NOVICHKOVA DARIA ν. Θέμη Βλάμη, Αρ. Αγωγής 4036/05, 27.1.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2009:A19 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 4036/05 Μεταξύ: NOVICHKOVA DARIA, από τη Ρωσία Ενάγουσας και Θέμη Βλάμη, από τη Λεμεσό Εναγόμενου ---------------------------------- Ημερομηνία: 27.1.2009 Για Ενάγουσα: κ. Μ. Κυπριανού, κ. Π. Κυπριανού για ν΄ ακούσει απόφαση Για Εναγόμενο: κα Στ. Ερωτοκρίτου, κ. Π. Κωνσταντίνου για ν΄ ακούσει απόφαση Α Π Ο Φ Α Σ Η Την 18.3.2005 επεσυνέβηκε τροχαίο δυστύχημα στην οδό Σπύρου Κυπριανού στη Λεμεσό κατά το οποίο τραυματίστηκε η Ενάγουσα η οποία επέβαινε ως συνοδηγός σε αυτοκίνητο. Με την αγωγή της αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που υπέστηκε. Ο Εναγόμενος, οδηγός άλλου αυτοκινήτου το οποίο συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε η Ενάγουσα, με δήλωση της δικηγόρου του παραδέχτηκε ευθύνη (όχι εξ ολοκλήρου) για την πρόκληση του δυστυχήματος ως επίσης ότι η Ενάγουσα δεν έφερε καμιά ευθύνη. Στην απουσία άλλου Εναγόμενου στην αγωγή η Ενάγουσα δικαιούται σε πλήρη αποζημίωση από τον Εναγόμενο. Με τη σύγκρουση η Ενάγουσα ένοιωσε να πνίγεται. Αισθανόταν να μην μπορεί να πάρει αέρα. Όταν την έβγαλαν από το αυτοκίνητο είχε τρομερούς πόνους στην πλάτη και στα πόδια και δεν μπορούσε, ανάφερε, να ισιώσει το σώμα της. Μεταφέρθηκε από τον χώρο του δυστυχήματος στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων (ΤΕΠΑ) του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού με ασθενοφόρο. Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 14.9.2005 του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού που υπογράφεται από τον Δρ Μ. Κάκα (Τεκμήριο 2) παρουσιάστηκε από κοινού για την αλήθεια του περιεχομένου του. Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 16.11.2005 του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού που υπογράφεται από τον Δρ Β. Λανίτη (Τεκμήριο 1) παρουσιάστηκε επίσης από κοινού για την αλήθεια του περιεχομένου του με την υπεράσπιση να επιφυλάσσεται και να μην αποδέχεται ως ανταποκρίνουσα στην αλήθεια την τελευταία παράγραφο αυτού («Πορεία»). Κατά την εισαγωγή της στο ΤΕΠΑ η Ενάγουσα έφερε κακώσεις στο πρόσωπο με θλαστικό τραύμα στη δεξιά υπερόφρυα χώρα που εράβηκε και αιμάτωμα περιοφθαλμικά δεξιά, κάκωση κοιλιάς με εκχυμώσεις κοιλιάς και αριστερής λαγόνιας ακρολοφίας με έντονη ευαισθησία στη ψηλάφηση στο κατώτερο μέρος της κοιλιάς. Εφερε ακόμη κάταγμα οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης Ο
- Η Ενάγουσα είχε τις αισθήσεις της, ήταν προσανατολισμένη τα δε ζωτικά της σημεία ήταν φυσιολογικά. Η νευρολογική εξέταση, μυϊκή ισχύς και αισθητικότητα κάτω άκρων και αντανακλαστικά, ήταν κατά φύση. Αξονική τομογραφία πυέλου κατέδειξε μεγάλη συλλογή αίματος, ενώ του εγκεφάλου, του αυχένα και της κοιλίας κανένα παθολογικό εύρημα. Αξονική τομογραφία της οσφύος κατέδειξε συντριπτικό κάταγμα του σώματος του Ο5 με μεγάλο οστικό τεμάχιο εντός του σπονδυλικού σωλήνα να προκαλεί μεγάλη στένωση και να πιέζει το μηνιγγικό σάκο. Η Ενάγουσα νοσηλεύτηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Νοσοκομείου για 6 μέρες. Νέα αξονική τομογραφία κατέδειξε σταθερή βελτίωση. Η νοσηλεία της συνεχίστηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου. Παρουσίασε υγροθώρακα στο δεξιό ημιθωράκιο και την 27.4.05 χειρουργικά της τοποθετήθηκε σωλήνας κλειστής παροχέτευσης στο δεξιό ημιθωράκιο που αφαιρέθηκε στις 30.4.
- Η Ενάγουσα βρισκόταν σε αυστηρό κλινοστατισμό σε έκταση της οσφύος. Tούτο σημαίνει πως βρισκόταν σε μια τρομερά άβολη κατάσταση με μαξιλάρι κάτω από τη μέση και με πλήρη απαγόρευση κίνησης ούτε και για τουαλέττα. Καταγράφεται ακόμη κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού που τοποθετήθηκε σε γύψινο κνημοποδικό νάρθηκα. Η Ενάγουσα εγέρθηκε στις 26.5.2005 με ζώνη οσφύος και εξήλθε του Νοσοκομείου. Η αναφορά στο Τεκμήριο 2 πως η Ενάγουσα εξήλθε του Νοσοκομείου στις 25.6.2005 είναι προδήλως ανακριβής γιατί στο Τεκμήριο 1 αναφέρεται πως στις 22.6.2005 επανεξετάστηκε στα εξωτερικά ιατρεία της Ορθοπεδικής Κλινικής. Ότι εξάλλου δικογραφείται (παραγρ. 6(θ) της Έκθεσης Απαίτησης) είναι ότι εξήλθε της Ορθοπεδικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού στις 26.5.
- Τιμολόγιο ημερ. 3.5.2006 του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού αναφορικά με τα νοσήλια της Ενάγουσας εκ £6.556,75 (Τεκμήριο 8) παρουσιάστηκε από κοινού για την αλήθεια του περιεχομένου του. Έγιναν ακόμη παραδεχτές οι λεπτομέρειες ειδικών ζημιών υπό στοιχεία (α) και (β), σύνολο £56, πληρωθέντα τέλη για την έκδοση των πιστοποιητικών Τεκμήρια 1 και
- Η Ενάγουσα μαρτύρησε πως για δυο εβδομάδες μετά την έξοδο της από το Νοσοκομείο παρέμεινε κλινήρης στο σπίτι της βοηθούμενη από φιλικά της πρόσωπα. Στη συνέχεια φορούσε σκληρό κορσέ μέχρι που ξεκίνησε φυσιοθεραπεία. Η Ενάγουσα άρχισε φυσιοθεραπεία στις 27.7.2005 και τελείωσε στις 22.12.
- Οι φυσιοθεραπείες έγιναν στο Κέντρο Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης Λεμεσού του Νικόλα Χριστοδούλου (Μ.Ε.4) Φυσίατρου - Αθλητίατρου. Εξήγησε η Ενάγουσα πως δεν αποτάθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για φυσιοθεραπεία γιατί το Νοσοκομείο βρίσκεται μακριά από το σπίτι της. Θα χρειαζόταν 40 - 60 λεπτά για να μεταβεί στο Νοσοκομείο με το λεωφορείο και είχε πόνους και δεν μπορούσε να επιβαίνει λεωφορείου. Στο Κέντρο του Ν. Χριστοδούλου, που ήταν 10 λεπτά από το σπίτι της, την έπαιρναν με τη σειρά φιλικά της πρόσωπα. Ο Ν. Χριστοδούλου συνέταξε ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 10.2.2006 (Τεκμήριο 5). Αναφέρει πως η Ενάγουσα προσήλθε στο Κέντρο του βαδίζουσα με δυσκολία υποβασταζόμενη από άλλο πρόσωπο. Ορθοστατούσε με τη χρήση ειδικού κηδεμόνα κορμού για λίγα λεπτά. Είχε μυϊκή αδυναμία των μυών του κορμού και των κάτω άκρων, δυσκαμψία των μυών της ράχης και οσφύος συνοδευόμενη με έντονη οσφυαλγία. Επίσης επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Υπόβαλε την Ενάγουσα σε ηλεκτρομυογραφικό έλεγχο κάτω άκρων για να διαπιστώσει κατά πόσο υπήρχε πρόβλημα από το περιφερικό νευρικό σύστημα. Ο έλεγχος κατέδειξε ότι όλα τα προβλήματα της οφείλονταν στην έντονη μυϊκή αδυναμία και ατροφία λόγω της μακράς ακινησίας. Άρχισε εντατικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας για την αντιμετώπιση των διαφόρων επώδυνων συμπτωμάτων από την περιοχή της οσφύος και της δεξιάς ποδοκνημικής και ηλεκτροθεραπεία για την ενδυνάμωση των μυϊκών ομάδων που παρουσίαζαν τη μεγαλύτερη ατροφία και αδυναμία. Παράλληλα με τη φυσιοθεραπεία γινόταν εντατική κινησιοθεραπεία για την αποκατάσταση της λειτουργίας και μυϊκής ισχύος όλων των μυϊκών ομάδων του κορμού και των κάτω άκρων. Στο τέλος υποβλήθηκε σε νέο ηλεκτρομυογραφικό έλεγχο ο οποίος έδειξε ικανοποιητική αποκατάσταση της μυϊκής ισχύος των κάτω άκρων. Κατά την τελική εξέταση στις 22.12.2005 η Ενάγουσα βάδιζε άνετα χωρίς να χρειάζεται τον κηδεμόνα κορμού. Η μυϊκή ισχύς των μυών του κορμού και των κάτω άκρων ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων. Η δυσκαμψία των μυών της ράχεως και οσφύος και η οσφυαλγία είχαν υποχωρήσει. Υποχώρησε επίσης η επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής, το εύρος κινήσεων της οποίας ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων. Επανέλαβε αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ότι η Ενάγουσα δεν είχε νευρολογικά σημεία και πως το ηλεκτρομυογράφημα επιβεβαίωσε πως πράγματι δεν είχε νευρολογικά σημεία. Το πρόβλημα της ήταν μυϊκό. Ήταν η γνώμη του Ν. Χριστοδούλου πως η Ενάγουσα θα συνέχιζε να ταλαιπωρείται σε όλη της τη ζωή από τις κακώσεις που είχε υποστεί. Στις περιοχές των καταγμάτων προέβλεπε πρώϊμη ανάπτυξη οστεοαρθρικών αλλοιώσεων οι οποίες ειδικά κατά τις αλλαγές του καιρού ή μετά από κοπιώδη εργασία θα της προκαλούσαν επώδυνες συνδρομές και θα την ανάγκαζαν να παραμένει κλινήρης και να υποβάλλεται σε θεραπείες. Δια ζώσης ο μάρτυρας ανάφερε ότι ένα κάταγμα σπονδύλου προκαλεί κάκωση και του χόνδρου των αρθρικών επιφανειών και αναμένεται η ανάπτυξη οστεοαρθρικών αλλοιώσεων, δημιουργείται φλεγμονή των νευρικών ριζών που εξέρχονται και τούτο επιβάλλει στον ασθενή να αναπαύεται, να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και να κάνει φυσιοθεραπεία. Μετά τις 22.12.2005 ο Ν. Χριστοδούλου δεν πρόσφερε άλλες υπηρεσίες στην Ενάγουσα. Στην πρώτη παράγραφο του πιστοποιητικού του, που όπως διευκρίνισε αφορούσε το ιστορικό της Ενάγουσας πριν τον επισκεφθεί, ο Ν. Χριστοδούλου καταγράφει κάκωση νωτιαίου μυελού, κάτι που δεν αναφέρεται σε προγενέστερα πιστοποιητικά που αφορούν την Ενάγουσα. Εξήγησε πως είδε τις αξονικές τομογραφίες και παρατήρησε το παρεκτοπισμένο κάταγμα του σώματος του οσφυϊκού σπονδύλου. Τέτοια κατάγματα, ανάφερε, προκαλούν πάντοτε και κάκωση του νωτιαίου μυελού σε βαθμό που ποικίλει. Στην προκειμένη περίπτωση η κάκωση δεν ήταν σοβαρή και έχει αποθεραπευτεί. Εισηγείται ο δικηγόρος της Ενάγουσας στην τελική του γραπτή αγόρευση (σελίδα 9) πως επρόκειτο για λάθος του Ν. Χριστοδούλου. Απορρίπτω τη θέση του Ν. Χριστοδούλου για κάκωση στο νωτιαίο μυελό. Μου φάνηκε πως επρόκειτο για επιπόλαια και αναληθή αναφορά. Ο Ν. Χριστοδούλου μου έδωσε την εντύπωση πως με τις εξηγήσεις του επιδίωξε να υποβαθμίσει την αναφορά ώστε να μην εκτεθεί περισσότερο. Όπως ανάφερε ο Αχιλλέας Περδίος (Μ.Υ.1) νευροχειρουργός, ο νωτιαίος μυελός σταματά στο Ο.1 και στη συνέχεια ότι υπάρχει είναι νευρίδια που πάνε στα κάτω άκρα. Ο λογαριασμός του Ν. Χριστοδούλου (Τεκμήριο 6) που αφορά ποσό £3.950 αμφισβητήθηκε έντονα από την Υπεράσπιση. Ενδεχομένως υποψίες για υπερχρέωση ή και αχρείαστες επισκέψεις να δημιούργησε στην Υπεράσπιση αφ΄ενός η αποκάλυψη της Ενάγουσας ότι τον φυσιοθεραπευτή βρήκε ο πρώην δικηγόρος της ο οποίος και την οδήγησε στο Κέντρο του με το αυτοκίνητο του και προέβηκε σε διευθέτηση με το φυσιοθεραπευτή ότι θα πληρωνόταν όταν η Ενάγουσα θα εισέπραττε από την ασφαλιστική εταιρεία, και αφ΄ετέρου ο αριθμός των φυσιοθεραπειών
(100)και κινησιοθεραπειών
(100)που καταγράφεται ότι έγιναν σε περίοδο 5 μηνών. Εξήγησε ο Ν. Χριστοδούλου πως η Ενάγουσα που είχε μακρόχρονη ακινητοποίηση χρειαζόταν συστηματική και εντατική φυσιοθεραπεία ώστε να αποκατασταθεί από κινητικής πλευράς και αν ήταν δυνατό να ελαχιστοποιηθεί ή εξαλειφθεί η αναπηρία της. Σε κάθε επίσκεψη στο Κέντρο του γινόταν τόσο φυσιοθεραπεία όσο και κινησιοθεραπεία και η όλη διαδικασία διαρκούσε περίπου 3 ώρες. Η συχνότητα με την οποία επαναλαμβάνονταν οι θεραπείες ήταν αναγκαία. Σε τέτοιες περιπτώσεις προβλήματος στη σπονδυλική στήλη εγκυμονούν κίνδυνοι και οι ασκήσεις δεν πρέπει να γίνονται στο σπίτι. Ο Α. Περδίος ανάφερε πως μετά τον κλινοστατισμό ότι απαιτείτο ήταν ασκήσεις για ενδυνάμωση των ραχιαίων και κοιλιακών μυών που είχαν ατροφήσει. Φυσιοθεραπεία δεν απαιτείτο. Εφόσον δεν υπήρχαν νευρολογικά σημεία 5 με 7 επισκέψεις στον φυσιοθεραπευτή θα ήταν αρκετές. Στη συνέχεια επιδεικνύονται στον ασθενή ασκήσεις που τις κάμνει μόνος του και ο γιατρός παρακολουθεί ανά 2-3 μήνες και συστήνει είτε συνέχιση των ασκήσεων ή εισηγείται κάποιες άλλες. Στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στη Λευκωσία, όπου εργάζεται, γνωρίζει ότι η φυσιοθεραπεία χρεώνεται £12 την επίσκεψη. Η χρέωση του Ν. Χριστοδούλου ήταν, κατά τον Α. Περδίο, εξωπραγματική. Μαρτύρησε η Ενάγουσα πως όταν τελείωσε τη φυσιοθεραπεία της και περπάτησε ανακάλυψε ότι δεν είχε αίσθηση σε σημείο του ποδιού της. Είχε κάλλο που αιμορραγούσε αλλά δεν αισθανόταν τον πόνο. Δεν επισκέφθηκε γιατρό. Ήθελε να επισκεφθεί ένα ορθοπεδικό, ανέμενε όμως τα πιστοποιητικά της από το Νοσοκομείο προτού πράξει τούτο. Στις 9.7.2007, 19 σχεδόν μήνες μετά το πέρας της φυσιοθεραπείας της, η Ενάγουσα επισκέφθηκε τον Πίπη Αργυρόπουλο (Μ.Ε.2) ορθοπεδικό χειρούργο ο οποίος την εξέτασε άλλες δυο φορές στις 23.8.2007 και 24.9.2007 και εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 12.10.2007 (Τεκμήριο 4) χρεώνοντας £
- Καταγράφει στο πιστοποιητικό του ότι η Ενάγουσα εξακολουθούσε να έχει πόνο στην οσφύ ιδιαίτερα με τις αλλαγές του καιρού, κατόπιν ορθοστασίας, βαδίσματος, ασκήσεων και γενικά φόρτιση της οσφυϊκής μοίρας με αντανάκλαση του πόνου σε αμφότερους τους μηρούς και το δεξί κάτω άκρο που συνοδεύονταν από αδυναμία του δεξιού κάτω άκρου και ελάττωση της αίσθησης της αφής στην έσω επιφάνεια του δεξιού ποδιού και μεγάλο δάκτυλο. Ο πόνος γινόταν εντονότερος όταν ποδηλατούσε και ως εκ τούτου έχει σταματήσει να ποδηλατεί. Ο Π. Αργυρόπουλος καταγράφει ότι οι κινήσεις της οσφυϊκής μοίρας ήταν επώδυνες και περιορισμένες ενώ διαπιστώνει ελαττωμένη μυϊκή δύναμη σύσφιξης των γλουτών και του δεξιού τετρακεφάλου. Της συνέστησε να υποβληθεί σε μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας και να εξεταστεί από ειδικό νευρολόγο. Της χορήγησε και φαρμακευτική αγωγή. Καταγράφει ακόμα ο Π. Αργυρόπουλος στο πιστοποιητικό του πως η Ενάγουσα εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί προστατευτική ζώνη και ότι έκανε φυσιοθεραπεία κατά διαστήματα. Σημειώνω πως η ίδια η Ενάγουσα είχε αναφέρει στη μαρτυρία της πως μετά τον Ν. Χριστοδούλου δεν επισκέφθηκε άλλο φυσιοθεραπευτή αλλά ότι κάμνει κάποιες ασκήσεις στο σπίτι της. Κατά τη δια ζώσης μαρτυρία του ο Π. Αργυρόπουλος επέμενε πως όταν εξέτασε την Ενάγουσα αυτή φορούσε την προστατευτική ζώνη (κορσέ). Όταν ετέθηκε υπόψη του η σχετική μαρτυρία της Ενάγουσας περί του αντιθέτου εξέφρασε τη θέση πως η τελευταία έφερε μαζί της τη ζώνη για να επανέλθει στη συνέχεια στη θέση πως την φορούσε. Η Ενάγουσα μαρτύρησε πως επισκέφθηκε τον Π. Αργυρόπουλο ίσως 10 φορές. Περιλαμβάνει σε αυτές τις περιπτώσεις που τον επισκέφθηκε για να πάρει συνταγή φαρμάκων. Ο Π. Αργυρόπουλος τη συμβούλευσε να παίρνει παυσίπονα και να χρησιμοποιεί κρέμες. Δεν αγόρασε φάρμακα από την Κύπρο λόγω οικονομικών δυσκολιών αλλά της τα έστελναν από τη Μόσχα. Διερωτάται κάποιος προς τι οι επισκέψεις στον Π. Αργυρόπουλο για σκοπούς λήψης συνταγών, που δεν παρουσιάστηκαν, αφού φαίνεται πως οι συνταγές δεν χρησιμοποιούνταν. Η Ενάγουσα ανάφερε πως είχε επιλέξει η ίδια το παυσίπονο «Τραματόν» το οποίο ούτε καν έδειξε στο γιατρό που είχε συστήσει άλλο. Ακόμα, δεν κατανοώ τι εννοεί ο Π. Αργυρόπουλος με την αναφορά στο πιστοποιητικό του ότι στις 23.8.2007, δηλαδή κατά τη δεύτερη επίσκεψη της Ενάγουσας, έγινε επανεξέταση και αναθεώρηση των παλαιών ακτινογραφιών της οσφύος. Ο Π. Αργυρόπουλος παρέπεμψε την Ενάγουσα για να κάνει μαγνητική τομογραφία και να επισκεφθεί νευρολόγο για να επιβεβαιώσει, όπως εκφράστηκε, αυτά που βρήκε ο ίδιος με την κλινική εξέταση. Ανέφερε δια ζώσης πως την έστειλε στον νευρολόγο Χ"Βασίλη αλλά δεν γνωρίζει κατά πόσο η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε. Κι όμως, στο πιστοποιητικό του καταγράφει πως η Ενάγουσα εξετάστηκε από τον νευρολόγο δρ. X"Βασίλη «ο οποίος θα χορηγήσει λεπτομερή νευρολογικήν γνωμάτευσιν». Η Ενάγουσα, στη μαρτυρία της, είχε πει πως ο Π. Αργυρόπουλος της έδωσε διάφορα ονόματα νευρολόγων και η ίδια επέλεξε. Είπε πως επισκέφθηκε νευρολόγο, δεν ήταν όμως σε θέση να αναφέρει το όνομα του. Σημειώνω πως καμία λεπτομερής ή μη νευρολογική γνωμάτευση δεν παρουσιάστηκε από την Ενάγουσα και κανένας νευρολόγος δεν παρήλασε εκ μέρους της ως μάρτυρας. Βασικό σημείο αντεξέτασης του Π. Αργυρόπουλου αφορούσε τη θέση του πως όταν εξέτασε την Ενάγουσα αυτή παρουσίαζε νευρολογικά σημεία. Κλινικά διαπιστωθείσα με αντιπαράθεση των δύο ποδιών αδυναμία δεν οφείλετο στην ακινησία, υποστήριξε ο Π. Αργυρόπουλος, αλλά στα νευρολογικά σημεία. Δεν ζήτησε μυογράφημα, που αποδέχεται ότι δείχνει τυχόν βλάβη του νεύρου, αφού τα κλινικά του ευρήματα συνήδαν με τον τραυματισμό στη σπονδυλική στήλη. Το μυογράφημα πιθανό να δείξει βλάβη του νεύρου, ανάφερε στη συνέχεια, για να υποστηρίξει πως η μαγνητική τομογραφία ήταν καλύτερη γιατί δείχνει την πίεση του νεύρου. Πιστοποιητικό που αφορά την μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ημερ. 30.7.2007 του Γιατρού - Ακτινοδιαγνώστη Κλεάνθη Ιωαννίδη (Μ.Ε.3) παρουσιάστηκε από κοινού για την αλήθεια του περιεχομένου του. Καταγράφεται πως το σώμα του Ο5 σπονδύλου παρουσιάζει επιπέδωση και ανωμαλία της άνω και κάτω παρυφής αυτού ως και κάθετη εστία χαμηλού μαγνητικού σήματος χωρίς να παρατηρείται ιδιαίτερο οίδημα αυτού, ευρήματα συμβατά με παλαιό εμπιεσματικό κάταγμα. Το κατεαγών σώμα του σπονδύλου παρουσιάζει ήπια οπίσθια προβολή προκαλώντας ήπια στένωση του σπονδυλικού σωλήνα, ήπια στένωση του δεξιού μεσοσπονδύλιου τρήμματος και εφάπτεται επί της δεξιάς Ο5 καταδυόμενης ρίζας. Ο Ο4-Ο5 μεσοσπονδύλιος δίσκος παρουσιάζει διάταση (bulging) και εφάπτεται στον μηνιγγικό σάκκο προκαλώντας ήπια στένωση αμφοτέρων των μεσοσπονδύλιων τρημμάτων. Ο Ο5-Ι1 μεσοσπονδύλιος δίσκος παρουσιάζει διάταση (bulging) και εφάπτεται στον μηνιγγικό σάκκο και σε αμφότερες τις Ι1 καταδυόμενες ρίζες προκαλώντας ήπια στένωση αμφοτέρων των μεσοσπονδυλίων τρημμάτων, ιδιαίτερα αριστερά. Παρατηρείται αφυδάτωση των Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1 μεσοσπονδύλιων δίσκων. Στην δια ζώσης μαρτυρία του ο Κ. Ιωαννίδης ανέφερε πως η ήπια στένωση συνιστά σοβαρή βλάβη. Δεν θα μπορούσε να πει κατά πόσο η βλάβη ήταν μόνιμη. Ασκήθηκαν μεγάλες δυνάμεις στην περιοχή και το κάταγμα του Ο5 ήταν μεγάλο ανέφερε και πιθανόν η Ενάγουσα να έχει κατάλοιπα. Μια ήπια στένωση μπορεί να προκαλέσει υπαισθησίες στα σκέλη, γεννητικά όργανα, προβλήματα στην ούρηση μέχρι και ψευδοδιαλείπουσα χολότητα και αν η στένωση είναι μεγάλη ο τραυματίας να μην μπορεί να περπατήσει. Σε υποβολή της δικηγόρου του Εναγομένου πως το ηλεκτρομυογράφημα και το νευρομυογράφημα είναι η μέθοδος διαπίστωσης του κατά πόσο έχει επηρεαστεί το νεύρο, ο Κ. Ιωαννίδης εξέφρασε αμφιβολία για το αξιόπιστο του αποτελέσματος τέτοιων εξετάσεων. Ο Α. Περδίος είπε πως η ήπια στένωση δεν είναι σοβαρή βλάβη. Σοβαρή είναι όταν πιέζονται νευρικά στοιχεία. Η διάταση (bulging) είναι φούσκωμα του δίσκου. Δεν προκαλεί συμπτώματα. Εχουν σχεδόν όλοι οι άνθρωποι. Δεν πρέπει να συγχύζεται με την πρόπτωση (protrusion). Ο Π. Αργυρόπουλος εξέφρασε τη θέση πως η ήπια στένωση δεν προκαλεί απαραίτητα νευρολογικά σημεία. Ο Α. Περδίος εξέτασε την Ενάγουσα για λογαριασμό της Υπεράσπισης, αρχικά στις 3.7.2006 και ακολούθως στις 12.3.2008 και συνέταξε για κάθε περίπτωση Ιατρική Έκθεση (ημερομηνίας 27.3.2007 - Τεκμήριο 9 και ημερομηνίας 11.4.2008 - Τεκμήριο 10 αντίστοιχα). Κατά την πρώτη εξέταση η Ενάγουσα αναφέρθηκε σε οσφυϊκό πόνο ιδιαίτερα μετά από κόπωση. Διαπιστώθηκε ελαφρύς περιορισμός των οσφυϊκών κινήσεων. Η μυϊκή ισχύς και η αισθητικότητα των κάτω άκρων ήταν φυσιολογική όπως και τα τενόντια αντανακλαστικά. Έγινε ακτινογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που έδειξε ότι το κάταγμα του σώματος του Ο5 είχε πορωθεί με απώλεια του ύψους του και στένωση των μεσοσπονδύλιων διαστημάτων Ο4-Ο5 και Ο5-Ι
- Ήταν το συμπέρασμα του Α. Περδίου πως τα συμπτώματα για τα οποία παραπονείτο η Ενάγουσα ήταν αποτέλεσμα του τραυματισμού της και ότι θα εμφανίζονταν και στο μέλλον ιδιαίτερα μετά από κόπωση και έκθεση σε κρύο ή υγρασία. Κατά τη δεύτερη εξέταση η Ενάγουσα παραπονείτο για πόνο στην οσφύ και στα δύο κάτω άκρα στο εμπρόσθιο μέρος των μηρών. Η νευρολογική εικόνα ήταν φυσιολογική. Παρουσίαζε ελαφρύ περιορισμό των οσφυϊκών κινήσεων. Δεν διαπιστώθηκαν κινητικές ή αισθητικές διαταραχές στα κάτω άκρα. Επαναλαμβάνει ο γιατρός πως τα συμπτώματα της Ενάγουσας ήταν το αποτέλεσμα του κατάγματος που είχε υποστεί και ότι θα εμφάνιζε κατά καιρούς οσφυϊκό άλγος και δυσκαμψία, ιδιαίτερα μετά από κόπωση και σε αλλαγές του καιρού. Αναφέρει ακόμη πως το κάταγμα είχε σταθεροποιηθεί σε ικανοποιητική θέση και δεν αναμενόταν εμφάνιση νευρολογικών συμπτωμάτων στα κάτω άκρα. Η Ενάγουσα δεν παρουσίαζε νευρολογικά συμπτώματα καθότι δεν πιέζονταν νευρικά στοιχεία. Δεν είχε υπαισθησία στα κάτω άκρα. Ο Π. Αργυρόπουλος διαφωνεί. Τέτοιο κάταγμα προκαλεί βλάβη και στους δίσκους και δεν μπορεί να πει κάποιος πως δεν θα παρουσιαστούν νευρολογικά συμπτώματα. Αρνείται ότι ο νευρολόγος είναι ο πλέον ειδικός για το ζήτημα. Ήταν η θέση του Α. Περδίου πως το κάταγμα στον Ο5 θα μπορούσε να προκαλέσει οστεοαρθρικές αλλοιώσεις στις αρθρώσεις Ο4 - Ο5 και Ο5 - Ι
- Επρόκειτο για σοβαρό τραυματισμό και επηρεάστηκαν τα μαλακά μόρια, σύνδεσμοι και δίσκοι των γειτνιαζόντων σπονδύλων. Αυτές θα παρουσιάζονταν στα επόμενα 2 - 3 χρόνια από τον τραυματισμό. Εάν όχι, τέτοιες αλλοιώσεις που τυχόν να παρουσιαστούν μεταγενέστερα δεν θα οφείλονται στον τραυματισμό. Οι ιατρικές έρευνες, είπε, αναφέρονται σε περίοδο τριών ετών μετά την οποία η πιθανότητα εκδήλωσης οστεοαρθρικών αλλοιώσεων είναι μηδαμινή. Ο Π. Αργυρόπουλος στο πιστοποιητικό του της 12.10.2007 ανάφερνε πως η δημιουργία μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδος στο εγγύς μέλλον ήταν βεβαία και πως η συνεπακόλουθη επιδείνωση της κατάστασης της Ενάγουσας θα καθιστούσε μεγάλη την πιθανότητα να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση (αρθρόδεση). Ο Α. Περδίος ανάφερε πως όταν εμφανιστεί οστεοαρθρίτιδα ενδέχεται σε 15 χρόνια να απαιτηθεί επέμβαση που ονομάζεται σπονδυλοδεσία και όχι αρθρόδεση όπως είπε ο Π. Αργυρόπουλος. Η εγχείρηση είναι επώδυνη και οι πόνοι ελέγχονται την πρώτη εβδομάδα με μορφίνες. Ο ασθενής μένει εκτός εργασίας για περίοδο 3 μηνών και μετά μπορούν να αφαιρεθούν οι βίδες. Σημειώνω πως το επίδικο δυστύχημα έγινε την 18.3.2005 και ο Α. Περδίος εξέτασε για τελευταία φορά την Ενάγουσα στις 12.3.2008, ουσιαστικά 3 χρόνια μετά. Είμαι της άποψης πως δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ο Α. Περδίος με τη μαρτυρία του αποκλείει να παρουσιαστούν μετατραυματικές οστεοαρθρικές αλλοιώσεις. Οι πιθανότητες βέβαια πρέπει να θεωρούνται περιορισμένες αφού πέρασαν 3 χρόνια χωρίς τέτοιες να εμφανιστούν. Η αφυδάτωση που παρατηρήθηκε στη μαγνητική τομογραφία είναι εκφυλιστική πάθηση των μεσοσπονδυλίων δίσκων που εξελίσσεται με την ηλικία. Επί τούτου συμφωνεί και ο Π. Αργυρόπουλος. Εξήγησε ο Α. Περδίος πως ο δίσκος έχει το κολλαγόνο 1 και το κολλαγόνο
- Με το χρόνο το κολλαγόνο 2 χάνει τη σύσταση του και μένει το κολλαγόνο 1 που είναι εύθραυστο και αρχίζουν οι προπτώσεις. Χάνεται η ελαστικότητα του και προκαλείται καθίζηση στα μεσοσπονδύλια διαστήματα. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πόνος στη μέση και στην οσφύ. Ο Α. Περδίος βρίσκω να είναι σε καλύτερη θέση ως εκ της ειδικότητας του να εκφέρει άποψη για την κατάσταση της Ενάγουσας σε σύγκριση με τον Π. Αργυρόπουλο. Ο Α. Περδίος, όπως ο ίδιος ανάφερε, ασχολείται κατ΄ εξοχήν με προβλήματα της σπονδυλικής στήλης και έχει στην πολύχρονη καριέρα του διενεργήσει περί τις 6000 εγχειρήσεις του σπονδύλου. Κανείς από τους δύο δεν συμμετείχε στην αντιμετώπιση της κατάστασης της Ενάγουσας άμεσα μετά το δυστύχημα ώστε να του έδιδα κάποιο προβάδισμα. Δεν αποδέχομαι τη θέση της Ενάγουσας πως είχε προβλήματα που επέβαλαν να επισκεφθεί ορθοπεδικό και ήθελε να επισκεφθεί ορθοπεδικό αλλά ανάμενε τα πιστοποιητικά του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού προτού πράξει τούτο. Τα σχετικά πιστοποιητικά (Τεκμήρια 1 και 2) εκδόθηκαν στις 16.11.2005 και 5.10.2005 και η Ενάγουσα πρέπει να τα πήρε στις 23.11.2005 όταν πλήρωσε για αμφότερα. Η επίσκεψη στον Π. Αργυρόπουλο έγινε 20 μήνες μετά. Η βάση της θέσης της εκθεμελιώνεται. Κλονίζεται η θέση για ενοχλήσεις στα πόδια. Είμαι πεπεισμένος πως η Ενάγουσα επισκέφθηκε τον Π. Αργυρόπουλο όχι και για θεραπεία, όπως ο τελευταίος καταγράφει στο πιστοποιητικό του, αλλά μόνο για να εξασφαλίσει ένα ισχυρό για την προώθηση της αξίωσης της ιατρικό πιστοποιητικό ή και να διευρύνει την αξίωση της. Ότι ο Π. Αργυρόπουλος καμιά θεραπεία δεν πρόσφερε ενισχύει την κατάληξη μου. Ούτε την φαρμακευτική αγωγή που ελέχθηκε ότι επρότεινε ο ιατρός δεν ακολούθησε η Ενάγουσα. Μετά δε που εξασφάλισε το σχετικό πιστοποιητικό και για ένα και πλέον έτος μέχρι τη δίκη κανένα άλλο ιατρό δεν επισκέφθηκε και καμιά θεραπευτική αγωγή δεν ακολούθησε. Ο Π. Αργυρόπουλος δεν μου έκαμε θετική εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας και είναι η κατάληξη μου πως εξυπηρέτησε την πλευρά της Ενάγουσας. Εχω ήδη καταγράψει τα συγκεκριμένα σημεία της μαρτυρίας του που τον αφήνουν εκτεθειμένο. Ο ιατρός κρίνεται ως μη αξιόπιστος έτσι που κανένα εύρημα αναφορικά με την κατάσταση της Ενάγουσας να μπορεί να τεκμηριωθεί επί της δικής του μόνο μαρτυρίας. Η Ενάγουσα είχε κάθε δικαίωμα και δικαιολογείτο να επισκεφθεί ιατρό για εκτίμηση της κατάστασης της και χορήγησης προσφάτου ιατρικού πιστοποιητικού. Θα έλεγα πως δικαιολογείτο και δεύτερη εξέταση μετά το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας. Τρίτη επανεξέταση δεν προκύπτει να δικαιολογείτο. Ο ιατρός δεν διαχωρίζει τα έξοδα του. Υπό τις περιστάσεις κρίνω ως δικαιολογημένη χρέωση £
- Απορεί ο δικηγόρος της Ενάγουσας (σελ.2 της γραπτής του αγόρευσης) πως ο Α. Περδίος ενώ δέχεται πως τα συμπτώματα της Ενάγουσας θα εμφανίζονται και στο μέλλον ιδιαίτερα μετά από κόπωση και έκθεση σε κρύο ή υγρασία επιμένει ότι δεν παρέμειναν νευρολογικά κατάλοιπα. Έχω την εντύπωση πως κάπου υπάρχει σύγχυση και δεν έχουν ξεκαθαριστεί τα πράγματα από το δικηγόρο. Ο Α. Περδίος υποστήριξε πως η Ενάγουσα δεν παρουσίαζε νευρολογικά σημεία. Εξήγησε ο Α. Περδίος πως από τον τραυματισμό προκλήθηκε ρήξη των συνδέσμων οι οποίοι και σκληραίνουν. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα να εμφανίζει η Ενάγουσα κατά καιρούς οσφυϊκό άλγος και δυσκαμψία ιδιαίτερα μετά από κόπωση και σε αλλαγές του καιρού. Ο Α. Περδίος καταγράφει στο πιστοποιητικό του της 11.4.2008 πως η Ενάγουσα παραπονέθηκε για πόνο και στα δύο κάτω άκρα στο εμπρόσθιο μέρος των μηρών, όμως, ότι ο ίδιος διαπιστώνει είναι την απουσία κινητικών ή αισθητικών διαταραχών στα κάτω άκρα. Ο Α. Περδίος κατέγραψε, ως όφειλε, τα παράπονα προκύπτει όμως να μην τα αποδέχεται ως ειλικρινή. Μαρτύρησε η Ενάγουσα πως όταν περπατήσει για λίγο αισθάνεται πόνο στη λεκάνη και τα πόδια. Όταν σηκώσει βάρος 4 κιλά νιώθει πόνο στην πλάτη. Στο τέλος κάθε ημέρας έχει πόνο στη λεκάνη και δεν αισθάνεται καλά. Δεν μπορεί να ποδηλατεί ούτε να κολυμπά γιατί αισθάνεται πόνο στο σπόνδυλο και τα πόδια. Υποστήριξε πως όσο περνά ο χρόνος η κατάσταση της χειροτερεύει. Αποδέχομαι τις θέσεις της Ενάγουσας καθόσον αφορά τους πόνους στην περιοχή του τραυματισμού που περιγράφει ως πόνους στη λεκάνη και την πλάτη όχι όμως τα υπόλοιπα. Παρατηρώ πως η Ενάγουσα κατά την πρώτη επίσκεψή της στον Α. Περδίο δεν είχε παραπονεθεί για ενοχλήσεις στα πόδια. Εάν παραπονείτο ο ιατρός θα το σημείωνε όπως το σημείωσε στη δεύτερη ιατρική του έκθεση που αφορά τη δεύτερη εξέταση. Η Ενάγουσα δεν παραπονέθηκε την πρώτη φορά και αυτό καταρρίπτει τη διά ζώσης θέση της πως στους χρόνους που ακολούθησαν την ανάρρωση της είχε τέτοιες ενοχλήσεις. Κατά τη δεύτερη επίσκεψη στον Α. Περδίο πράγματι παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στα πόδια. Ήταν μετά που συμβουλεύτηκε τον Π. Αργυρόπουλο. Τα ευρήματα μου αναφορικά με τις σωματικές βλάβες που η Ενάγουσα υπέστηκε συνεπεία του επιδίκου δυστυχήματος είναι τα ακόλουθα: Τα όσα πιο πάνω περιγράφω αναφορικά με τους τραυματισμούς της Ενάγουσας μέχρι και την έξοδο της από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού συνιστούν ευρήματα μου και θεωρώ αχρείαστο να τα επαναλάβω. Άλλωστε τα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά παρουσιάστηκαν από κοινού για την αλήθεια του περιεχομένου τους. Τον Ιούλιο του 2005 η Ενάγουσα ορθοστατούσε με τη χρήση ειδικού κηδεμόνα κορμού για λίγα μόνο λεπτά και μπορούσε να βαδίζει με δυσκολία και υποβασταζόμενη. Είχε μυϊκή αδυναμία των μυών του κορμού και των κάτω άκρων και δυσκαμψία των μυών της ράχης και οσφύος με έντονη οσφυαλγία. Είχε επίσης επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Η μυϊκή της ισχύς αποκαταστάθηκε ικανοποιητικά και την 22.12.2005, 9 μήνες μετά τον τραυματισμό της, βάδιζε πλέον άνετα χωρίς να χρειάζεται κηδεμόνα κορμού. Η δυσκαμψία των μυών της ραχέως και οσφύος και η οσφυαλγία είχαν υποχωρήσει. Υποχώρησε επίσης η επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής το εύρος κινήσεων της οποίας επανήλθε εντός των φυσιολογικών ορίων. Αποδέχομαι τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας και βρίσκω πως η Ενάγουσα δεν είχε και δεν παρουσιάζει νευρολογικά σημεία. Τα προβλήματα της οφείλονταν σε έντονη μυϊκή αδυναμία και ατροφία λόγω μακράς ακινησίας. Οι πιθανότητες να παρουσιαστούν μετατραυματικές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις είναι, καταλήγω, περιορισμένες. Η Ενάγουσα θα εμφανίζει κατά καιρούς οσφυϊκό άλγος και δυσκαμψία ιδιαίτερα μετά από κόπωση και κατά τις αλλαγές του καιρού. Η Ενάγουσα έχει μια ουλή 2 εκατοστών στο θώρακα δεξιά κάτω από τη μασχάλη που όμως δεν δημιουργεί πρόβλημα στην εμφάνιση της. Δεν επιδείχθηκε οιονδήποτε σημάδι στη δεξιά υπερόφρυα χώρα. Αναφορικά με την φυσιοθεραπεία που ακολούθησε σημειώνω πως ο τραυματίας έχει το δικαίωμα, μέσα σε λογικά πλαίσια, να επιλέξει το θεραπευτή της επιλογής του τον οποίο εμπιστεύεται και στον οποίο εναποθέτει τις προσδοκίες του για αποθεραπεία. Ήταν δικαιολογημένη η επιλογή της Ενάγουσας να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες του Ν. Χριστοδούλου. Αποδέχομαι τη θέση της Ενάγουσας πως ήταν γι΄αυτή άβολο και επίπονο να μεταβαίνει για φυσιοθεραπεία στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Ως προς τη χρέωση του Ν. Χριστοδούλου επισημαίνω πως η θέση της υπεράσπισης δεν είναι πως δεν έγιναν οι φυσιοθεραπείες ή κινησιοθεραπείες και ότι χρεώνονται υπηρεσίες που δεν προσφέρθηκαν αλλά ότι ο Ν. Χριστοδούλου υπέβαλε την Ενάγουσα σε αχρείαστες επισκέψεις. Είναι γεγονός πως 100 επισκέψεις που περιλαμβάνουν 200 θεραπείες σε περίοδο 5 μηνών φαντάζουν υπερβολικές. Είμαι πεπεισμένος πως ο Ν. Χριστοδούλου δεν θα χρέωνε με τον τρόπο που χρέωσε εάν επρόκειτο για πελάτη που πλήρωνε από τη τσέπη του. Βλέπουμε πως κάθε 10 ή 15 επισκέψεις επανεξέταζε την Ενάγουσα και χρέωνε την ημέρα της επανεξέτασης £17 για κινησιοθεραπεία, £17 για φυσιοθεραπεία και £25 για την επανεξέταση, στο σύνολο £59, ποσό υπερβολικό για μια επίσκεψη. Ο Α. Περδίος αναφέρθηκε σε 7 επισκέψεις το πιο πολύ, αναφερόταν όμως στο τι αναμενόταν σε σχέση με τον τραυματισμό στη σπονδυλική στήλη. Η Ενάγουσα είχε υποστεί και κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού. Σημειώνει ο Ν. Χριστοδούλου πως είχε επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Παρατηρώ πως 30 φυσιοθεραπείες (στοιχεία 9, 12 και 15) στη χρέωση του Ν. Χριστοδούλου αφορούν το δεξί πόδι της Ενάγουσας. Η επί του προκειμένου αντιμετώπιση και χρέωση παρέμεινε αναντίλεκτη και την αποδέχομαι (30 Χ £17 = £510). Σε σχέση με την κάκωση στην οσφύ απορρίπτω τη θέση του Ν. Χριστοδούλου πως τόσες επισκέψεις ήταν αναγκαίες. Δεν με έχει πείσει περί τούτου. Δικαιούται η Ενάγουσα στον επιδικασμό του κόστους 7 κινησιοθεραπειών που ο Α. Περδίος δέχθηκε ως δικαιολογημένες (7 Χ £17 = £109). Ισως η πραγματικότητα να είναι κάπου στο μέσο ή έστω πέραν των 7, όμως το Δικαστήριο δεν μπορεί να καταφεύγει σε «Σολομώντιες αποφάσεις». Ο Ενάγοντας έχει το βάρος να αποδείξει με αυστηρότητα τις ειδικές του ζημιές. Όταν η μαρτυρία που προσφέρει κρίνεται αναξιόπιστη παραμένει εκτεθειμένος και ότι μπορεί να περισωθεί είναι το μέρος που ουσιαστικά παραδέχεται η άλλη πλευρά. Δικαιούται ακόμη η Ενάγουσα στη χρέωση για την αρχική εξέταση και εκτίμηση, την τελική εξέταση, το κόστος των δυο ηλεκτρομυογραφικών ελέγχων και του εκδοθέντος ιατρικού πιστοποιητικού (£350). Συνολικά αναφορικά με το στοιχείο (γ) των Λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών Ενάγουσας επιδικάζεται το ποσό των £
- Η Ενάγουσα δεν πρόσφερε μαρτυρία προς απόδειξη των ισχυριζόμενων ειδικών ζημιών υπό στοιχεία (δ), (ε) και (στ). Δικαιούται στο συνολικό ποσό των €13.295,91 (£7.781,75) ως ειδικές αποζημιώσεις δηλαδή στοιχεία (α) £28, (β) £28, (γ) £969, (ζ) £200 και (η) £6.556,
- Η Ενάγουσα μαρτύρησε πως είναι διπλωματούχος επαγγελματίας φωτογράφος. Είπε πως ζει στη Λεμεσό από το Σεπτέμβριο του 2004 και ισχυρίστηκε πως κατά τον χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν ως φωτογράφος. Φωτογράφιζε τουριστικά πάρτυ, γάμους κλπ. Η θέση της αμφισβητήθηκε έντονα, ίσως και γιατί, όπως αποκάλυψε αντεξεταζόμενη, μόνο στον Π. Αργυρόπουλο είχε αναφέρει πως εργαζόταν. Δεν προέβαινε, όπως παραδέχτηκε, σε φορολογικές δηλώσεις ούτε κατέβαλε εισφορές στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ωστόσο είχε άδεια εργασίας στην Κύπρο αφού, όπως ανέφερε, ήταν μέτοχος κατά 1/3 σε Κυπριακή εταιρεία που ασχολείτο με φωτογραφήσεις. Οι δυο άλλοι μετόχοι ήταν ένας Κύπριος και ένας αλλοδαπός. Η εταιρεία πλήρωνε όλους τους φόρους και ο λογιστής της εταιρείας γνωρίζει τις λεπτομέρειες. Μετά το δυστύχημα η εταιρεία δεν λειτουργεί. Η ίδια εργάζεται μερικώς. Δεν μπορεί να εργάζεται καθημερινά ούτε για πολλή ώρα. Ο Νίκος Νικολάου Μ.Ε.5 είναι φωτογράφος και διατηρεί φωτογραφικό εργαστήριο στην τουριστική περιοχή Λεμεσού. Μαρτύρησε πως προσεγγίστηκε το 1996 από την Ενάγουσα και τον αρραβωνιαστικό της κάποιο Μαρίνο και συνεργάστηκαν ώστε να τους εκτυπώνει φωτογραφίες που έβγαζαν σε πάρτυ, βαφτίσια, γάμους κλπ, αφού οι ίδιοι δεν διέθεταν δικό τους εργαστήριο. Η συνεργασία τους διήρκεσε για 1 χρόνο αφού στη συνέχεια, όπως ο μάρτυρας γνωρίζει, η Ενάγουσα άνοιξε δικό της εργαστήριο. Βρίσκω τις μαρτυρίες της Ενάγουσας και του Ν. Νικολάου ασυμβίβαστες. Πώς προέκυψε συνεργασία το 1996 και ένα έτος μετά η Ενάγουσα άνοιξε το δικό της εργαστήριο, όταν η ίδια η Ενάγουσα λέει πως ζει στη Λεμεσό από το Σεπτέμβριο του 2004; Η αναφορά σε γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες στο παρακλητικό της Εκθεσης Απαίτησης δεν περιορίζεται σε αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία. Καταγράφεται στο σώμα της αγωγής (παραγρ. 6(π)) πως κατά τις αλλαγές του καιρού ή μετά από κοπιώδη εργασία θα αναγκάζεται να παραμένει κλινήρης και να υποβάλλεται σε θεραπείες και θα χάνει εργάσιμο χρόνο. Δικογραφείται ακόμη ότι θα εξακολουθήσει να υποφέρει από έντονο πόνο και ταλαιπωρία που επηρεάζουν και θα επηρεάζουν και στο μέλλον τις επαγγελματικές της δραστηριότητες. Αναφέρεται ακόμη (σελ.6 (φ)1 της Εκθεσης Απαίτησης) πως εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα που περιορίζουν την ικανότητα άσκησης του επαγγέλματος της σε μεγάλο βαθμό. Δικογραφείται πως ήταν με αναρρωτική άδεια από 18.3.2005 μέχρι 31.12.2005 και η ίδια ανέφερε κατά τη μαρτυρία της πως μετά το δυστύχημα άρχισε να εργάζεται μερικώς 1 ½ χρόνο μετά το τέλος της φυσιοθεραπείας της, την εποχή που είχε πρωτοεπισκεφθεί τον γιατρό Πίπη Αργυρόπουλο. Ωστόσο με την αγωγή της δεν αξιώνει απώλεια εισοδημάτων στη μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Η απώλεια εισοδημάτων από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι την ημέρα της δίκης μπορεί να επιδικαστεί υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Η απώλεια πρέπει να εξειδικεύεται στη δικογραφία και όπου απαιτείται η αξίωση να τροποποιείται (βλ. Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718, σελ. 1739, Fysco Constructing Co Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, σελ. 1030 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049). Ο δικηγόρος της αναγνωρίζοντας πως το ζήτημα δεν δικογραφήθηκε κατά τρόπο που θα επέτρεπε στο Δικαστήριο να επιδικάσει αποζημιώσεις για απώλεια απολαβών είτε στη βάση ειδικών αποζημιώσεων ή μελλοντικών στη βάση του πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου εισηγήθηκε κατά την τελική του αγόρευση (σελ.8 της γραπτής του αγόρευσης) πως η παράμετρος μπορεί να ληφθεί υπόψη στον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης & άλλος ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ.475 λέχθηκε ότι όπου εντοπίζεται πραγματικός ή ουσιαστικός κίνδυνος να υπάρχει μελλοντική οικονομική ζημιά εξαιτίας της μείωσης της ικανότητας για επικερδή εργασία, πρέπει να δίνεται ένα δίκαιο ποσό ως αντιστάθμισμα που ορθό είναι να υπολογίζεται χωριστά (βλ. ακόμη Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66, σελ.75 - 76, Σολέα ν. Σολέα
(1999)1 (Β) Α.Α.Δ.904 και Παναγή ν. Κακόψιτου
(2001)1 (Β) Α.Α.Δ.839). Στην προκειμένη περίπτωση η Ενάγουσα δεν είναι και δεν θα είναι ανίκανη να εκτελεί την εργασία του φωτογράφου. Ότι θα συμβαίνει είναι πως ενδέχεται να χρειάζεται ανάπαυση και ως εκ τούτου να χάνει εργάσιμες ώρες ή λόγω ενοχλήσεων και πόνου να καθίσταται ολιγότερο παραγωγική. Στο άχαρο δικαστικό έργο της αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας εις χρήμα βοηθητική είναι η αναφορά σε αποφάσεις των Δικαστηρίων μας όπου επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για παρόμοιους όσο το δυνατό τραυματισμούς και με ανάλογες συνέπειες. Η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει και συνέπεια και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα (βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ v. Μαρίνου Σάββα
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. 590). Υπόψη πρέπει να λαμβάνεται η τάση της νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789) τάση που αντανακλά τη μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μαυροπετρής v. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Καθίσταται αντιληπτό πως για το ζήτημα ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δίδεται σε πρόσφατες αποφάσεις. Αναφορικά με τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων ο δικηγόρος της Ενάγουσας παρέπεμψε προς καθοδήγηση σε τρεις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Ανδρέου ν. Θεμιστοκλέους
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.355, Νεοφύτου ν. Ανδρέου κ.α.
(2005)1 (Α) Α.Α.Δ.692 και Constantin v. Αντωνιάδης
(2004)1 (Γ) Α.Α.Δ.1701) που καμιά ομοιότητα δεν έχουν με την περίπτωση της Ενάγουσας και καμιά από αυτές δεν αφορά σε τραυματισμό στην οσφύ. Υποβοηθητική βρίσκω να είναι η απόφαση στην Θεοδοσίου ν. Διονυσίου Πολ. Εφ. 12172, ημερ. 3.10.2007. Ο εφεσείοντας είχε υποστεί διάφορα τραύματα σε όλο του το σώμα με σοβαρότερο το κάταγμα του έκτου θωρακικού σπονδύλου. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για 20 μέρες όπου του δόθηκε συντηρητική θεραπεία. Ακολούθησε φυσιοθεραπεία και έλαβε αναρρωτική άδεια ενός χρόνου καθότι δεν ήταν σε θέση να εργαστεί. Παρέμειναν ως μόνιμα κατάλοιπα κύφωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης η οποία προκαλούσε πόνο ανάλογα με τις δραστηριότητες του. Η ορθοστασία, το ανεβοκατέβασμα σκαλών και η μεταφορά βάρους ήταν επιβαρυντικά στοιχεία ενώ το γονάτισμα, το βαθύ κάθισμα και το σκύψιμο σε διάρκεια προκαλούσαν πόνο στην περιοχή του κατάγματος. Στην καθημερινότητα η ορθοστασία, το οδήγημα για πέραν της μισής ώρας, οι αθλοπαιδιές ακόμα και η κατάκλιση του εφεσείοντα στην ίδια θέση για διάστημα μισής ώρας προκαλούσαν πόνο. Στην περιοχή του κατάγματος θα αναπτύσσονταν οστεοαρθρικές αλλοιώσεις. Οι γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο στο ποσό των €25.629,02 (£15.000). Ελλείπει από την απόφαση του Εφετείου αναφορά στην ηλικία του εφεσείοντα παράγοντας ουσιαστικός στον καθορισμό των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις που υπάρχουν κατάλοιπα στον τραυματία. Η Ενάγουσα είναι νέο άτομο (γεννήθηκε την 3.2.71). Οι βλάβες της ήσαν αρχικά πολύ επώδυνες. Κατά τη νοσηλεία της στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού νοσηλεύτηκε για 6 μέρες στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας ενώ κατά την μετέπειτα νοσηλεία στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου παρουσίασε υγροθώρακα. Ηγέρθηκε 70 ημέρες μετά το ατύχημα αφού βρισκόταν σε αυστηρό κλινοστατισμό σε μια τρομερά άβολη κατάσταση. Πέρασαν 9 μήνες από το ατύχημα για να μπορέσει να περπατήσει χωρίς υποστήριξη. Η ταλαιπωρία που υπέστηκε τους 9 περίπου μήνες που ακολούθησαν τον τραυματισμό της ήταν ασυγκρίτως μεγαλύτερη από την περίπτωση του εφεσείοντα στην Θεοδοσίου (πιο πάνω). Ως προς τα κατάλοιπα βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τον εφεσείοντα στην πιο πάνω υπόθεση. Κρίνω πως το ορθό και δίκαιο ποσό γενικών αποζημιώσεων για την Ενάγουσα, στον καθορισμό του οποίου έλαβα υπόψη και την παράμετρο απώλειας κάποιου εισοδήματος στο μέλλον, είναι αυτό των €30.000 (€25.000 πλέον €5.000). Το ζήτημα του τόκου πραγματεύεται η υπόθεση Miller Rosa Maria v. Ute Petek
(1999)1 (Γ) Α.Α.Δ.2091 όπου μνημονεύεται η Φοινικαρίδης και άλλοι ν. Γεωργίου και άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ.
- Πέραν της πρόβλεψης του Νόμου (άρθρο 58Α του Κεφ.148) στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Η Ενάγουσα καταχώρησε την αγωγή της την 28.7.2005 πολύ σύντομα μετά το επίδικο δυστύχημα ίσως και πρόωρα θα μπορούσε κάποιος να πει αφού η κατάσταση της υγείας της δεν είχε ακόμη αποκρυσταλλωθεί. Η πορεία της υπόθεσης της εκτροχιάστηκε την 22.11.2007 συνεπεία της πρώτης αίτησης τροποποίησης που καταχώρησε για να επαναοριστεί για ακρόαση την 23.9.2008 οπόταν και άρχισε η ακροαματική διαδικασία. Η δεύτερη αίτηση τροποποίησης που καταχώρησε προκάλεσε μια ακόμη μικρή καθυστέρηση ενός μηνός. Συνολικά η καθυστέρηση που μπορεί να αποδοθεί στις αιτήσεις της για τροποποιήσεις δεν υπερβαίνει τους έντεκα μήνες. Κρίνω πως είναι ορθό και δίκαιο οι γενικές της αποζημιώσεις (€25.000) να φέρουν τόκο από 30.6.
- Καθ΄ όσον αφορά τις ειδικές της αποζημιώσεις διαφάνηκε πως δεν έχει ακόμη καταβάλει οιονδήποτε ποσό πέραν των £56 που πλήρωσε την 23.11.2005 και δεν φαίνεται να απαιτούνται τόκοι είτε από το Ν. Χριστοδούλου είτε τον Π. Αργυρόπουλο ούτε και τη Δημοκρατία για τα νοσήλια στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Θα επιδικάσω τόκο επί των £56 από 23.11.2005 και επί των λοιπών ειδικών αποζημιώσεων και των μελλοντικών απωλειών από σήμερα. Ως εκ των ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου για το ποσό των €43.295,91 με τόκο 8% επί του ποσού των €25.000 από 30.6.2006, επί του ποσού των €95,68 από 23.11.2005 και επί του ποσού των €18.200,23 από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου όπως τούτα θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............. Χ. Μαλαχτός, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΔ/ΜΚ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Σωματικές βλάβες/Αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο