Νίκου Κουτσού ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής 6240/08, 12 Νοεμβρίου, 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A177 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 6240/08 Μεταξύ: Νίκου Κουτσού Ενάγοντος και 1. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ 2. Γιάννου Παπαδόπουλου 3. Δημήτρη Γεωργιάδη 4. "Κοριός" 5. Κώστα Κωνσταντίνου Εναγομένων ----------------------- Αίτηση ημερ. 17.3.2009 για διαγραφών δικογράφων 12 Νοεμβρίου, 2009. Εμφανίσεις: Για τους Εναγόμενους 1, 2, 3 και 5: Αιτητές: κα Κάλια Γεωργίου. Για τον Ενάγοντα- Καθ'ου η αίτηση: κ Ανδρέας Αποστολίδης για Α. Σ. Αγγελίδη. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Η παρούσα υπόθεση αφορά αγωγή λίβελου. Τα κατ΄ ισχυρισμό λιβελογραφήματα είναι πέντε στον αριθμό και δημοσιεύτηκαν σε διάφορες εκδόσεις της εφημερίδας "ΠΟΛΙΤΗΣ". Για σκοπούς αλληλουχίας και καλύτερης κατανόησης των όσων θα ακολουθήσουν τα παραθέτω αυτούσια.- 1ον δημοσίευμα (έκδοση 15.10.2006), «... Δεν μας αρκούσε ο Κουλίας, μας προέκυψε και ο Κουτσού. Σε είχαμε για ξύπνιο Νικολάκι. Καλά ρε συ, περίμενες να περάσουν δύο χρόνια, να γελοιοποιηθεί και να ξεφτίσει η θεωρία της «περιρρέουσας ατμόσφαιρας» για να την κάνεις σημαία σου; Πού τα βρήκες ρε αχάπαρε τα στοιχεία και λες ότι επιβεβαιώθηκε πως πληρώθηκαν εκατομμύρια για το «ναι» στο δημοψήφισμα; Αυτή ήταν η φιλοδοξία σου όταν πάλευες για 15 χρόνια να μπεις στη Βουλή; Να γίνεις το αντηχείο του Κουλία; Ραδιοφωνική συζήτηση στο Τρίτο Πρόγραμμα την Παρασκευή το πρωί. Το Κ2 τουτέστιν Κουτσού, Κουλίας ξέχασαν την Κίνηση Πολιτικού Εκσυγχρονισμού για το δήθεν χρηματισμό τους από τους Αμερικάνους. Στη συζήτηση παρεμβαίνει ο Χρ. Γρουτίδης για να απαντήσει στις κατηγορίες. Κι ο ...δημοκράτης κ. Νίκος Κουτσού του το απαγόρευσε, διότι το θέμα συζητείται στην Επιτροπή της Βουλής και δεν δικαιούται! Ενώ εσύ δικαιούσαι να μοιράζεις ονόματα εν είδει προγραφών στα ΜΜΕ, χωρίς αντίλογο. Πολιτικός τραμπουκισμός σε πλήρη ανάπτυξη. «Αλλά τι περιμένει κανείς από έναν άνθρωπο που πούλησε τη συνεργασία με τη χούντα για αντιδικτατορική δράση». 2ον δημοσίευμα (έκδοση 17.11.2006 υπό τον τίτλο «Το Πολυτεχνείο και οι αγωνισταί της Νέας Επαναστάσεως»), «Πού να τα' ξερε η καημένη η Δαμανάκη όταν φώναζε «Εδώ Πολυτεχνείο!». Εάν είχε μαζί της τους μετέπειτα «μεγάλους» του ΕΥΡΩ.ΚΟ, θα φώναζε σίγουρα «Όχι στο Σχέδιο Ανάν!». Δυστυχώς, όμως κάποιοι πρωτοκλασάτοι του ΕΥΡΩ.ΚΟ, οι οποίοι σπούδαζαν τότε στην Αθήνα και διέπρεπαν στην ΕΦΕΚ και την ΟΕΦΕΚ, δεν ήταν στο Πολυτεχνείο. Ήταν στην Κύπρο, στην οποία τους είχε απελάσει ο Γ. Παπαδόπουλος, όχι βεβαίως διότι ήταν αντιστασιακοί, αλλά διότι ήταν Γριβικοί και ο Γρίβας είχε τσακωθεί τότε με τον Παπαδόπουλο. Όταν μια βδομάδα μετά το Πολυτεχνείο, ο Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο, οι ηγέτες της ΕΦΕΚ και ΟΕΦΕΚ έγραψαν στον Ιωαννίδη, όχι φυσικά για να πουν .... «όχι στην κατάφωρη παραβίαση της νομιμότητας» (sic), αλλά για να τον συγχαρούν! Έγραφαν: Ημείς οι απελθόντες Κύπριοι Φοιτηταί, μέλη των Δ.Σ. της ΕΦΕΚ και ΟΕΦΕΚ, σας συγχαίρομεν ολοψύχως διά την υπό την ηγεσίαν σας επιτυχίας της νέας Επαναστάσεως (..) Ταξίαρχε, Είμεθα παρά το πλευρόν σας. Οι απανταχού της γης Έλληνες Κύπριοι φοιτηταί, τους οποίους εμείς εκπροσωπούμεν, σας συμπαρίστανται ολοψύχως. Ζήτω το Έθνος, Ζήτω η Ένωσις». Σε άλλο τηλεγράφημα προς τους Γκιζίκη, Ανδρουτσόπουλο και Μπονάνο, έγραφαν: "Απηλάθημεν διότι ακριβώς πιστεύομεν εις τα ίδια ιδανικά και αγωνιζόμεθα διά τους ίδιους σκοπούς της νέας Επαναστάσεως». Οι συγκεκριμένοι αγωνιστές της ΕΦΕΚ και της ΟΕΦΕΚ (σημερινοί πρωτοκλασάτοι ΕΥΡΩ.ΚΟκοι) επέστρεψαν τότε με τιμές στην Αθήνα του Ιωαννίδη και της «νέας Επαναστάσεως» (σ.σ. η «επανάστασις» του Παπαδόπουλου ήταν ... η παλιά, δηλαδή) την ώρα που στα κρατητήρια της ΕΣΑ οι αγωνιστές του Πολυτεχνείου και οι υπόλοιποι αντιστασιακοί βασανίζονταν, λίγους μήνες μετά, ο ... «Ταξίαρχος» και η παρέα του παρέδωσαν την Κύπρο στον Αττίλα. Όταν ο Μακάριος Δρουσιώτης αποκάλυψε τα πιο πάνω στην «Ελευθεροτυπία», ένας εξ' αυτών των σημερινών υψηλόβαθμων ΕΥΡΩ.ΚΟκων ανέλαβε να διασώσει την τιμή των τότε αγωνιστών «της νέας επαναστάσεως» καταθέτοντας μήνυση και ζητώντας αποζημίωση μισού εκατομμυρίου Ευρώ. Όχι μόνο έχασε την υπόθεση, αλλά αναγκάστηκε να καταβάλει τα έξοδα της δίκης (10.000 ευρώ). Αυτοί λοιπόν οι τύποι, οι οποίοι δήλωναν υπερήφανοι παραστάτες του Ιωαννίδη, έχουν σήμερα το θράσος να πιάνουν στο στόμα τους το πολυτεχνείο και να το χρησιμοποιούν χυδαία, προκειμένου να στηρίξουν τις εμμονές τους με το Σχέδιο Ανάν μέσα από νηπιακές και μπακαλίστικες πολιτικές προσεγγίσεις. Μόνο που το Σχέδιο Ανάν, δεν κατέστρεψε την Κύπρο. Άλλοι είναι που την κατέστρεψαν. Και καλό είναι κάποιοι οι οποίοι κάποτε τους έραιναν με ροδοπέταλα και τους εξυμνούσαν, να μάθουν να σιωπούν. Τουλάχιστον». 3ον δημοσίευμα (έκδοση 16.10.2007 υπό τον τίτλο «Και πολυσυλλεκτικός και πολύχρωμος»), «Πώς μάζεψε, ας πούμε, ο παπάκης του, θαυμαστές του δικτάτορα Ιωαννίδη από το ΕΥΡΩΚΟ, τον αντιστασιακό Ομήρου και τον πρώην του Βασιλείου και του ΑΚΕΛ Ζόρζ Ντε Λίλλι σε ένα μαντρί. ΄Ετσι. Και τι συλλογή!» 4ον δημοσίευμα (έκδοση 18.11.2007 υπό τον τίτλο «Πράγματα και Θάματα». «Επέτειος του Πολυτεχνείου χθες και .. εγένετο θαύμα! Οι υμνητές της χούντας μεταμορφώθηκαν σε αντιστασιακούς, «Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά την ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου, η θυσία των ηρωικών φοιτητών αποτελεί καθοδηγητικό φάρο στον αγώνα και την απελευθέρωση της ημικατεχόμενης Κύπρου» ανακοίνωσε το επιτελείο του Τάσσου Παπαδόπουλου. Αυτά σήμερα. Τότε, όταν η χούντα κατέστειλε την εξέγερση, μόνο καμιά πενηνταριά Κύπριοι βγήκαν στους δρόμους. Στη φωτογραφία, αντιχουντική πορεία στη Λευκωσία με αφορμή τη επέμβαση του στρατού στο Πολυτεχνείο. Επικεφαλής ο Τ. Χατζηδημητρίου με το πίκετ «Λεύτερη Ελλάδα σημαίνει λεύτερη Κύπρος. Τότε ο Τάσσος Παπαδόπουλος χλεύαζε όσους διαδήλωναν κατά της χούντας, διότι διατάρασσαν τις σχέσεις της Κύπρου με τη μητέρα πατρίδα. Ακόμα και το ΕΥΡΩΚΟ, το κόμμα του Κουτσού, του στελέχους της ΕΦΕΚ και της ΟΕΦΕΚ που έστελνε στο καθεστώς Ιωαννίδη τηλεγραφήματα «Ταξίαρχε είμεθα παρά το πλευρόν σας» εξέδωσε ανακοίνωση αναφέροντας πως «οι νέοι του Πολυτεχνείου μας δείχνουν το δρόμο» ». 5ον δημοσίευμα (έκδοση 16.7.2008 υπό τον τίτλο «Στην εποχή μας, όλα γίνονται» «Όσο για εκείνο το ξενοκίνητο, πίσω από το Πραξικόπημα δεν ήταν μόνο οι ξένοι (δες, CIA) αλλά και η Χούντα. Δεν φανταζόμαστε ένα ελληνοπρεπέστατον κόμμα, όπως το ΕΥΡΩΚΟ, να θεωρεί.. ξένους τους Έλληνες. Πόσο δε μάλλον, εάν μιλάμε για ΄Ελληνες όπως το δικτάτορα Ιωαννίδη, τον οποίον κάποιοι, τότε οπαδοί της Χούντας και ηγετικοί σήμερα ΕΥΡΩΚΟκοι, δόξαζαν τις μέρες της Επταετίας. Μιλάμε για εκείνους οι οποίοι όταν ο Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο τους έστελναν τηλεγραφήματα: «Σας συγχαίρομεν ολοψύχως διά την υπό την ηγεσία σας επιτυχίαν της νέας Επαναστάσεως {.} Ταξίαρχε, είμεθα παρά το πλευρόν σας». Στους δε επίσης Έλληνες, Γκιζίκη, Ανδρουτσόπουλο και Μπονάνο, έγραφαν: ".. πιστεύομεν εις τα ίδια ιδανικά και αγωνιζόμεθα διά τους ίδιους σκοπούς της νέας Επαναστάσεως». Όταν η . νέα Επανάστασις ανέτρεψε τον Μακάριο και έφερε τον Αττίλα στην Κύπρο, το Πραξικόπημα έγινε «ξενοκίνητο». Δικογραφημένη θέση του ενάγοντος είναι πως τα προαναφερθέντα, επίδικα δημοσιεύματα που καλύπτουν μια περίοδο σχεδόν δύο ετών, τον δυσφημούν και για το λόγο αυτό διεκδικεί ποικιλόμορφες αποζημιώσεις. Με την παρούσα Αίτηση τους ημερ. 17.3.09 οι αιτητές ζητούν τη διαγραφή των μερών της Έκθεσης Απαίτησης όπου ο καθ' ου η αίτηση παραθέτει το 2ον δημοσίευμα (παράγραφος 9), το 3ον δημοσίευμα (μέρος της παραγράφου 10) και το 5ον δημοσίευμα (άλλο μέρος της παραγράφου 10). Η Αίτηση εδράζεται στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας, Δ.19, Θ.26, Δ.48, Θ.1-9, στη γενική πρακτική και τη συμφυή εξουσία του Δικαστηρίου. Το πραγματικό δε υπόβαθρό της Αίτησης συναντάται στην ένορκη δήλωση ενός εκ των αιτητών, ήτοι του Εναγομένου 3. Ως προκύπτει από την εν λόγω ένορκη δήλωση και την μετέπειτα επιχειρηματολογία της ευπαιδεύτου συνηγόρου των αιτητών που κατατέθηκε υπό μορφή γραπτής αγόρευσης, η Αίτηση στηρίζεται στο ότι τα τρία δημοσιεύματα δεν κατονομάζουν πουθενά τον Ενάγοντα. Ως εκ τούτου ο Ενάγων είχε τη δικογραφική υποχρέωση να συμπεριλάβει στην Έκθεση Απαίτησης αφενός τη βάση επί της οποίας ισχυρίζεται ότι αναγνωρίστηκε ως το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα γεγονότα και αφετέρου την ύπαρξη προσώπου ή προσώπων που στην πράξη των συνέδεσαν ένεκα της γνώσης/πληροφόρησης που είχαν των συνδετικών γεγονότων ή τουλάχιστον να ξεκαθάριζε ότι ένας σημαντικός αριθμός απροσδιόριστων ατόμων θα ήξεραν τα γεγονότα και θα κατανοούσαν ότι το επίμαχο δημοσίευμα αναφερόταν σ' αυτόν. Η παράλειψη του καθ'ου η αίτηση, σύμφωνα πάντα με τη θέση των αιτητών, αφήνει τα δικογραφηθέντα δημοσιεύματα μετέωρα και έκθετη σε διαγραφή, αφού ουσιαστικά, ως είναι τώρα διατυπωμένη η Έκθεση Απαίτησης, γι' αυτά τα δημοσιεύματα δεν αποκαλύπτεται αιτία αγωγής. Ο καθ΄ου η αίτηση αντέδρασε στην Αίτηση καταχωρώντας στις 2.6.2009 Ειδοποίηση Περί Προθέσεως Ενστάσεως (εφεξής η Ένσταση). Η 'Ένσταση στηρίζεται στη Δ.19 Θ.4 και 26, Δ.26, Δ.27, Δ.48 Θ.1-4 και 9 (
- j)στη γενική πρακτική και τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Η Ένσταση εξειδικεύει εννέα λόγους ένστασης και συνοδεύεται αντί με ένορκη δήλωση του ίδιου του καθ'ου η αίτηση με ένορκη δήλωση δικηγόρου και μάλιστα αυτού που παρουσιάστηκε κατά την ακρόαση. Εν πάση περιπτώσει ως προκύπτει από τους λόγους ένστασης, την ένορκη δήλωση και τη μετέπειτα επιχειρηματολογία του ευπαιδεύτου συνηγόρου που επίσης κατατέθηκε υπό μορφή γραπτής αγόρευσης, θέση του καθ'ου η αίτηση είναι πως η Αίτηση θα πρέπει να απορριφθεί καθ' ότι καμία παράλειψη δεν υπάρχει στην Έκθεση Απαίτησης. Επ' αυτού επισημάνθηκε ότι οι αναφερθείσες λεπτομέρειες θα παρουσιαστούν κατά την ακρόαση. Μερικές εξ αυτών μάλιστα περιλήφθηκαν τόσο στην ένορκη δήλωση όσο και στη γραπτή αγόρευση. Επί τούτου θα πρέπει να συμφωνήσω με τη συνήγορο των αιτητών, ότι, υπήρξε κάποιου είδους παρανόηση, αφού το υπό εξέταση ζήτημα δεν αφορά στο να αποκαλυφθούν τώρα οι λεπτομέρειες ή στο να περιγραφεί ο τρόπος με τον οποίο ο καθ'ου η αίτηση θα παρουσιάσει την υπόθεση του κατά τη δικάσιμο. Αφορά καθαρά τους κανόνες ορθής δικογράφισης σε αγωγές λιβέλου. Τους νομικό-τεχνικούς κανόνες σύνταξης δηλαδή. Άλλη διαφωνία του καθ'ου η αίτηση αφορούσε την υπόσταση των δημοσιευμάτων. Τα δημοσιεύματα κατά τον καθ'ου η αίτηση θα πρέπει να εξεταστούν ως σύνολο από το Δικαστήριο και όχι μεμονωμένα και ξέχωρα. Το ουσιαστικό και κύριο νομικό υπόβαθρο αιτήσεων αυτής της φύσης είναι η Διαταγή 19, Θ.26 η οποία προβλέπει τα εξής: Το Δικαστήριο ή Δικαστής μπορεί καθ' οιονδήποτε στάδιο της διαδικασίας να διατάξει τη διαγραφή ή τροποποίηση οιουδήποτε ζητήματος σε οιανδήποτε οπισθογράφηση ή δικόγραφο η οποία μπορεί να θεωρηθεί μη αναγκαία ή σκανδαλώδης ή που θα τείνει να προκαταβάλει, περιπλέξει ή καθυστερήσει την όλη εκδίκαση της αγωγής. Οι πρόνοιες της Δ.19, Θ.26 είναι πανομοιότυπες με τις πρόνοιες της Δ.19. Θ.27 των αντίστοιχα Αγγλικών Θεσμών που ίσχυαν πριν το 1960. Συνεπώς η Αγγλική Νομολογία, τόσο η παλαιότερη όσο και η πιο πρόσφατη (αφού οι πρόνοιες δεν έχουν αλλάξει ουσιωδώς) είναι σχετική. Το σίγουρο είναι ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να διατάξει την διαγραφή δικογράφων θα πρέπει να ασκείται με φειδώ, καθ' ότι τα δικόγραφα αποτελούν το κύριο δικονομικό μέσο που χρησιμοποιείται από τους διαδίκους για την έγγραφη προβολή των θέσεων τους. Τα δικόγραφα αποτελούν το υπόβαθρο της δίκης που έπεται. Στην Knowles v. Roberts 38 Ch. D.P. 270, o Δικαστής Bowen L.J έθεσε το όλο θέμα ως εξής: "The rule that the court is not to dictate to the parties how they should frame their case, is one that ought always to be preserved sacred. But this rule is of course, subject to this modification and limitation, that the parties must not offend against the rules of pleading which have been laid down by the law. If a party introduces a pleading which is unnecessary, and it tends to prejudice, embarrass and delay the trial of the action, it then becomes a pleading which is beyond his right." H διαγραφή δικογράφων θα πρέπει να περιορίζεται στις εμφανείς και ξεκάθαρες περιπτώσεις παράβασης των κανόνων σύνταξης δικογράφων (βλ. Carl - Zeiss - Stiftung v. Rayner & Another [1969] 3 All E.R 697, Fasili v. Sun Boat
(1984)1 C.L.R 679 και Λοϊζος Λουκά v. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε
(1999)2 Α.Α.Δ 1316. Στην Cyber Group Ltd v. Χαραλαμπίδη κ.α
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1852 αναφέρονται στις σελ.1854-1855 τα εξής: "Σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την διαγραφή δικογράφου δυνάμει των πιο πάνω θεσμών (Δ.19,θ.26 και Δ.27, θ.3) η διαγραφή δικογράφου, συνιστά εξαιρετικό μέτρο το οποίο δικαιολογείται μόνο όταν αδιαμφισβήτητα το δικόγραφο στερείται νομικού ή πραγματικού ερείσματος ή είναι αναντίλεκτα ανυπόστατο". Ο διάδικος ο οποίος επιζητεί την διαγραφή έχει βεβαίως και το βάρος να αποδείξει τους ισχυρισμούς του. Το κατά πόσο ένα δικόγραφο ή μέρος του είναι αχρείαστο (unneccesary) ή σκανδαλώδες (scandalous) ή τείνει να επηρεάσει δυσμενώς ή να δυσχεραίνει ή να καθυστερήσει τη δίκαιη εκδίκαση της υπόθεσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ένα σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο το αμφισβητούμενο θέμα είναι σχετικό. Το θέμα της σχετικότητας είναι ταυτόσημο με την δεκτότητα που χρησιμοποιείται για τη μαρτυρία. Εάν ένα θέμα είναι σχετικό τότε θα επιτραπεί να προσκομισθεί και μαρτυρία για απόδειξη του και αντιστρόφως. Για το πότε ένα δικόγραφο προκαλεί σύγχυση, σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Bullen & Leake and Jacobs Precedents and Pleadings (12η έκδοση), " Accordingly, a pleading is embarrassing which is ambiguous or unintelligible or which states immaterial matters and so raises irrelevant issues which may involve expenses, trouble and delay and thus will prejudice the fair trial of the action, and so is a pleading which contains unnecessary or irrelevant allegations." Το γεγονός ότι ένας ισχυρισμός είναι αχρείαστος δεν εξυπακούει ταυτόχρονα και λόγο για διαγραφή. Ούτε και ένα δικόγραφο θεωρείται ικανό να δυσχεραίνει τη διαδικασία απλά και μόνο επειδή περιέχει ισχυρισμούς οι οποίοι είναι αντίθετοι ή διατυπώνεται διαζευκτικά. Ομοίως η πολυλογία δεν προκαλεί αφ εαυτής αμηχανία. Στην Athina Leathergoods Ltd v. Ιωακείμ Χαραλάμπους κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 787 λέχθηκε ότι οι φράσεις "tend to prejudice, embarrass, or delay the fair trial" της Διαταγής 19 Θ.26 έχουν ερμηνευθεί φιλελεύθερα από τα Δικαστήρια ούτως ώστε να μην περιορίζεται το δικαίωμα του διαδίκου να διαμορφώνει ελεύθερα τα δικόγραφα του. Ωστόσο η πολυλογία και η περιττολογία δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ενθαρρύνονται. Στην Παγκύπριος Εταιρεία Αρτοποιών ν. Σοφοκλή Σαββίδη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 685, τονίστηκε ότι η παρουσίαση της υπόθεσης στα δικόγραφα πρέπει να είναι λιτή χωρίς πλατειασμούς. Παράδειγμα ισχυρισμών που διαγράφηκαν ως σκανδαλώδεις συναντούμε στην Brooking v. Maudslay [1886] 55 LT 343. Σε εκείνη την υπόθεση ο Ενάγοντας στο δικόγραφο του καταλόγιζε στον Εναγόμενο ανειλικρινή και ανέντιμη διαγωγή, αλλά στη συνέχεια διευκρίνιζε ότι δεν επιζητούσε οποιαδήποτε θεραπεία σε σχέση με αυτή. Οι κατηγορίες αυτές διαγράφηκαν ως σκανδαλώδεις και προσβλητικές. Σε ότι αφορά τώρα τις ιδιαιτερότητες που προκύπτουν από το γεγονός ότι εδώ πρόκειται για αγωγή λιβέλου δεν έχω παρά να συμφωνήσω με τη νομική ανάλυση αμφότερων των ευπαιδεύτων συνηγόρων. Συμφωνώ επίσης με τη νομική ανάλυση των προαπαιτουμένων για απόδειξη αγωγής λιβέλου όπου ο Ενάγων δεν κατονομάζεται ρητά στο επίμαχο κείμενο. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να καταδειχθεί ότι το επίδικο δημοσίευμα αναφερόταν στον Ενάγοντα. Τούτο αποτελεί προϋπόθεση για τη θεμελίωση αγώγιμου δικαιώματος (βλ. Hayward v. Thompson and others [1981] 3 All E.R 450, Knufer v. London Express Newspaper Ltd
(1994)1 All E.R. 495, "Αλήθεια" Εκδοτική Eταιρεία Λτδ κ.α ν. Λεωνίδα
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 550 και Χαραλάμπους ν. Βασιλείου,
(2000)1 Α.Α.Δ. 1395). Δεν χρειάζεται βέβαια όλοι όσοι διάβασαν το δημοσίευμα να αντιλήφθηκαν σε ποιον αναφερόταν. Αρκεί κάποιοι εξ αυτών να πίστεψαν ότι το δημοσίευμα αφορούσε τον Ενάγοντα (βλ. Εταιρεία Ελληνική Έκδοση "Glafx Ltd" v. Λοϊζιά
(1984)1 C.L.R. 729). Για να είναι εφικτή η απόδειξη του πιο πάνω γεγονότος κατά την ακρόαση, θα πρέπει απαρέγκλιτα να τέθηκε από προηγουμένως το δικογραφικό υπόβαθρο. Επ' αυτού η παραπομπή που έγινε από τη συνήγορο των αιτητών στο σύγγραμμα Gatley on Libel & Slander (9th Edition), σελ. 664-665 υπό την τίτλο "Identification of the Plaintiff" είναι εύστοχη. Εκεί υποδεικνύονται τα εξής:. "Averment of reference to the Plaintiff: It is an essential part of the plantiff's case to show that he is the person referred to by the defamatory words. Accordingly, where ....... he is not mentioned at all, the plaintiff should make clear in his pleading the basis on which he claims to have been identified as the subject of the words complained of. He should set out the connecting facts which establish the link between himself and the words used, and he should make plain his case as to the existence of a person or persons, who in fact linked him with the words by reason of their knowledge of those connecting facts. These matters are material facts which must be pleaded. If the plaintiff does not plead such facts sufficiently, his claim will be struck out". Το προαναφερθέν απόσπασμα ωστόσο αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου ολόκληρη η αγωγή στηρίζεται σε άρθρο ή άρθρα όπου δεν κατονομάζεται ο ενάγων, εξού και η δικογραφική παράλειψη δικαιολογεί απάλειψη ολόκληρης της απαίτησης ("his claim will be struck out"). Στην προκειμένη όμως περίπτωση σε αντιδιαστολή της θέσης της ευπαιδεύτου συνηγόρου των αιτητών φρονώ πως τα πράγματα διαφέρουν. Εδώ τα δημοσιεύματα είναι πέντε στον αριθμό και όλα καταπιάνονται με τα ίδια ή ουσιαστικά τα ίδια ζητήματα. Θα μπορούσε να λεχθεί ότι ο δημοσιεύων καλούσε κατ' ουσία το κοινό να διαβάσει ή να έχει υπόψη όλα τα άρθρα και να τα εκλάβει ως μια ενότητα (βλ. Bullen & Leak and Jacobs, Precedents of Pleadings (12th edition), σελ. 626.). Είναι βέβαια αλήθεια ότι το κάθε δημοσίευμα αφ εαυτού παρέχει αγώγιμο δικαίωμα. Ωστόσο στην πράξη δεν είναι λογικό να ιδωθούν και να εξεταστούν ξεχωριστά. Αν ο αιτητής καταφέρει να αποδείξει την υπόθεση του θα έχει αποδείξει ένα και όχι πέντε λίβελους. Αυτή εξάλλου είναι και η διακήρυχθείσα θέση του ιδίου. Σε αυτή τη βάση θα καθοριστεί ασφαλώς και η όποια αποζημίωση ήθελε επιδικαστεί (βλ. Hayward v. Thompson and others [1981] 3 All E.R. 450). Οι χρησιμοποιηθείσες επομένως λέξεις, προτάσεις και αναφορές έχουν διαπεραστική εφαρμογή. Έτσι το γεγονός ότι στα τρία υπό επίθεση δημοσιεύματα δεν αναφέρεται ρητά το όνομα του αιτητή δεν έχει καταλυτική σημασία, αφού αναφέρεται ρητά στα άλλα δύο. Στη Hayward (ανωτέρω) η αγωγή αφορούσε δύο άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδα σε διαφορετικές ημερομηνίες. Μόνο το δεύτερο άρθρο κατονόμαζε ρητά τον ενάγοντα. Για το δημοσίευμα που δεν τον κατονόμαζε, δεν είχαν καταγραφεί στο δικόγραφο στοιχεία σε σχέση με πρόσωπο ή πρόσωπα που εξέλαβαν το δημοσίευμα να αφορά τον ενάγοντα ως και τα ειδικά συνδετικά γεγονότα που ήταν σε γνώση αυτών των προσώπων. Εντούτοις επετράπη στον ενάγοντα να επεκτείνει την υπόθεση του κατά τη δίκη και να αναφερθεί σε άλλα πρόσωπα που συνέδεσαν το δημοσίευμα μαζί του. Περαιτέρω επετράπη στους ενόρκους να κοιτάξουν το δεύτερο άρθρο για να καθορίσουν την ταυτότητα του προσώπου που αναφερόταν στο πρώτο άρθρο. Συναφώς σωστή κρίθηκε και η πρακτική να καθοριστεί μια μόνο αποζημίωση ("one award of damages") και για τα δύο δημοσιευθέντα άρθρα. Στη βάση του πιο πάνω σκεπτικού η Αίτηση αποτυγχάνει και συνακόλουθα απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του ενάγοντος -καθ'ου η αίτηση και εναντίον των εναγομένων 1-3 και 5-αιτητών ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.) ......... Στ. Ν. Σταύρου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο