Τραπέζης Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν. KMA MASTERHOME LTD κ.α., Αρ. Αγωγής: 702/2009, 6 Οκτωβρίου, 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A144 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Σ. Κλεόπα-Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 702/2009 Μεταξύ: Τραπέζης Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ Εναγόντων και
- K.M.A MASTERHOME LTD
- Μιχάλη Ποντίκη Εναγομένων --------------------- Αίτηση ημερ. 30.4.2009 για συνοπτική απόφαση Ημερομηνία: 6 Οκτωβρίου, 2009 Για αιτητές- ενάγοντες: κα Μιχαηλίδου Για καθ΄ ων η αίτηση-εναγομένους 1 και 2: κ. Γ. Λιβέρας ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αίτηση οι αιτητές επιζητούν την έκδοση συνοπτικής απόφασης εναντίον των εναγομένων 1 και
- Σύμφωνα με το ειδικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, η αξίωση είναι για € 63.634,89 πλέον τόκους προς 14,1% από 10.12.2008 επί €61.771,95 μέχρι εξοφλήσεως και δικαίωμα κεφαλαιοποίησης 2 φορές το χρόνο. Εναντίον της εναγομένης 1 υπάρχει και απαίτηση για την έκδοση διαταγμάτων πώλησης συγκεκριμένων ενυπόθηκων κτημάτων προς ικανοποίηση της απαίτησης. Η απαίτηση βασίζεται σε επιστολές παραχώρησης ορίου («Letters of allocation») υπό την εγγύηση του εναγομένου 2 και βάσει των οποίων πληρώθηκε το ποσό του δανείου σε τρίτο πρόσωπο και χρεώθηκε ο λογαριασμός της εναγομένης
- Οι εναγόμενοι καταχώρησαν Σημείωμα Εμφάνισης στις 6.3.2009 και οι ενάγοντες καταχώρησαν την υπό εξέταση αίτηση για συνοπτική απόφαση εναντίον τους στις 30.4.
- Την αίτηση συνοδεύει ένορκη δήλωση του κ. Χριστόδουλου Παπαλαμπριανού, ο οποίος μεταξύ άλλων αναφέρει ότι είναι υπάλληλος των εναγόντων στο τμήμα προβληματικών λογαριασμών, έχει θετική γνώση των γεγονότων της υπόθεσης, κατέχει και φυλάττει όλα τα σχετικά έγγραφα, παρακολουθεί τη διακίνηση του σχετικού λογαριασμού και ετοίμασε την κατάσταση του επίδικου λογαριασμού, την οποία και προσυπογράφει μαζί με τον διευθυντή του. Ακολούθως πιστοποιεί τα οφειλόμενα ποσά και επισυνάπτει όλα τα σχετικά έγγραφα, τα οποία αναφέρονται στην ένορκη δήλωσή του, καθώς και επιστολές προς τους εναγομένους, με τις οποίες απαιτείται εξόφληση, και την κατάσταση λογαριασμού. Αναφέρει ότι το χρέος υφίσταται και εξακολουθεί να παραμένει απαιτητό, ότι οι ενάγοντες απέστελλαν ανελλιπώς στους εναγομένους μηνιαίες καταστάσεις λογαριασμού και ότι οι εναγόμενοι δεν έχουν υπεράσπιση. Οι εναγόμενοι καταχώρησαν ένσταση στις 9.9.2009 και προβάλλουν, όπως συνοψίζω πιο κάτω και με δική μου αρίθμηση, τους ακόλουθους λόγους:
(1)Η Δ.18 των θεσμών είναι αντισυνταγματική καθότι παραβιάζει το άρθρο 30 του Συντάγματος, το άρθρο 6 της Ε.Σ.Α.Δ. και τους κανόνες φυσικής δικαιοσύνης, εφόσον εμποδίζει διάδικο να προβάλει την υπεράσπισή του.
(2)Οι αιτητές απέκρυψαν ουσιώδη γεγονότα από το Δικαστήριο
(3)Οι καθ' ων η αίτηση έχουν καλή υπεράσπιση εφόσον (α) όλα τα σχετικά έγγραφα είναι άκυρα καθότι οι όροι τους ήταν παράνομοι και οι υπογραφές των εναγομένων εξασφαλίστηκαν κατόπιν εξαναγκασμού και παράνομης επιρροής, για λόγους που αναφέρονται στην ένσταση, (β) δεν υπήρξαν έγγραφα που να δικαιολογούν τη χρέωση του επίδικου ποσού στον επίδικο λογαριασμό και ουδέν ποσό οφείλεται, (γ) οι ενάγοντες χρέωναν την εναγομένη 1 με παράνομες και αυθαίρετες χρεώσεις, (δ) οι εναγόμενοι ουδέποτε παρέλαβαν επιστολές τερματισμού και οι ενάγοντες ουδέποτε τερμάτισαν νόμιμα την επίδικη συμφωνία, (ε) η εναγομένη 1 ουδέποτε έλαβε οποιοδήποτε ποσό σε σχέση με τον επίδικο λογαριασμό δανείου και τα ποσά που χρεώθηκαν στον λογαριασμό της χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή άλλου χρέους τρίτου προσώπου και όχι για σκοπούς που αφορούσαν την εναγομένη 1, (στ) η συμφωνία εγγυήσεως είναι προγενέστερη των επίδικων συμφωνιών και συνεπώς δεν εγγυήθηκε το επίδικο δάνειο.
(4)Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις έκδοσης συνοπτικής απόφασης
(5)Η αίτηση στηρίζεται σε λανθασμένη νομική βάση. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του κ. Μιχάλη Ποντίκη, εναγομένου 2, διευθυντή της εναγομένης 1, ο οποίος, ως αναφέρει, γνωρίζει προσωπικά τα γεγονότα της υπόθεσης. Αρνείται όλους τους ισχυρισμούς του κ. Παπαλαμπριανού και αρνείται ότι παρέλαβε τις επιστολές για εξόφληση και τερματισμό. Θεωρεί ότι οι εναγόμενοι έχουν πολύ καλή υπεράσπιση και ανταπαίτηση λόγω του ότι οι επίδικες επιστολές παραχώρησης ορίου και άλλα έγγραφα είναι άκυρα, καθότι οι όροι τους ήταν παράνομοι και καταχρηστικοί για τους λόγους που εξειδικεύει στην ένορκη δήλωσή του. Αναφέρει ότι η εναγομένη 1 δεν έλαβε ποτέ κανένα ποσό σε σχέση με τον επίδικο λογαριασμό δανείου και επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης ως περιγράφονται περιληπτικά πιο πάνω. Τα πιο πάνω είναι όσα τέθηκαν από πλευράς μαρτυρίας ενώπιον του Δικαστηρίου. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι με τις γραπτές αγορεύσεις τους υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις, αναφέροντας σχετική νομολογία, εισηγήσεις και επιχειρήματα. Νομική Πτυχή Οι πρόνοιες της Δ.18, θ. 1 των θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, επί των οποίων στηρίζεται η αίτηση για συνοπτική απόφαση, αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης σε πληθώρα υποθέσεων και η σχετική νομολογία είναι διαχρονικά πάγια [1] . Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου για έκδοση συνοπτικής απόφασης ασκείται πολύ προσεκτικά, σε καθαρές υποθέσεις και αφού ικανοποιηθούν τα κριτήρια της Δ.18 θ.1(α), τα οποία είναι τα ακόλουθα:
(1)Το κλητήριο πρέπει να είναι ειδικά οπισθογραφημένο βάσει της Δ.2 θ.6
(2)Ο εναγόμενος πρέπει να έχει καταχωρήσει εμφάνιση στην αγωγή
(3)Η ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση πρέπει να προέρχεται από τον ενάγοντα ή άλλο πρόσωπο που να μπορεί να ορκιστεί θετικά αναφορικά με τα γεγονότα, επαληθεύοντας τη βάση της αγωγής και το απαιτούμενο ποσό, και να δηλώνει ρητά ότι απ' ό,τι πιστεύει δεν υπάρχει υπεράσπιση στην αγωγή. Η τήρηση των προϋποθέσεων αυτών σχετίζεται με τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, η δε μη ικανοποίησή τους στερεί το Δικαστήριο από τη δικαιοδοσία να εκδώσει συνοπτική απόφαση. Ακολούθως, εάν ο ενάγοντας ικανοποιήσει τα κριτήρια αυτά, το βάρος απόδειξης μετατοπίζεται στον εναγόμενο, ο οποίος θα πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι:
(1)έχει καλή υπεράσπιση στην αγωγή επί της ουσίας ή
(2)αποκαλύπτονται τέτοια γεγονότα που του δίνουν το δικαίωμα να υπερασπιστεί. Σκοπός της Δ.18 είναι να δώσει τη δυνατότητα στον ενάγοντα να επιτύχει συνοπτική απόφαση χωρίς την πλήρη διεξαγωγή δίκης αν μπορεί να αποδείξει την υπόθεσή του και αν ο εναγόμενος δεν μπορέσει να προβάλει μια καλόπιστη υπεράσπιση ή να εγείρει ζήτημα κατά της απαίτησης, το οποίο πρέπει να δικαστεί. Απόφαση δυνάμει της Δ.18 πρέπει να εκδίδεται μόνο όπου υπάρχει αυστηρή συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις που θέτει η Διαταγή αυτή και μόνο σε περιπτώσεις όπου προκύπτει ξεκάθαρα ότι ο εναγόμενος στερείται υπεράσπισης. Η όλη δικαιοδοσία πρέπει να ασκείται με μεγάλη προσοχή ώστε να μην αφαιρεί από διάδικο το δικαίωμα να εγείρει υπεράσπιση. Άδεια για υπεράσπιση πρέπει να παρέχεται στον εναγόμενο ακόμα και όταν διαφαίνεται ότι δεν έχει πολλές πιθανότητες επιτυχίας. Γενικές αρνήσεις και αόριστοι, ατεκμηρίωτοι ή γενικοί ισχυρισμοί του εναγομένου στην ένορκη δήλωσή του, όμως, δεν είναι ικανοποιητικοί. Η ένσταση πρέπει να περιέχει λεπτομερώς τις θέσεις του (βλ. Hermes Insurance, ανωτέρω, και Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Χ''Νέστορος
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 204). Περαιτέρω, σε αιτήσεις για συνοπτική απόφαση, η συζήτηση του κατά πόσο υπάρχει ή όχι υπεράσπιση γίνεται σε επίπεδο ισχυρισμών μόνο και το Δικαστήριο δεν προχωρεί σε αξιολόγηση μαρτυρίας. Εφαρμογή Νομικών Αρχών στα Γεγονότα της Παρούσας Υπόθεσης Στην παρούσα υπόθεση η αγωγή καταχωρήθηκε με κλητήριο ειδικώς οπισθογραφημένο (Δ.2, θ.6) στις 6.2.2009 και σημείωμα εμφάνισης για τους εναγομένους 1 και 2 καταχωρήθηκε στις 6.3.2009. Συνεπώς οι πρώτες δύο προϋποθέσεις της Δ.18 θ.1(α) ικανοποιούνται. Αναφορικά με την τρίτη προϋπόθεση, πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία έχει προσαρμόσει με τέτοιο τρόπο την ερμηνεία του όρου «θετική γνώση» ώστε να ανταποκρίνεται ρεαλιστικά προς τα σημερινά δεδομένα. Σε περιπτώσεις εταιρειών είναι αναγκαίο να ορκίζεται φυσικό πρόσωπο και έτσι στον όρο «θετική γνώση» πρέπει να δίδεται τέτοια ερμηνεία που να είναι λογική υπό τις περιστάσεις και όχι αυστηρή σε βαθμό που να δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες και να οδηγεί σε τυχόν παράλογα αποτελέσματα (Pathe Freres Cinema Ltd v. United Electric Theatres
(1914)3 K.B. 1253, Marketrends Financial Services v. Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου
(2006)1Α Α.Α.Δ. 223 στη σελ. 3). Το ζήτημα του κατά πόσο ένα άτομο μπορεί να ορκιστεί θετικά για τα γεγονότα εντός της έννοιας της Δ.18 θ.1 πρέπει να κρίνεται με βάση τα γεγονότα και περιστατικά της κάθε υπόθεσης και σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης - πολύ σημαντικό ρόλο παίζει και η φύση της απαίτησης (βλ. Αθηνούλα Δημητρίου ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ, πιο πάνω). Στην περίπτωση που ο ενάγων-αιτητής είναι εταιρεία, κάποιο φυσικό πρόσωπο πρέπει να ορκιστεί στη θέση της. Ανάλογα με τα καθήκοντά του, είναι φυσικό ο κάθε αξιωματούχος ή υπάλληλος μιας εταιρείας να αποκτά θετική γνώση για τα γεγονότα και από τα έγγραφα που έχει στην κατοχή του στα πλαίσια της διεκπεραίωσης των επαγγελματικών καθηκόντων του. Στην παρούσα υπόθεση, ο ενόρκως δηλών είναι υπάλληλος των αιτητών, που είναι τραπεζικός οργανισμός, στο τμήμα προβληματικών λογαριασμών. Αναφέρει ότι έχει θετική γνώση των γεγονότων που αφορούν την αγωγή, ότι είναι δεόντως εξουσιοδοτημένος από αυτούς να προβεί στην ένορκη δήλωση, ότι σε κάθε σημαντικό για την αγωγή χρόνο ήταν ένας εκ των υπευθύνων για την εποπτεία και τον έλεγχο του λογαριασμού των εναγομένων και έχει στην κατοχή και φύλαξή του όλα τα σχετικά έγγραφα. Αναφέρει επιπλέον ότι ετοίμασε την κατάσταση του λογαριασμού την οποία και προσυπογράφει μαζί με τον διευθυντή του (Τεκμήριο Π). Στην υπόθεση Θεοδώρου κ.α. ν. Τράπεζας Κύπρου
(2006)1(Β) Α.Α.Δ. 915, στην οποία το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης ήταν παρόμοιο με την παρούσα, κρίθηκε ότι ήταν ικανοποιητική για σκοπούς της Δ.18 θ.1 ( βλ. ακόμα Γεωργίου ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ
(2002)1(Α) Α.Α.Δ. 274 και Παύλου ν. Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Τραπέζης Κύπρου Λτδ, πιο πάνω). Ο αιτητής οφείλει να επιβεβαιώσει την απαίτησή του με αναφορά στα θέματα που εμπεριέχονται στην αγωγή του και ότι οι καθ' ων εξακολουθούν να οφείλουν το ποσό, και ότι δεν υπάρχει υπεράσπιση (βλ. Annual Practice του 1958, σελ. 258-60). Ο κ. Παπαλαμπριανού με την ένορκη δήλωσή του εκ μέρους των αιτητών εκτελεί όλα αυτά παραθέτοντας και τα σχετικά έγγραφα. Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, είμαι ικανοποιημένη ότι ο ενόρκως δηλών είναι σε θέση να επαληθεύσει και να επιβεβαιώσει θετικά το περιεχόμενο του κλητηρίου εντάλματος και το ποσό της ισχυριζόμενης οφειλής, όπως και έπραξε στην ένορκη δήλωσή του. Στην παράγραφο 3 αναφέρει ότι το χρέος υφίσταται και εξακολουθεί να είναι απαιτητό και στην παράγραφο 5 δηλώνει ρητά την πίστη του ότι οι εναγόμενοι καμία απολύτως υπεράσπιση έχουν στην αγωγή. Συνεπώς ικανοποιείται και η τρίτη προϋπόθεση της Δ.18 θ. 1 (α). Σημειώνω επιπλέον ότι η νομική βάση της αίτησης είναι απόλυτα ορθή εφόσον αναφέρεται στη Διαταγή 18 θ. 1,2,9(α) και τη Δ.48. Κατ' επέκταση απορρίπτονται οι λόγοι ένστασης που σχετίζονται με τη μη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της Δ.18 θ. 1(α) και με τη λανθασμένη ή ελλιπή νομική βάση. Ως εκ τούτου μετατοπίζεται το βάρος στους εναγομένους να ικανοποιήσουν το Δικαστήριο ότι έχουν καλή υπεράσπιση ή να αποκαλύψουν τέτοια γεγονότα που να τους δίδει το δικαίωμα για υπεράσπιση. Βάσει της σχετικής νομολογίας, οι εναγόμενοι θα πρέπει να παρουσιάσουν στο Δικαστήριο τις αναγκαίες εκείνες λεπτομέρειες που οδηγούν στη διαπίστωση καλόπιστης υπεράσπισης ή δικάσιμου θέματος. Θα προχωρήσω να εξετάσω τους λόγους ένστασης ως τους έχω συνοψίσει και αριθμήσει πιο πάνω. Ήδη οι λόγοι υπ'αρ.
(4)και
(5)(ως τους έχω αριθμήσει και συνοψίσει πιο πάνω) έχουν εξεταστεί και απορριφθεί με τα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω. Ο λόγος ένστασης που έχω συνοψίσει υπ'αρ.
(2)πιο πάνω, ότι δηλαδή οι αιτητές απέκρυψαν ουσιώδη γεγονότα από το Δικαστήριο, δεν εξειδικεύεται με οιονδήποτε τρόπο από την ένσταση και την ένορκη δήλωση που τη συνοδεύει και δεν δίδονται οιεσδήποτε λεπτομέρειες σε σχέση με ποια ακριβώς γεγονότα θεωρούν οι εναγόμενοι ότι οι ενάγοντες έχουν αποκρύψει. Είναι απαραίτητο να παρέχονται λεπτομέρειες σε λογική έκταση, διαφορετικά θα ήταν εύκολο σε κάθε σχεδόν περίπτωση να εξασφαλίζεται άδεια με γενικούς και αόριστους ισχυρισμούς (Ν.V. Caterchef Ltd v. P.C.P. Electronics Ltd
(1999)1Γ Α.Α.Δ. 1912). Έρχομαι τώρα να εξετάσω τον λόγο ένστασης τον οποίο έχω συνοψίσει υπ'αρ.
(3)πιο πάνω, σε σχέση με τη θέση των εναγομένων ότι έχουν καλή υπεράσπιση. Θεωρώ ότι τόσο η ένσταση όσο και η ένορκη δήλωση που τη συνοδεύει προβάλλει ισχυρισμούς και θέσεις οι οποίες καταδεικνύουν ότι υπάρχουν θέματα προς εκδίκαση. Ειδικότερα, παραπέμπω στην παράγραφο 5 i. (α) - (λ) της ένορκης δήλωσης του εναγομένου 2, στην οποία δίδει λεπτομέρειες σε σχέση με τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι οι όροι των επιστολών παραχώρησης ορίου, η χρεωστική σημείωση ημερ. 24.9.2008 και το άνοιγμα του λογαριασμού δανείου ήταν άκυρα. Δεν κρίνω σκόπιμο όπως επαναλάβω τα όσα δηλώνει ο εναγόμενος 2 στις σελίδες αυτές της ένορκης δήλωσής του, αρκεί όμως να επισημάνω ότι κρίνω πως οι ισχυρισμοί αυτοί θα μπορούσαν, όσο απομακρυσμένη και αν φαίνεται η πιθανότητα επιτυχίας, να δικαιολογήσουν τη διεξαγωγή κανονικής ακροαματικής διαδικασίας. Σχετικός είναι και ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι ουδέποτε έλαβαν οποιοδήποτε ποσό δανείου εφόσον είναι τρίτο πρόσωπο που επωφελήθηκε, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται από την παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαίτησης. Ενδεχομένως να υπήρχε συγκεκριμένος λόγος για την παραχώρηση δανείου σε τρίτο πρόσωπο και χρέωση του λογαριασμού της εναγομένης 1 και σχετική συμφωνία, αλλά εφόσον οι εναγόμενοι προβάλλουν συγκεκριμένους ισχυρισμούς και αρνήσεις, δεν μπορεί να λεχθεί στο παρόν στάδιο ότι η απαίτηση είναι ξεκάθαρη και ότι δεν υπάρχει οποιοδήποτε συζητήσιμο θέμα. Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω, η υπό εξέταση υπόθεση δεν είναι από τις περιπτώσεις όπου είναι αναμφίβολο ότι οι εναγόμενοι δεν έχουν υπεράσπιση στην αγωγή. Προκύπτει η ύπαρξη ζητήματος προς εκδίκαση, αφού οι εναγόμενοι αποκαλύπτουν τέτοια γεγονότα που τους δίνουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν την αγωγή. Υπενθυμίζω τη σχετική νομολογία βάσει της οποίας άδεια για υπεράσπιση πρέπει να παρέχεται στον εναγόμενο ακόμα και όταν φαίνεται ότι δεν έχει πολλές πιθανότητες επιτυχίας. Όσον αφορά το θέμα που εγείρεται στην ένσταση των εναγομένων περί αντισυνταγματικότητας της Διαταγής 18, σημειώνω την πάγια πρακτική των Δικαστηρίων να επιλαμβάνονται θεμάτων αντισυνταγματικότητας μόνο όταν τούτο είναι απαραίτητο για την επίλυση της υπό εκδίκαση υπόθεσης (βλ. The Board for Registration of Architects & Civil Engineers v. Christodoulos Kyriakides
(1966)3 C.L.R. 640, Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1989)2 C.L.R. 71 και Δημοκρατία ν. Kirmouyan
(1996)2 Α.Α.Δ. 126.). Στην παρούσα περίπτωση, εν όψει της πιο πάνω κατάληξής μου βάσει της οποίας θα δοθεί άδεια στους εναγομένους να υπερασπιστούν την αγωγή, καθίσταται αχρείαστο να εξεταστεί θέμα αντισυνταγματικότητας της Διαταγής 18 ως θέτοντας εμπόδιο ή φραγμούς στην προβολή της υπεράσπισης των εναγομένων και στο να ακουστούν επί της ουσίας. Με βάση όλα τα πιο πάνω η αίτηση απορρίπτεται. Δίδεται άδεια στους εναγομένους 1 και 2 να καταχωρήσουν Υπεράσπιση εντός 21 ημερών από σήμερα. Δεν υπάρχει λόγος τα έξοδα να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα και έτσι επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων - καθ' ων η αίτηση 1 και 2 και εναντίον των εναγόντων - αιτητών, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .................. Σ.Κλεόπα-Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] βλ. μεταξύ άλλων Kyprianides v. Ioannou
(1966)1 C.L.R. 265, CY.E.M.S. Co. v. Central Co-Operative Industries
(1982)1 C.L.R. 897, Hermes Insurance Co Ltd v. Theodorides
(1983)1 C.L.R. 333, Trans Middle East Trading Ltd v. Tlais
(1991)Α.Α.Δ. 239, Αυγουστή κ.α. ν. Πίριλλου
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 5, Δημητρίου ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 782, Subotic v. Στυλιανίδη
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 22, Λαζάρου κ.α. ν. Μακεδόνα
(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 817, Μεττή κ.α. ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ
(2002)1 Α.Α.Δ. 417, Παύλου ν. Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Τραπέζης Κύπρου Λτδ
(2002)1 Α.Α.Δ. 1051, Ζερβός ν. Euroinvestment & Finance Ltd
(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1968, Sigma Radio T.V. Ltd. ν. Αρχής Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου
(2005)1 A.A.Δ. 408, Νεάρχου κ.α. ν. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Λτδ
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 818. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο