Σάββα Χριστοδούλου Παφίτη ν. ΑΔΕΛΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ (Κατασκευαί) ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 7551/02, 16.1.2009

Σάββα Χριστοδούλου Παφίτη ν. ΑΔΕΛΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ (Κατασκευαί) ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 7551/02, 16.1.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2009:A11 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 7551/02 Μεταξύ: Σάββα Χριστοδούλου Παφίτη, από τη Λεμεσό Ενάγοντα - και -

1. ΑΔΕΛΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ (Κατασκευαί) ΛΤΔ, από τη Λάρνακα
2. Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία «ΠΕΟ»
3. Συντεχνία Οικοδόμων, Ξυλουργών, Μεταλλορύχων και Γενικών Εργατών Κύπρου ΠΕΟ
4. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Γενικού Εισαγγελέα Εναγομένων - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 16.1.2009 Για τον Ενάγοντα: κ. Α. Κυπρίζογλου, κ. Κ. Τούμπας για ν΄ ακούσει απόφαση Για τους Εναγόμενους 1: κ. Α. Χαραλάμπους Για τους Εναγόμενους 2 και 3: κ. Π. Παπαγεωργίου, κα Ε. Αποστολίδου για ν΄ ακούσει απόφαση Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Ενάγοντας είναι ο ιδιοκτήτης και κάτοχος ενός κτήματος στην περιοχή Φτερικούδι στο χωριό Πελέντρι της Επαρχίας Λεμεσού (Κτηματολογικά στοιχεία: αρ. εγγρ. 10652, Τεμ. 99, Φ/Σχ. XLVII 18 - Πιστοποιητικό Εγγραφής έγινε Τεκμήριο 20). Υπήρχαν σε αυτό καρποφόρα δένδρα και εποχιακές καλλιέργειες. Βορειότερα του κτήματος του Ενάγοντα περί τα 100 - 150 μέτρα από αυτό και σε μεγαλύτερο υψόμετρο βρίσκονται τρία γειτνιάζοντα τεμάχια, ένα που ανήκε στην Εναγομένη 2, την Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία «ΠΕΟ» και δύο που ανήκαν στην Εναγομένη 3, τη Συντεχνία Οικοδόμων, Ξυλουργών, Μεταλλορύχων και Γενικών Εργατών Κύπρου ΠΕΟ (Κτηματολογικά στοιχεία: αρ. εγγρ. 12242, Τεμ. 203, αρ. εγγρ. 9599, Τεμ. 32 και αρ. εγγρ. 12243, Τεμ. 204, όλα του Φ/Σχ. XLVII 8). Οι Εναγόμενες 2 και 3 είχαν αναθέσει στην Εναγόμενη 1 κατασκευαστική εταιρεία, την ανέγερση εξοχικών κατοικιών στα πιο πάνω τεμάχια τους και το Καλοκαίρι με Φθινόπωρο του 2001 πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες για το έργο εκσκαφές και οι κατοικίες ήταν στο πολύ αρχικό τους στάδιο. Σύμφωνα με την αξίωση, την 16.10.2001, 17.10.2001 και 8.12.2001 κατ΄ ακολουθία βροχοπτώσεων στην περιοχή, λάσπες και νερά εισήλθαν στο κτήμα του Ενάγοντα καλύπτοντας τις φυτείες του και προκαλώντας διάφορες καταστροφές. Τούτο συνέβηκε, σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης (παραγρ. 12), λόγω διάβρωσης του εδάφους και στροφής των υδάτων προς το κτήμα του Ενάγοντα, απότοκο των πράξεων και παραλείψεων που με τις λεπτομέρειες αμελείας και παραβάσεων νομικών καθηκόντων αποδίδονται σε όλους τους Εναγόμενους. Διαζευκτικά η αξίωση εδράζεται σε οχληρία (παραγρ. 13 της Έκθεσης Απαίτησης). Η αγωγή εναντίον της Εναγόμενης 4 Κυπριακής Δημοκρατίας αποσύρθηκε κατόπιν αδείας του Δικαστηρίου και απορρίφθηκε στις 4.6.
5. Στο δυτικό σύνορο του κτήματος του Ενάγοντα υπάρχει φυσικό αργάκι ενώ στο βορρά το κτήμα οριοθετείται από χωμάτινο δρόμο που οδεύει σε όλο το πλάτος του. Στο σημείο που ο χωμάτινος δρόμος τέμνει το αργάκι δεν υπάρχει υπόνομος. Ο δρόμος έχει κοιλότητα και τα όμβρια ύδατα διέρχονται πάνω από αυτό. Το κτήμα που έχει εμβαδόν 9.365 τ.μ. ευρίσκεται σε πλαγιά. Υπάρχουν πέντε αναβαθμίδες μήκους 140 μέτρων περίπου και πλάτους 5 μέτρων περίπου ενώ στο νοτιότερο και χαμηλότερο μέρος του υπάρχει επίπεδο δύο - τριών στρεμμάτων περίπου. Το μεγάλο επίπεδο είναι 4 - 5 μέτρα πιο χαμηλά από την 1η αναβαθμίδα, ενώ οι αναβαθμίδες έχουν μεταξύ τους υψομετρική διαφορά 2 - 3 μέτρα. Στο τελευταίο, το χαμηλότερο επίπεδο, ο Ενάγοντας είχε πατάτες και κραμπιά. Στην πρώτη αναβαθμίδα υπήρχε μια αποθήκη με τροφές ζώων, αμπέλια και 5 - 6 δέντρα, δηλαδή 3 - 4 μηλιές και 2 φορμοζιές. Δένδρα υπήρχαν στην πρώτη, δεύτερη και τέταρτη αναβαθμίδα, 126 νεκταρινιές, 74 δαμασκηνιές και 13 μηλιές. Σύνολο 213 δένδρα. Η τρίτη και πέμπτη αναβαθμίδα δηλαδή η εφαπτόμενη στο χωμάτινο δρόμο ήταν χέρσες. Ο Φίλιππος Μιχαηλίδης (Μ.Ε.1), Γεωργικός Μηχανικός με τον τίτλο του μάστερς στη διατήρηση εδάφους, αφυπηρετήσας υπάλληλος του Τμήματος Γεωργίας, διορίστηκε ως πραγματογνώμονας από το Ε.Τ.Ε.Κ. (βλ. Τεκμήρια 3 και 9) κατόπιν αιτήματος των τότε δικηγόρων του Ενάγοντα (βλ. Τεκμήρια 2 και 7). Δεν γνώριζε τον Ενάγοντα που δεν είχε λόγο στην επιλογή του πραγματογνώμονα. Ο Φ. Μιχαηλίδης πληρώθηκε από το Ε.Τ.Ε.Κ. που χρέωσε (βλ. Τεκμήρια 12 και 14) και πληρώθηκε από το δικηγορικό γραφείο του Ενάγοντα (βλ. Τεκμήρια 11 και 13). Η διαδικασία διορισμού πραγματογνώμονα από το Ε.Τ.Ε.Κ. εξηγήθηκε και από τον Κωνσταντίνο Νικολαϊδη (Μ.Ε.3) Γραμματέα της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Τ.Ε.Κ. Λεμεσού. Ο Φ. Μιχαηλίδης επισκέφθηκε την περιοχή την 31.5.2002, σχεδόν 6 μήνες μετά τις τελευταίες ζημιές, και ετοίμασε σχετική έκθεση (Τεκμήριο 1). Μέσα στο κτήμα του Ενάγοντα παρατήρησε ξένα χώματα που προέρχονταν από τους χώρους των εκσκαφών στα τεμάχια των Εναγομένων 2 και
6. Η πορεία ήταν εμφανής και καθ΄ οδό προς τα τεμάχια αυτά παρατήρησε απομεινάρια. Ο Φ. Μιχαηλίδης μελέτησε τα μετεωρολογικά στοιχεία της περιοχής για την περίοδο Σεπτεμβρίου - Δεκεμβρίου των ετών 1987 -
7. Επειδή στο Πελέντρι που βρίσκεται το κτήμα του Ενάγοντα δεν υπήρχε μετεωρολογικός σταθμός, τα στοιχεία που έλαβε από την μετεωρολογική υπηρεσία αφορούσαν μετρήσεις στον Σαϊττά, Άλωνα και Π. Αμίαντο, τρεις μετεωρολογικούς σταθμούς που περιβάλλουν την επίδικη περιοχή. Χάρτες της βροχόπτωσης που προμηθεύτηκε καταδείκνυαν πως στις 16 και 17.10.2001 και 8.12.2001, δηλαδή κατά τις ημερομηνίες που ενδιαφέρουν, το σύννεφο της βροχής κάλυπτε και τα τέσσερα πιο πάνω χωριά. Ο Γιώργος Νικήτας (Μ.Υ.3) Γεωλόγος που εργάζεται στην Κύπρο από το 1992 ήταν της θέσης πως δεν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που παρουσίασε ο μάρτυρας Φ. Μιχαηλίδης γιατί αυτά αφορούν μετρήσεις στα συγκεκριμένα σημεία των μετεωρολογικών σταθμών. Με αυτή την προσέγγιση ακόμη και αν υπήρχε σταθμός στο Πελέντρι θα μπορούσε κάποιος να πει πως τα στοιχεία αφορούσαν το σημείο του σταθμού που μπορεί και να απείχε από τον επίδικο χώρο. Τα στοιχεία που περισυνέλλεξε ο μάρτυρας Φ. Μιχαηλίδης και παρουσιάζει στην Έκθεση του ήταν προφανώς ότι καλύτερο και πλησιέστερο στην πραγματικότητα θα μπορούσαμε να έχουμε για την επίδικη περιοχή. Ότι προέρχονται από την μετεωρολογική υπηρεσία του Κράτους εγγυάται την ορθότητα των στοιχείων, η δε χρησιμοποίηση στοιχείων τριών σταθμών που περιβάλλουν την επίδικη περιοχή σε συνδυασμό με την εικόνα των χαρτών της βροχόπτωσης, εξασφαλίζουν ικανοποιητική προσέγγιση για την εικόνα των βροχοπτώσεων στην επίδικη περιοχή. Όπως εξήγησε ο μάρτυρας Φ. Μιχαηλίδης, ενδιαφέρουν τόσο η παράμετρος της ολικής βροχόπτωσης, όσο και η ένταση της βροχής και ιδιαίτερα η μέγιστη βροχή που πέφτει σε 30 λεπτά. Ο μέσος όρος της ολικής μηνιαίας βροχόπτωσης των τριών σταθμών τον Οκτώβριο των ετών 1988, 1994 και 1996 ήταν μεγαλύτερος εκείνου του Οκτωβρίου του
8. Επίσης αυτός του Δεκεμβρίου του 1991 ήταν μεγαλύτερος του Δεκεμβρίου του
9. Σχετικά με τη μέγιστη βροχή σε 30 λεπτά δεν υπήρχαν καταγραμμένα στοιχεία του σταθμού του Π. Αμίαντου και έτσι χρησιμοποιήθηκε ο μέσος όρος των άλλων δύο σταθμών μόνο. Η μεγαλύτερη βροχή σε 30 λεπτά που καταγράφηκε για τα έτη 1988, 1992, 1994, 1999 και 2000 ήταν ψηλότερη από αυτής που καταγράφηκε για το έτος
10. Συνεπώς, κι αν ακόμη η μεγαλύτερη βροχή σε 30 λεπτά που καταγράφηκε το 2001, είχε καταμετρηθεί την 16η ή 17η Οκτωβρίου ή την 8η Δεκεμβρίου υπήρχαν στο παρελθόν ισχυρότερες βροχές σε 30 λεπτά που όμως δεν είχαν διαβρώσει και παρασύρει το έδαφος και δεν είχαν προκαλέσει ζημιές στο κτήμα του Ενάγοντα. Ο λόγος, εξηγεί ο Φ. Μιχαηλίδης, ήταν γιατί η περιοχή βρισκόταν σε ισορροπία, δεν υπήρχαν οι επίδικες εκσκαφές και η βροχή απορροφήθηκε στο μεγαλύτερο της μέρος από το έδαφος ομαλά μέσω της υπάρχουσας τότε βλάστησης. Ρέοντα νερά παρέμειναν όμως ήταν πολύ λιγότερα και διέρχονταν με ασφάλεια από το αργάκι δυτικά του τεμαχίου του Ενάγοντα. Το συμπέρασμα του μάρτυρα Φ. Μιχαηλίδη είναι πως εφόσον κατά το παρελθόν πριν τις εκσκαφές υπήρξαν πιο πολλές και με μεγαλύτερη ένταση βροχές σε 30 λεπτά και δεν υπήρξε διάβρωση του εδάφους και μετακίνηση χωμάτων και ζημιές στο κτήμα του Ενάγοντα και αυτό συνέβηκε κατ΄ ακολουθία λιγότερων βροχών και με μικρότερη ένταση το 2001, μετά τις εκσκαφές και τη διατάραξη της ισορροπίας στην περιοχή, τότε θα πρέπει το γεγονός να αποδοθεί στις εκσκαφές. Ο Χρύσανθος Σπύρου (Μ.Ε.4) Γραμματέας του Κοινοτικού Συμβουλίου Πελενδρίου από το 1989, κατόπιν παρακλήσεως του Ενάγοντα επισκέφθηκε, όπως αναφέρει, μαζί με τον τότε Κοινοτάρχη Πελενδριού Ανδρέα Πογιατζή, αποβιώσαντα, το κτήμα του Ενάγοντα μόλις σταμάτησε η βροχή. Σε αυτό είχαν συσσωρευτεί χώματα που προέρχονταν από το αργάκι και είχαν προκληθεί αρκετές ζημιές. Στο σημείο εισόδου της λάσπης στο κτήμα υπήρχε περισσότερη λάσπη. Μετά είχε απλωθεί. Παρατήρησε ο μάρτυρας ζημιές στις αναβαθμίδες. Η λάσπη κάλυψε τη φυτεία πατατών και κραμπιών του Ενάγοντα και τα λάστιχα άρδευσης. Εισήλθε ακόμη και σε μια αποθήκη που βρισκόταν στο κτήμα. Η λάσπη είχε στο πιο ψηλό της σημείο ύψος μισού μέτρου. Αυτό ήταν στην αρχή της φυτείας των πατατών όπου και η αποθήκη του Ενάγοντα. Στο κτήμα του Ενάγοντα υπήρχαν και πολλά δένδρα αλλά δεν γνώριζε ο μάρτυρας αν αυτά είχαν υποστεί ζημιά. Ακολούθησαν την αντίθετη πορεία των υδάτων από το αργάκι και κατέληξαν στο εργοτάξιο των Εναγομένων. Στο χώρο είχαν γίνει εκσκαφές και το έδαφος ήταν διαβρωμένο. Ο αποβιώσας κοινοτάρχης μίλησε με κάποιο τεχνικό στα γραφεία του εργοταξίου αναφέροντας του το συμπέρασμα του πως οι ζημιές είχαν προκληθεί από το έργο και η απάντηση του τεχνικού ήταν πως δεν είχαν πρόθεση. Το Τεκμήριο 15 που είναι βεβαίωση του αποβιώσαντα κοινοτάρχη και του ίδιου το ετοίμασαν όταν δεν υπήρξε αποζημίωση του Ενάγοντα και το παρέδωσαν στον τελευταίο. Φέρει ημερομηνία 10.4.
11. Ερωτηθείς κατά την αντεξέταση, ανάφερε πως δεν διαπίστωσε καμιά επέμβαση στο αργάκι. Έτσι το θυμάται τα τελευταία 19 χρόνια που είναι γραμματέας. Το αργάκι υπερχείλισε, ανάφερε, γιατί μπάζα είχαν φράξει τη ροή του. Ανάφερε ακόμη πως το κτήμα του Ενάγοντα είχαν επισκεφθεί τρεις φορές ακόμη και σε ώρα που έβρεχε. Ο προαναφερθείς Γ. Νικήτας επισκέφθηκε το κτήμα του Ενάγοντα την 3.7.2005 και έχοντας υπόψη και την έκθεση του μάρτυρα Φ. Μιχαηλίδη (Τεκμήριο 1) ετοίμασε δική του Έκθεση ημερομηνίας 11.10.2005 (Τεκμήριο 24). Έλαβε και τριάντα φωτογραφίες (ως δέσμη Τεκμήριο 25). Ο Γ. Νικήτας μετέφερε στο Δικαστήριο τις παρατηρήσεις κάποιου Χριστόδουλου επιστάτη του εργοταξίου της Εναγόμενης 1 στις οποίες θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα γιατί ακριβώς προερχόταν από την πλευρά της Εναγόμενης 1 και υποβοηθούν την υπόθεση του Ενάγοντα. Είχε γίνει αποδεκτό πως κατά τις διεργασίες δημιουργίας δρόμου πλησίον των κατοικιών, κυρίως χώματα που είχαν αφαιρεθεί από την πλαγιά για δημιουργία του δρόμου και τα οποία βρίσκονταν κοντά στο πρανές παρασύρθηκαν από τις βροχές σε χαντάκι κατηφόρισαν το δρόμο και από εκεί διοχετεύτηκαν στο αργάκι. Μικρή ποσότητα όμβριων υδάτων διοχετεύτηκε και στον χωμάτινο δρόμο. Τα όμβρια ύδατα μετέφεραν χώμα, λεπτόκοκκο έως αδρομερή άμμο και μερικά χαλίκια. Εξήγησε ο Γ. Νικήτας πως στα πρανή του δημιουργηθέντος δρόμου το χώμα ήταν της ίδιας σύστασης με αυτό στα πρανή των αναβαθμίδων, κάτι πολύ φυσικό έχοντας υπόψη τη γειτνίαση των χώρων, και υποστήριξε πως πλείστα από τα χώματα που εναποτέθησαν στο κτήμα προέρχονταν από το ίδιο το κτήμα με τη διάβρωση των πρανών των αναβαθμίδων. Η διάβρωση έγινε από τη ροή των όμβριων υδάτων που αφαιρεί το χώμα και εκθεμελιώνει τις πέτρες των δόμων. Ήταν η εκτίμηση του Γ. Νικήτα πως πρέπει να υπήρξε επέμβαση στο αργάκι το οποίο ανέμενε να ήταν πιο πλατύ. Η στρωματογραφία του δεν ήταν φυσική. Δεν έπρεπε να έχει επιφανειακό χώμα, όπως φαίνεται στη φωτογραφία 28 του Τεκμηρίου 25, αφού το νερό που ρέει γυμνώνει την κοίτη από το χώμα και αποκαλύπτονται οι πέτρες. Παρουσίασε ο μάρτυρας μια αεροφωτογραφία της περιοχής που έλαβε από το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης (Τεκμήριο 26) και υπέδειξε, σημειώνοντας σε αυτή, δύο σημεία απόφραξης του αργακιού. Το ένα βορειότερα του χωμάτινου δρόμου και το δεύτερο στο ύψος της 1ης αναβαθμίδας του κτήματος του Ενάγοντα. Ότι άλλο, πολύ σημαντικό πιστεύω, σημείωσε ο μάρτυρας Γ. Νικήτας, ήταν πως οι βροχές δεν πρέπει να ήσαν μεγάλης έντασης γιατί δεν παρέσυραν χοντρόκοκκα υλικά ή πέτρες. Ότι δεν πρέπει να διελάθει της προσοχής είναι πως ο μάρτυρας Γ. Νικήτας επισκέφθηκε τους επίδικους χώρους 3 ½ και πλέον έτη μετά τους ουσιώδης χρόνους. Ο Λεύκιος Βασιλείου (Μ.Υ.2) Πολιτικός Μηχανικός και εκτιμητής, επισκέφθηκε το κτήμα του Ενάγοντα την 19.1.2002 εκ μέρους της Εναγομένης 1 και ετοίμασε έκθεση ημερομηνίας 25.1.2002 (Τεκμήριο 23) αναφορικά με τις ζημιές σε αυτό. Υπήρχαν ζημιές από κατολίσθηση σε μερικές αναβαθμίδες που χρειάζονταν επιδιόρθωση. Αναφέρει πως οι ζημιές στις αναβαθμίδες ήταν από τις καταρρακτώδης βροχές. Εκτιμά ο μάρτυρας πως υπήρξε επέμβαση στο αργάκι νοτιότερα του χωμάτινου δρόμου, δηλαδή εντός του τεμαχίου του Ενάγοντα. Σε χωρομετρικό της περιοχής που παρουσίασε, το αργάκι βορείως του δρόμου υποδεικνύεται με βέλος και βρίσκεται στα σύνορα των τεμαχίων 195 με 215 και 219 και εντός του πρώτου. Νοτιότερα του δρόμου σημειώνεται στα σύνορα του 201 με το επίδικο, εντός του 201 και φαίνεται πιο δυτικά από ότι ίσως θα αναμένετο. Έτσι, κατά το μάρτυρα, τα όμβρια ύδατα από βορρά φτάνοντας στον χωμάτινο δρόμο τον διαπερνούσαν και έπεφταν στο κτήμα του Ενάγοντα αφού η συνέχεια του αργακιού δεν ήταν στην ευθεία από κάτω αλλά πιο δυτικά. Παρατήρησε κάποιο ιδιωτικό δρόμο εντός του κτήματος του Ενάγοντα που εκτιμά πως κατασκευάστηκε στη φυσική αρχική θέση του αργακιού. Οι παρατηρήσεις του βασίζονται, ανάφερε, στο σχέδιο και την επιτόπου κατάσταση. Ο μάρτυρας δεν ρώτησε τις Κοινοτικές Αρχές για το ζήτημα του αργακιού. Κατά τη θέση του, τα έργα της Εναγομένης δεν επηρέασαν την φυσική ροή του νερού. Το βελάκι νοτιότερα του χωμάτινου δρόμου δεν είναι μέρος του χωρομετρικού αλλά προσθήκη του μάρτυρα όπως ο ίδιος ανέφερε στην κύρια του εξέταση. Τούτο δεν έχει ιδιαίτερη σημασία όσο η πραγματικότητα όπως παρουσιάζεται στην αεροφωτογραφία Τεκμήριο
12. Παρατηρείται στην αεροφωτογραφία πως η αλλαγή στην κατεύθυνση του αργακιού δεν γίνεται στο ύψος του χωμάτινου δρόμου αλλά πιο πάνω από αυτό κάπου στο σημείο που ο μάρτυρας Γ. Νικήτας υπέδειξε ως το πρώτο σημείο απόφραξης. Κατά συνέπεια η βάση της θέσης του μάρτυρα Λ. Βασιλείου ότι υπήρξε επέμβαση στο αργάκι κάτω από το χωμάτινο δρόμο στο κτήμα του Ενάγοντα εκθεμελιώνεται. Φαίνεται πως υπάρχει ταύτιση απόψεων των μαρτύρων Φ. Μιχαηλίδη και Γ. Νικήτα ότι οι βροχές δεν ήταν μεγάλης έντασης ή μεγαλύτερης έντασης από βροχές σε προγενέστερους χρόνους. Συνεπώς η διάβρωση, η εισχώρηση λάσπης στο κτήμα του Ενάγοντα και οι ζημιές σε αυτό ορθά δεν μπορεί να αποδοθούν στη βροχόπτωση. Εάν βέβαια δεν υπήρχε βροχόπτωση οι ζημιές δεν θα προκαλούνταν. Προκλήθηκαν γιατί συνήθης για τον χρόνο και την περιοχή βροχόπτωση έτυχε διαφορετικής υποδοχής από το έδαφος. Προκύπτει από την παραδοχή του επιστάτη του εργοταξίου της Εναγομένης 1, την οποία μετέφερε στο Δικαστήριο ο Γ. Νικήτας πως ελεύθερα χώματα, άμμος και χαλίκια από το εργοτάξιο είχαν παρασυρθεί από τις βροχές και κατηφόρισαν στο χωμάτινο δρόμο και στο αργάκι. Το αργάκι αποδείχτηκε αδύναμο να διοχετεύσει το νερό και τα διάφορα υλικά που συμπαρασύρονταν σε χαμηλότερες περιοχές. Φαίνεται να είναι κοινό έδαφος πως υπήρξε απόφραξη του αργακιού. Μάλιστα η εκτίμηση του Γ. Νικήτα ήταν πως υπήρξε απόφραξη σε δυο σημεία όπως πιο πάνω έχει περιγραφεί. Αποδέχομαι τη θέση πως η απόφραξη του αργακιού οφειλόταν στα υλικά που η βροχή παρέσυρε από σημεία υψηλότερα των σημείων απόφραξης. Όπως εξήγησε ο μάρτυρας Φ. Μιχαηλίδης ακόμη και ένα ορθάνοιχτο αργάκι μπορεί να κλείσει από φερτά υλικά εκεί όπου υπάρχει αλλαγή στην πορεία του ή η κλήση του είναι μικρή. Έγινε προσπάθεια να καταδειχθεί πως ο Ενάγοντας είχε επέμβει στο αργάκι μετακινώντας το προς δυσμάς και μειώνοντας τη χωρητικότητα του. Δεν αποδέχομαι την πιο πάνω εισήγηση της Υπεράσπισης. Ο γραμματέας του Κοινοτικού Συμβουλίου Πελενδρίου ήταν της θέσης πως το αργάκι παρουσιαζόταν όπως ο ίδιος το γνώριζε τα τελευταία 19 χρόνια. Άλλωστε το πρώτο σημείο απόφραξης που υπέδειξε ο μάρτυρας Γ. Νικήτα ήταν εκτός του κτήματος του Ενάγοντα και δεν υπήρξε καμία υπόνοια πως ο Ενάγοντας θα μπορούσε να είχε επέμβει στο σημείο εκείνο. Ήταν αληθοφανής η θέση του Ενάγοντα πως έχοντας κτήμα τέτοιας εκτάσεως δεν θα είχε λόγο να πάρει 1 - 2 μέτρα από το αργάκι. Αποδέχομαι τη θέση του Γ. Νικήτα πως υπήρξε απόφραξη του αργακιού σε δύο σημεία. Προς τούτο συνηγορούν και οι μαρτυρίες που δόθηκαν ότι λάσπες στο κτήμα του Ενάγοντα είχαν εισχωρήσει τόσο από το χωμάτινο δρόμο όσο και από το αργάκι πιο χαμηλά. Απόφραξη του αργακιού που δεν είχε παρατηρηθεί σε προηγούμενα χρόνια επεσυνέβηκε γιατί λόγω των εκσκαφών υπήρχαν ελεύθερα χώματα που παρασύρθηκαν από τη βροχή. Όπως είχε αναφέρει ο Φ. Μιχαηλίδης δεν είχαν ληφθεί μέτρα προστασίας των εκσκαφών όπως χυτές δόμες στα κατώτερα τμήματα τους μέχρι να αποπερατωθούν οι εργασίες και να προκύψει νέα βλάστηση. Η Εναγόμενη 1 εξετέλεσε τις εργασίες της εκσκαφής χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα γιατί εναπόθεσε τα ελεύθερα εκσκαφέντα χώματα χωρίς να λάβει μέτρα συγκράτησής τους. Η επί του προκειμένου μαρτυρία του Φ. Μιχαηλίδη δεν αμφισβητήθηκε και παρέμεινε αναντίλεκτη. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους το ενδεχόμενο όμβρια ύδατα να παρασύρουν τα ελεύθερα χώματα σε κτήματα της περιοχής που ευρίσκονταν σε χαμηλότερο υψόμετρο και στη φυσική τους ροή και ευρύτερα δεν ήταν κάτι το απρόβλεπτο όπως δεν ήταν απρόβλεπτο τα παρασυρόμενα από τα όμβρια ύδατα ελεύθερα χώματα να προκαλέσουν απόφραξη στις φυσικές ροές του νερού, δηλαδή στο αργάκι της περιοχής. Ούτε ήταν απρόβλεπτο να υπάρξει βροχόπτωση στην ορεινή επίδικη περιοχή κατά τους μήνες Οκτώβριο και Δεκέμβριο. Τα στοιχεία για τη βροχόπτωση στην περιοχή κατά το παρελθόν που είναι αδιάσειστα, επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Φαίνεται πως ούτε και στον ενδιάμεσο χρόνο μεταξύ της 17.10.2001 και της 8.12.2001 και παρά την εμφανή διαπίστωση του προβλήματος ελήφθησαν οποιαδήποτε μέτρα. Οι πιο πάνω παραλήψεις της Εναγόμενης 1 (δικογραφούνται επαρκώς στην παράγραφο 11 της Έκθεσης Απαίτησης του Ενάγοντα, στοιχεία λεπτομερειών 6, 9 και 10) στοιχειοθετούν την από μέρους της αμέλεια. Η Εναγόμενη 1 είχε καθήκον επιμέλειας προς τους ιδιοκτήτες ή κατόχους περιουσιών των οποίων οι περιουσίες ευρίσκονταν σε χαμηλότερο υψόμετρο από τους χώρους εναπόθεσης των ελεύθερων χωμάτων που προέκυψαν από τις εκσκαφές τους. Ο Ενάγοντας ήταν τέτοιο πρόσωπο αφού η περιουσία του, δηλαδή το επίδικο κτήμα, βρισκόταν σε γειτνίαση περί τα 100 - 150 μέτρα από τις εκσκαφές, σε χαμηλότερο υψόμετρο και στη φυσική πορεία των όμβριων υδάτων όπως αδιαμφισβήτητα προκύπτει από τη μαρτυρία και επιβεβαιώθηκε από τα γεγονότα. Περαιτέρω, το είδος της ζημιάς που προκλήθηκε, δηλαδή η κάλυψη με λάσπες φυτειών και λαστίχων άρδευσης, η καταστροφή δόμων αντιστήριξης και οι ζημιές σε αγροτικά παραπήγματα, ήταν προβλεπτή και συνεπώς δεν ήταν μια απομακρυσμένη πιθανότητα. Ευρίσκω, συνεπώς, την Εναγόμενη 1 ένοχη αμέλειας και υπόλογη για να αποζημιώσει τον Ενάγοντα για τις ζημιές που αυτός απέδειξε ότι υπέστηκε. Ο Ανδρέας Νεοφύτου (Μ.Υ.4) Επαρχιακός Γραμματέας της Εναγόμενης 3 και μέλος του συμβουλίου της Εναγόμενης 2 από το 1968 ανάφερε πως για τα έργα στα κτήματα των Εναγομένων 2 και 3 είχε ληφθεί εκ των προτέρων πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής (Τεκμήρια 27 και 28 αντίστοιχα). Το έργο ανατέθηκε στην Εναγόμενη 1 κατασκευαστική εταιρεία, την οποία χαρακτήρισε ως μεγάλη και σοβαρή, δυνάμει Συμφωνητικού Εγγράφου ημερομηνίας 25.6.2001 (Τεκμήριο 29). Χρησιμοποιήθηκε το Πρότυπο Έντυπο Κυρίως Συμβολαίου για Οικοδομικά Έργα με ποσότητες της Μικτής Επιτροπής Δομικών Συμβολαίων Κύπρου. Αρχιτέκτονας του έργου ήταν το γραφείο Αντώνη Τζιονή και επιμετρητής κάποιος Χ. Κρασιάς, διορισμένοι από τις Εναγόμενες 2 και
13. Οι Εναγόμενες 2 και 3 δεν είχαν καμιά συμμετοχή στο έργο ούτε ετίθετο ζήτημα έγκρισης του τρόπου εκτέλεσης των εργασιών της Εναγόμενης
14. Σε κάποια συνεδρίαση που είχαν αναφορικά με το έργο πληροφορήθηκαν από την Εναγόμενη 1 πως κάποιος γείτονας είχε παράπονο από κατολίσθηση χωμάτων. Θα το διερευνούσε η Εναγόμενη 1 που στη βάση του όρου 19 της συμφωνίας της με τις Εναγόμενες 2 και 3 είχε και την υποχρέωση. Αναφέρεται στον Charlesworth on Negligence, 5η έκδοση, παράγρ. 946, σελ. 569 πως ο εργοδότης δεν είναι εκ προστήσεως υπεύθυνος για την αμέλεια του ανεξάρτητου υπεργολάβου ή των υπαλλήλων του κατά την εκτέλεση του συμβολαίου. Εάν ο ανεξάρτητος υπεργολάβος εργοδοτηθεί για να εκτελέσει μια νόμιμη πράξη και κατά την εκτέλεση της εργασίας του αυτός ή υπάλληλοι του διαπράξουν μια αμελή πράξη, ο εργοδότης δεν είναι υπόλογος. Στην παράγρ. 947, σελ. 570, σημειώνεται πως ο εργοδότης είναι υπόλογος για τις δικές του πράξεις και αμέλεια και κατά συνέπεια εάν εργοδοτήσει ένα ανεξάρτητο υπεργολάβο για να κάμει μια εργασία που ο τελευταίος δεν δικαιούται ή για να εκπληρώσει καθήκον που ο νόμος εναπόθεσε στον εργοδότη, τότε ο εργοδότης είναι υπόλογος για τον τρόπο με τον οποίο ο εργολάβος εργάστηκε. Στην προκειμένη περίπτωση οι Εναγόμενες 2 και 3 είχαν εξασφαλίσει τις απαραίτητες άδειες ώστε να νομιμοποιούνται στην ανέγερση του έργου. Δεν αμφισβητήθηκε η μαρτυρία πως υπήρχε αρχιτέκτονας και πως το έργο ανατέθηκε σε μια μεγάλη και σοβαρή κατασκευαστική εταιρεία. Ούτε και η μαρτυρία για την μη εμπλοκή των Εναγομένων 2 και 3 στις κατασκευαστικές εργασίες αμφισβητήθηκε. Προκύπτει πως η εμπλοκή τους, κατά τις συνεδριάσεις που κατά καιρούς συγκαλούνταν και στις οποίες παρίστατο ο μάρτυρας Α. Νεοφύτου, περιορίζονταν σε θέματα που είναι αντιληπτό ότι μπορεί να απασχολήσουν ή να ζητηθεί η γνώμη του ιδιοκτήτη μιας υπό ανέγερση οικοδομής, όχι όμως στον τρόπο εκτέλεσης των οικοδομικών και συναφών εργασιών. Ούτε και φάνηκε οι Εναγόμενες 2 και 3 ή το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που τις εκπροσωπούσαν στις συνεδριάσεις να είχαν τη γνώση ή πείρα ώστε να εμπλακούν ή να υποδείξουν οτιδήποτε αναφορικά με τον τρόπο εκτέλεσης των εργασιών. Το περιεχόμενο του Συμφωνητικού Εγγράφου ημερομηνίας 25.6.2001 επιβεβαιεί τη σχέση μεταξύ Εναγομένων 2 και 3 και Εναγόμενης 1 και πως η τελευταία ως επαγγελματίες και αδειούχοι εργολάβοι οικοδομών θα είχαν τον πλήρη έλεγχο των κατασκευαστικών εργασιών. Καταλήγω πως οι Εναγόμενες 2 και 3 νομιμοποιούνταν στην ανέγερση του έργου και πως χωρίς να είναι αμελής κατά την επιλογή τους συμβλήθηκαν και ανάθεσαν τη διεκπεραίωση του έργου στην Εναγόμενη 1 κατασκευαστική εταιρεία. Ο νόμος δεν επιβάλλει στον ιδιοκτήτη της γης να ανεγείρει ο ίδιος τις οικοδομές του. Αντίθετα, του επιβάλλει την ανάθεση τους σε αδειούχο εργολάβο οικοδομών. Η Εναγόμενη 1 μπορούσε νόμιμα να εκτελέσει τις εργασίες που ανέλαβε. Η Εναγόμενη 1 εργοδοτήθηκε και εργαζόταν ως ανεξάρτητος υπεργολάβος έχουσα τον πλήρη έλεγχο των οικοδομικών και συναφών εργασιών. Ως εκ τούτων οι Εναγόμενες 2 και 3 δεν θα μπορούσαν να είναι υπόλογες για την όποια πράξη ή παράλειψη της Εναγόμενης 1 ή των υπαλλήλων της που προκάλεσαν τις ζημιές στο κτήμα του Ενάγοντα. Η αγωγή εδράζεται και επί ισχυριζόμενης οχληρίας. Σύμφωνα με το άρθρο 46 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 (καθ΄ όση έκταση ενδιαφέρει): «Ιδιωτική οχληρία συνίσταται στο ότι πρόσωπο επιδεικνύει συμπεριφορά ή διεξάγει τις εργασίες του ή χρησιμοποιεί ακίνητη ιδιοκτησία που ανήκει σε αυτό κατά κυριότητα ή κατέχεται από αυτό, με τρόπο ώστε κατά συνήθεια να παρεμβαίνει στην εύλογη χρήση και απόλαυση, αφού ληφθούν υπόψη η θέση και η φύση αυτής, της ακίνητης ιδιοκτησίας οποιουδήποτε άλλου προσώπου:». Είμαι της άποψης πως στην υπόψη περίπτωση δεν υπήρχε «κατά συνήθεια» ("habitually") παρέμβαση στην εύλογη χρήση του επίδικου κτήματος από τον Ενάγοντα επομένως η ισχυριζόμενη αυτή αιτία αγωγής θα πρέπει να αποτύχει (βλ. Α.Η.Κ. κ.α. ν. Rawnsello Trad. Co. Ltd