Πόλυ Κυριάκου ν. Ανδρέα Κουμή, Αρ. Αγωγής: 5303/06, 11.2.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2009:A34 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5303/06 Μεταξύ: Πόλυ Κυριάκου, από τη Λεμεσό Ενάγοντα- Αιτητή - και - Ανδρέα Κουμή, από τη Λεμεσό Εναγόμενου - Καθ΄ ου η Αίτηση - - - - - - - - - - - - - - Αίτηση ημερομηνίας 30.12.2008 11.2.2009 Για τον Ενάγοντα - Αιτητή: κα Κονναρή Για τον Εναγόμενο - Καθ΄ ου η Αίτηση: κα Χρ. Αντωνιάδου Ε Μ Δ Ι Α Μ Ε Σ Η Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την υπό κρίση αίτηση ο Ενάγοντας - Αιτητής εξαιτείται: «Διάταγμα του Δικαστηρίου δια του οποίου να διατάσσεται ο Εναγόμενος, να προσκομίσει στον Ενάγοντα, την Έκθεση του Εμπειρογνώμονα Dr Darren Walsh ημερ. 14.4.2006 μαζί με φωτογραφικό υλικό, για επιθεώρηση σε τέτοιο μέρος και με τέτοιο τρόπο που το Δικαστήριο θα κρίνει βολικό.», και «Διάταγμα του Δικαστηρίου δια του οποίου να διατάσσεται ο Εναγόμενος να προσκομίσει για επιθεώρηση από το Δικαστήριο την Έκθεση του Dr Darren Walsh ημερ. 14.4.2006 μαζί με φωτογραφικό υλικό, με σκοπό να αποφασίσει το Δικαστήριο ως προς την εγκυρότητα της απαίτησης και/ή ισχυρισμού προνομίου.» Η αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση ημερομηνίας 30.12.2008 κάποιας Μαρίνας Κουρέα, δικηγορικής υπαλλήλου στο δικηγορικό γραφείο του δικηγόρου του Ενάγοντα. Ο Εναγόμενος - Καθ΄ ου η Αίτηση καταχώρησε ειδοποίηση πρόθεσης ένστασης που υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση ημερομηνίας 29.1.2009 της κας Βίβιαν Θεοχάρους, δικηγόρου στο δικηγορικό γραφείο των δικηγόρων του Εναγόμενου. Η υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή αφορά τροχαίο δυστύχημα. Ο Ενάγοντας επιρρίπτοντας την ευθύνη στον Εναγόμενο αξιώνει αποζημιώσεις. Ο Εναγόμενος αρνείται την ευθύνη και επιρρίπτοντας την στον Ενάγοντα ανταξιώνει με τη σειρά του αποζημιώσεις. Στην Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση που καταχώρησε την 28.9.2007 ανταξίωνε, μεταξύ άλλων, «Έξοδα για τις υπηρεσίες του Dr Darren Walsh για την επιθεώρηση και ετοιμασία έκθεσης αναφορικά με το δυστύχημα: ΛΚ3.000» (παραγρ. (ι) των Λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών). Με την καταχωρηθείσα την 4.9.2008 τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση η πιο πάνω αξίωση παρέμεινε αναλλοίωτη. Την 17.10.2008 εδόθησαν οδηγίες προς αμφότερους τους διαδίκους για αποκάλυψη εγγράφων και παροχή αντιγράφων. Η σχετική Δ.28, θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Any party may, without filing any affidavit, apply to the Court or a Judge for an order directing any other party to any cause or matter to make discovery on oath of the documents which are or have been in his possession or power relating to any matter in question therein. ..... provided that discovery shall not be ordered when and so far as the Court or Judge shall be of opinion that it is not necessary either for disposing fairly of the cause or matter or for saving costs.» Αναφέρεται στην υπόθεση G.A.P. Navig. Ltd v. Merzario Marrittima SRL
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1624 σελ. 1629 ότι: «Η Δ.28
(1)είναι πανομοιότυπη με τη Δ.31 κ.12 των Αγγλικών Θεσμών, πριν από την τροποποίηση του 1962 και έχει τύχει ερμηνείας από τα Δικαστήρια. Η αποκάλυψη εγγράφων στοχεύει στη λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που είναι σχετικά με τη διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για το σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση και μπορεί να ζητηθεί από οποιονδήποτε από τους διαδίκους. Σχετικά με τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψη είτε να προωθήσει την υπόθεση του είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, αλλά δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς «ψαρέματος» μαρτυρίας (βλ. Compagnie Financiere v. Peruvian Guano Co
(1882)11 Q.B.D. 55, Board v. Thomas Hedley & Co Ltd
(1951)2 All E.R. 431). Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη των εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στη Δ.28, αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των έγγραφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Η αποκάλυψη υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Το διάταγμα δεν εκδίδεται αν το Δικαστήριο είναι της γνώμης ότι δεν είναι αναγκαίο για τη δίκαιη επίλυση της αιτίας αγωγής ή ενός επίδικου θέματος ή για εξοικονόμηση εξόδων (βλ. μεταξύ άλλων Halsburys Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 13, σελ. 2 κ. επέκ.).» (Βλ. ακόμη Τηλλυρής ν. Λαϊκή
(1998)1 (Δ) Α.ΑΔ.2271 και Κipagrotiki Ltd v. Σάββα
(2002)1 (Γ) Α.Α.Δ.1610). Ο Εναγόμενος καταχώρησε ένορκη δήλωση αποκάλυψης ημερομηνίας 13.11.2008. Με τον Πίνακα Α της ένορκης δήλωσης αποκαλύπτονται 36 έγγραφα αντίγραφα των οποίων επισυνάπτονται. Με τον Πίνακα Β αποκαλύπτεται η ύπαρξη έκθεσης του Dr Darren Walsh αναφορικά με το επίδικο δυστύχημα μαζί με φωτογραφικό υλικό. Σύμφωνα με την ένορκη δήλωση του Εναγόμενου αυτός ενίσταται στην προσαγωγή ή παρουσίαση του ρηθέντος εγγράφου γιατί, κατά τη θέση του, είναι προνομιούχο και ή αποτελεί μαρτυρία που δύναται να παρουσιαστεί κατά την ακρόαση της αγωγής. Αναφέρεται στο σύγγραμμα Civil Litigation, των John O'Hare και Robert N. Hill, 4η έκδοση, 1986, (σελ. 335), πως το μέρος που προβαίνει σε αποκάλυψη εγγράφων μπορεί να ενστεί στην προσαγωγή για επιθεώρηση προνομιούχων εγγράφων, όρος που περιλαμβάνει: Ι. αλληλογραφία μεταξύ πελάτη και των νομικών του συμβούλων και επίσης έγγραφα που ετοιμάστηκαν ενόψει του Δικαστικού αγώνα (νομικό επαγγελματικό προνόμιο) ΙΙ. έγγραφα που τείνουν να ενοχοποιήσουν ή να εκθέσουν σε ποινή, και ΙΙΙ. έγγραφα η επιθεώρηση των οποίων θα απέβαινε σε βλάβη του δημοσίου συμφέροντος. Στο σύγγραμμα Phipson on Evidence, 16η έκδοση, 2005, στην παράγρ. 23-81 αναφέρεται πως (σε δική μου μετάφραση): «Η δεύτερη κατηγορία του νομικού επαγγελματικού προνομίου είναι πλατύτερη από την πρώτη, αλλά εγείρεται μόνο όταν δικαστικός αγώνας επίκειται ή εκκρεμεί. Από αυτό το σημείο οιεσδήποτε επικοινωνίες μεταξύ πελάτη και του δικηγόρου του ή αντιπροσώπου του, ή μεταξύ ενός εξ αυτών και τρίτου προσώπου, θα είναι προνομιούχες εάν γίνονται μόνο ή για τον κυρίαρχο σκοπό της παροχής ή λήψης νομικής συμβουλής αναφορικά με τη δικαστική διαδικασία ή της συλλογής μαρτυρίας για χρήση στη δικαστική διαδικασία. Αυτή είναι η βάση της επίκλησης προνομίου για αλληλογραφία με μάρτυρες γεγονότων ή εμπειρογνώμονες, και αποδείξεις, εκθέσεις ή έγγραφα που δημιουργούνται από αυτούς. Η αρχή είναι ότι ένας διάδικος ή εν δυνάμει διάδικος θα πρέπει να είναι ελεύθερος να αναζητήσει μαρτυρία χωρίς να είναι υπόχρεος να αποκαλύψει τα αποτελέσματα των ερευνών του στην άλλη πλευρά.» Στην παραγρ. 23-84 του ιδίου συγγράμματος γίνεται παραπομπή στην Re Highgrade Traders
(1984)B.C.L.C 151 όπου οι ασφαλιστές ζήτησαν εκθέσεις καθ΄ όσον αφορά την αιτία της πυρκαγιάς. Αποφασίστηκε πως είχαν ζητηθεί για δύο σκοπούς, πρώτον για να μπορέσει η εταιρεία να αποφασίσει κατά πόσο να αντιτεθεί στην ασφαλιστική απαίτηση και δεύτερο, για να παράσχει μαρτυρία επί της αιτίας της πυρκαγιάς στα χέρια των δικηγόρων εάν οι εκθέσεις έτειναν να δείξουν ότι τη φωτιά προκάλεσε ο ασφαλισμένος. Πρωτόδικα αποφασίστηκε πως μόνο ο δεύτερος σκοπός καλυπτόταν από προνόμιο και άρα το κριτήριο του κυρίαρχου σκοπού δεν ικανοποιείτο. Αποφασίστηκε κατ΄ έφεση πως οι δύο σκοποί δεν μπορούσαν να διαχωριστούν και ότι στην πραγματικότητα υφίστατο ένας σκοπός που καλυπτόταν από προνόμιο, δηλαδή να αποφασιστεί κατά πόσο θα υπερασπίζονταν την απαίτηση και να δυνηθούν οι δικηγόροι να τους συμβουλεύσουν επ΄ αυτού. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Αυστραλίας στην The Daniels Corporation International Pty Ltd v. Australian Competition and Consumer Commission
(2002)H.C.A. 49 αναφέρει πως (σε δική μου μετάφραση): «Είναι τώρα καθιερωμένο ότι το νομικό επαγγελματικό προνόμιο είναι κανόνας ουσιαστικού δικαίου ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ένα πρόσωπο για να αρνηθεί να παραχωρήσει πληροφορίες ή να παρουσιάσει έγγραφα τα οποία θα αποκαλύψουν επικοινωνίες μεταξύ πελάτη και του δικηγόρου του που γίνονται για τον κυρίαρχο σκοπό της λήψης ή παραχώρησης νομικής συμβουλής ή της παραχώρησης νομικών υπηρεσιών περιλαμβανομένης της εκπροσώπησης σε νομικές διαδικασίες.» Στην επίσης Αυστραλιανή απόφαση Trade Practices Commission v. Sterling
(1979)36 F.L.R. 244 αναφέρονται διάφορες περιπτώσεις εγγράφων που έχουν νομικό επαγγελματικό προνόμιο. Περιλαμβάνεται η περίπτωση επικοινωνιών και εγγράφων μεταξύ του δικηγόρου του διάδικου και τρίτου προσώπου εάν γίνονται ή ετοιμάζονται όταν αναμένεται ή εκκρεμεί δικαστική διαδικασία για σκοπούς της δικαστικής διαδικασίας, για τον σκοπό της λήψης συμβουλής για τη διαδικασία ή μαρτυρίας που θα χρησιμοποιηθεί σε αυτή ή πληροφορία που μπορεί να οδηγήσει στην αποκόμιση τέτοιας μαρτυρίας. Βλ. Wheeler v. Le Marchant
(1881)17 Ch.D. 675; Laurenson v. Wellington City Corporation
(1972)NZLR 510 και O'Sullivan v. Morton
(1911)VLR 70. Αναφέρεται στο σύγγραμμα Civil Litigation (πιο πάνω) (σελ. 340) πως όταν το έγγραφο είναι προνομιούχο, το Δικαστήριο δεν δύναται να διατάξει την επιθεώρηση του ακόμα και αν είναι πολύ σημαντικό για την απονομή της δικαιοσύνης, πλην όμως το κατά πόσο το έγγραφο είναι προνομιούχο πρέπει να αποφασίζεται από το Δικαστήριο. Η Δ.28 θ.10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί πως: «Where on an application for an order for inspection privilege is claimed for any document, it shall be lawful for the Court or a Judge to inspect the document for the purpose of deciding as to the validity of the claim of privilege.» Στην Ετήσια Πρακτική του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας του 1961 κάτω από την αντίστοιχη O.31 r.19A
(2)των Rules of the Supreme Court γίνεται παραπομπή στην Westminster Airways Ltd. v. Kuwait Oil Co LD [1949 W. 1441] K.B.D. σελ. 134 όπου αναφέρεται πως κάτω από τη συγκεκριμένη Διαταγή το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα στην κατάλληλη περίπτωση να επιθεωρήσει το έγγραφο όταν εγείρεται ζήτημα προνομίου έναντι απαίτησης προς παρουσίαση από την άλλη πλευρά. Δεν υπάρχει όμως τίποτε είτε στο Θεσμό είτε στις αυθεντίες που να επιβάλλει στο Δικαστήριο να πάει πίσω από την ένορκη θέση και να επιθεωρήσει το ίδιο το έγγραφο. Το κατά πόσο το Δικαστήριο θα πρέπει να επιθεωρήσει το έγγραφο είναι ζήτημα διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου και κάθε υπόθεση εξαρτάται από τις περιστάσεις της. Εάν όμως βλέποντας την ένορκη δήλωση αποκάλυψης το Δικαστήριο βρίσκει πως η έγερση του προνομίου είναι τυπικά σωστή και ότι το υπόψη έγγραφο περιγράφεται ικανοποιητικά έτσι που εκ πρώτης το προνόμιο να φαίνεται να εγείρεται κανονικά τότε το Δικαστήριο θα πρέπει, γενικά ομιλούντες, να αποδεχτεί την ένορκη δήλωση χωρίς να επιθεωρήσει το έγγραφο. Όπως εξηγείται στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την ένσταση το επίδικο έγγραφο είναι έκθεση εμπειρογνώμονα η οποία ετοιμάστηκε κατ΄ εντολή των δικηγόρων του Εναγόμενου ώστε οι τελευταίοι να είναι σε καλύτερη θέση να συμβουλεύσουν τον πελάτη τους αλλά και να ετοιμαστούν κατάλληλα για να χειριστούν την παρούσα αγωγή. Δεν έχουν ακόμα οι δικηγόροι του Εναγόμενου αποφασίσει κατά πόσο θα παρουσιάσουν την έκθεση κατά την ακροαματική διαδικασία ή και κατά πόσο θα κλητεύσουν τον εν λόγω εμπειρογνώμονα για να μαρτυρήσει. Καθίσταται αντιληπτό, σε βαθμό που να είναι αχρείαστο να επιθεωρήσει το Δικαστήριο το επίδικο έγγραφο, πως δεν πρόκειται για έγγραφο το οποίο σχετίζεται αφ΄ εαυτού με κάποιο επίδικο στην αγωγή ζήτημα. Το έγγραφο αυτό δεν αποτελεί μέρος των γεγονότων της υπόθεσης αλλά μια εκ των υστέρων καταγραφή γνώμης αναφορικά με το ζήτημα της ευθύνης. Είναι πρόδηλο πως αφορά έκθεση εμπειρογνώμονα αναφορικά με το ζήτημα της ευθύνης για το επίδικο δυστύχημα, έκθεση που ζητήθηκε από τους δικηγόρους του Εναγομένου γεγονός που προδίδει και τον συνδυασμένο σκοπό για τον οποίο εζητήθηκε η έκθεση δηλαδή να δυνηθούν οι δικηγόροι να συμβουλεύσουν ανάλογα και ενδεχομένως κατά την ακροαματική διαδικασία να χρησιμοποιήσουν κάποια στοιχεία. Είναι η κατάληξη μου πως το επίδικο έγγραφο καλύπτεται από νομικό επαγγελματικό προνόμιο. Ως εκ των ανωτέρω, η Αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του Καθ΄ ου η Αίτηση - Εναγόμενου και εναντίον του Αιτητή - Ενάγοντα όπως τούτα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Χ. Μαλαχτός, Α.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΔ Subject: Civil/Other Actions/ Interim Αναφορά: Αποκάλυψη εγγράφων - Προνόμιο cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο