ΣΩΤΗΡΗΣΗ ΣΤΕΛΙΟΥ ν. Σόλωνα Κωνσταντινίδη κ.α., Αρ. Αγωγής: 8998/2004, 15.5.2009

(3)του Συντάγματος, στην πρακτική και τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Υποστηρίζεται δε η αίτηση από την ένορκη δήλωση της Σόφης Νικολάου. Οι Καθ'ων η Αίτηση-Εναγόμενοι καταχώρησαν ένσταση στην αίτηση την οποία βασίζουν στους Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Κανονισμούς Δ.25 θ.1 έως 5, Δ.39 θ.θ.2, 4, 5, 6, 9 και 17, Δ.48, θ.θ.1,2,3,4,6, 8 και 9, Δ.21, Δ.64, θ.1 και 2, στο άρθρο 30

(3)του Συντάγματος και τις συμφυείς εξουσίες και στη γενική πρακτική του Δικαστηρίου. Η αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση της Μαίρης Κωνσταντινίδου Ζηντίλη, μίας εκ των Εναγομένων. Οι λόγοι της ένστασης, όπως αυτοί περιέχονται στην ειδοποίηση είναι οι ακόλουθοι: «(α) Τα γεγονότα που ισχυρίζεται η Ενόρκως δηλούσα στην αίτηση της ημερ. 29.1.2009 ήταν εις γνώση του Ενάγοντα από την αρχή της έγερσης της αγωγής. (β) Είναι φανερό ότι η αίτηση συνιστά προϊόν δευτέρας σκέψης του Ενάγοντα/Αιτητή και μόνο σκοπό έχει την καθυστέρηση και εκτροχιασμό της όλης διαδικασίας. (γ) Η επιδιωκόμενη τροποποίηση γίνεται πολύ αργά και σε προχωρημένο στάδιο και αφορά ισχυρισμούς οι οποίοι ήταν γνωστοί στον Ενάγοντα/Αιτητή, τουλάχιστον στο στάδιο της καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης, και καμία εξήγηση και εμφανή δικαιολογία δίνεται για αυτό. (δ) Η πλευρά των Εναγόμενων/Καθ' ων η Αίτηση έχει ήδη τελειώσει με την υπόθεση τους και δεν θα μπορούν να αντικρούσουν τους ισχυρισμούς της αίτησης τροποποίησης. (ε) Η αίτηση του Ενάγοντα και η ένορκος δήλωση που συνοδεύει αυτή είναι αντικανονική και παράτυπη, μη συνάδουσα με τους διαδικαστικούς Κανονισμούς. (στ) Η παρούσα αίτηση συνιστά κατάχρηση της διαδικαστικής διαδικασίας (abuse of the process of the court) και επιδιώκεται πολλαπλότητα διαδικασιών. (ζ) Ο Ενάγοντας/Αιτητής δεν παρουσιάζει εύλογη αιτία και σοβαρούς και βάσιμους λόγους που να δικαιολογούν την έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων. (η) Η αιτούμενη τροποποίηση θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημία στους Εναγόμενους/Καθ' ων η Αίτηση που δεν μπορεί να αποκατασταθεί με χρήμα. (θ) Η αίτηση είναι γίνεται με κακή πίστη του Ενάγοντα/Αιτητή που είναι εμφανής από τα δικόγραφα και τον φάκελο του Δικαστηρίου και περαιτέρω και αβάσιμη. Ο πραγματικός λόγος υποβολής της παρούσας αίτησης του Ενάγοντα, είναι για αποτροπή του ενδεχόμενου απόρριψης της αγωγής, δεδομένου ότι οι ζημιές τις οποίες επικαλέστηκε στην Έκθεση Απαίτησης του, είναι αόριστες και ασαφείς και ως εκ τούτου σύμφωνα με την σχετική νομολογία απορριπτέες. (ι) Με την προτεινόμενη τροποποίηση προβάλλεται για πρώτη φορά η θέση του Ενάγοντα/Αιτητή, και δεν περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της ήδη καταχωρηθείσας έκθεσης απαίτησης. Με την επιδιωκόμενη τροποποίηση προσπαθεί ο Ενάγοντας να προσθέσει και άλλους λόγους στην αγωγή χωρίς να είναι επίδικο θέμα μεταξύ των διαδίκων, που να προκύπτει από τα δικόγραφα. (κ) Η αποδοχή του αιτήματος της αίτησης τροποποίησης θα προκαλέσει μεγάλη ταλαιπωρία στους Εναγόμενους/Καθ' ων η Αίτηση λόγω της ανάγκης προσαρμογής της υπόθεσης. (λ) Η Ενόρκως δηλούσα στην αίτηση του Ενάγοντα, δεν αναφέρει το πότε περιήλθε σε γνώση της ότι η καταχωρηθείσα έκθεση απαίτησης δεν περιέχει όλα τα σημεία και γιατί δεν έδρασε αμέσως ή ενωρίτερα. (μ) Ο ισχυρισμός ότι ήταν λάθος των δικηγόρων να περιλάβουν τα αναφερόμενα στην αίτηση τροποποίησης, δεν βρίσκει έρεισμα στις αποφάσεις και την νομολογία, και περαιτέρω ουδέποτε τέθηκε θέμα για τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης. (ν) Η ενόρκως δήλωση έπρεπε να γίνει από τον Ενάγοντα και όχι από ένα εκ των δικηγόρων του καθότι ο ίδιος είναι μόνιμος κάτοικος Κύπρου και μπορούσε να ορκιστεί για τα γεγονότα που αναφέρονται στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την παρούσα αίτηση. (ξ) Η αιτούμενη τροποποίηση δεν είναι απλή και τυπικού χαρακτήρα. (ο) Οι σκοπούμενες τροποποιήσεις επιφέρουν ουσιαστική αδικία (not just) στα δικαιώματα και συμφέροντα των Εναγόντων και θα επηρεάσουν δυσμενώς τη θέση τους.» Είναι γνωστές οι βασικές αρχές επί των οποίων το Δικαστήριο αποφασίζει θέματα τροποποίησης. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αναφορά σε αυτές εκτός από το να λεχθεί γενικά ότι η έγκριση σχετικού αιτήματος έγκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, συνεκτιμώντας τόσο τον παράγοντα της τυχόν καθυστέρησης όσο και τον παράγοντα της αναγκαιότητας να αποδειχθεί η αιτούμενη θεραπεία με γνώμονα τον επακριβή καθορισμό των επίδικων θεμάτων, ώστε το Δικαστήριο στο τέλος της ημέρας να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη εικόνα για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Οι αρχές αυτές λέχθηκαν στις αποφάσεις Eteria Skepi Ltd v. loannis Th. Kaitis and Another

(1983)1 Α.Α.Δ. 231, Περικτιόνη Χρίστου v. Ανδρέα Στυλιανού Αζά

(1992)1 Α.Α.Δ. 704 και Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) ν. Νίκου Σιακόλα Πολιτική Έφεση 10341 ημερ. 19.1.99. Στην υπόθεση Kallice Holding Co Ltd v. MTR Metals (Overseas) Ltd

(1996)1 Α.Α.Δ. 162 επιβεβαιώθηκε ότι: «Ο βέβαιος προσδιορισμός των επίδικων θεμάτων καθώς και η διατύπωση των εκατέρωθεν θέσεων και η απόδειξη τους μέσα σε σταθερό πλαίσιο είναι άλλος σημαντικός παράγοντας ο οποίος υπεισέρχεται στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου». Είναι γνωστή επίσης η αρχή που έχει λεχθεί κατά κόρο σε υποθέσεις όπως την Αντρέας Ευριπίδου και άλλοι ν. Παναγιώτα Μ. Καννάουρου

(1985)1 Α.Α.Δ. 24 και Andreas Mahattou v. Viceroy Shipping Co Ltd and another

(1979)1 Α.Α.Δ. 542 με υιοθέτηση αποσπασμάτων από την γνωστή Αγγλική υπόθεση Tildesley v. Harper 10 Ch. D. 393, ότι η τροποποίηση εγκρίνεται κατά κανόνα σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας φτάνει να μην υπάρχει κακοπιστία από πλευράς του αιτούμενου την τροποποίηση και από την άλλη ο αντίδικος να μπορεί να ικανοποιηθεί με την καταβολή σε αυτόν των εξόδων του. Ακόμα και προσθήκη ανταπαίτησης μπορεί να εγκριθεί μέσω αιτήσεως τροποποίησης εφόσον οι πιο πάνω προϋποθέσεις ικανοποιούνται, όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Αννα Latouf Agini v. Εθνική Τράπεζα Ελλάδος Α.Ε. Πολιτική Έφεση 10214, ημερ. 12.1.

1. Επομένως όσο αμελής ή καθυστερημένη και να είναι η παράληψη που οδηγεί στην αναγκαιότητα της τροποποίησης, αυτή θα πρέπει να εγκρίνεται εκτός αν πράγματι ο αντίδικος τοποθετείται σε χειρότερη θέση από ότι θα ήταν αν η προτεινόμενη τροποποίηση εισαγόταν εξ αρχής στην αγωγή. Αυτό αναφέρεται μεταξύ άλλων και στην Ετήσια Δικονομική Πρακτική του 1973 στα σχόλια της Αγγλικής Δ.20 Θ.5 σελ.
2. Περαιτέρω στην Πρακτική του 1958 στα σχόλια της Δ.28 Θ.1 σελ. 624, αναφέρεται ότι η εισαγωγή ακόμη και νέου θέματος δεν συνεπάγεται κατά ανάγκη την απόρριψη σχετικής αίτησης για τροποποίηση, εκτός ίσως αν έχει την εκ μέρους του εναγόμενου συνέπεια απώλειας της υπεράσπισης της παραγραφής. Στην υπόθεση Περικτιόνη Χρήστου ν. Ανδρέα Αζά

(1992)1 Α.Α.Δ. 704, λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελ. 707: «Η θεμελιακή αρχή που ξεπροβάλλει από τις αποφάσεις είναι πως η τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις που η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί που η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής.» «Στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του άρθρου 30.2 του Συντάγματος που επιτάσσει τη διεξαγωγή και περάτωση της δίκης σε εύλογα χρονικά όρια.» Περαιτέρω στην υπόθεση Δόμνα Χριστοδούλου ν. Αθηναϊδος Χριστοδούλου και άλλη

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, στη σελ. 939 λέχθηκαν τα εξής: «Αναμφίβολα η σύγχρονη τάση, όπως βγαίνει από τη σχετική νομολογία, είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα.» Σύμφωνα με τη νομολογία το ότι με την τροποποίηση επιδιώκεται η εισαγωγή νέας βάσης αγωγής δεν σημαίνει αφ' εαυτού ότι η τροποποίηση δεν πρέπει να επιτραπεί (βλ. Saba & Co. Τ.Μ.Ρ. v. Τ.Μ.Ρ. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426 και Περικτιόνη Χρήστου ν. Ανδρέα Αζά (ανωτέρω). Όπως επίσης αναφέρεται στο Annual Practice

(1959)σελ. 627, το Δικαστήριο δεν θα αρνηθεί να επιτρέψει μια τροποποίηση απλά και μόνο επειδή εισάγει νέα υπόθεση. Θα το πράξει όμως εκεί που η τροποποίηση θα άλλαζε την αγωγή σε μια τελείως διαφορετικού χαρακτήρα η οποία και θα ήταν πολύ ευχερές να περιλαμβανόταν σε μια τελείως νέα αγωγή. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο μέχρι και το τελικό της διαδικασίας αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων. Όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί τον διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι να δοθεί ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους. Σχετική επίσης είναι η απόφαση Νικολάου ν. Μιλτιάδους κ.α.

(2007)1 ΑΑΔ σελ.

1. Η αγωγή καταχωρήθηκε στις 23.9.
2. Οι Εναγόμενοι καταχώρησαν σημείωμα εμφανίσεως στις 21.10.2004 και στις 24.3.2006 οι Ενάγοντες καταχώρησαν αίτηση για απόφαση επειδή οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να καταχωρήσουν Έκθεση Υπεράσπισης. Τελικά η Υπεράσπιση καταχωρήθηκε στις 19.6.
3. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι δεν έχει αρχίσει η ακροαματική διαδικασία. Δεν φαίνεται από τα ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα να υπάρχει κακοπιστία από πλευράς των Αιτητών και οι Καθ' ων η Αίτηση μπορεί να ικανοποιηθούν με την καταβολή σε αυτούς των εξόδων τους. Οι Καθ' ων η αίτηση δεν τοποθετούνται σε χειρότερη θέση από ότι θα ήταν αν η προτεινόμενη τροποποίηση εισαγόταν εξ αρχής στην Έκθεση Απαίτησης. Θα πρέπει τα επίδικα θέματα να προσδιοριστούν με βεβαιότητα και οι εκατέρωθεν θέσεις να διατυπωθούν και αποδειχθούν μέσα σε σταθερό πλαίσιο. Δεν μπορεί να ειπωθεί ότι με την τροποποίηση εισάγονται νέα θέματα που τροποποιούν την ουσία και βάση της παρούσας υπόθεσης. Είναι αναγκαία η εκδίκαση τους στην παρούσα υπόθεση. Είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης και της διαδικασίας να εκδικαστούν στην παρούσα υπόθεση για να αποφευχθούν άλλες δικαστικές διαδικασίες με τις οποίες θα σπαταληθεί επιπρόσθετος δικαστικός χρόνος, δηλαδή θα πρέπει να αποφευχθεί ή αποτραπεί η πολλαπλότητα των νομικών διαδικασιών. Επομένως με γνώμονα όλα τα πιο πάνω και το γεγονός ότι οι Εναγόμενοι δεν θα είναι σε δυσχερέστερη θέση κατά την ακροαματική διαδικασία, το Δικαστήριο κρίνει ότι η αίτηση είναι επιτρεπτή και εγκρίνει αυτή καθ' ολοκληρίαν, κρίνοντας ότι οι Εναγόμενοι ικανοποιούνται στο στάδιο αυτό με την καταβολή σε αυτούς των εξόδων. Τα έξοδα επιδικάζονται εναντίον του Αιτητή-Ενάγοντα τόσο της αίτησης και της ακρόασης, όσο και όσα καθίστανται αναγκαία λόγω της τροποποίησης. Τα έξοδα να πληρωθούν στο τέλος της υπόθεσης. Δίδονται οδηγίες όπως τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από σήμερα, τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από της παράδοσης στους Εναγομένους της τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης και ακολούθως οι Ενάγοντες να καταχωρήσουν τροποποιημένη Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση εντός 15 ημερών από της παράδοσης σ' αυτούς της τροποποιημένης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. (Υπ.) ......... Γ. Στυλιανίδης, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο