ΜΑΡΙΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ (ΜΑΝΤΑΛΗ) ν. ΜΑΡΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Αρ. Αγωγής: 938/2004,
- 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2009:A199 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Σ. Κλεόπα-Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 938/2004 Μεταξύ: ΜΑΡΙΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ (ΜΑΝΤΑΛΗ) Ενάγουσας και ΜΑΡΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Εναγομένης ------------------------------------- Ημερομηνία:
- 2009 Για ενάγουσα : κ. Κ. Λαμπριανίδης Για εναγομένη : κ. Α. Μάγος ΑΠΟΦΑΣΗ Η ενάγουσα με την παρούσα αγωγή αξιοί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστη σε τροχαίο δυστύχημα που συνέβη στις 28.9.2001, ενώ η ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΗΡΜ 101 στη διασταύρωση των οδών Ιωάννη Κληρίδη και Δημητσάνης στη Λευκωσία, λόγω αμέλειας της εναγομένης, η οποία οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΒΑΤ
- Η εναγομένη με την Υπεράσπισή της ήγειρε θέμα παραγραφής του δικαιώματος της ενάγουσας να καταχωρίσει την παρούσα αγωγή, με βάση τη σχετική νομοθεσία, λόγω του ότι ο χρόνος των δύο ετών από τη μέρα του δυστυχήματος μέχρι τη μέρα καταχώρισης της αγωγής έχει εκπνεύσει. Κατά την ημερομηνία που ήταν ορισμένη η υπόθεση για ακρόαση, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν ότι δεν θα προσαχθεί μαρτυρία, εφόσον είχαν συμφωνήσει το θέμα της ευθύνης της εναγομένης, καθώς και το ύψος των αποζημιώσεων, και ζήτησαν όπως αγορεύσουν μόνο για το νομικό σημείο που αφορά το θέμα της παραγραφής. Δήλωσαν δε ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο αποφασίσει ότι το αγώγιμο δικαίωμα της ενάγουσας δεν έχει παραγραφεί, το ποσό των ειδικών και γενικών αποζημιώσεων που οφείλει να καταβάλει η εναγομένη στην ενάγουσα ένεκα της ευθύνης της για το επίδικο δυστύχημα είναι το ισόποσο των Λ.Κ. 800 σε ευρώ ήτοι €1366.88, πλέον νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, πλέον έξοδα ως θα υπολογιστούν. Ο κ. Μάγος δήλωσε συναφώς ότι σε περίπτωση που αποφασιστεί ότι το αγώγιμο δικαίωμα της ενάγουσας δεν έχει παραγραφεί, αποδέχεται την έκδοση απόφασης υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης για το προαναφερόμενο ποσό ως αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι με τις αγορεύσεις τους υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις, αναφέροντας σχετική νομοθεσία, εισηγήσεις και επιχειρήματα. Αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων ότι το επίδικο δυστύχημα επεσυνέβη στις 28.9.2001 και η αγωγή καταχωρίστηκε στις 28.1.2004, δηλαδή πέραν των 2 ετών μετά το ατύχημα. Ο περί Παραγραφής Νόμος, Κεφ. 15, ο οποίος θεσπίστηκε το 1959, καθορίζει περιόδους παραγραφής για αγώγιμα δικαιώματα και αναφέρει επιπλέον ότι καμία πρόνοια του Νόμου θα επηρεάζει οποιαδήποτε πρόνοια σε οποιοδήποτε άλλο Νόμο που αφορά την παραγραφή αγώγιμων δικαιωμάτων. Ειδικότερα σε σχέση με την παρούσα αγωγή για αποζημιώσεις λόγω αμέλειας, το άρθρο 68(α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 1959, προνοούσε μέχρι και το 2006 ότι καμία αγωγή δεν εγείρεται για αστικό αδίκημα, εκτός αν αυτή εγερθεί εντός δύο ετών αμέσως μετά την πράξη ή παράλειψη για την οποία εγέρθηκε η αγωγή. (Το 2006 το άρθρο 68 του Κεφ. 148 τροποποιήθηκε με τον Ν. 171(Ι)/2006 και η προθεσμία αυξήθηκε σε 3 χρόνια, αλλά αυτό δεν επηρεάζει την παρούσα αγωγή). Το 1964 θεσπίστηκε ο περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμος 57/1964, ο οποίος στην ουσία ανέστειλε οποιουσδήποτε χρόνους παραγραφής για την καταχώριση αγωγής που καθορίζονταν σε οποιαδήποτε διάταξη νομοθετικής φύσεως που ίσχυε κατά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Ν. 57/
- Συνεπώς οι πρόνοιες του άρθρου 68 του Κεφ. 148 ενέπιπταν εντός της εν λόγω αναστολής των χρόνων παραγραφής, εφόσον ίσχυαν κατά την ημερομηνία έναρξης του Ν. 57/
- Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Νόμου 57/64, η περίοδος αναστολής της παραγραφής άρχιζε 21.12.1963 και θα έληγε σε μελλοντική ημερομηνία, την οποία θα καθόριζε το Υπουργικό Συμβούλιο με διάταγμά του. Το 1982 ο Ν. 57/64τροποποιήθηκε με τη θέσπιση του Ν. 36/82, βάσει του οποίου η περίοδος αναστολής των χρόνων παραγραφής εξακολουθούσε μεν να αρχίζει 21.12.1963, αλλά θα έληγε τρεις μήνες μετά τη λήξη της «έκρυθμης κατάστασης» η οποία δημιουργήθηκε στην Κύπρο συνεπεία της Τουρκικής εισβολής, και μέχρις ότου το Υπουργικό Συμβούλιο θα όριζε ημερομηνία λήξης της. Δηλαδή, δόθηκε περαιτέρω παράταση στην αναστολή των χρόνων παραγραφής που καθορίζονται σε οποιουσδήποτε Νόμους που ήδη ίσχυαν. Νοείται ότι οι Ν. 57/64και 36/82 δεν ανέστειλαν αυτόν καθ'εαυτόν τον περί Παραγραφής Νόμο Κεφ. 15 και οποιουσδήποτε άλλους Νόμους στους οποίους περιέχονται χρόνοι παραγραφής, αλλά την περίοδο παραγραφής των αγώγιμων δικαιωμάτων που πραγματεύονται (βλ. Μυλωνάς ν. Μυλωνά αρ. 2
(2003)1Β Α.Α.Δ. 688). Με την πάροδο του χρόνου, παρουσιάστηκαν κάποιες εξαιρέσεις με νομοθεσία με την οποία ετίθεντο χρονικοί περιορισμοί για την έγερση αγωγής. Για παράδειγμα, το 1985 τροποποιήθηκε το άρθρο 58 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, με την εισαγωγή πρόνοιας, σύμφωνα με την οποία κάθε αγωγή για αποζημιώσεις ένεκα θανάτου που προκλήθηκε από αστικό αδίκημα θα έπρεπε να εγείρεται εντός δύο ετών από τον θάνατο (το 2002 αυξήθηκε σε τρία χρόνια). Δηλαδή, θεσπίστηκε ειδική πρόνοια παραγραφής για συγκεκριμένη περίπτωση, παρά την ύπαρξη της γενικής αναστολής. Όπως προκύπτει και από την απόφαση Φεσσά κ.α. ν. Κασάπη
(1996)1 Α.Α.Δ. 337, οποιεσδήποτε νομοθετικές διατάξεις οι οποίες ορίζουν χρόνους παραγραφής αγώγιμων δικαιωμάτων και οι οποίες δεν ίσχυαν κατά την ημερομηνία έναρξης του Νόμου 57/64, δεν τυγχάνουν αναστολής δυνάμει των προνοιών του εν λόγω Νόμου, εφόσον ο ίδιος ο Νόμος 57/64 (και ως τροποποιήθηκε από τον Νόμο 36/82) ορίζει τον χρόνο παραγραφής ως «οιανδήποτε χρονικήν περίοδον καθοριζομένην εν οιαδήποτε διατάξει, νομοθετικής φύσεως, ισχυούσης κατά την ημερομηνίαν ενάρξεως της ισχύος του παρόντος Νόμου εν ή απαιτείται η έναρξις οιασδήποτε αγωγής εις ην αφορά η διάταξις αύτη.» Η περίοδος παραγραφής που πραγματεύεται το άρθρο 58 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 σε περιπτώσεις θανάτου εισήχθη το 1985 και συνεπώς δεν ίσχυε κατά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Ν. 57/64, ενώ το άρθρο 68 - ως είχε μέχρι το 2006 που τροποποιήθηκε από τον Ν. 171(Ι)/2006 - το οποίο θα είχε εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση εφόσον αφορά αγωγές για αστικά αδικήματα όπως η παρούσα, περιλαμβανόταν στον περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο Κεφ. 148 από το
- Παρενθετικά, σημειώνω ότι ο περί Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμος αρ. 217/90 προνοεί ότι οι περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμοι του 1964 και του 1982 δεν εφαρμόζονται αναφορικά με αγωγές που εγείρονται μετά την 31.12.1993 για αποζημιώσεις λόγω αμέλειας, αν η πράξη ή παράλειψη για την οποία εγείρεται η αγωγή έγινε πριν την 31.10.1984, εκτός αν αποδειχθεί στο δικαστήριο ότι λόγω της έκρυθμης κατάστασης ο ενάγων δεν μπορούσε να προωθήσει αποτελεσματικά με αγωγή το αγώγιμο δικαίωμά του. Συνεπώς ο Νόμος αυτός δεν έχει εφαρμογή στην παρούσα περίπτωση, εφόσον το επίδικο δυστύχημα επεσυνέβη το
- Τόσο ο Νόμος 217/90, όσο και οι περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμοι του 1964 και του 1982, καταργήθηκαν με τον περί Αναστολής του Χρόνου Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο 110(Ι)/2002, ο οποίος θεσπίστηκε τον Ιούλιο
- Εν τούτοις, ο Νόμος αυτός τέθηκε σε ισχύ 1.6.2005, ήτοι μετά την ημερομηνία καταχώρισης της παρούσας αγωγής. Για μια κατατοπιστική και ενδιαφέρουσα ανάλυση και αναδρομή στο Δίκαιο της Παραγραφής, παραπέμπω στη διάλεξη του κ. Στ. Ναθαναήλ, Π.Ε.Δ. ως ήταν τότε, προς τον Δικηγορικό Σύλλογο Λευκωσίας ημερ. 31.3.2006, και στη διάλεξη του κ. Κ. Κληρίδη, Π.Ε.Δ. ως ήταν τότε, προς τον Δικηγορικό Σύλλογο Λάρνακας, ημερ. 26.5.
- Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω, η πρόνοια του άρθρου 68 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 (πριν τροποποιηθεί από τον Ν. 171(Ι)/2006), η οποία καθορίζει διετή περίοδο παραγραφής σε σχέση με την έγερση αγωγής για αστικό αδίκημα, εφόσον πρόκειται για νομοθετική διάταξη η οποία ίσχυε κατά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμου 57/1964, εμπίπτει στην περίοδο αναστολής των περιόδων παραγραφής που θεσπίστηκε με τον Νόμο 57/1964 ως τροποποιήθηκε στη συνέχεια από τον Νόμο 36/
- Η εν λόγω περίοδος αναστολής ορίζεται από τον εν λόγω Νόμο σε τρεις μήνες μετά τη λήξη της «έκρυθμης κατάστασης», ως θα οριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο μέχρι σήμερα βεβαίως δεν έχει εκδώσει σχετικό διάταγμα, εν όψει της συνέχισης της εισβολής και κατοχής. Παρομοίως, οι πρόνοιες του Κεφ. 15, οι οποίες καθόριζαν χρόνους παραγραφής, ενέπιπταν επίσης εντός του πεδίου εφαρμογής του Νόμου 57/1964 ως τροποποιήθηκε από τον Νόμο 36/1982, με αποτέλεσμα οι πρόνοιες και αυτού να τυγχάνουν αναστολής. Υπενθυμίζω ότι ο Νόμος 110(Ι)/2002, που κατήργησε τους περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμους 57/64 και 36/82, δεν είχε τεθεί σε ισχύ μέχρι την ημερομηνία καταχώρισης της παρούσας αγωγής. Επισημαίνω επιπλέον ότι το άρθρο 4 του Ν. 110(Ι)/2002 αναφέρει ρητά ότι η κατάργηση των Ν. 57/64και 36/82 με κανένα τρόπο δεν μπορεί να καταστήσει παραγεγραμμένο οποιοδήποτε αγώγιμο δικαίωμα το οποίο έχει διατηρηθεί σε ισχύ δυνάμει των καταργηθέντων νόμων. Συνεπώς, ο οποιοσδήποτε χρόνος παραγραφής που θα μπορούσε να είχε εφαρμογή στην υπό κρίση περίπτωση δυνάμει του άρθρου 58 του Κεφ. 148, θα άρχιζε να υπολογίζεται από την 1.6.
- Η παρούσα αγωγή καταχωρίστηκε στις 28.1.
- Σημειώνω περαιτέρω ότι με τον Νόμο 108(Ι)/2002 τροποποιήθηκε ο περί Παραγραφής Νόμος Κεφ. 15 με την προσθήκη του άρθρου 8Α, το οποίο προνοεί ότι σε οποιαδήποτε αγωγή, στην οποία η αξίωση αφορά αποζημιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης ή και θανάτου ένεκα αστικού αδικήματος, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι είναι δίκαιο και ορθό να μην εφαρμοστούν οι πρόνοιες παραγραφής της αξίωσης για αποζημιώσεις κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Πολύ πρόσφατα, η εφαρμογή των διατάξεων του Κεφ. 15, συμπεριλαμβανομένου του πιο πάνω άρθρου 8Α, αναστάληκε μέχρι και την 31.3.2010 (Ν. 16(Ι)/2009). Όπως έχει αποφασιστεί από το Ανώτατο Δικαστήριο, η καθιέρωση χρονικών πλαισίων για την άσκηση δικαιώματος επί ποινή παραγραφής δεν προσκρούει στις διατάξεις του Άρθρου 30 του Συντάγματος (βλ. Γιωργαλλάς ν. Χ"Χριστοδούλου
(2000)1 Α.Α.Δ. 2060, απόφαση Ολομέλειας). Η καθιέρωση προθεσμιών για την άσκηση δικαιώματος είναι παραδεκτή εφόσον ο χρόνος που τάσσεται δεν είναι ασφυκτικός σε βαθμό που να πλήττει τη δραστικότητα του δικαιώματος (βλ. Φοινικαρίδου ν. Οδυσσέως
(2001)1 Α.Α.Δ. 1744, απόφαση Ολομέλειας). Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι, κατά τον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αγωγής (28.1.2004), ο διετής χρόνος παραγραφής, που προνοείτο στο άρθρο 68 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 για την έγερση αγωγής για αστικό αδίκημα, τύγχανε αναστολής δυνάμει των προνοιών των περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμων 57/64 και 36/1982. Ως εκ τούτου το αγώγιμο δικαίωμα της ενάγουσας δεν ήταν παραγεγραμμένο, παρά το ότι είχαν παρέλθει πέραν των δύο ετών από το επίδικο δυστύχημα, και συνεπώς θα πρέπει να εκδοθεί απόφαση για τα συμφωνηθέντα ποσά αποζημιώσεων, εφόσον η εναγομένη έχει αποδεχθεί τόσο την ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα όσο και το ύψος των αποζημιώσεων. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης για το ποσό των € 1366,88, πλέον νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .................. Σ. Κλεόπα-Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο