.
- Η μαρτυρία αυτή, παρόλο που δεν καλύπτεται από την Έκθεση Απαίτησης, δεν έχει αμφισβητηθεί. Ως εκ τούτου θεωρώ πως ο Ενάγων δικαιούται στο πιο πάνω ποσό (βλ. St. Marina Sport. Promot. Ltd v. Dimitrov,
(2004), 1(Γ) Α.Α.Δ., 1663, 1667). Δίδονται οδηγίες όπως καταχωριστεί τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης σε σχέση με τα πιο πάνω έξοδα μελλοντικής εγχείρησης εντός δεκαπέντε ημερών από σήμερα. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ Η αξίωση αυτή προωθήθηκε έχοντας ως βάση τη θέση ότι ο Ενάγων κατέστη ανίκανος για κάθε εργασία. Όπως χαρακτηριστικά εισηγήθηκε ο κ. Γεωργιάδης στην αγόρευση του «ο Ενάγων έχει υποστεί ολική απώλεια της ικανότητας προς εργασία». Περαιτέρω παρέπεμψε το Δικαστήριο στην υπόθεση Τιμόθεος Αντωνίου ν. Νίκου Νικολάου κ.ά., Πολ. Έφ. 12179, απόφαση ημερ. 11.2.2008, για να εισηγηθεί ότι το Δικαστήριο είτε θα θεωρήσει τον Ενάγοντα ανίκανο για κάθε εργασία, είτε ότι αυτός έχει ανικανότητα κατά 75%, όπως δηλαδή αποφάσισε το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Βεβαίως, δεν ανέφερε με ποιο κριτήριο το Δικαστήριο θα επιλέξει μια από τις δύο προτεινόμενες εισηγήσεις. Να αναφέρω εδώ πως ο τρόπος και τα κριτήρια υπολογισμού της ανικανότητας ή αναπηρίας από το Ταμείο, που ας σημειωθεί γίνεται για σκοπούς καταβολής επιδόματος ή σύνταξης, δεν είναι ενώπιον του Δικαστηρίου. Εν πάση περιπτώσει, όπως αναφέρθηκε και στην πιο πάνω απόφαση «Άλλωστε το ποσοστό ανικανότητας ήταν ένα από τα επίδικα ζητήματα και κανείς δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει το δικαστήριο σ' αυτό του το έργο». Θεωρώ πως η πιο πάνω απόφαση εκδόθηκε με βάση τα ιδιαίτερα γεγονότα της υπόθεσης και αφού λήφθηκε υπόψη και άλλη μαρτυρία που υπήρχε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία του ιατρού κ. Καουτζάνη βρίσκω ότι ο Ενάγων δεν είναι ανίκανος για κάθε εργασία. Σχετική είναι και η υποβολή προς αυτόν από τον κ. Γεωργιάδη ότι ο Ενάγων μπορεί να εκτελεί καθιστική εργασία. (Δες επίσης την αναφορά στο Ιατρικό Πιστοποιητικό, τεκμ.12, ότι ο Ενάγων δεν μπορεί να εκτελεί βαριά χειρονακτική εργασία). Το Δικαστήριο βρίσκει ότι ο Ενάγων μετά τον τραυματισμό του δεν μπορεί να εκτελεί βαριά χειρονακτική εργασία και συνεπώς βρίσκεται σε μειονεκτική θέση στην αγορά εργασίας. (Χρίστου v. Xριστοφή κ.α.
(1998)1 Α.Α.Δ. 503). Με δεδομένο το πιο πάνω εύρημα, παραμένει το ύψος της αποζημίωσης. Όπου υφίστανται τα δεδομένα για τον προσδιορισμό του πολλαπλασιαστέου και του πολλαπλασιαστή, χρήση της μεθόδου που σχετίζεται με αυτούς τους δείκτες είναι η εγκυρότερη προς καθορισμό της μελλοντικής απώλειας απολαβών (βλ. Μιχαήλ κ.α. v. Φίλιου Γ.Συκοπετρίτη Λτδ. κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049. Όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά, υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Κωμιάτη v. Πόλιτσου κ.α.
(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 226, Παναγή κ.α. v. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1 Β Α.Α.Δ. 839, St. Marina Sport. Promot.Ltd. v. Dimitrov
(2004)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1663. Στην Τρύφωνος v. Σωτηρίου
(2000)1 (Β) Α.Α.Δ. 1305, το πρωτόδικο Δικαστήριο έλαβε υπόψη του τη διαφορά μεταξύ των προηγούμενων απολαβών του Ενάγοντα και των απολαβών του μετά τον τραυματισμό. Η εισήγηση ενώπιον του Εφετείου ότι δεν λήφθηκε υπόψη από το Πρωτόδικο Δικαστήριο η απώλεια της ικανότητας προς κερδαίνειν και η απώλεια στην εργατική αγορά, δεν εξετάστηκε από το Εφετείο επειδή δεν αναπτύχθηκε στο περίγραμμα. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Φουτρή
(2001)1(Β) Α.Α.Δ., 921, το Εφετείο παραμερίζοντας την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, το οποίο χρησιμοποίησε τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, ανέφερε τα ακόλουθα στη σελίδα 927: «Παρ΄όλον ότι ο συντελεστής που το πρωτόδικο δικαστήριο χρησιμοποίησε δεν είναι λανθασμένος, εν τούτοις εν όψει της έλλειψης στοιχείων για τα σημερινά εισοδήματα του εφεσίβλητου, οποιοδήποτε συμπέρασμα ως προς την απώλεια των μελλοντικών απολαβών με τη μέθοδο του συντελεστή θα ήταν παρακινδυνευμένο. Νομίζουμε ότι είναι η κατάλληλη περίπτωση υπολογισμού της απώλειας των μελλοντικών απολαβών που ο εφεσίβλητος υπέστη λόγω της αδικοπραξίας των εφεσειόντων με ένα κατ΄αποκοπήν ποσό (Θεοδούλου v. Α. Panayides Contracting Ltd, ημερ. 2212.1999).» Στην παρούσα υπόθεση δεν υπάρχει μαρτυρία για τα εισοδήματα που θα μπορούσε να είχε ο Ενάγων ο οποίος, σύμφωνα με το εύρημα του Δικαστηρίου, δεν είναι ανίκανος για κάθε εργασία. Η αποτυχία του Ενάγοντα να εργοδοτηθεί σε ελαφρότερη εργασία δεν συνιστά παράγοντα επιδίκασης αποζημιώσεων. (Iacovou Brothers (Constr.) Ltd. v. Κρίκκη,
(2004)1(Α) Α.Α.Δ., 398, 413). Ως εκ τούτου θεωρώ ότι δεν προσφέρεται η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Αφού έλαβα υπόψη μου την ηλικία του Ενάγοντα κατά τον χρόνο που μπορούσε να βρει εργασία, Αύγουστο του 2006 (για την προηγούμενη περίοδο έχει ήδη αποζημιωθεί), τη μόρφωση του (απόφοιτος Λυκείου), την επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση, την εμπειρία του ως υποτιτλιστής σε τηλεοπτικό σταθμό και τη φύση της ανικανότητας του, κρίνω ότι το ποσό των €100.000 (εκατό χιλιάδων ευρώ) συνιστά εύλογη και δίκαιη αποζημίωση. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60, ήταν 8%. Με τον τροποποιητικό Νόμο 81
(1)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5.5% από 15.10.2008. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο τροποποιητικός Νόμος 82
(1)/08 στο άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, δίδονται οι κατευθυντήριες γραμμές για την επιδίκαση τόκων. (Δες επίσης υπόθεση Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1849). Όσον αφορά στις γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία κ.λ.π., θεωρώ ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής (30.12.2005). Όσον αφορά στις αποζημιώσεις για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας, το επιδικασθέν ποσό θα φέρει τόκο προς 5.5% από σήμερα. (Δες υπόθεση Λέριος ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1220.) Το ίδιο ισχύει και για τα έξοδα μελλοντικής εγχείρησης. Όσον αφορά στις αποζημιώσεις για τις ειδικές ζημιές, έχοντας ενώπιον μου τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α. (πιο πάνω) θεωρώ ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικασθεί τόκος από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής μειωμένος κατά το ήμισυ. Υπό το φως των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για τα ακόλουθα ποσά: (α) €4.093,67 συμφωνηθείσες ειδικές ζημιές με συμφωνηθέντα τόκο 8% ετησίως από 30.12.2005 μέχρι 14.10.2008 και 5.5% από 15.10.2008 μέχρι εξόφλησης. (β) €31.267,38 για απώλεια μισθών με τόκο 4% ετησίως από 30.12.2005 μέχρι 14.10.2008 και 2.75% ετησίως από 15.10.2008 μέχρι 15.4.2009. Νοείται ότι το ποσό αυτό θα φέρει τόκο 5.5% από σήμερα (16.4.2009) μέχρι εξόφλησης. (γ) €120.000 ως γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία κ.λ.π. με τόκο 8% ετησίως από 30.12.2005 μέχρι 14.10.2008 και 5.5% ετησίως από 15.10.2008 μέχρι εξόφλησης. (δ) €100.000 για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας με τόκο 5.5% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης. (ε) €1.700 για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης με τόκο 5.5% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Οι Εναγόμενοι καταδικάζονται στα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η απόφαση να μη συνταχθεί μέχρι να καταχωριστεί τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης, ως πιο πάνω αναφέρεται. Ι. Ιωαννίδης, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής. ΣΗ/νχ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο