Κυριάκος Κυριάκου ν. Ίδρυμα Χρίστου Στέλιου Ιωάννου, Αρ. Αγωγής 3530/04, 4 Δεκεμβρίου 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A197 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ. Καουτζάνη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 3530/04 Μεταξύ: Κυριάκος Κυριάκου Ενάγοντα και Ίδρυμα Χρίστου Στέλιου Ιωάννου δια μέσω του Προέδρου του και του Γραμματέως του Εναγομένων ------------------------- Ημερομηνία: 4 Δεκεμβρίου 2009 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον ενάγοντα: κ. Χρ. Κατσούρης Για τους εναγόμενους: κ. Ν. Χατζηϊωάννου Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή ο ενάγοντας απαιτεί από τους εναγόμενους γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές που υπέστη συνεπεία τραυματισμού του σε εργατικό ατύχημα, που επεσυνέβη περί τις 10.7.2003 στο Ίδρυμα Χρίστου Στέλιου Ιωάννου στη Λευκωσία, ενόσω εργοδοτείτο από τους εναγόμενους κατά τη διάρκεια της εργασίας του και/ή κατά την εκτέλεση των ανατεθέντων ρητά και/ή σιωπηρά καθηκόντων λόγω της αμέλειας και/ή της παράβασης των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων των εναγομένων, πλέον τόκο προς 9% και/ή νόμιμο τόκο από την καταχώρηση της αγωγής και έξοδα. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη σε σχέση με την παρούσα αγωγή χρόνο, ήταν ηλικίας 47 ετών, απόλυτα υγιής και εργοδοτείτο από τους εναγόμενους ως μάγειρας από τον Φεβρουάριο του 1984, με μηνιαίες απολαβές ύψους £1.330 περίπου. Περί τις 10.7.2003 και περί τις 9.30 π.μ. ο ενάγοντας, υπό την πιο πάνω ιδιότητα του, όντας στην κουζίνα του Ιδρύματος ασχολείτο με την προετοιμασία ροφήματος για τους τρόφιμους και στη προσπάθεια του να μεταφέρει και/ή να μετακινήσει μεγάλη κατσαρόλα χωρητικότητας 50 λίτρων, που περιείχε λεμονάδα, απεκολλήθη και/ή έσπασε το χερούλι της κατσαρόλας με αποτέλεσμα η κατσαρόλα να πέσει επί του ενάγοντος, ο οποίος στη συνέχεια έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε σοβαρά στο χέρι και στην βουβωνική χώρα. Παραθέτοντας λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των νομίμων καθηκόντων των εναγομένων και/ή των αντιπροσώπων και/ή υπαλλήλων και/ή συνεργατών αυτών καθώς και λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών που υπέστη ο ενάγοντας, της ιατρικής περίθαλψης, της μόνιμης ανικανότητας και των ειδικών ζημιών του που ανέρχονται στο ποσό των £475, ο ενάγοντας απαιτεί γενικές αποζημιώσεις για τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και θα υφίσταται στο μέλλον, για μόνιμη ανικανότητα, για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, καθώς και για απώλεια των ευχαριστήσεων της ζωής. Στην έκθεση υπεράσπισης τους οι εναγόμενοι παραδέχονται ότι εργοδοτούσαν τον ενάγοντα, ενώ αρνούνται τους λοιπούς ισχυρισμούς του, αναφέροντας ότι ο ενάγοντας ήταν υπεύθυνος της κουζίνας και/ή του χώρου της κουζίνας. Σε σχέση με το συμβάν ισχυρίζονται ότι υπεύθυνη για την ετοιμασία του ροφήματος και/ή της λεμονάδας κάθε πρωί ήταν η Μαρία Μιχαηλίδου, η οποία εργοδοτείτο από τους εναγόμενους και δεν ανέθεσαν στον ενάγοντα ρητά ή σιωπηρά καθήκοντα ετοιμασίας του συγκεκριμένου ροφήματος κατά την ημέρα του ατυχήματος, με αποτέλεσμα η ενέργεια του ενάγοντα να γίνει εν αγνοία των εναγομένων. Οι εναγόμενοι αρνούνται τους ισχυρισμούς του ενάγοντα για αμέλεια και παράβαση των εκ του Νόμου και/ή των Κανονισμών καθηκόντων τους καθώς και τις λεπτομέρειες που περιέχονται στην έκθεση απαίτησης και ισχυρίζονται ότι το ατύχημα επεσυνέβη λόγω της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα, παραθέτοντας σχετικές λεπτομέρειες αμέλειας αυτού. Απορρίπτοντας και τους άλλους αναφερόμενους ισχυρισμούς του ενάγοντα, οι εναγόμενοι ζητούν την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον του. Κατά την ακροαματική διαδικασία εκ μέρους του ενάγοντα προσφέρθηκε η μαρτυρία του ίδιου και του θεράποντος γιατρού του Περικλή Συμεωνίδη (ΜΕ2). Εκ μέρους των εναγομένων προσφέρθηκε η μαρτυρία του Γεώργιου Σάββα (ΜΥ1), της Γεωργίας Καλαμαρά (ΜΥ2), του γιατρού Μιχάλη Θεοφάνους (ΜΥ3) και του Θωμά Θωμά (ΜΥ4). Ο ενάγοντας υποστηρίζοντας τις βασικές θέσεις της έκθεσης απαίτησης του, ανέφερε ότι κατά τη συγκεκριμένη ημέρα εκτελώντας τα καθήκοντα που του ανατέθηκαν ως μάγειρα κατά την προετοιμασία της λεμονάδας, ως ήταν προσωπικά υπεύθυνος από την πρόσληψη του, περί τις 9.30 π.μ. πήρε μία από τις μεγάλες κατσαρόλες που διέθετε το Ίδρυμα και ήταν οι μοναδικές που χρησιμοποιούντο για αρκετά χρόνια για το σκοπό αυτό, όπως χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα, η οποία φαινόταν σε λειτουργήσιμη κατάσταση. Έριξε μέσα στην κατσαρόλα τέσσερα μπουκάλια σκουός λεμονάδας και τοποθετώντας την στο ειδικό τρόλεϊ μεταφοράς, προχώρησε στη μηχανή πάγου όπου πρόσθεσε τις απαραίτητες δόσεις πάγου και επανατοποθέτησε την κατσαρόλα στο ειδικό τρόλεϊ κατευθυνόμενος προς τη βρύση με το πόσιμο νερό. Έβαλε την κατσαρόλα κάτω από τη βρύση και τη γέμισε νερό ώστε να ετοιμαστεί η λεμονάδα. Στη συνέχεια πιάνοντας την κατσαρόλα από τα μεταλλικά χερούλια της προσπάθησε να τη σηκώσει για την τοποθετήσει στο ειδικό τρόλεϊ και να τη μεταφέρει στο χώρο εστίασης των τροφίμων. Τότε άκουσε κάτι να σπάζει και ένιωσε φρικτό πόνο στην κοιλιά του. Αντιλήφθηκε αμέσως ότι έσπασε το χερούλι της κατσαρόλας και κατάφερε να αποφύγει την πτώση της στα πόδια του. Τραυματίστηκε το μεγάλο δάκτυλο του δεξιού του χεριού και αφού κάθισε για κάποια λεπτά στην καρέκλα άρχισε να νιώθει περισσότερη δυσφορία στην κοιλιά και περισσότερο πόνο στο δάκτυλο του. Μετέβη στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου εξετάστηκε από τον ορθοπεδικό χειρουργό Μάριο Διάκο, ο οποίος διαπιστώνοντας την ύπαρξη θλαστικού τραύματος τον παρέπεμψε στο ακτινολογικό τμήμα για ακτινογραφίες. Από τις ακτινογραφίες διεφάνη ότι υπέστη κάταγμα του μεγάλου δακτύλου του δεξιού του χεριού, το οποίο ακινητοποιήθηκε με νάρθηκα και του δόθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 28.7.
- Παρεμβάλλεται σε αυτό το σημείο ότι το σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 22.6.2004 (Τεκμήριο 1) κατέστη αποδεκτό ως προς το περιεχόμενο του εκ μέρους της υπεράσπισης, εκτός από τη φράση «μετά από πτώση βαρετού αντικειμένου». Μετά από λίγες μέρες ο ενάγοντας παρατήρησε ότι οι πόνοι στην κοιλιά του χειροτέρευαν και μετέβη εκ νέου στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου αφού περιέγραψε τα συμπτώματα του παραπέμφθηκε στον γιατρό Π. Συμεωνίδη, διευθυντή της χειρουργικής κλινικής. Μετά από διάγνωση ότι παρουσίαζε διαφόρων μορφών κήλες συνεπεία του ατυχήματος, του συνεστήθη να υποβληθεί σε εγχείρηση διόρθωσης των κηλών. Στις 28.7.03 εισήχθηκε στο χειρουργικό τμήμα και υποβλήθηκε σε εγχείρηση διόρθωσης της ομφαλοκήλης του και αμφοτέρων των βουβωνοκηλών. Του παραχωρήθηκε περαιτέρω αναρρωτική άδεια από τις 28.7.03 μέχρι τις 3.10.
- Κατέθεσε ως Τεκμήριο 2 ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 22.6.04 που αποτελείται από ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Π. Συμεωνίδη ημερομηνίας 22.6.04 καθώς και ιατρική βεβαίωση του ίδιου γιατρού ημερομηνίας 24.9.
- Κατέστη επίσης αποδεκτό εκ μέρους της υπεράσπισης το κατατεθέν Τεκμήριο 3, που αποτελεί απόδειξη πληρωμής της Κυπριακής Δημοκρατίας για το ποσό των £25 που κατεβλήθη από τον ενάγοντα για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού, Τεκμηρίου
- Ο ενάγοντας υποστήριξε περαιτέρω ότι παρούσα στην κουζίνα κάποτε είναι και η Μαρία Μιχαηλίδου, η οποία βοηθά στις εργασίες και παρόλο που είναι τρόφιμος του Ιδρύματος είναι σε θέση να εκτελεί οδηγίες. Η συντήρηση των κουζινικών σκευών δεν είναι μέσα στα καθήκοντα του ενάγοντα, δεδομένου άλλωστε ότι, όπως γνωρίζουν και οι εργοδότες του, δεν έχει την εκπαίδευση, ούτε την απαραίτητη τεχνογνωσία για να προβαίνει στον δέοντα έλεγχο των μεταλλικών σκευών και εργαλείων που χρησιμοποιεί κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Ουδέποτε φρόντιζε ή είχε την ευθύνη για την ανανέωση και/ή προμήθεια κουζινικών, ούτε και του λέχθηκε κάτι τέτοιο. Άλλωστε απαιτείται η τήρηση συγκεκριμένης διαδικασίας και η εξασφάλιση προσφορών για την αντικατάσταση τέτοιων ειδών και ο ίδιος δεν έλαβε μέρος σε τέτοια διαδικασία, ούτε του ζητήθηκε η γνώμη του κατά πόσο τα χρησιμοποιούμενα εργαλεία ή σκεύη ήταν ή όχι σε καλή κατάσταση, καθότι δεν ανήκε στην αρμοδιότητα του τέτοιος έλεγχος. Μετά τον τραυματισμό του, όπως υποστήριξε ο ενάγοντας, η ζωή του άλλαξε προς το χειρότερο και παρά τη διόρθωση των κηλών με την εγχείρηση που υπέστη, εξακολουθεί να έχει πολλές ενοχλήσεις στην κοιλιακή χώρα, που επηρέασαν όλες τις πτυχές της προσωπικής του ζωής και κυρίως την σεξουαλική του ζωή. Μειώθηκε αισθητά επίσης η δυνατότητα του να σηκώνει βάρη, να εξασκεί οποιαδήποτε σωματική εργασία βαριάς φύσης και γενικά να απολαμβάνει τη ζωή του, ιδιαίτερα το κολύμπι και την επαφή του με τη θάλασσα, με την ίδια ευκολία και άνεση που είχε πριν το ατύχημα. Ο ΜΥ1, οικονόμος του Ιδρύματος, αναφέρθηκε στο σχέδιο υπηρεσίας της θέσης μάγειρα του Ιδρύματος, υποστηρίζοντας ότι ο ενάγοντας ως μάγειρας ήταν υπεύθυνος για την καλή κατάσταση των μαγειρικών σκευών και αν ένα σκεύος δεν ήταν σε καλή κατάσταση και χρειαζόταν να αποσυρθεί, το πρόσεχε είτε ο ενάγοντας, είτε οι υπόλοιποι μάγειροι ή το προσωπικό που ενημέρωναν τον ενάγοντα, ο οποίος με τη σειρά του ενημέρωνε την Προϊσταμένη σίτισης. Ο ενάγοντας μεριμνούσε ώστε τα μη κατάλληλα μαγειρικά σκεύη να τοποθετηθούν έξω από την κουζίνα σε χώρο ψηλά στο ράφι μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, οπότε ερχόταν η αποθηκάριος και μετά από το φυσικό έλεγχο που γινόταν ο ενάγοντας ανέφερε ποια ήταν τα μη κατάλληλα μαγειρικά σκεύη και αυτά διεγράφοντο. Για το συγκεκριμένο συμβάν ο ΜΥ1 ανέφερε ότι απουσίαζε τη μέρα εκείνη αλλά γνώριζε ότι η συγκεκριμένη κατσαρόλα ήταν ημιφθαρμένη, όπως φαινόταν και οπτικά και ήταν τοποθετημένη έξω από την κουζίνα ψηλά στο ράφι, γεγονός που γνώριζε και ο ενάγοντας, δίδοντας οδηγίες να μη χρησιμοποιείται. Αναφορικά με την ετοιμασία του ροφήματος την κατσαρόλα μετέφερε η Μαρία Μιχαηλίδου κάθε μέρα και ετοίμαζε το ρόφημα μέχρι την τοποθέτηση του στην κατσαρόλα. Τόνισε τέλος ότι υπήρχαν πολλές άλλες καλές κατσαρόλες, κατάλληλες για να χρησιμοποιηθούν. Η ΜΥ2, καθαρίστρια στο Ίδρυμα, έδωσε πανομοιότυπη μαρτυρία με τον ΜΥ1, σε σχέση με την ευθύνη του ενάγοντα αναφορικά με την απόσυρση των μη κατάλληλων μαγειρικών σκευών και την ακολουθούμενη διαδικασία καθώς και για την κατάσταση της συγκεκριμένης κατσαρόλας, λέγοντας επίσης ότι την κατσαρόλα για το πρωινό ρόφημα την έφερνε καθημερινά η Μαρία Μιχαηλίδου. Κατά τη συγκεκριμένη ημέρα η ΜΥ2 ήταν στη κουζίνα και άκουσε ένα θόρυβο, οπότε τη φώναξε ο Μιχάλης να πάει για να μαζέψουν το νερό και είδε την κατσαρόλα με σπασμένο το χέρι και τον ενάγοντα να κάθεται, έχοντας το δάκτυλο του μέσα σε μια λεκάνη με παγάκι. Την κατσαρόλα αυτή μετά το ατύχημα την πήρε η ασφάλεια. Ο ΜΥ4, υπάλληλος του Τμήματος Απαιτήσεων της Κεντρικής Ασφαλιστικής Εταιρείας με την οποία οι εναγόμενοι διατηρούσαν ασφάλεια ευθύνης εργοδότη, είχε παραλάβει την επίδικη κατσαρόλα από τον τόπο του ατυχήματος με σκοπό τη διερεύνηση του, την οποία κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο 10, καταθέτοντας επίσης ως Τεκμήριο 9 τις φωτογραφίες που είχαν ληφθεί και παρουσιάζουν τον τόπο του ατυχήματος και τη συγκεκριμένη κατσαρόλα. Αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του ενάγοντα συνεπεία του ατυχήματος σχετική είναι η μαρτυρία των δύο γενικών χειρούργων γιατρών. Ο ΜΕ2, υιοθετώντας το ιατρικό πιστοποιητικό και την ιατρική βεβαίωση, που εξέδωσε και αποτελούν το Τεκμήριο 2, αναφέρθηκε γενικά στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι κήλες, λέγοντας ότι όπως ο ενάγοντας του είχε πει, πριν το ατύχημα δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα με κήλες, οι οποίες παρουσιάστηκαν μετά την πτώση του κατά το ατύχημα. Αν ο ενάγοντας είχε κήλες πριν το ατύχημα, θα του προκαλείτο εξαιτίας αυτών το βασικό σύμπτωμα που είναι ο πόνος και θα αντιμετώπιζε πρόβλημα στη διεξαγωγή της εργασίας του. Η μετεγχειρητική κήλη που έχει ως πρωταρχικό σύμπτωμα τον πόνο, μπορεί έμμεσα να προκαλέσει προβλήματα στη σεξουαλική ζωή και συστήνεται επανεγχείρηση σε τέτοιες περιπτώσεις. Ο ΜΥ3 εξέτασε τον ενάγοντα στις 5.5.06 κατόπιν παραπομπής από το δικηγόρο του και κατέθεσε ως Τεκμήριο 7 το ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε, ημερομηνίας 3.7.
- Αναφέρθηκε και αυτός στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι κήλες, τονίζοντας τη σημασία της προδιάθεσης του ατόμου και υποστηρίζοντας ότι το ατύχημα που συνέβη δεν μπορεί να έχει σχέση με τη δημιουργία κηλών, για τις οποίες ο ενάγοντας χειρουργήθηκε δύο εβδομάδες περίπου μετά το συμβάν και από την κλινική του εξέταση διεπίστωσε ότι υπάρχει μικρού βαθμού διάσταση των ορθών κοιλιακών μυών, που δεν χρειάζεται καμία απολύτως χειρουργική επέμβαση. Αγορεύοντας οι συνήγοροι υποστήριξαν τις θέσεις κάθε πλευράς αντίστοιχα με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης και τη νομολογία. Ο συνήγορος του ενάγοντα εισηγήθηκε ότι οι εναγόμενοι έχουν προβάλει ισχυρισμούς που δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί και να τους απαλλάξουν από το καθήκον επιμέλειας έναντι του εργοδοτούμενου τους ενάγοντα, προς τον οποίο παρέλειψαν να παρέχουν ασφαλή μέσα εργασίας, με αποτέλεσμα να πρέπει να κριθούν αμελείς στην παρούσα υπόθεση. Αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του ενάγοντα συνεπεία του ατυχήματος, δεδομένου ότι το κάταγμα του δεξιού αντίχειρα είναι παραδεκτό, με βάση την μαρτυρία του ίδιου και του ΜΕ2, το Δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει ότι οι κήλες για τις οποίες ο ενάγοντας χειρουργήθηκε και οι επιπτώσεις που έχει η δημιουργία τους για τη ζωή του, έχουν προέλθει από το ατύχημα, με αποτέλεσμα να πρέπει να του επιδικαστούν γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις ζημιές που αυτός έχει υποστεί. Αντίθετα, ο συνήγορος των εναγομένων, εισηγήθηκε ότι ο ενάγοντας έχοντας λόγω της θέσης του στο Ίδρυμα την ευθύνη συντήρησης των μαγειρικών σκευών και παρόλο που γνώριζε ότι η συγκεκριμένη κατσαρόλα ήταν φθαρμένη και προς απόσυρση, την χρησιμοποίησε, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί και για τον οποιονδήποτε τραυματισμό του οι εναγόμενοι δεν έχουν οποιανδήποτε ευθύνη εφόσον αφενός δεν χρειαζόταν ειδικό σύστημα εργασίας και αποδείχθηκε ότι το υπάρχον σύστημα εργασίας ήταν ασφαλές και αφετέρου ο ενάγοντας απέτυχε να επιδείξει την εύλογη φροντίδα για τη δική του ασφάλεια, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης. Ο συνήγορος υπέδειξε ότι μοναδικός υπεύθυνος για το ατύχημα ήταν ο ενάγοντας, αλλά ακόμα και αν το Δικαστήριο καταλήξει σε διαφορετικό συμπέρασμα, η δική του ευθύνη είναι μεγαλύτερη από αυτή των εναγομένων. Εν πάση δε περιπτώσει από την ιατρική μαρτυρία που προσκόμισαν οι εναγόμενοι, που θα πρέπει να γίνει αποδεκτή, συνάγεται ότι οι κήλες για τις οποίες χειρουργήθηκε επειγόντως ο ενάγοντας δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προκλήθηκαν από το ατύχημα. Όπως διαφαίνεται από τα δικόγραφα και τις προβληθείσες θέσεις των δυο πλευρών αποτελεί κοινό έδαφος ότι ο ενάγοντας κατά τον επίδικο χρόνο εργοδοτείτο από τους εναγόμενους ως μάγειρας. Τα επίδικα θέματα της υπόθεσης, για τα οποία θα πρέπει να αξιολογηθεί η προσφερθείσα μαρτυρία προς εξαγωγή ευρημάτων, συναρτώνται τόσο με την ευθύνη των διαδίκων για το ατύχημα όσο και με τις ζημιές που υπέστη ο ενάγοντας συνεπεία αυτού, με εξαίρεση το κάταγμα του μεγάλου δακτύλου δεξιάς χειρός για το οποίο έγινε ακινητοποίηση με γύψινο νάρθηκα μέχρι την ημέρα πώρωσης του κατάγματος, σύμφωνα με το Τεκμήριο 1, που κατέστη κατά το μέρος αυτό αποδεκτό εκ μέρους των εναγομένων. Παρακολούθησα με πολλή προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενόρκως ενώπιον μου. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας τους μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, έγινε με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τις γνώσεις τους για τα επίδικα γεγονότα, τις αντιδράσεις και τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα σε συνδυασμό με το στάδιο που ανέκυψε η μαρτυρία τους, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος καθώς και τη μνήμη, ειλικρίνεια και τρόπο αφήγησης των γεγονότων ( Bauer v. Hροδότου & Υιοί Λτδ
(1994)1 Α.Α.Δ. 325, Λάρκου ν. Παναγή
(1996)1(Α) Α.Α.Δ. 80, Ζαβρού ν. Χαραλάμπους
(1996)1(Α) Α.Α.Δ. 447, Zαμπάς ν. Α & G Tsiarkezos Constructions Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ. 820). Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ενάγοντα με βάση τις πιο πάνω αρχές, έχοντας κατά νου το σύνολο της προσφερθείσας μαρτυρίας, δεν έχω αμφιβολία ότι αυτός εξέθεσε τα γεγονότα όπως πραγματικά συνέβησαν, όντας ειλικρινής, σαφής και σταθερός και έχει πείσει το Δικαστήριο για την αλήθεια και την ορθότητα όσων υποστήριξε. Σύμφωνα με τα Σχέδια Υπηρεσίας της θέσης Μάγειρα που κατατέθηκαν εκ συμφώνου κατά την αντεξέταση του ως Τεκμήριο 4, ο ενάγοντας είχε, ως έχει μέχρι και σήμερα εφόσον απασχολείται στην ίδια θέση, την ευθύνη για την κατάλληλη και έγκαιρη ετοιμασία των φαγητών του Ιδρύματος καθώς και το καθήκον να σερβίρει γεύματα μαζί με το υπόλοιπο προσωπικό της κουζίνας αλλά και να εποπτεύει και συντονίζει την εργασία του κατώτερου προσωπικού που ασχολείται στο μαγειρείο. Συνακόλουθα κρίνεται ορθή η θέση του ότι είχε τον πλήρη έλεγχο της διατροφής και ως προϊστάμενος της κουζίνας αφενός έδινε οδηγίες για όλα και αφετέρου ετοίμαζε τα γεύματα στα οποία σαφώς περιλαμβάνεται το πρόγευμα, στο οποίο σερβίρεται και ρόφημα, που κατά την ημέρα του ατυχήματος ήταν λεμονάδα. Η θέση των εναγομένων ότι η ετοιμασία της λεμονάδας δεν ήταν στα καθήκοντα του καθότι υπεύθυνη για αυτό ήταν η Μαρία Μιχαηλίδου, τρόφιμος του Ιδρύματος, αφενός δεν στέκει στη λογική ενόψει των ανατεθειμένων στον ενάγοντα καθηκόντων και αφετέρου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή δεδομένου ότι, όπως εξήγησε ο ενάγοντας, δεν είναι επιτρεπτό άτομα με ειδικές ανάγκες να ασχολούνται μόνα τους με τα τρόφιμα λόγω του επιπέδου νοημοσύνης τους και της έλλειψης πιστοποιητικού υγείας και μόνο βοηθητικό ρόλο είναι δυνατό να έχουν υπό τις οδηγίες και την επίβλεψη του ίδιου. Αυτό εξάλλου προκύπτει και από τη μαρτυρία των ΜΥ1 και ΜΥ2, οι οποίοι ανέφεραν ότι η μαθήτρια Μαρία Μιχαηλίδου μετέφερε την κατσαρόλα για την ετοιμασία του ροφήματος κάνοντας κάποια προετοιμασία, γεγονός που καταδεικνύει ότι η εν λόγω τρόφιμος προσέφερε μόνο βοηθητική εργασία και ουδόλως ήταν υπεύθυνη για την ετοιμασία του πρωινού ροφήματος. Πέραν δε του ότι δεν προσήχθη μαρτυρία αναφορικά με τα καθήκοντα της εν λόγω μαθήτριας, τα οποία, όπως ανέφερε ο ΜΥ1, δεν γνώριζε ο ίδιος αλλά η Προϊσταμένη διαμονής και διατροφής, η ΜΥ2 ρητά ανέφερε κατά την αντεξέταση της ότι η ετοιμασία του ροφήματος ήταν καθήκον δικό τους, δηλαδή των εργατριών κουζίνας, ή των μαγείρων και η μαθήτρια απλά μετέφερε την κατσαρόλα. Συνάγεται από τα πιο πάνω ότι η ετοιμασία της λεμονάδας ενέπιπτε στα καθήκοντα του ενάγοντα και η αντίθετη θέση που προέβαλαν οι εναγόμενοι δεν μπορεί να ευσταθήσει. Αποτελεί κοινό έδαφος ότι στα καθήκοντα του ενάγοντα, σύμφωνα με τα Σχέδια Υπηρεσίας της θέσης του (Τεκμήριο 4), περιλαμβάνεται η διαφύλαξη, καλή συντήρηση και καθαριότητα των μαγειρικών σκευών και γενικά του εξοπλισμού του μαγειρείου. Όπως ορθά υποστήριξε ο ενάγοντας, η ευθύνη του για την συντήρηση των μαγειρικών σκευών δεν περιλαμβάνει και την απόσυρση τους εφόσον δεν έχει την αναγκαία τεχνογνωσία για να κρίνει αν η κατάσταση τους είναι τέτοια ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής χρήση τους. Το καθήκον του εξαντλείται στην «καλή συντήρηση» δηλαδή στην φροντίδα να χρησιμοποιούνται σωστά τα μαγειρικά σκεύη κατά την ετοιμασία των γευμάτων και να διατηρούνται και να φυλάσσονται καθαρά ώστε να είναι σε χρησιμοποιήσιμη και σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής κατάσταση. Ευθύνη για την προμήθεια, ανανέωση και απόσυρση των μαγειρικών σκευών είχε η αρμόδια Προϊσταμένη του Ιδρύματος και σύμφωνα με την διαδικασία που περιέγραψαν οι ΜΥ1 και ΜΥ2, η απόσυρση αυτών γινόταν κατά το τέλος της σχολικής χρονιάς μετά από τον φυσικό έλεγχο του αποθηκάριου. Οι κατσαρόλες που χρησιμοποιούντο κατά τον επίδικο χρόνο ήταν παλιές και σε παρόμοια κατάσταση, όπως ανέφερε ο ενάγοντας. Κρίνεται δε ορθή η θέση του ότι οποιαδήποτε και αν χρησιμοποιείτο θα μπορούσε να σπάσει οποιοδήποτε από τα δυο χερούλια της λόγω της παλαιότητας τους. Ως προς την συγκεκριμένη κατσαρόλα αποδέχομαι ότι δεν είχε εμφανή σημάδια φθοράς στο σημείο που έσπασε, θεωρώντας ότι ο ενάγοντας είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Στερείται κάθε λογικής η θέση των εναγομένων ότι ο ενάγοντας γνώριζε το πρόβλημα της συγκεκριμένης κατσαρόλας αλλά την χρησιμοποίησε γνωρίζοντας και αψηφώντας τον κίνδυνο να αυτοτραυματιστεί. Η μαρτυρία των ΜΥ1 και ΜΥ2 για το θέμα αυτό δεν γίνεται αποδεκτή όχι μόνο επειδή εκφεύγει της λογικής αλλά και είναι φανερό ότι δόθηκε με αποκλειστικό σκοπό να αποφευχθεί η απόδοση ευθύνης στους εναγόμενους. Η πανομοιότυπη μαρτυρία των ΜΥ1 και ΜΥ2 για το ότι η συγκεκριμένη κατσαρόλα ήταν ημιφθαρμένη και τοποθετείτο σε χώρο για απόσυρση κρίνεται κατασκευασμένη με στόχο να αποδοθεί αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα στον ενάγοντα, παρουσιάζοντας τον ως αρμόδιο να ενημερώσει την υπεύθυνη του Ιδρύματος για την ανάγκη απόσυρσης των μαγειρικών σκευών από την μια και έχοντας ενημερώσει τους πάντες για το πρόβλημα της κατσαρόλας από την άλλη να την χρησιμοποιεί αναιρώντας τον εαυτό του και θέτοντας τον σε κίνδυνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΜΥ1 απέφευγε κατά την αντεξέταση του να τοποθετηθεί ως προς το ποιος ήταν υπεύθυνος γενικά για την συντήρηση του εξοπλισμού του Ιδρύματος, αν και δέχθηκε εν τέλει ότι υπεύθυνη να δώσει εντολές για απόσυρση των σκευών ήταν η Προϊσταμένη, Γεωργία Βούρκου, η οποία σημειωτέον ότι δεν προσήχθη για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με την ενημέρωση που τυχόν είχε από τον ενάγοντα για την κατάσταση της συγκεκριμένης κατσαρόλας, ως είναι η θέση των εναγομένων, λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι σύμφωνα με τον ΜΥ1 αυτή γνωρίζει καλύτερα τα γεγονότα εφόσον ήταν στο Ίδρυμα κατά την ημέρα του ατυχήματος αλλά και γενικότερα για τον έλεγχο και την αντικατάσταση του εξοπλισμού του Ιδρύματος. Όσον αφορά την ΜΥ2, πέραν της αντίφασης της που ήδη επισημάνθηκε πιο πάνω, εφόσον κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι δεν ήταν καθήκον της μαθήτριας Μιχαηλίδου η ετοιμασία της λεμονάδας, υποστήριξε ότι παρόλο που δεν έχει σχετικές γνώσεις η συγκεκριμένη κατσαρόλα ήταν ημιφθαρμένη, χωρίς να εξηγήσει που ήταν η φθορά και οι άλλες κατσαρόλες ήταν εντάξει, ενόσω μάλιστα αναφέρθηκε στο συμβάν χωρίς να έχει δει τον ενάγοντα να μεταφέρει την κατσαρόλα κατά τον χρόνο του ατυχήματος παρά μόνο μετά από αυτό, όταν η ίδια κλήθηκε για να καθαρίσει τον χώρο. Η μαρτυρία του ΜΥ4, ο οποίος δεν αντεξετάστηκε είναι αποδεκτή και από τις φωτογραφίες, Τεκμήριο 9, αλλά και την ίδια την κατσαρόλα, Τεκμήριο 10, φαίνεται ότι έσπασε το ένα χερούλι της, που αποτελεί άλλωστε αναμφισβήτητο γεγονός. Ωστόσο, ακόμη και αν γινόταν δεκτή η προβληθείσα θέση των εναγομένων ότι η κατσαρόλα ήταν οφθαλμοφανώς φθαρμένη, που δεν είναι η περίπτωση, η ευθύνη τους για την παροχή ασφαλών μέσων εργασίας στους εργοδοτούμενους τους υποχρέωνε να προβαίνουν σε άμεση αντικατάσταση των φθαρμένων μαγειρικών σκευών κατόπιν τακτικού και συνεχούς ελέγχου αυτών και όχι να αναμένουν το τέλος του σχολικού έτους για να προβούν σε απόσυρση τους. Όπως ορθά ανέφερε ο ενάγοντας το προσωπικό όφειλε να εργάζεται με τα μέσα που του παρείχε το Ίδρυμα και η συγκεκριμένη κατσαρόλα ήταν σε χρήση, παρόλο που ήταν γνωστό ότι όλες οι παρόμοιες κατσαρόλες ακόμη και για λόγους υγιεινής θα έπρεπε να αντικατασταθούν με απόφαση των αρμοδίων του Ιδρύματος. Αποτελεί συνεπώς εύρημα μου ότι η επίδικη κατσαρόλα ήταν παλαιά κατά τον χρόνο του ατυχήματος και ο ενάγοντας δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για την συγκεκριμένη βλάβη της κατσαρόλας ή για την επιδιόρθωση ή αντικατάσταση της ούτε και γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει τον κίνδυνο που εγκυμονούσε η χρήση της. Ως προς τον τρόπο που συνέβη το ατύχημα η μαρτυρία του ενάγοντα είναι και πάλι πλήρως αποδεκτή. Ακόμη και η ΜΥ2 επιβεβαίωσε ότι μετά το ατύχημα είδε τον ενάγοντα που είχε βάλει το δάκτυλο του μέσα σε ένα μπολ με παγάκι. Απόλυτα πειστικός είναι ο ενάγοντας περιγράφοντας το ατύχημα, τους πόνους που ένιωσε στην κοιλιά του και το μεγάλο δάκτυλο του δεξιού του χεριού καθώς και το τι επακολούθησε της επίσκεψης του στο Νοσοκομείο. Δεν μπορεί να του αποδοθεί ανεντιμότητα και υποκρισία σε σχέση με τον πόνο που ένιωσε στην κοιλιά του ούτε και υπερβολή ή προσπάθεια να εκμεταλλευτεί το ατύχημα για τις κήλες που, κατ' ισχυρισμό των εναγομένων, προϋπήρχαν και για τις οποίες χειρουργήθηκε μερικές ημέρες αργότερα. Όπως ορθά ανέφερε ο ενάγοντας, δεν είχε λόγο να αποκρύψει το γεγονός ότι υπέφερε από κήλη και να εργάζεται σηκώνοντας υποχρεωτικά βάρη λόγω της φύσεως των καθηκόντων του για τόσα χρόνια πριν από το ατύχημα στο Ίδρυμα. Αναφορικά με την δημιουργία των κηλών συνεπεία του ατυχήματος, αξιολογώντας τη μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΥ3, πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία έχει επισημάνει ότι η μαρτυρία γιατρών οι οποίοι θεωρούνται εμπειρογνώμονες, εφόσον καταθέτουν για εξειδικευμένα επίδικα θέματα, παρουσιάζει αντιθέσεις άλλοτε μικρές και άλλοτε μεγάλες. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων, θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη. Καθήκον των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων είναι να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά/ειδικά κριτήρια και στοιχεία, τα οποία, αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα και να βοηθήσουν το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις. (βλ. Νεάρχου ν. Στεφανίδη κ.α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 351). Ως προς το κατά πόσον οι κήλες για τις οποίες χειρουργήθηκε ο ενάγοντας προήλθαν από το ατύχημα αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ2, ο οποίος βάσισε την επιστημονική του γνώμη τόσο στην εξέταση στην οποία υπέβαλε τον ενάγοντα κατά τον επίδικο χρόνο όσο και σε ιατρικά συγγράμματα (Τεκμήρια 5 και 6) και μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Όπως εξήγησε ο ΜΕ2 η χρήση των λέξεων «δυνατόν» και «πιθανότατα» στα δυο ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε (Τεκμήριο 2) έχουν την ίδια έννοια και εκφράζουν τη θέση ότι οι κήλες μπορεί να προκλήθηκαν από την πτώση του ενάγοντα κατά το ατύχημα, εφόσον συνεπεία τέτοιου ατυχήματος αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση και η πίεση των κοιλιακών τοιχωμάτων και είναι δυνατόν να δημιουργηθεί κήλη. Κρίνεται, επίσης, προτιμητέα η γνώμη του ΜΕ2 αντί αυτής του ΜΥ3 καθότι ο τελευταίος εξέτασε τον ενάγοντα τρία χρόνια μετά το συμβάν και η γνώμη του ότι οι κήλες δεν προήλθαν από το ατύχημα φαίνεται να στηρίζεται περισσότερο στο γεγονός ότι ο ενάγοντας χειρουργήθηκε δυο βδομάδες μετά από αυτό (Τεκμήρια 7 και 8). Ο ΜΥ3 δεν θυμόταν κατά πόσον του είχε αναφέρει ο ενάγοντας αν είχε κήλη πριν από το ατύχημα, υποστηρίζοντας ότι η γνώμη του βασίστηκε στην περιγραφή του ατυχήματος από τον ενάγοντα και τονίζοντας ότι η εξέταση κατά τον χρόνο του συμβάντος είναι κρίσιμη για την δημιουργία άποψης ειδικού. Είναι η αντίληψη μου ότι η μαρτυρία του ΜΥ3 έχει μόνο θεωρητική σημασία για τους λόγους δημιουργίας κήλης συνεπεία άσκησης κάποιας φύσεως εργασίας ή λόγω ύπαρξης προδιάθεσης του ατόμου και δεν μπορεί να μεταβάλλει την πραγματική εικόνα που προκύπτει από τη μαρτυρία του ενάγοντα και του θεράποντος γιατρού του, ΜΕ2, οι οποίοι έχουν αναφερθεί στο αποτέλεσμα που προκλήθηκε από την αντίδραση του οργανισμού του ενάγοντα κατά τον χρόνο του ατυχήματος και γίνεται πλήρως αποδεκτή η μαρτυρία τους, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης. Με βάση την αξιολόγηση της μαρτυρίας αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγοντας μέσα στα πλαίσια άσκησης των καθηκόντων του ως μάγειρα, που του είχαν ανατεθεί από τους εργοδότες του - εναγόμενους, στις 10.7.2003 κατά την ετοιμασία του πρωινού ροφήματος, δηλαδή λεμονάδας, έλαβε μια από τις κατσαρόλες που του διέθεταν προς το σκοπό αυτό οι εναγόμενοι και αφού την γέμισε με τα απαραίτητα υλικά, προσπαθώντας να τη μετακινήσει, έσπασε ξαφνικά το ένα χερούλι της κατσαρόλας. Η κατσαρόλα έπεσε στο πάτωμα παρασύροντας λόγω του βάρους της και τον ενάγοντα, ο οποίος πέφτοντας με την κοιλιά κτύπησε στη βάση της κατσαρόλας και ένιωσε πόνους στην κοιλιά του και στο μεγάλο δάκτυλο του δεξιού χεριού του. Μετά από βοήθεια που του παρείχαν συνάδελφοι του ο ενάγοντας σηκώθηκε και αφού τοποθέτησε για λίγο το δάκτυλο του σε πάγο, μετέβη στο Τμήμα των Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου μετά από ιατρικές εξετάσεις διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα του μεγάλου δακτύλου του δεξιού χεριού και σε μεταγενέστερο στάδιο σε νέα επίσκεψη του στο Νοσοκομείο διαγνώσθηκε ότι παρουσίαζε κήλες, συνεπεία του ατυχήματος, για τις οποίες υποβλήθηκε σε διορθωτική εγχείρηση. Ως προς τη νομική πτυχή, σύμφωνα με τη νομολογία, αμέλεια κατά το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, είναι η παράβαση καθήκοντος επιμέλειας και βασικό χαρακτηριστικό της είναι η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής την οποία ο αδικοπραγών, ως μέσος συνετός άνθρωπος, όφειλε και μπορούσε στις δεδομένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453, το καθήκον της προσήκουσας προσοχής περιλαμβάνει και την υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους υπαλλήλους του ασφαλές ή κατάλληλο σύστημα και τόπο εργασίας και να μην τους εκθέτει σε περιττούς κινδύνους. Συστατικό της έννοιας του μη αναγκαίου ή περιττού κινδύνου είναι η έλλειψη πρόβλεψης ή ακόμη σωστής πρόβλεψης για το ζημιογόνο αποτέλεσμα, που όφειλε ή μπορούσε ο εργοδότης με τη χρήση σωστών μέσων που είχε στη διάθεση του, να αποφύγει, χωρίς να παραγνωρίζεται ότι ο υπάλληλος δεν έχει ουσιαστικό λόγο στις διευθετήσεις του εργοδότη στο υπό συζήτηση θέμα (βλ. και Αθανασίου ν. Δημοκρατίας
(1969)1 Α.Α.Δ. 160). Στην υπόθεση Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 423, το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρθηκε εκτεταμένα στη νομολογία από την οποία πηγάζουν οι σχετικές νομικές αρχές, επισημαίνοντας την υποχρέωση του εργοδότη, σε συσχετισμό με τις επικρατούσες περιστάσεις, να λαμβάνει υπόψη τη λογική ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί και την ανάγκη αποφυγής προβλεπτών κινδύνων και τονίζοντας ότι η λογική φροντίδα που πρέπει να επιδείξει ο εργοδότης στην κάθε περίπτωση είναι ερώτημα πραγματικό, κρινόμενο από το Δικαστήριο με το κριτήριο της κοινής λογικής υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Στην υπόθεση Σκυροποιία Λεωνίκ Λτδ ν. Παπαδόπουλου
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1855, κρίθηκε ότι η παράλειψη των εργοδοτών να διατηρούν το αυτοκίνητο, ένα παλαιό φορτηγό με το οποίο, οδηγώντας το ο υπάλληλος τους, επεσυνέβη ατύχημα, σε καλή μηχανική κατάσταση αποτελεί παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος που βαρύνει τον κάθε εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο του για παροχή ασφαλών μέσων εργασίας και γενικά την καθιέρωση ασφαλούς συστήματος εργασίας στο μέρος όπου οι εργαζόμενοι προσφέρουν την εργασία τους (βλ. επίσης United Brick Works Ltd ν. Ευαγγέλου
(1992)1(Α) Α.Α.Δ. 123 και Γενικός Εισαγγελέας κ.α. ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718). Όπως λέχθηκε δε στην υπόθεση Metalco (Heaters) Ltd ν. Νεοφύτου κ.α.
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 211, το καθήκον του εργοδότη περιλαμβάνει την εξασφάλιση ασφαλούς μέρους εργασίας, την εξασφάλιση και συντήρηση ικανοποιητικού εξοπλισμού και την εξασφάλιση ασφαλούς συστήματος εργασίας. Όπως είναι νομολογημένο, είναι ανάγκη να καταδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη, με το ζημιογόνο αποτέλεσμα και το βάρος απόδειξης των στοιχείων αυτών βαρύνει τον ενάγοντα (βλ. μεταξύ άλλων, Κωνσταντίνου ν. Phassouri Plantations
(1992)1(Α) Α.Α.Δ. 720, Δρουσιώτης ν. Petrakis Exhaust Silencers Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1502). Η ευθύνη και στα εργατικά ατυχήματα καταμερίζεται με γνώμονα τη λογική και την κοινή εμπειρία σε συνάρτηση με την υπαιτιότητα αφενός κρινόμενη υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας που προξένησε το ατύχημα και της επελεύσεως της ζημιάς, που αποτελεί το αντικείμενο της δίκης αφετέρου (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 Α.Α.Δ. 420, Metalco (Heaters) Ltd ν. Νεοφύτου κ.α. (πιο πάνω), Αλεξάνδρου ν. Θ. Κυριάκου και Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 506). Ως προς το θέμα της αναζήτησης συντρέχουσας αμέλειας το Δικαστήριο ερευνά για την ύπαρξη τέτοιων στοιχείων από τα οποία να καταφαίνεται κατά πόσο ο ενάγοντας παρέλειψε να ασκήσει εύλογη φροντίδα και επιμέλεια για τη δική του ασφάλεια και έτσι μπορεί να λεχθεί ότι συνέβαλε στην πρόκληση των δικών του βλαβών ή ζημιάς (βλ. Μαϊττας ν. Γεωργίου κ.ά.
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 1). Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Swipe Ltd ν. Σταυρινού (Στυλλή)
(1998)1(Δ) Α.Α.Δ. 2375, το εύλογα προβλεπτό των συνεπειών των πράξεων του υπέχοντα καθήκον επιμέλειας, του εναγόμενου, και του τραυματισθέντα, του ενάγοντα, ως προς την περιφρούρηση της ασφάλειας του αποτελεί το κοινό μέτρο κρίσης της υπαιτιότητας τους. Ενόψει των πιο πάνω ευρημάτων του Δικαστηρίου κρίνεται ότι στην παρούσα υπόθεση έχει αποδειχθεί ότι οι εναγόμενοι παρέλειψαν να εξασφαλίσουν προς τον ενάγοντα ασφαλή μέσα προς εκτέλεση της ανατεθείσας σ' αυτόν εργασίας και να ασκήσουν τον δέοντα έλεγχο για την καλή κατάσταση των μαγειρικών σκευών που χρησιμοποιούσε ο ενάγοντας κατά την καθημερινή άσκηση των καθηκόντων του αποσύροντας άμεσα όσα δεν ήταν ασφαλή προς χρήση, με αποτέλεσμα να μην παρέχουν προς τον ενάγοντα ασφαλές σύστημα εργασίας. Δεν μπορεί δε υπό τις δεδομένες περιστάσεις, όπως ήδη επεξηγήθηκε πιο πάνω, να αποδοθεί συντρέχουσα αμέλεια στον ενάγοντα εφόσον όχι μόνο δεν είχε ευθύνη για το ατύχημα αλλά ούτε και γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει για την ακαταλληλότητα της κατσαρόλας ή την συγκεκριμένη βλάβη της δεδομένου μάλιστα ότι δεν ήταν αρμόδιος να προβεί σε αντικατάσταση, επιδιόρθωση ή απόσυρση της. Συνεπεία της παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας των εναγομένων προς τον ενάγοντα, κρίνεται ότι οι εναγόμενοι είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για το ατύχημα που επεσυνέβη στις 10.7.2003. Στη νομολογία έχουν αποκρυσταλλωθεί οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από το Δικαστήριο πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές με στόχο την απόδοση δικαιοσύνης για την απώλεια και τη ζημιά χωρίς ωστόσο να επιβαρύνεται υπέρμετρα ο αδικοπραγών (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789). Όπως προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ο ενάγοντας, όντας 57 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος υπέστη σωματικές βλάβες συνεπεία αυτού που συνίσταντο αφενός σε κάταγμα του μεγάλου δακτύλου δεξιάς χειρός για το οποίο έγινε ακινητοποίηση με γύψινο νάρθηκα μέχρι την ημέρα πώρωσης του κατάγματος και αφετέρου σε επιγαστρική κήλη, ομφαλοκήλη και αμφοτερόπλευρο βουβωνοκήλη έχοντας υποβληθεί σε εγχείρηση διόρθωσης της ομφαλοκήλης και των αμφοτερόπλευρων βουβωνοκηλών. Στον ενάγοντα δόθηκε αρχικά αναρρωτική άδεια από τις 10.7.2003 μέχρι τις 28.7.2003 και στις 28.7.2003 κρατήθηκε στο Χειρουργικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας για την προαναφερθείσα εγχείριση, ενόσω του δόθηκε περαιτέρω αναρρωτική άδεια από τις 28.7.2003 μέχρι τις 3.10.2003. Ο ενάγοντας υπέστη αρκετό πόνο και ταλαιπωρία για διάστημα τριών μηνών περίπου. Παρέμεινε εκτός εργασίας για το διάστημα αυτό έχοντας υποβληθεί στην προαναφερθείσα θεραπεία. Από τον τραυματισμό του στο μεγάλο δάκτυλο δεν υπάρχουν οποιαδήποτε κατάλοιπα αλλά τα ενοχλήματα στην κοιλιακή χώρα υπήρχαν για αρκετό χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα δεδομένου ότι στις 3.5.2004 κατά την επανεξέταση του από τον ΜΕ2 παρουσίαζε επιγαστρική κήλη καθώς και μετεγχειρητική ομφαλοκήλη και εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα. Συνεπεία του ατυχήματος επηρεάστηκε η προσωπική του ζωή και κυρίως η σεξουαλική του ζωή, ενώ μειώθηκε αισθητά η δυνατότητα του να σηκώνει βάρη, να εξασκεί οποιαδήποτε σωματική εργασία βαριάς φύσεως και γενικότερα να απολαμβάνει την ζωή με την ευκολία και άνεση που είχε πριν από το ατύχημα. Προσέγγισα το θέμα του υπολογισμού του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, αφού έλαβα υπόψη μου τη φύση και έκταση των σωματικών βλαβών και των επιπτώσεών τους και τις εισηγήσεις των συνηγόρων των διαδίκων, καθοδηγούμενη από τη νομολογία σε υποθέσεις με παρόμοια περιστατικά που δεν αποτελούν όμως δεσμευτικό προηγούμενο. Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο οφείλει να προβαίνει στις αναγκαίες αναπροσαρμογές εφόσον τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ ταυτόσημα, δεδομένου ότι υπάρχει μια συνεχής πτώση της αγοραστικής αξίας του χρήματος και έχοντας υπόψη την τάση για αύξηση των αποζημιώσεων αυτών συγκριτικά με το παρελθόν (βλ. μεταξύ άλλων Νεοφύτου ν. Δημητρίου
(1992)1 Α.Α.Δ. 430, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 Α.Α.Δ. 498, Κωνσταντίνου ν. Γεωργίου κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 1580, Αποστολίδης ν. Ζούλη
(2001)1 Α.Α.Δ. 1695, G. & L. Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948, Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.α. ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590, Σωτηρίου ν. Chapo (Investments) Ltd κ.α.
(2007)1(Α) Α.Α.Δ. 491). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα έχει σκοπό την αποκατάσταση και όχι την τιμωρία που προσδιορίζεται στις μέρες μας από την τάση για «μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου» (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Anja Lankuttis ν. Ανδρέα Νικόλα
(2002)1 (Β) Α.Α.Δ. 1128). Τέλος, μπορεί να λεχθεί ότι η βασική αρχή που διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα είναι ότι τελικός σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος στη θέση που εύλογα θα αναμένετο ότι θα βρισκόταν αν δεν τραυματίζετο, υπό τον όρο ότι η ζημιά που αποδίδεται είναι εύλογη (Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079, Μεταξάς ν. Μεταξά
(2001)1 Α.Α.Δ. 773). Όπως τονίστηκε στην απόφαση Χριστοδουλίδης ν. Lasers Plastics Industry Ltd
(2005)1(Α) Α.Α.Δ. 556, με την επιδίκαση χρηματικής αποζημίωσης, που συναρτάται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη και τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα ενόσω υπάρχουν, σίγουρα δεν αποκαθίσταται η υγεία του θύματος αστικού αδικήματος και συνεπώς οι αποζημιώσεις δεν αποτελούν το τέλειο μέτρο αποκατάστασης αλλά δεν υπάρχει καλύτερο μέτρο. Στην υπόθεση εκείνη επικυρώθηκαν κατ' έφεση οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις ύψους £8.000 επί πλήρους ευθύνης για ακρωτηριασμό τριών δακτύλων και των δυο χεριών του 58χρονου εφεσείοντα που επανασυγκολλήθηκαν με σοβαρά μόνιμα κατάλοιπα, αν και το ποσό κρίθηκε χαμηλό. Στην υπόθεση Κυριάκου ν. Λοϊζίδη
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 414, για σοβαρά τραύματα στο δεξί χέρι και δεξί γόνατο κοπέλας 20 χρονών, που περιελάμβαναν και κατάγματα σε δυο δάκτυλα του χεριού, αφήνοντας μόνιμα κατάλοιπα, επικυρώθηκε κατ' έφεση ποσό £6.000 επί πλήρους ευθύνης. Στην υπόθεση Καλλής ν. Archirodon (Cyprus) Ltd
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 335, για σοβαρό τραυματισμό 45χρονου άνδρα στην κοιλιακή χώρα συνεπαγόμενο εγχείρηση με μόνιμα ενοχλητικά συμπτώματα επιδικάστηκε ποσό £3.500 ως γενικές αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία. Στην παρούσα υπόθεση, έχοντας υπόψη μου όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης και ειδικότερα τον πόνο και ταλαιπωρία του ενάγοντα, καθώς και τη φύση και έκταση των τραυμάτων του, με τις συνέπειές τους, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ποσό ύψους €8.500, σαν γενικές αποζημιώσεις συνιστά μια λογική και δίκαιη αποζημίωση επί πλήρους ευθύνης, που ως ήδη κρίθηκε βαρύνει αποκλειστικά τους εναγόμενους. Ως προς τις ειδικές ζημιές του ενάγοντα έχοντας καταστεί παραδεκτή, από τις δικογραφημένες ειδικές ζημιές στην παράγραφο 5 Δ της έκθεσης απαίτησης, η αναφερόμενη στην υποπαράγραφο (β) δεδομένου ότι το Τεκμήριο 3 είναι αποδεκτό, ενώ για τις υπόλοιπες δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ούτε και απαιτήθηκαν από τον ενάγοντα ενόσω κατέθετε ενόρκως, κρίνεται ότι έχουν αποδειχθεί και θα πρέπει να επιδικασθούν υπέρ του ενάγοντα ειδικές ζημιές ύψους £25, δηλαδή το αντίστοιχο σε ευρώ ποσό των €42,71. Αναφορικά με το θέμα των τόκων, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58(Α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 όπως τροποποιήθηκε και τη σχετική νομολογία (βλ. Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Θεοδούλου ν. Α. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 2134), έχοντας υπόψη ότι τόσο στο κλητήριο ένταλμα όσο και στην έκθεση απαίτησης απαιτείται τόκος από την καταχώρηση της αγωγής θεωρώ δίκαιο όπως επιδικασθεί υπέρ του ενάγοντα ως προς τις γενικές αποζημιώσεις τόκος προς 8% από την καταχώρηση της αγωγής. Ως προς δε τις ειδικές αποζημιώσεις είναι ορθό να επιδικασθεί τόκος προς 8% ετησίως επί του επιδικασθέντος ποσού από την ημερομηνία που αυτό πληρώθηκε από τον ενάγοντα (βλ. Τεκμήρια 2 και 3). Περαιτέρω, σύμφωνα με την τροποποίηση που επήλθε με τον περί Αστικών Αδικημάτων Τροποποιητικό Νόμο 82(Ι)/2008, τα πιο πάνω ποσά από τις 15.10.2008 θα φέρουν τόκο προς 5,5% μέχρι την αποπληρωμή τους. Εν όψει των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων για το ποσό των €8.500, ως γενικές αποζημιώσεις με τόκο προς 8% ετησίως από τις 21.4.2004 και προς 5,5% από τις 15.10.2008 μέχρι σήμερα καθώς και για το ποσό των €42,71 (αντίστοιχο του ποσού των £25) ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο προς 8% ετησίως επί του ποσού αυτού από τις 7.7.2004 και προς 5,5% από τις 15.10.2008 μέχρι σήμερα. Θα υπολογίζεται δε νόμιμος τόκος επί ολόκληρου του ποσού της απόφασης από σήμερα μέχρις εξοφλήσεως. Τα έξοδα, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων. (Υπ.) ........... Λ. Καουτζάνη, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο