Σωτήρη Πολεμίτη ν. Muskita Hotels Limited, Αρ. Αγωγής: 1156/06, 21.1.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2009:A13 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1156/06 Μεταξύ: Σωτήρη Πολεμίτη, από τη Λεμεσό Ενάγοντα - και - Muskita Hotels Limited, από τη Λεμεσό Εναγόμενης - - - - - - - - - - - - - - - - - 21.1.2009 Για τον Ενάγοντα: κ. Φ. Σωφρονίου Για την Εναγόμενη: κ. Κ. Χ"Κωστής με κα Θ. Καουτζιάνη, κ. Λ. Κοϊνάς και Μ. Μαστορούδης για ν΄ ακούσουν απόφαση Ενάγοντας παρών Α Π Ο Φ Α Σ Η Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, η Εναγόμενη εταιρεία διαχειριζόταν και λειτουργούσε το ξενοδοχείο «Four Seasons» στη Λεωφόρο Αμαθούντας στον Άγιο Τύχωνα στη Λεμεσό. Ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1) (γραπτή δήλωση Τεκμήριο 1) ήταν εργοδοτούμενος της. Η εργοδότηση του άρχισε την 1.5.2002 στη θέση του καθαριστή κουζίνας (βλ. επιστολή πρόσληψης - Τεκμήριο 4). Είναι κοινό έδαφος πως ο Ενάγοντας είχε τα καθήκοντα του νυκτερινού λαντζέρη. Η εργασία του άρχιζε στις 16:00 και αποπερατωνόταν στις 01:
- Το πρόγραμμα του περιελάμβανε το ξέπλυμα των μαγειρικών σκευών ως κύρια εργασία και το μάζεμα και πέταγμα των σκουπιδιών από τις δύο κουζίνες του ξενοδοχείου (βλ. έντυπο τιτλοφορούμενο ως «Περιγραφή Εργασίας Νυκτερινού Λαντζέρη» - Τεκμήριο 5). Ο Ενάγοντας έπλενε μόνο μαγειρικά σκεύη όπως λαμαρίνες, κατσαρόλες, τηγάνια αλλά όχι πιατικά. Περιλαμβανόταν στα καθήκοντα του να μεταβαίνει με τρόλεϊ στις δύο κουζίνες και να μαζέψει τα λερωμένα σκεύη και στην περίπτωση της μιας κουζίνας που ήταν σε άλλο όροφο, εν τοις εφεξής «η κουζίνα», με τη χρήση ανελκυστήρα προσωπικού να τα μεταφέρει σε άλλο όροφο του ξενοδοχείου όπου σε μια μικρή κουζίνα τα έπλενε. Τα καθαρά σκεύη όφειλε να μεταφέρει πίσω στις κουζίνες με τον ίδιο τρόπο. Αναφορικά με την εργασία του μαζέματος και πετάγματος των σκουπιδιών από τις κουζίνες εξήγησε ο Ενάγοντας πως τα καθήκοντα του ήταν να περισυλλέγει τις σακούλες σκουπιδιών από τους κάδους σκουπιδιών των κουζινών και με τρόλεϊ (διαφορετικό από αυτό των σκευών) να τις μεταφέρει σε υπαίθριο χώρο έξω από το ξενοδοχείο. Την 3.8.2002 ο Ενάγοντας εργαζόταν στο ξενοδοχείο εκτελώντας τα συνήθη καθήκοντα του. Ήταν περί τις 22:30 με 22:45 όταν, έχοντας το τρόλεϊ του φορτωμένο με ακάθαρτα μαγειρικά σκεύη και σπρώχνοντας το, κινείτο σε διάδρομο στο επίπεδο της κουζίνας προσεγγίζοντας τον ανελκυστήρα για να μεταβεί στον πιο πάνω όροφο, όπου η μικρή κουζίνα, για να τα ξεπλύνει. Υπήρχε φωτισμός. Εισερχόμενος στον προθάλαμο πριν την πόρτα του ανελκυστήρα, γλίστρησε, το τρόλεϊ κινήθηκε προς τα εμπρός και ο ίδιος χάνοντας την ισορροπία του έπεσε λοξώς δεξιά χτυπώντας με τον ώμο στη γωνιά του κουφώματος του τοίχου της πόρτας του ανελκυστήρα. Μετά την πτώση του είδε πως δύο σακούλες με αποφάγια βρίσκονταν στο δάπεδο δεξιά της πόρτας του ανελκυστήρα και από αυτές κυλούσαν υγρά στο πάτωμα. Όταν 10 - 15 λεπτά προηγουμένως, χρησιμοποιώντας τον ανελκυστήρα, είχε κατεβεί στο επίπεδο της κουζίνας για να μαζέψει τα ακάθαρτα μαγειρικά σκεύη, οι δύο σακούλες δεν ήταν εκεί, όταν δε επέστρεφε με το τρόλεϊ με τα ακάθαρτα σκεύη δεν μπορούσε να τις δει γιατί ήσαν στην γωνιά μεταξύ του τοίχου της πόρτας του ανελκυστήρα και του τοίχου της πόρτας του προθαλάμου του ανελκυστήρα. Ο Νέαρχος Ευαγγέλου (Μ.Υ.1) υπεύθυνος καθαρισμού του ξενοδοχείου «Four Seasons» παρουσίασε μέρος αρχιτεκτονικού σχεδίου του ορόφου της κουζίνας (Τεκμήριο 8) όπου παρουσιάζεται ο διάδρομος που οδηγεί από την κουζίνα στον προθάλαμο του ανελκυστήρα. Κινούμενος κάποιος, όπως εκινείτο ο Ενάγοντας, ο προθάλαμος βρίσκεται στα αριστερά. Χωρίζεται από το διάδρομο με μια δίφυλλη πόρτα συνολικού ανοίγματος 2 μ. που είναι πάντοτε ανοικτή με τα φύλλα να συγκρατούνται με μαγνήτες που απελευθερώνουν τις πόρτες για να κλείσουν σε περίπτωση πυρκαγιάς. Εισερχόμενος κάποιος στον προθάλαμο η πόρτα του ανελκυστήρα είναι στα δεξιά. Αριστερά και δεξιά της έχει τοίχο 0,44 μ. και 0,54 μ. αντίστοιχα. Τοίχος μήκους 1,60 μ. υπάρχει μεταξύ του τοίχου δεξιά της πόρτας του ανελκυστήρα και της πόρτας του προθαλάμου. Οι δύο πιο πάνω τοίχοι των 0,54 μ. και 1,60 μ, είναι, όπως γίνεται αντιληπτό, κάθετοι και σχηματίζουν μια γωνία. Μέσα σε αυτή τη γωνία ήταν, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ενάγοντα, οι δύο σακούλες με τα αποφάγια. Όπως προκύπτει από το αρχιτεκτονικό σχέδιο, πρόσωπο κινούμενο στο διάδρομο πλησιάζοντας τον προθάλαμο δυνατό να μην έχει ορατότητα σακούλων που βρίσκονται μέσα στην πιο πάνω περιγραφόμενη γωνία. Πόσο περιορισμένη είναι η ορατότητα του εξαρτάται από το κατά πόσο κινείται στο κέντρο ή στην αριστερή ή τη δεξιά πλευρά του διαδρόμου και πόσο βαθειά στην γωνία βρίσκονται οι σακούλες. Στην προκειμένη περίπτωση δεν πρέπει να διελάθει της προσοχής πως ο Ενάγοντας έσπρωχνε τρόλεϊ φορτωμένο με μαγειρικά σκεύη. Ανάφερε ο Ενάγοντας πως το τρόλεϊ ήταν όπως ένα παιδικό καροτσάκι και είχε ύψος περί το 1 μ. Παρουσιάστηκαν ακόμα από τον Ν. Ευαγγέλου δύο φωτογραφίες (Τεκμήρια 10 και 11) που δείχνουν μέρος του χώρου του προθαλάμου και την πόρτα του ανελκυστήρα. Οι φωτογραφίες απεικονίζουν τη σημερινή πραγματικότητα. Ο τοίχος του προθάλαμου (1,60 μ.) έχει κατεδαφιστεί ενώ έχει αφαιρεθεί και η δίφυλλη πόρτα. Ο προθάλαμος έχει καταστεί προέκταση του διαδρόμου. Ότι σημαντικό μπορούμε να διαπιστώσουμε, ιδιαίτερα στην φωτογραφία τεκμήριο 11 είναι πως την πόρτα του ανελκυστήρα περιβάλλει κούφωμα τοίχου, όπως συνήθως συμβαίνει. Οι αιχμές του κουφώματος είναι επενδυμένες με προστατευτικό - διακοσμητικό υλικό προφανώς ανοξείδωτο χάλυβα (stainless steel). Είναι σε μια από αυτές τις αιχμές του τοίχου που χτύπησε ο Ενάγοντας με τον ώμο. Η υπεράσπιση δεν πρόσφερε περαιτέρω μαρτυρία για τις συνθήκες του ισχυριζόμενου ατυχήματος. Κανένα άλλο πρόσωπο δεν βρισκόταν στο συγκεκριμένο χώρο. Ούτε και άλλη μαρτυρία για τις περιβάλλουσες συνθήκες παρουσιάστηκε από πλευράς Εναγομένης. Ο Ν. Ευαγγέλου, άμεσα προϊστάμενος του Ενάγοντα μαρτύρησε πως σε περίπτωση ατυχήματος θα έπρεπε να ειδοποιηθεί ο ίδιος που με την σειρά του θα γνωστοποιούσε το συμβάν στο Τμήμα Προσωπικού. Το συγκεκριμένο βράδυ Παρασκευής ο μάρτυρας δεν εργαζόταν, το έμαθε την Δευτέρα όταν ανέλαβε υπηρεσία. Για το συμβάν είχε το ίδιο βράδυ ενημερωθεί το αρμόδιο πρόσωπο, ο προϊστάμενος της βάρδιας δηλαδή ο σεφ. Ο σεφ είχε, κατά τον μάρτυρα, ενημερωθεί από κάποιο Χαράλαμπο Κερυνιώτη υπάλληλο του ξενοδοχείου στα πλυντήρια των πιάτων. Όπως είχε αναφέρει ο Ενάγοντας, ο Χ. Κερυνιώτης ήταν το πρόσωπο που τον είχε μεταφέρει από το ξενοδοχείο στις Α' Βοήθειες του Νοσοκομείου Λεμεσού. Ο Ενάγοντας ήταν της θέσης πως ενημέρωσε προσωπικά τον σεφ κάποιο Γιώργο. Του είπε πως κτύπησε και πως θα πήγαινε στον γιατρό. Ο Γιώργος δεν του είπε τίποτα. Το ουσιώδες είναι, και συνιστά κοινό έδαφος, πως το αρμόδιο πρόσωπο ενημερώθηκε για το συμβάν πολύ σύντομα μετά που τούτο κατ' ισχυρισμό επεσυνέβηκε και είχε η πλευρά της εργοδότριας εταιρείας την ευκαιρία να το διερευνήσει, να γίνει επίσκεψη στον προθάλαμο του ανελκυστήρα για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν σακούλες με αποφάγια και ολισθηρά υγρά και αν ναι να ερωτηθούν οι εργαζόμενοι στις κουζίνες κατά πόσον οιοσδήποτε από αυτούς είχε εναποθέσει τις σακούλες εκεί και πότε. Το να λέει ο Ν. Ευαγγέλου πως ο ίδιος δεν ενημερώθηκε επίσημα για το συμβάν είναι άτοπο. Αβάσιμες δικαιολογίες χαρακτηρίζω τις αναφορές του υπευθύνου του Τμήματος Προσωπικού της Εναγομένης Κυριάκου Κυριάκου (Μ.Υ.2) που για να δικαιολογήσει την παράλειψη της Εναγόμενης να κοινοποιήσει έγκαιρα το ατύχημα στο Γραφείο Εργασίας επικαλέστηκε, την κατά την θέση του, παράληψη του Ενάγοντα να τους επισκεφθεί στις μέρες που ακολούθησαν για να δώσει πληροφορίες. Για να καταδειχθεί πόσο λανθασμένη είναι η προσέγγιση του μάρτυρα αρκεί να σκεφτεί κάποιος την περίπτωση όπου ο εργοδοτούμενος τραυματίζεται σοβαρά και νοσηλεύεται χωρίς να είναι σε θέση να δώσει πληροφορίες. Ανάφερε ο Κ. Κυριάκου πως δεν είχαν στοιχεία για να γνωστοποιήσουν το ατύχημα στο Γραφείο Εργασίας ενώ γνώριζαν από το ίδιο βράδυ ποιος κτύπησε, σε ποιο χώρο και που θα μετέβαινε για περίθαλψη. Προσέτρεξε μάλιστα να δηλώσει ο μάρτυρας πως η σκηνή του ισχυριζόμενου ατυχήματος είχε αλλοιωθεί γιατί πρόκειται για χώρο όπου κινείται κόσμος. Ο Χ. Κερυνιώτης που φαίνεται να ήταν το πρώτο πρόσωπο στο οποίο ομίλησε ο ενάγοντας αμέσως μετά το ατύχημα ήταν στην υπηρεσία της Εναγόμενης. Το Σάββατο, επομένη του συμβάντος, ήταν αδειούχος, όμως την Κυριακή εργάστηκε από τις 17:00 μέχρι την 01:00 της Δευτέρας. Αναφέρθηκε πως έκτοτε δεν επέστρεψε ξανά στην εργασία του (βλ. πρόγραμμα εργασίας - τεκμήριο 7) χωρίς να δώσει κανένα λόγο κάτι αξιοπερίεργο για ένα υπάλληλο με πολλά χρόνια υπηρεσίας στο ξενοδοχείο, όπως ελέχθηκε. Αντιπαρέρχομαι την τελευταία εξέλιξη και παραμένω στο γεγονός πως δύο ημέρες μετά ο Χ. Κερυνιώτης ήταν στην διάθεση της διεύθυνσης του ξενοδοχείου για να δώσει πληροφορίες. Δύο τινά μπορεί να συμβαίνουν. Είτε οι μάρτυρες προσπαθούν να δικαιολογήσουν την παράληψη διερεύνησης το ίδιο βράδυ των συνθηκών του ατυχήματος όπως πιο πάνω εξήγησα, είτε το διερεύνησαν με αποτελέσματα επιβαρυντικά για την υπόθεση της υπεράσπισης τα οποία και δεν επιθυμούν να αποκαλύψουν. Δεν μπορώ να γνωρίζω αν η δεύτερη εξήγηση ευσταθεί οπόταν παραμένω στην πρώτη. Υποβλήθηκε εντούτοις στον Ενάγοντα πως δεν υπήρχαν σακούλες με αποφάγια στον χώρο, κάτι που ο τελευταίος αρνήθηκε και προσπάθησε η υπεράσπιση να πείσει πως η διάταξη του χώρου καθιστούσε εξ' αντικειμένου αδύνατη την εκδοχή του Ενάγοντα για τον τρόπο που γλίστρησε και χτύπησε. Ανεξαρτήτως του κατά πόσο πράγματι επεσυνέβηκε το επίδικο ατύχημα βρίσκω πως οι συνθήκες του χώρου κάθε άλλο παρά απέκλειαν αυτό να έγινε με τον τρόπο που περίγραψε ο Ενάγοντας. Πέραν των πιο πάνω θέσεων, υποβλήθηκε στον Ενάγοντα πως ήταν μέσα στα καθήκοντα του να μαζεύει τις σακούλες με τα σκουπίδια όπου και αν αυτές εβρίσκονταν και όχι μόνο από τους κάδους των κουζινών, όπως ο ίδιος ανέφερε, ακόμα και να μαζεύει σκουπίδια που θα έβρισκε εκτός των σακούλων. Ο Ν. Ευαγγέλου ανάφερε πως στον προθάλαμο του ανελκυστήρα υπήρχε στο βάθος ένας μεγάλος μεταλλικός κάδος με τροχούς περίπου του μεγέθους, ίσως λίγο πιο μικρός, του πλαστικού που χρησιμοποιείται σήμερα και φωτογραφία του οποίου παρουσίασε (τεκμήριο 6). Προδήλως είναι αυτό που ο Ενάγοντας ονόμασε τρόλεϊ για τα σκουπίδια. Ο Ενάγοντας όφειλε όταν γέμιζε εκείνος ο μεταλλικός κάδος να τον βγάζει στον υπαίθριο χώρο έξω από το ξενοδοχείο όπου ευρίσκονται οι κάδοι του Δημαρχείου να τον αδειάζει σε αυτούς και να τον επαναφέρει άδειο στην θέση του. Προηγουμένως όφειλε να μαζεύει από τους κάδους των κουζίνων τις σακούλες με τα σκουπίδια και να τις μεταφέρει και να τις εναποθέτει στον μεγάλο μεταλλικό κάδο. Στις κουζίνες υπήρχαν πολλοί κάδοι σκουπιδιών και δεν συνέβαινε να μην υπάρχει χώρος μέχρι να μαζέψει ο Ενάγοντας τις σακούλες. Αν υπήρχαν σακούλες με σκουπίδια έξω από τον ανελκυστήρα ήταν αρμοδιότητα του να τις μαζέψει, ανάφερε ο μάρτυρας, χωρίς ωστόσο να εξηγήσει πως μπορεί τούτο να συνέβαινε στη συνήθη πορεία των εργασιών. Πώς θα βρισκόταν σακούλα εκεί; Ο αρμόδιος για τη μεταφορά τους από την κουζίνα ήταν ο Ενάγοντας που όφειλε να τις εναποθέτει στο μεγάλο μεταλλικό κάδο. Άλλο είναι να περιλαμβάνεται η εργασία στα καθήκοντα του εργαζόμενου και άλλο τι μπορεί να αναμένεται από κάποιο ευσυνείδητο υπάλληλο να πράξει όταν διαπιστώσει μια ακαταστασία. Παρερμήνευσε η Υπεράσπιση την ειλικρινή θέση του Ενάγοντα πως αν υπήρχαν σκουπίδια σε κάποιο πάγκο της κουζίνας θα τα έριχνε στα σακούλια. Δεν είπε ο Ενάγοντας αλλά ούτε και η μαρτυρία της Υπεράσπισης ήταν πως είχε καθήκον να μαζεύει σκουπίδια από τα δάπεδα των διαδρόμων. Άλλοι είχαν καθήκον να πλένουν τα δάπεδα. Άλλωστε γιατί να υπάρχουν σκουπίδια στα δάπεδα ιδίως των διαδρόμων και του προθάλαμου. Μόνο αν κάποιος τα εναπόθετε εκεί, όπως είναι πρόδηλο ότι συνέβηκε στην προκειμένη περίπτωση. Εφόσον ο Ενάγοντας δεν τοποθέτησε τις δύο σακούλες στο χώρο του προθάλαμου, κάποιος άλλος εργοδοτούμενος της Εναγόμενης αναμφίβολα το έπραξε. Δεν ήταν ο Ενάγοντας υπεύθυνος για την καθαριότητα των δαπέδων, πρόσθεσε ο μάρτυρας. Αυτό ήταν στην αρμοδιότητα δύο καθαριστριών που καθάριζαν τους χώρους, στις 18:00 και αργά μετά το πέρας των εργασιών λίγο πριν τις 01:
- Περαιτέρω, ο Ν. Ευαγγέλου ή ο σεφ στην απουσία του, μπορούσε να δώσει εντολή να καθαριστεί κάποιος χώρος και στο μεσοδιάστημα αν υπήρχε κάποια ακαθαρσία. Είναι αδιαμφισβήτητο πως ο Ενάγοντας έφυγε τραυματίας από την εργασία του. Θα έμοιαζε με σενάριο φαντασίας το ενδεχόμενο να εγκατέλειπε την εργασία του πριν την ώρα που σχόλανε καθ΄ όλα υγιής, προσποιούμενος τον τραυματία, προβλέποντας ότι θα τραυματιζόταν κάπου αλλού για να επιβαρύνει τους εργοδότες του. Ο Ενάγοντας εγχειρίστηκε στο δικέφαλο στις 19.10.2002, δυόμισι περίπου μήνες μετά τις 3.8.
- Τούτο δεν σημαίνει πως δεν τραυματίστηκε στο δικέφαλο την 3.8.2002 και πως κάτι πρέπει να του συνέβηκε εκ των υστέρων. Ήταν κοινό έδαφος της ιατρικής μαρτυρίας που προσφέρθηκε πως η ρήξη είναι σε πρώτο στάδιο επώδυνη και απαιτούνται αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Στη συνέχεια ο πόνος δεν είναι οξύς. Γίνεται αντιληπτό πως πρόκειται για υποφερτή κατάσταση, συνεπώς ήταν εφικτό να υπόμενε ο Ενάγοντας μέχρι να εγχειριστεί. Τα αντικειμενικά δεδομένα καθιστούν απίθανο και το ενδεχόμενο να είχε τραυματιστεί προτού αναλάβει καθήκοντα την ημέρα εκείνη, να το απέκρυψε και να προσποιήθηκε ότι είχε ατύχημα στην εργασία του για να φορτώσει τον τραυματισμό του στην Εναγόμενη. Φαίνεται πως ο Ενάγοντας εργάστηκε την ημέρα εκείνη 6 - 6½ ώρες πριν το χρόνο του ατυχήματος. Δεν θα πρέπει να ήταν σε θέση να εργαστεί αν είχε τέτοια βλάβη και κάποιος θα μπορούσε να αντιληφθεί ότι κάτι συνέβαινε. Εάν ο Ενάγοντας ισχυριζόταν πως είχε ατύχημα αμέσως ή σύντομα μετά που ανέλαβε καθήκοντα τότε θα υπήρχε πιο πρόσφορο έδαφος για να υποψιαστεί κάποιος ότι ήταν ήδη τραυματισμένος όταν πήγε στη δουλειά του. Σημειώνω τα πιο πάνω γιατί η Υπεράσπιση, χωρίς μαρτυρία προς οιαδήποτε κατεύθυνση, προσπάθησε να θέσει υπό αμφιβολία την εκδοχή του Ενάγοντα. Αποδέχομαι τη θέση του Ενάγοντα πως επεσυνέβηκε το ισχυριζόμενο ατύχημα και την εκδοχή του για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε. Εφόσον η εργασία του Ενάγοντα δεν περιοριζόταν μέσα στη μικρή κουζίνα στο πλύσιμο των μαγειρικών σκευών αλλά περιλάμβανε τη μεταφορά των λερωμένων και καθαρών σκευών από και προς τις κουζίνες του ξενοδοχείου, θα πρέπει να θεωρείται ως χώρος εργασίας του Ενάγοντα όχι μόνο η μικρή κουζίνα αλλά και το σύνολο των χώρων από τους οποίους θα έπρεπε να διέρχεται για να εκτελεί τα καθήκοντα του. Ο προθάλαμος του ανελκυστήρα στον όροφο της κουζίνας όπου επεσυνέβηκε το επίδικο ατύχημα ήταν χώρος από τον οποίο ο Ενάγοντας έπρεπε να διέλθει για να μεταφέρει τα μαγειρικά σκεύη και κατά τον ουσιώδη χρόνο πράγματι μετέφερνε λερωμένα μαγειρικά σκεύη από την κουζίνα για ξέπλυμα. Όπως μαρτύρησε ο Ν. Ευαγγέλου ο διάδρομος και ο προθάλαμος ήταν χώρος του προσωπικού και η μόνη οδός προς την κουζίνα. Εκτελούσε ο Ενάγοντας τα καθήκοντα του στο χώρο εργασίας του. Μετέφερνε τα μαγειρικά σκεύη με τον τρόπο που του είχε υποδειχθεί και με τα μέσα που είχαν τεθεί στη διάθεσή του προς το σκοπό τούτο. Ο Ν. Ευαγγέλου ανάφερε πως το πάτωμα ήταν αντιολισθητικό. Καμιά επιμέρους επεξήγηση για τις ιδιότητες του όπως το βαθμό αντιολισθητικότητας του. Η γενική αναφορά του μάρτυρα δεν οδηγεί οπουδήποτε. Είναι αναμενόμενο πως κατά την κατασκευή του ξενοδοχείου δεν θα τοποθετείτο γυαλιστό υλικό σε τέτοιους χώρους. Όμως, ακόμη και ένα αντιολισθητικό δάπεδο μπορεί να καταστεί ολισθηρό αν πέσουν σ΄ αυτό λιπαντικά υλικά ή άλλα υγρά με τέτοιες ιδιότητες. Θα μπορούσε κάποιος να πει πως όταν εργάζεσαι σε τέτοιο δάπεδο, και γνωρίζεις ότι έχει αντιολισθητικές ιδιότητες, πιο εύκολα ίσως θα πέσεις στην παγίδα και θα ολισθήσεις αν χωρίς να το ξέρεις ολισθητικά υλικά έχουν επιπέσει σ΄ αυτό. Η υπόθεση Χριστίνα Αντωνίου ν. Serendipity Ltd
(1991)1 A.A.Δ. 335 στην οποία με παρέπεμψε ο δικηγόρος του Ενάγοντα δεν είναι βοηθητική αναφορικά με το ζήτημα της τυχών ευθύνης της Εναγόμενης. Με την έφεση προσβαλλόταν η απόφαση καταμερισμού μέρους της ευθύνης στην εφεσείουσα - εργοδοτούμενη και ως εκ τούτου πέραν της αναφοράς στα ουσιώδη γεγονότα δεν εξετάστηκαν καθόλου οι αρχές πάνω στις οποίες η εφεσίβλητη - εργοδότρια είχε κριθεί υπεύθυνη. Άριστη καθοδήγηση παρέχει η υπόθεση Δήμος Λεμεσού ν. Χριστάκη Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 423 στην οποία παρέπεμψε η δικηγόρος της Εναγομένης. Αναφέρεται πως με βάση τις αρχές του Κοινοδικαίου ο εργοδότης έχει καθήκον προς εκείνους που εργοδοτεί να λαμβάνει λογικά μέτρα και φροντίδα για την ασφάλεια τους όπως υπαγορεύουν οι περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Οφείλει ο εργοδότης να λαμβάνει εύλογη φροντίδα κατά τη διεξαγωγή των εργασιών του ώστε να μην υποβάλλει αυτούς που εργοδοτεί σε αχρείαστο κίνδυνο. Έχει την υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη τη λογική ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί και την ανάγκη αποφυγής προβλεπτών κινδύνων. Δεν πρέπει να υποβάλλει τους εργοδοτούμενους σε οιονδήποτε κίνδυνο που ο εργοδότης μπορεί λογικά να προβλέψει και ενάντια στον οποίο μπορεί να προφυλαχθεί με μέσα ή βολικότητα και κόστος των οποίων δεν είναι παντελώς δυσανάλογη με τον υπόψη κίνδυνο. Μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη αποτελεί η υποχρέωση του να παράσχει και διατηρεί το χώρο της εργασίας ασφαλή (to provide safe place of work). Πρέπει να διατηρεί το χώρο της εργασίας τόσο ασφαλή όσο η άσκηση λογικής φροντίδας και επιδεξιότητας το επιτρέπει. Ο εργοδότης δεν υπέχει ευθύνης αν ο κίνδυνος είναι το αποτέλεσμα τελευταίας βλάβης (latent defect) που δεν θα μπορούσε να ανακαλυφθεί με την άσκηση λογικής φροντίδας και επιδεξιότητας από μέρους οιουδήποτε. Αναφέρεται στον Charlseworth on Negligence, 5η έκδοση, παράγρ. 205 (δική μου μετάφραση): «Πέραν από την κατασκευή του, ένας χώρος εργασίας μπορεί να καταστεί ανασφαλής συνεπεία μιας προσωρινής κατάστασης ή ενός εμποδίου που δημιουργείται σ΄ αυτόν. Σε τέτοιες περιπτώσεις το κριτήριο που εφαρμόζεται είναι κατά πόσο ένας λογικά σώφρων εργοδότης θα προκαλούσε ή θα επέτρεπε την ύπαρξη της κατάστασης για την οποία το παράπονο, έτσι τι συνιστά παράβαση του καθήκοντος σε κάθε δεδομένες περιστάσεις είναι ζήτημα βαθμού. Όμως αν ένα μέρος καταστεί ανασφαλή συνεπεία κάποιου προσωρινού ή κατ΄ εξαίρεση (σπάνιου) κινδύνου ... και η μόνη γνώση του κινδύνου ήταν από εργαζόμενους όχι τους επιστάτες τότε ο εργοδότης δεν έχει παραβεί το καθήκον του να παράσχει ασφαλή χώρο εργασίας, γιατί τέτοια γνώση, του κινδύνου, δεν μπορεί να του αποδοθεί.» Στην υπό εκδίκαση περίπτωση, ο χώρος εργασίας δεν ήταν αφ΄ εαυτού ανασφαλής. Κατέστηκε τέτοιος γιατί κάποιος εναπόθεσε τις σακούλες με τα αποφάγια στο συγκεκριμένο χώρο. Οι σακούλες είχαν τοποθετηθεί εκεί μερικά μόνο λεπτά προηγουμένως. 10 - 15 λεπτά πριν όταν ο Ενάγοντας είχε περάσει από εκεί δεν τις είδε και αποδέχομαι πως δεν ήταν τότε εκεί. Η εργοδότρια είχε καθαρίστριες για να καθαρίζουν τα δάπεδα. Αναφέρθηκε, δεν αμφισβητήθηκε και παρέμεινε αναντίλεκτο πως αυτό γινόταν στις 18:00 και στις 01:00 και θα μπορούσε και ενδιαμέσως κατ΄ εντολή του Ν. Ευαγγέλου ή του σεφ. Δεν υπάρχει μαρτυρία ότι ο Ν. Ευαγγέλου, ο σεφ ή οιοσδήποτε υπεύθυνος ή άλλος εργοδοτούμενος της Εναγόμενης είδε τις σακούλες ή και τα υγρά. Οι σακούλες δεν μπορεί να ήταν εκεί πέραν των 10 λεπτών (εφόσον ο Ενάγοντας ανέφερε 10 - 15 λεπτά τον δεσμεύει η ευνοϊκότερη για την άλλη πλευρά εκδοχή) και δεν αναμένεται κάποιος αρμόδιος να διέρχεται τους χώρους εργασίας τόσο συχνά ώστε να βεβαιώνεται ότι αυτοί διατηρούνται καθαροί και ασφαλείς. Εξηγήθηκε ο τρόπος μεταφοράς των σκουπιδιών με τον μεγάλο κάδο με τροχούς. Παρέμειναν αδιευκρίνιστα σημεία ως προς την προηγηθείσα εργασία. Κατά πόσο χρησιμοποιείται οποιοδήποτε μέσο για τη μεταφορά των σακούλων από την κουζίνα στο μεγάλο κάδο και κατά πόσο κατά τη διαδικασία αυτή ενδέχεται να πέσουν υγρά - λιπαρά στο δάπεδο της κουζίνας του διαδρόμου ή του προθαλάμου. Εν πάση περιπτώσει δεν καταδείχθηκε πως το σύστημα εργασίας για τη μεταφορά των σκουπιδιών, όπως ο Ενάγοντας το εφάρμοζε, θα μπορούσε να προκαλέσει και καταστήσει ανασφαλείς τους πιο πάνω χώρους. Είμαι της γνώμης πως υπό τας περιστάσεις δεν τεκμηριώνεται παράβαση του καθήκοντος της Εναγόμενης, έναντι των εργοδοτουμένων της περιλαμβανομένου και του Ενάγοντα, να διατηρεί ασφαλή τόπο εργασίας. Συζητήθηκε κατά τις αγορεύσεις τον ευπαιδεύτων δικηγόρων των διαδίκων κατά πόσο η δικογραφία (παραγρ. 2 της Έκθεσης Απαίτησης) επέτρεπε την εξέταση της ευθύνης της Εναγομένης ως κατόχου του χώρου όπου επεσυνέβηκε το επίδικο ατύχημα (occupier's liability). Είμαι της άποψης πως η θέση εγείρεται επαρκώς και ότι δεν έγινε ιδιαίτερη αναφορά κατά τη μαρτυρία ίσως να οφείλεται στο ότι ο ισχυρισμός πως η Εναγομένη ήταν η κάτοχος του χώρου ήταν παραδεχτός (παραγρ. 4 της Έκθεσης Υπεράσπισης). Σε κάθε περίπτωση όπως αναφέρεται στην London Graving Dock v. Horton
(1951)A.C. 737: «The duty of the master to his servant is higher than that of an invitor to an invitee». Το καθήκον του εργοδότη να διατηρεί το χώρο εργασίας ασφαλή είναι καθήκον που ο νόμος επιβάλλει στον εργοδότη προσωπικά. Ο εργοδότης δυνατόν, από την άλλη, να έχει ευθύνη εάν κριθεί εκ προστήσεως υπεύθυνος (vicariously liable) για αμελή πράξη ή παράλειψη υπηρέτη του δηλαδή κάποιου εργοδοτούμενου του, άλλου από αυτόν ο οποίος παραπονείται. Είναι το μόνο λογικό συμπέρασμα, και συνιστά εύρημα μου, πως κάποιος εργοδοτούμενος της Εναγόμενης, άλλος από τον Ενάγοντα, τοποθέτησε τις σακούλες με τα αποφάγια στο χώρο του προθάλαμου, ενεργώντας κατά τρόπο αμελή. Ήταν λογικά προβλεπτός ο κίνδυνος είτε κάποιος να επιπέσει στις σακούλες ή έχοντας υπόψη τη φύση των σκουπιδιών που περιείχαν (αποφάγια), σκουπίδια ή υγρά να κυλούσαν έξω στο δάπεδο και να προκαλέσουν το γλίστρημα και τραυματισμό κάποιου. Αναφορά σε καθήκοντα των υπαλλήλων της Εναγομένης γίνεται στην παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαίτησης ενώ στην παράγραφο 6 επικαλείται ο Ενάγοντας αμέλεια της Εναγόμενης και/ή των υπηρετών και/ή υπαλλήλων της στις δε λεπτομέρειες υπό στοιχεία (vii) και (ix) αναγράφεται πως «Παρέλειψαν να διατηρήσουν τα μέσα προσπέλασης και εξόδου εν σχέση με την εκτέλεση των εργασιών από τον Ενάγοντα σε ασφαλή κατάσταση» και «Παρέλειψαν να διατηρήσουν το πάτωμα δίπλα από τον ανελκυστήρα ελεύθερο από ουσίες που το καθιστούσαν ολισθηρό». Είμαι της άποψης πως έστω κατά τον όχι καλύτερο τρόπο εγείρεται με την Έκθεση Απαίτησης ζήτημα απόδοσης εκ προστήσεως ευθύνης στην Εναγόμενη για πράξη ή παράλειψη εργοδοτούμενου της. Εάν όχι, θα ήταν πιστεύω κατάλληλη περίπτωση να επιτραπεί η προσθήκη μιας πιο συγκεκριμένης λεπτομέρειας στην Έκθεση Απαίτησης ώστε να αποδίδεται η θετική πράξη της τοποθέτησης των σακούλων στο χώρο (βλ. με αντίθετες τις περιστάσεις την Δήμος Λεμεσού (πιο πάνω) σελ. 446). Καθ΄ όλη την ακροαματική διαδικασία ήταν η εμφανής υπόθεση του Ενάγοντα, και έτσι αντιμετωπίστηκε και από την Υπεράσπιση, ότι δηλαδή κάποιος εργοδοτούμενος της Εναγόμενης τοποθέτησε τις δύο σακούλες στον προθάλαμο και υγρά που ξέφυγαν από αυτές προκάλεσαν το γλίστρημα και την πτώση του Ενάγοντα. Ποτέ δεν τέθηκε άλλο ζήτημα, είτε θέμα φωτισμού είτε της κατασκευής του χώρου (βλ. σε αντιδιαστολή την Γενικός Εισαγγελέας κ.α. ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718, σελ. 1733). Βρίσκω πως το επίδικο ατύχημα και ο συνεπακόλουθος τραυματισμός του Ενάγοντα ήταν το αποτέλεσμα αμέλειας εργοδοτουμένου της Εναγόμενης και πως η Εναγόμενη ήταν εκ προστήσεως υπεύθυνη για την αμέλεια αυτή του εργοδοτουμένου της. Εφόσον ο Ενάγοντας απόδειξε την αμέλεια της Εναγόμενης που είχε ως αποτέλεσμα το ατύχημα που προξένησε τη βλάβη για την οποία παραπονείται, εναπόκειται στην Εναγόμενη, που ισχυρίστηκε συντρέχουσα αμέλεια από μέρους του Ενάγοντα, να αποδείξει πως ο Ενάγοντας επέδειξε αμέλεια για τη δική του ασφάλεια ώστε να του επιμεριστεί μέρος της ευθύνης για το ατύχημα. Δεν υπάρχει μαρτυρία για οποιαδήποτε ενέργεια του Ενάγοντα η οποία θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει από μέρους του αμέλεια. Το μόνο ζήτημα που βρίσκω να χρήζει επιμέρους αναφοράς είναι κατά πόσο όφειλε ο Ενάγοντας να είχε αντιληφθεί τα υγρά στο δάπεδο ώστε να αποφύγει να πατήσει σ΄ αυτά ή να πατήσει με επιπλέον προσοχή και πρόσθετες προφυλάξεις ώστε να μην ολισθήσει. Υπήρξε αμελής στο να μην αντιληφθεί τα υγρά; Ο Ενάγοντας είχε διέλθει από το χώρο εκείνο 10 - 15 λεπτά προηγουμένως και σακούλες δεν υπήρχαν εκεί και φυσικά ούτε και υγρά στο δάπεδο. Δεν διαφάνηκε πως οι σακούλες που τοποθετήθηκαν εκεί στο μεσοδιάστημα μέχρι που ξαναπέρασε ο Ενάγοντας από το χώρο ήταν ορατές σε κάποιο που προσέγγιζε τον προθάλαμο και ακολουθούσε την πορεία που ακολουθούσε ο Ενάγοντας. Υπόψη πρέπει να ληφθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κινείτο ο Ενάγοντας, ο οποίος έσπρωχνε τρόλεϊ ύψους 1 μ. περίπου με μαγειρικά σκεύη, που κυλούσε μπροστά του περιορίζοντας του το πεδίο όψεως και παρατήρησης. Είναι ακόμη αναμενόμενο πως ο Ενάγοντας θα είχε την προσοχή του στο να κυλά το τρόλεϊ με ασφάλεια προσέχοντας να το κατευθύνει σωστά και να μην το χτυπά είτε στους τοίχους είτε στις πόρτες και να προκαλεί ζημιές. Υπό αυτές τις συνθήκες είμαι της άποψης και είναι εύρημα μου πως ο Ενάγοντας δεν υπήρξε αμελής στο να μην αντιληφθεί έγκαιρα τα υγρά, τουλάχιστο δεν έχει αποδειχθεί πως είναι πιθανότερο παρά όχι να υπήρξε αμελής. Όπως προειπώθηκε ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε από συνάδελφο του στις Α' Βοήθειες του Νοσοκομείου Λεμεσού. Ανάφερε ο ίδιος πως εξετάστηκε, έγιναν ακτινογραφίες και του έδωσαν θεραπευτική αγωγή αναφέροντας του να επισκεφθεί την επομένη τα εξωτερικά ιατρεία. Δεν ειπώθηκε εις τι συνίστατο η θεραπευτική αγωγή ούτε παρουσιάστηκε ιατρικό πιστοποιητικό σε σχέση με την όποια μεταχείριση είχε ο Ενάγοντας στο Νοσοκομείο. Φαίνεται πως είχε εκδοθεί κάποιο πιστοποιητικό γιατί αντίγραφο δόθηκε στον ιατρό της Υπεράσπισης Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.3), όπως ο ίδιος σημειώνει στο δικό του πιστοποιητικό (Τεκμήριο 13). Την επόμενη ημέρα και εφόσον ο Ενάγοντας συνέχιζε να πονάει επισκέφθηκε κάποιο παθολόγο Χ"Aντωνά που του χορήγησε άδεια 15 ημερών και του είπε να επισκεφθεί τον ορθοπεδικό Ανδρέα Αδάμου. Επισκέφθηκε τον Α. Αδάμου αυθημερόν και ο τελευταίος του συνέστησε θεραπεία και του είπε ότι θα χρειαζόταν εγχείρηση. Παρουσιάστηκαν δύο πιστοποιητικά ασθενείας του ιατρού Α. Αδάμου (Τεκμήριο 1(Γ)) που καλύπτουν την περίοδο 17.9.2002 - 16.11.2002. Ο Α. Αδάμου διάγνωσε ρήξη του δεξιού δικέφαλου μυός και συστήνει για την πιο πάνω περίοδο άδεια απουσίας από την εργασία και ανάπαυση. Αναφέρει ο Ενάγοντας πως ενημέρωσε την Εναγόμενη για την κατάσταση της υγείας του οπόταν του ζητήθηκε να επισκεφθεί τον Δρ. Καννάβα. Και αυτός ο γιατρός του είπε ότι θα χρειαζόταν εγχείρηση. Κανένας από τους τρεις προαναφερθέντες γιατρούς δεν κλήθηκε ως μάρτυρας είτε για τον Ενάγοντα είτε για την Υπεράσπιση. Επειδή ο Α. Αδάμου καθυστερούσε να τον εγχειρήσει ο Ενάγοντας, κατόπιν συστάσεως γνωστών του, επισκέφθηκε τον Αλκιβιάδη Αλκιβιάδους (Μ.Ε.2) Ορθοπεδικό Τραυματολόγο Ειδικό Χειρούργο του χεριού επανορθωτικής χειρουργικής. Παρουσιάστηκαν δύο πιστοποιητικά του Α. Αλκιβιάδους. Ένα ημερομηνίας 9.10.2008 (μέρος του Τεκμήριου 1(Ε)) και ένα χωρίς ημερομηνία από το περιεχόμενο όμως του οποίου εξάγεται ότι συντάχθηκε την 23.8.2005 (Τεκμήριο 3). Καταγράφεται πως ο Ενάγοντας μετά από τραυματισμό υπέστηκε ρήξη του δεξιού δικεφάλου. Αποφασίστηκε άμεση χειρουργική επέμβαση στις 19.10.2002 για καθήλωση της μακράς κεφαλής του δικεφάλου. Έγινε γενική νάρκωση και τοποθετήθηκε βίδα τιτανίου. Ακολούθησε ακινητοποίηση για 4 εβδομάδες και στην συνέχεια φυσιοθεραπεία. Αναφέρεται πως η πορεία της ανάρρωσης για 6 μήνες ήταν ικανοποιητική. Την 20.9.2003, έντεκα μήνες μετά, έγινε δεύτερη χειρουργική επέμβαση για συρραφή του υπερακανθίου τένοντα του δεξιού ώμου που παρουσίαζε ρήξη και ακρωμυοπλαστική. Εξήγησε ο Α. Αλκιβιάδους πως ράβηκε μεν ο τένοντας όμως επειδή υπήρχε συρρίκνωση του, έγινε η ακρωμυοπλαστική ώστε να επιτευχθεί καλύτερο εύρος κινήσεων της άρθρωσης. Κατά την ακρωμυοπλαστική υπό γενική αναισθησία, ανοίγεται η άρθρωση. Έγινε ακινητοποίηση για έξι βδομάδες και στην συνέχεια ο Ενάγοντας ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Η αναφορά στα ιατρικά πιστοποιητικά του Α. Αλκιβιάδους σε ημερομηνία 20.10.2003 ως η ημερομηνία διενέργειας της εγχείρησης στον ώμο, είναι λανθασμένη. Η ορθή ημερομηνία είναι 20.9.2003 όπως μαρτύρησε ο Ενάγοντας και επιβεβαιώνεται από τιμολόγιο ημερομηνίας 21.9.2003 (μέρος του Τεκμηρίου 1 (Ζ)) της Πολυκλινικής Υγείας όπου έγινε η επέμβαση. Ήταν η θέση του Α. Αλκιβιάδους πως διαπίστωσε εξ' υπαρχής μέσω του κλινικού ελέγχου την ύπαρξη προβλήματος στον ώμο, όμως προχώρησε με άμεση προτεραιότητα να χειρουργήσει την ρήξη του δικεφάλου καθότι όσο καθυστερεί η επέμβαση ο μυς συρρικνώνεται. Η πιο πάνω θέση του Α. Αλκιβιάδους αμφισβητήθηκε έντονα. Για δύο λόγους. Πρώτον, το λεκτικό των πιστοποιητικών του έδιδε την εντύπωση πως ήταν μετά την ανάρρωση από την επέμβαση στο δικέφαλο που διαπιστώθηκε το πρόβλημα στον ώμο. Στο πιστοποιητικό της 9.10.2008 καταγράφεται πως: "Μετά ο ασθενής άρχισε να πονάει και έτσι στάληκε για MRI για έλεγχο του rotation cuff, όπου παρουσίαζε ρήξη". Στο παλαιότερο πιστοποιητικό αναφερόταν πως "O ασθενής εξακολουθούσε να πονάει και εστάλη για MRI έλεγχο όπου παρουσίασε ρήξη rotation cuff". Κατά δεύτερο λόγο η υπεράσπιση είχε ιατρική γνώμη την οποία και παρουσίασε μέσω του ορθοπεδικού Η. Γεωργίου ότι εφόσον διαπιστώνεται ρήξη δικέφαλου και ρήξη υπερακανθίου τένοντα στο ίδιο χέρι, τότε οι εγχειρήσεις πρέπει να γίνονται ταυτόχρονα. Τούτο εξυπηρετεί γιατί η περίοδος του μετεγχειρητικού πόνου, της ακινητοποίησης του χεριού, της κινησιοθεραπείας και της απουσίας από την εργασία του τραυματία είναι μία. Ο Α. Αλκιβιάδους είχε προβάλει σαν επιχείρημα για την μη επιλογή των ταυτόχρονων επεμβάσεων ότι η ακινητοποίηση στην περίπτωση του δικέφαλου είναι διαφορετική από αυτή του υπερακανθίου και υποστήριξε πως οι δύο αυτές εγχειρήσεις ποτέ δεν γίνονται μαζί. Στην πρώτη περίπτωση ο αγκώνας πρέπει να είναι σε ορθή γωνία και το χέρι εφάπτεται στον θώρακα ενώ στην δεύτερη ο βραχίονας είναι ανυψωμένος (απαγωγή του ώμου). Ο Η. Γεωργίου υιοθέτησε τις πιο πάνω θέσεις ακινητοποίησης όμως, κατά την εισήγησή του, αμφότερες θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν αφού στην περίπτωση του δικέφαλου ότι επιβάλλεται είναι η ορθή γωνία του αγκώνα ενώ το χέρι εφάπτεται του θώρακα απλά για βολικότητα. Κατέληξα στο να αποδεχτώ τις θέσεις του Α. Αλκιβιάδους και τις εξηγήσεις που έδωσε. Τα πιστοποιητικά του είναι συνοπτικά και επί της ουσίας του ιατρικού ζητήματος που εγείρεται. Φαίνεται πως ο ιατρός δεν έχει ιδιαίτερη εμπειρία με τις δικαστικές διαδικασίες και ούτε φαίνεται να το επιθυμεί. Διαφέρουν τα πιστοποιητικά του από κάποια κατά παραγγελία πολυσέλιδα πιστοποιητικά από τα οποία κατακλύζονται τα Δικαστήρια μας. Το πρώτο πιστοποιητικό συντάχθηκε στις 23.8.2005 μετά και την δεύτερη εγχείρηση και δεν υπήρχε προγενέστερο. Ο ιατρός δεν ήταν δεσμευμένος να αναφέρει οτιδήποτε. Εάν υπήρχε σκοπιμότητα είχε την ευχέρεια να το διαμορφώσει ανάλογα. Στο δεύτερο πιστοποιητικό που συντάχθηκε πρόσφατα (9.10.2008) όχι μόνο δεν γίνεται προσπάθεια διόρθωσης της εικόνας αλλά το λεκτικό του είναι ακόμη πιο υποβοηθητικό στο πρώτο επιχείρημα της υπεράσπισης αφού αναφέρει πως "Μετά ο ασθενής άρχισε να πονάει.." ενώ στο προηγούμενο καταγράφετο πως "O ασθενής εξακολουθούσε να πονάει..". O H. Γεωργίου υποστήριξε πως η γνώμη της πλειοψηφίας την οποία και ο ίδιος ασπάζεται είναι πως η ρήξη του δικεφάλου εάν δεν προκαλεί λειτουργική αναπηρία δεν αντιμετωπίζεται χειρουργικά. Η αποκατάσταση είναι σε 6 εβδομάδες ενώ αν χειρουργηθεί η αποκατάσταση είναι σε 3 μήνες με ακινητοποίηση σε ειδικό νάρθηκα για 4 - 6 εβδομάδες. Σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά πόσο αναφέρεται σε πλήρη ή μερική ρήξη, ο Η. Γεωργίου διευκρίνισε ότι τα πιο πάνω ισχύουν όταν έχουμε ολική ρήξη ενώ αν η ρήξη είναι μερική τότε δεν αντιμετωπίζεται χειρουργικά. Υπέβαλα την πιο πάνω ερώτηση αφού είχα διέλθει απόσπασμα του συγγράμματος "Campbell's Operative Orthopaedic" 7η Εκδοση, Τόμος 3 (Τεκμήριο 15) που ο Η. Γεωργίου παρουσίασε ως υποστηρικτικό της άποψης του. Αναγράφεται εκεί πως όταν η ρήξη του δικεφάλου είναι μερική, μη χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να είναι αρκετή. Όταν όμως ο αύλακας είναι καταφανής ή η ρήξη είναι 2 - 3 εβδομάδων (several weeks old) η χειρουργική επέμβαση συστήνεται. Ότι άλλο καταγράφεται, που φαίνεται να εμπλέκει και τους μυς του ώμου, είναι πως συστήνεται η συντηρητική αντιμετώπιση όταν δεν υπάρχει εκτιμητέα αδυναμία είτε στην κίνηση του αγκώνα ή στην απαγωγή του ώμου. Ο Η. Γεωργίου ανάφερε πως όταν προσπάθησε να διαπιστώσει το παθητικό εύρος των κινήσεων του ώμου του Ενάγοντα, ο τελευταίος προκαλούσε μυϊκό σπασμό και παρεμπόδιζε τον ιατρό από του να ανασηκώσει το χέρι του. Ο Η. Γεωργίου επικαλέστηκε την πείρα του στο να καταλάβει πως ο Ενάγοντας προσποιείτο ότι πονούσε και δεν μπορούσε. Ο Ενάγοντας είπε πως ο Η. Γεωργίου του γύρισε το χέρι και τον έκαμε να κλαίει από τον πόνο. Τα πιο πάνω αφορούν την πρώτη εξέταση από τον Η. Γεωργίου που έγινε την 10.1.2003 (βλ. Τεκμήριο 13, σελ. 3, παραγρ. iii) πριν την μαγνητική τομογραφία. Φαίνεται πως πράγματι ο Ενάγοντας είχε πρόβλημα στον ώμο γι΄ αυτό και πονούσε είτε λιγότερο είτε περισσότερο. Αποδέχομαι τις θέσεις του Α. Αλκιβιάδους πως διαπίστωσε εξ υπαρχής πως πέραν της ρήξης του δικεφάλου, ο Ενάγοντας είχε πρόβλημα και στον ώμο και πως ήταν ορθή ιατρική επιλογή να αντιμετωπίσει αμφότερες τις βλάβες χειρουργικά και να χειρουργήσει την κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Ανάφερε ο Α. Αλκιβιάδους πως ο υπερακάνθιος τένοντας του Ενάγοντα ήταν εκφυλισμένος λόγω ηλικίας. Όλοι έχουν εκφυλίσεις μετά τα 30 τους χρόνια. Ο τένοντας χάνει την ελαστικότητα του και είναι πιο τρωτός παρά πριν στους τραυματισμούς. Ίσως ένα παιδί που θα είχε το ατύχημα του Ενάγοντα να μην πάθαινε ρήξη του υπερακανθίου τένοντα. Ότι επρόκειτο για ρήξη συνεπεία κάκωσης στον εκφυλισμένο τένοντα και όχι εκφυλιστική ρήξη διαπίστωσε ο Α. Αλκιβιάδους και από τη μαγνητική τομογραφία (Τεκμήριο 2) που του εδόθηκε και παρατήρησε και κατά την παρουσία του στο εδώλιο του μάρτυρα. Ρωτήθηκε ο Α. Αλκιβιάδους αν το είδε όταν χειρούργησε τον Ενάγοντα για να απαντήσει με κάθε ειλικρίνεια πως δεν θα μπορούσε να θυμάται. Ο Η. Γεωργίου επροεκλήθηκε κατά την αντεξέταση του να αναφέρει τι βλέπει στη μαγνητική τομογραφία. Ανάφερε πως εναπόκειται στον ακτινολόγο να την διαβάσει και πως ο ίδιος βασίζεται στις εκθέσεις του ακτινολόγου. Του υποβλήθηκε πως παρουσιαζόταν εγκάρσια ρήξη και περιορίστηκε να πει πως ο ακτινολόγος δεν την χαρακτήρισε έτσι. Είπε ο Η. Γεωργίου πως πιθανότερο η ρήξη στον υπερακάνθιο τένοντα να οφειλόταν στις εκφυλιστικές αλλοιώσεις αλλά, πρόσθεσε, δεν θα μπορούσε να αποκλείσει να επήλθε η μερική ρήξη από κάκωση. Ίσως να είχε ακόμα λίγες ίνες, ανάφερε, που να απεκόπησαν με το χτύπημα. Εντούτοις στη συμπληρωματική σελίδα της δεύτερης έκθεσης του, άνευ ημερομηνίας (Τεκμήριο 18), αναφέρει θετικά ότι επρόκειτο για εκφυλιστικής αιτιολογίας. Ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις του υπερακάνθιου τένοντα του Ενάγοντα ήταν μετρίου βαθμού (moderate) ήταν κοινό έδαφος των Α. Αλκιβιάδους και Η. Γεωργίου. Άλλωστε αυτό καταγράφεται και στην έκθεση της μαγνητικής τομογραφίας (Τεκμήριο 16). Νομίζω είναι λογικό πως προτού οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προκαλέσουν, χωρίς κάκωση, ρήξη του τένοντα, θα πρέπει αυτές να καταστούν σοβαρού ή μεγάλου βαθμού. Τέτοιες δεν διαπιστώθηκαν στον Ενάγοντα. Αποδέχομαι τη θέση του Α. Αλκιβιάδους πως επρόκειτο για τραυματική ρήξη που επεσυνέβηκε σε τένοντα που είχε μέτριου βαθμού εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Ο Ενάγοντας μαρτύρησε πως μετά το επίδικο ατύχημα δεν ξανακτύπησε. Παλαιότερα, το 1970 είχε κάποιο τραυματισμό στο πόδι που δεν σχετίζεται με κανένα τρόπο με τις επίδικες σωματικές βλάβες. Αποδέχομαι πως κανένα άλλο ατύχημα δεν σχετίζεται με τις επίδικες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα. Καταλήγω πως οι βλάβες του Ενάγοντα τόσο στο δικέφαλο όσο και στον υπερακάνθιο τένοντα ήταν το αποτέλεσμα του επίδικου ατυχήματος. Παρενθετικά σημειώνω πως από τη στιγμή η Υπεράσπιση παραδέχεται τις ειδικές ζημιές που αφορούν την εγχείρηση στον ώμο ως τέτοιες (στοιχεία 7, 8 και 9 των λεπτομερειών ειδικών ζημιών) είναι ανακόλουθο να διατείνεται πως η σχετική βλάβη δεν συνδέεται με το επίδικο ατύχημα. Όταν υπάρχει παραδοχή κάποιας ειδικής ζημιάς σημαίνει ότι παραδέχεσαι πως αυτή είναι σχετική με το επίδικο ζήτημα και ότι αναλαμβάνεις, στην περίπτωση που κριθείς υπόλογος επί της ευθύνης, να την πληρώσεις. Διαφορετικά είναι να αποδέχεσαι ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε το έξοδο μόνο, ώστε να μην απαιτείς να αποδείξει το ύψος της δαπάνης και να επιφυλάσσεσαι ότι η δαπάνη δεν σχετίζεται με το επίδικο ατύχημα. Ο Α. Αλκιβιάδους υποστήριξε με γενική αναφορά πως συνολική περίοδος αδείας ασθενείας ενός έτους ήταν απαραίτητη και δικαιολογημένη. Στην ουσία όμως επρόκειτο για δέκα μήνες, έξι και τέσσερις μήνες αντίστοιχα. Ο Η. Γεωργίου είπε πως τρεις μήνες μετά την εγχείρηση στο δικέφαλο και τέσσερις μετά την επέμβαση στον υπερακάνθιο ήταν αρκετοί. Αποδέχομαι τη θέση του θεράποντος ιατρού ο οποίος χειρίστηκε την περίπτωση του Ενάγοντα και ήταν σε καλύτερη θέση να γνωματεύσει επί του ζητήματος. Άλλωστε, συνέχισε να παρακολουθεί τον Ενάγοντα και ήταν γνώστης της εξέλιξης του. Ο Η. Γεωργίου εξέτασε μια φορά τον Ενάγοντα μέσα στην περίοδο του χρόνου αυτού. Ο Ενάγοντας παραπονείται πως δεν μπορεί να ανυψώσει το δεξί του χέρι ούτε να σηκώσει με αυτό βάρος. Έχει, ανέφερε, πόνους καθημερινά και λαμβάνει παυσίπονα. Στις 23.8.2005 ο Α. Αλκιβιάδους κατέγραψε πως ο Ενάγοντας παρουσίαζε άλγος στο δεξιό ώμο και περιορισμό των κινήσεων και θα έπρεπε να αποφεύγει βαριές εργασίες. Στις 9.10.2008 κατέγραψε πως ο Ενάγοντας παραπονείτο για συνεχείς πόνους του δεξιού ώμου και περιορισμό των κινήσεων του ενώ κατά την κίνηση του διαπιστώνετο κριγμός. Κατά τη μαρτυρία του ο Α. Αλκιβιάδους ανάφερε πως δικαιολογούνται πόνοι και σήμερα. Ο δικέφαλος μυς του δεξιού χεριού του Ενάγοντα είναι φυσιολογικός. Το πρόβλημα είναι στον ώμο. Υπάρχει περιορισμός στην ανύψωση του δεξιού άνω άκρου. Ο ενάγοντας μπορεί να ασκεί όχι βαριά εργασία για μερικές ώρες ημερησίως, όχι οκτάωρο. Ο Η. Γεωργίου μαρτύρησε πως μετά την αποθεραπεία του ο Ενάγοντας είχε βαθμό δυσκαμψίας αλλά ήταν ικανός για εργασία που δεν απαιτούσε ανύψωση του δεξιού χεριού πάνω από το κεφάλι. Θα μπορούσε να πλένει πιάτα. Κάποια αδυναμία στις κινήσεις με το χέρι κάτω από το ύψος του ώμου θα δικαιολογείτο μετά από παρατεταμένη δραστηριότητα. Δεν θα ήταν επικίνδυνο να σηκώνει βάρη. Έχω την εντύπωση πως ο Η. Γεωργίου υποβαθμίζει τα κατάλοιπα στον Ενάγοντα και τους περιορισμούς του. Στο δεύτερο πιστοποιητικό του ημερομηνίας 18.11.2005 (Τεκμήριο 14) που αφορά τη δεύτερη εξέταση του Ενάγοντα ο Η. Γεωργίου καταγράφει πως υπήρχε μέτριου βαθμού ελάττωση όλων των κινήσεων της άρθρωσης του δεξιού ώμου, με τις παθητικές κινήσεις απαγωγής και κάμψης να είναι κατορθωτές μέχρι το επίπεδο των 100 μοιρών περίπου σε φυσιολογικό εύρος 180 μοιρών. Καταγράφεται ακόμα πως κατά την ψηλάφηση διαπιστώνετο κριγμός. Στο άχαρο δικαστικό έργο της αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας εις χρήμα βοηθητική είναι η αναφορά σε αποφάσεις των Δικαστηρίων μας όπου επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για παρόμοιους όσο το δυνατό τραυματισμούς και με ανάλογες συνέπειες. Η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει και συνέπεια και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα (βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ v. Μαρίνου Σάββα
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. 590). Υπόψη πρέπει να λαμβάνεται η τάση της νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789) τάση που αντανακλά τη μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μαυροπετρής v. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66), Καθίσταται αντιληπτό πως για το ζήτημα ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δίδεται σε πρόσφατες αποφάσεις. Αναφορικά με το ύψος των γενικών αποζημιώσεων, αμφότεροι οι δικηγόροι των διαδίκων παρέπεμψαν στην Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Λάμπρου Αθηνάκη
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 844 εισηγούμενοι όμως διαφορετικά ποσά ως αποζημίωση για τον Ενάγοντα. Η πιο πάνω υπόθεση αφορά ρήξη του υπερακανθίου τένοντα, όπως και η παρούσα περίπτωση, πλην όμως στην Συκοπετρίτης ο κύριος τραυματισμός του εφεσίβλητου ήταν το συντριπτικό κάταγμα της μεσότητας της δεξιάς κλείδας που χειρουργήθηκε υπό γενική νάρκωση και τοποθετήθηκε στον εφεσίβλητο πλάκα με βίδες και οστικό μόσχευμα. Ομοιάζουν οι περιπτώσεις ως προς τα κατάλοιπα, δηλαδή οι τραυματίες δεν θα μπορούσαν να ασχοληθούν με βαριά χειρονακτική εργασία αλλά θα μπορούσαν να ασχολούνται με ελαφριά εργασία η οποία να μην απαιτεί τη μεταφορά βαρών. Ότι άλλο πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι πως έχουν παρέλθει σχεδόν 6 χρόνια από τον πιο πάνω επιδικασμό πρωτοδίκως (21.2.2003) ενώ ο Ενάγοντας είναι νεότερο άτομο από τον εφεσίβλητο στην Συκοπετρίτης που ήταν 62 ετών. Ο Ενάγοντας ήταν 51½ ετών κατά το ατύχημα (γεννήθηκε την 19.1.1951). Είμαι της άποψης πως το ορθό και δίκαιο ποσό γενικών αποζημιώσεων είναι αυτό των €20.000. Μετά την περίοδο της ανάρρωσης του, ο Ενάγοντας δεν επεδίωξε να επιστρέψει στην εργασία του. Δεν θα μπορούσε να εργαστεί, ανάφερε, και δεν θα τον δέχονταν πίσω. Πριν την εργοδότηση του στην Εναγόμενη εργαζόταν ως καλουπσιής. Αν η βλάβη ήταν στο αριστερό χέρι, ανάφερε, θα επέστρεφε στο σκεπάρνι. Προδήλως είναι δεξιόχειρας. Πρωτοενεγράφηκε ως άνεργος στο Γραφείο Εργασίας την 27.10.2006 (βλ. Βεβαίωση Τεκμήριο 1(κ)). Δεν εξήγησε γιατί δεν το έπραξε πιο πριν παρόλο που η κατάσταση της υγείας του το επέτρεπε. Παρατηρώ πως η παρούσα αγωγή ορίστηκε για πρώτη φορά για οδηγίες στις 26.10.2006 και ίσως το γεγονός να σχετίζεται. Του προσφέρθηκε εργασία και από τον Νοέμβριο του 2006 μέχρι την 18.4.2008 που απολύθηκε εργαζόταν ως εισπράκτορας στον σκυβαλλότοπο Φασούλλας για τρεις ώρες ημερησίως με καθαρό μισθό €341,72 (£200) το μήνα (Τεκμήριο 1(Ι)). Έκτοτε είναι γραμμένος ως άνεργος στο Γραφείο Εργασίας. Τον έστειλαν σε διάφορες εργασίες αλλά δεν τον προσέλαβαν. Δηλώνει πρόθυμος να εργαστεί, ίσως ως νυχτοφύλακας ή σε χώρο στάθμευσης, έχει οικονομική ανάγκη ανάφερε. Αφότου ο Ενάγοντας εγγράφηκε ως άνεργος του προσφέρθηκε σχεδόν αμέσως εργασία, την οποία και διατήρησε για 1½ περίπου έτος. Θα έπρεπε να είχε αποταθεί για εργασία πολύ πιο πριν και δεν μπορεί να αποζημιωθεί για την περίοδο αφότου ανάρρωσε και μέχρι το Νοέμβριο του 2006 με το σύνολο των μισθών που είχε απωλέσει. Προφανώς γι΄ αυτό ο δικηγόρος του, κατά την τελική του αγόρευση, ζήτησε για μόνο ένα έτος, όσο και η αναρρωτική άδεια του Ενάγοντα, πλήρως τους μισθούς που ο Ενάγοντας απώλεσε. Ο Ενάγοντας παρουσίασε τον εαυτό του ικανό για εργασία που σχεδόν επιτελείται με την απλή παρουσία του σε κάποιο χώρο. Η πραγματικότητα όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Α. Αλκιβιάδους, την οποία και αποδέχομαι, είναι πως μπορεί να εκτελεί εργασίες πλην των βαριών εργασιών και για λίγες ώρες. Άλλωστε ότι δικογραφεί στην Έκθεση Απαίτησης του είναι πως πρέπει να αποφεύγει βαριές εργασίες (παραγρ. (ε) των λεπτομερειών σωματικών βλαβών του Ενάγοντα). Θα πρέπει ωστόσο να ληφθούν υπόψη οι πραγματικότητες. Η ηλικία και μόρφωση του Ενάγοντα και η δυσκολία που αντιμετώπιζε και αντιμετωπίζει για να προτιμηθεί από κάποιο εργοδότη. Είναι κατανοητό πως θα προτιμηθεί στις εργασίες που νεότερα άτομα και χωρίς προβλήματα ανικανότητας απορρίπτουν όπου δηλαδή ο εργοδότης δεν ανευρίσκει ένα υγιή νεότερο άτομο. Αυτές είναι οι εργασίες που δεν έχουν πολλές απαιτήσεις και που δεν προσφέρουν ικανοποίηση στον εργοδοτούμενο, όπου ένα νεότερο πρόσωπο θα έπληττε. Χωρίς να υποτιμάται οιαδήποτε εργασία και αν μου επιτρέπεται ο χαρακτηρισμός θα έλεγα περιθωριακή εργασία, της φύσης αυτής όπου απασχολείτο για 18 μήνες, είναι ότι θα μπορούσε να προσδοκεί ο Ενάγοντας. Βρίσκω πως δεν θα ήταν ικανός να διεκπεραιώνει την εργασία που είχε στην Εναγόμενη αν αυτή του προσφερόταν. Ο Η. Γεωργίου μίλησε για πλύσιμο πιάτων. Εκτιμώ πως το πλύσιμο μαγειρικών σκευών ξενοδοχείου που προϋποθέτει το ανασήκωμα λαμαρίνων κλπ που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή εδεσμάτων για πολλά άτομα είναι κάτι το διαφορετικό. Περαιτέρω η εργασία περιλάμβανε τη μεταφορά σακούλων σκουπιδιών με αποφάγια και τη χρήση μεγάλου κάδου τον οποίο θα έπρεπε να μετακινεί εκτός του ξενοδοχείου. Οι λεπτομέρειες Ειδικών Ζημιών υπό στοιχεία 1 και 4 μέχρι 13 στο σύνολο τους €3.250,03 (£1.902,16) έγιναν παραδεκτές. Αμφισβητήθηκε η απώλεια απολαβών του Ενάγοντα μέχρι τη δίκη και για το μέλλον. Έγινε, ωστόσο, παραδεκτό πως ο Ενάγοντας είχε ακάθαρτο μισθό £631 μηνιαία. Του αποκόπτετο ως εισφορά στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ποσοστό 6,3% και ως εισφορά σε Συντεχνία ποσοστό 1%. Ο καθαρός μηνιαίος μισθός του ήταν συνεπώς €999,42 (£584,99). Μαρτύρησε ο Ενάγοντας πως μέχρι τον Οκτώβριο του 2002 πληρωνόταν από την Εναγόμενη. Παρέδιδε την επιταγή του των Κοινωνικών Ασφαλίσεων και του καταβαλλόταν ο πλήρης μισθός του. Ότι αυτό συνέβαινε για τρεις μήνες επιβεβαίωσε ο Κ. Κυριάκου. Η επιταγή των Κοινωνικών Ασφαλίσεων ήταν περίπου το 75% του μισθού του Ενάγοντα. Η απώλεια εισοδημάτων από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι την ημέρα της δίκης μπορεί να επιδικαστεί υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Η απώλεια πρέπει να εξειδικεύεται στη δικογραφία και όπου απαιτείται η αξίωση να τροποποιείται (βλ. Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718, σελ. 1739, Fysco Constructing Co Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, σελ. 1030 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049). Οι απώλειες απολαβών του Ενάγοντα μέχρι σήμερα έχουν δικογραφηθεί ως ειδικές αποζημιώσεις (παραγρ. 2 και 3 των Λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών) έστω ως πρόγνωση (η παραγρ. 3) αφού τη δεδομένη στιγμή αφορούσαν το μέλλον. Είναι κοινό έδαφος πως τους πρώτους τρεις μήνες μετά το επίδικο ατύχημα, ο Ενάγοντας πληρώθηκε πλήρως το μισθό του από την Εναγόμενη, που όμως παρέλαβε από τον Ενάγοντα τρεις επιταγές του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, επίδομα του Ενάγοντα για τους ρηθέντες μήνες, και τις οποίες προδήλως εξαργύρωσε προς όφελος της. Ο δικηγόρος του Ενάγοντα ζήτησε, κατά την τελική του αγόρευση, όπως τα ποσά των επιταγών του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων επιδικαστούν να πληρωθούν από την Εναγόμενη στον Ενάγοντα. Το άρθρο 65(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 προνοεί πως: «
- Κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που πρέπει να πληρωθεί εξαιτίας αστικού αδικήματος δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό- (α) ................................ (β) το οποίο καταβλήθηκε ή το οποίο πρέπει να καταβληθεί από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα σε ασφαλισμένο πρόσωπο συνεπεία των ίδιων περιστάσεων οι οποίες δημιουργούν τη νομική υποχρέωση για αποζημίωση σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα.» Εάν ο Ενάγοντας δεν πληρωνόταν τους τρεις μηνιαίους μισθούς του από την Εναγόμενη, αυτοί θα του επιδικάζονταν και δεν θα λαμβάνονταν υπόψη ότι είχε λάβει το 75% αυτών από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αν η Εναγόμενη του πλήρωνε τη διαφορά του 25% θα καλείτο να πληρώσει το υπόλοιπο. Η Εναγόμενη του πλήρωσε ολόκληρους τους μισθούς, λανθασμένα όμως και χωρίς νόμιμη αιτία παρέλαβε και εισέπραξε τις επιταγές του Ταμείου χωρίς να τις δικαιούται. Το ζήτημα όπως διαμορφώθηκε δεν καλύπτεται από τη δικογραφία. Δεν υπάρχει αξίωση για συγκεκριμένο ποσό που εκ λάθους καταβλήθηκε και πρέπει να επιστραφεί. Όσον αφορά την αξίωση για απώλεια απολαβών για τους πρώτους τρεις μήνες, αυτή δεν μπορεί να επιτύχει αφού ο Ενάγοντας πληρώθηκε αυτούς πλήρως από την Εναγόμενη. Πέραν του πλαισίου της παρούσας αγωγής, πρόκειται για χρήματα τα οποία ο Ενάγοντας δικαιούται να του επιστραφούν και ίσως η Εναγόμενη να θελήσει να του τα αποδώσει προς αποφυγή άλλων διαδικασιών. Ο Ενάγοντας πληρώθηκε πλήρως και τον Οκτώβριο του
- Δικαιούται τους μισθούς του για έξι μήνες που ανάρρωνε από την πρώτη εγχείρηση και για άλλους τέσσερις μήνες όταν ανάρρωνε από τη δεύτερη εγχείρηση, στο σύνολο €9.994,
- Αυτό μας οδηγεί στον Απρίλιο του
- Ενδιάμεσα των δύο επεμβάσεων υπήρχε μια περίοδος πέντε μηνών που δεν μπορεί να λογιστεί ως περίοδος ανάρρωσης, απλά ο Ενάγοντας μετά την ανάρρωση του από την πρώτη εγχείρηση καθυστέρησε να υποβληθεί στη δεύτερη. Από τον Απρίλιο του 2004 θα μπορούσε να εργάζεται. Είπα και πιο πάνω πως δεν μπορεί να επικροτηθεί για την αργοπορία του να εγγραφεί ως άνεργος οπόταν από τον Απρίλιο του 2004 μέχρι σήμερα θα δικαιούται στην διαφορά του μισθού που κέρδιζε στην Ενάγουσα και αυτού που μπορούσε και για 18 μήνες πράγματι κέρδιζε, δηλαδή €657,70 μηνιαίως (€999,42 μείον €341,72) στο σύνολο €36.831,20 (56 x €657,70). Ο Ενάγοντας είναι σήμερα
- Ο πολλαπλασιαστής 2 που ζήτησε ο δικηγόρος του με την τελική του αγόρευση είναι λογικός και υιοθετείται από το Δικαστήριο. Οπόταν οι μελλοντικές του απώλειες απολαβών καθορίζονται σε €15.784,80 (24 x €657,70). Το ζήτημα του τόκου πραγματεύεται η υπόθεση Miller Rosa Maria v. Ute Petek
(1999)1 (Γ) Α.Α.Δ.2091 όπου μνημονεύεται η Φοινικαρίδης και άλλοι ν. Γεωργίου και άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ.
- Πέραν της πρόβλεψης του Νόμου (άρθρο 58Α του Κεφ.148) στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Το επίδικο ατύχημα επεσυνέβηκε την 3.8.
- Η δεύτερη εγχείρηση του Ενάγοντα διενεργήθηκε στις 20.9.2003 και σύμφωνα με τον θεράποντα γιατρό η περίοδος ανάρρωσης του Ενάγοντα ήταν 4 μήνες. Από τον Φεβρουάριο με Μάρτιο του 2004 θα μπορούσε ο Ενάγοντας να προχωρήσει στην καταχώριση της αγωγής του. Αντί τούτου η Αγωγή καταχωρίστηκε στις 9.3.2006 με αργοπορία περί τα 2 έτη. Είναι ορθό και δίκαιο όπως η καθυστέρηση, για την οποία δεν προσφέρθηκε ουσιαστική δικαιολογία, ληφθεί υπόψη κατά τον καθορισμό της ημερομηνίας από την οποία ο τόκος για κάθε στοιχείο των αποζημιώσεων θα πρέπει να αρχίσει να υπολογίζεται. Οι γενικές αποζημιώσεις που κανονικά θα έφεραν τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος θα φέρουν τόκο από 3.8.
- Στη συμφωνία για τις ειδικές αποζημιώσεις δεν συμφωνήθηκε ο τόκος. Το ορθό είναι κάθε δαπάνη να φέρει τόκο από την ημερομηνία που ο Ενάγοντας υπέστηκε αυτή. Θα ήταν όμως αχρείαστη πολυπλοκότητα να καθοριστεί ξεχωριστή ημερομηνία για κάθε κονδύλι. Οι συμφωνηθείσες αποζημιώσεις αφορούσαν έξοδα που ο Ενάγοντας υπέστη την περίοδο από το δυστύχημα μέχρι και την ανάρρωση του. Η μέση της περιόδου αυτής είναι ο Μάιος του
- Είναι συνεπώς ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος από 1.6.
- Καθ΄ όσον αφορά τις απώλειες απολαβών μέχρι σήμερα ο μέσος χρόνος είναι ο Δεκέμβριος του 2005 οπόταν ο τόκος θα επιδικαστεί από 1.1.
- Το ποσό της απώλειας μελλοντικών απολαβών θα φέρει τόκο από σήμερα βλ. Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.218 και Ανδρέου ν. Θεμιστοκλέους
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.355). Ως εκ των ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €75.866,03 με τόκο 8% ετησίως επί ποσού €20.000 από 3.8.2004, επί ποσού €3.250,03 από 1.6.2005, επί ποσού €36.831,20 από 1.1.2008 και επί ποσού €15.784,80 από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης όπως τούτα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ) .................. Χ. Μαλαχτός, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΔ, ΜΚ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Εργατικό ατύχημα - Αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο