Παυλίνας Χρυσοστόμου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 4040/05, 08.10.2009

(6)μάρτυρες και ένας

(1)μάρτυρας προς υπεράσπιση του εναγόμενου. Κατατέθηκαν επίσης ως τεκμήρια τα ακόλουθα έγγραφα: Τεκμήριο 1: Απόδειξη εισπράξεως αρ. 9517 Δρ Κώστα Σιαμπτάνη ημερομηνίας 28.11.2001 για το ποσό των ΛΚ70,

1. Τεκμήριο 2: Απόδειξη εισπράξεως αρ. 99209 από Πολυκλινική Υγεία Λτδ ημερομηνίας 11.12.2001 για το ποσό των ΛΚ180,
2. Τεκμήριο 3: Απόδειξη εισπράξεως αρ. 10442 Δρ Κωστάκη Χατζηβασίλη ημερομηνίας 10.12.2001 για το ποσό των ΛΚ15,
3. Τεκμήριο 4: Σχέδιο Πολιτικής Άμυνας του Λυκείου Αγίου Ιωάννη για τη σχολική χρονιά 2001-
4. Τεκμήριο 5: Ιατρικό Πιστοποιητικό της Δρ. Α. Μαλικκίδου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 08.07.
5. Τεκμήριο 6: Έκθεση Ιατροσυμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 25.05.
6. Τεκμήριο 7: Ιατρικό πιστοποιητικό Δρ. Α. Μαλικκίδου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 02.06.
7. Τεκμήριο 8: Απόδειξη φαρμακείου Κώστα Παπαμιχαήλ ημερομηνίας 27.11.2001 για το ποσό των ΛΚ8,
8. Τεκμήριο 9: Απόδειξη φαρμακείου «Άγιος Ιωάννης» ημερομηνίας 28.11.2001 για το ποσό των ΛΚ3,
9. Τεκμήριο 10: Μέρος του Ημερολογίου του Λυκείου Αγίου Ιωάννη για τη σχολική χρονιά 2001-
10. Τεκμήριο 11: Δέσμη Δελτίων Ετήσιας Επίδοσης της ενάγουσας στο Λύκειο Αγίου Ιωάννη. ΜΕ1 κατέθεσε ο Μιχάλης Αριστοτέλους, σήμερα είναι 24 ετών περίπου, το 2001 ήταν μαθητής στη β΄ τάξη του λυκείου Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό, στην ίδια τάξη με την ενάγουσα. Στις 23.11.2001 ως ανέφερε, ενώ βρισκόταν στην τάξη για μάθημα ήχησε το κουδούνι του σχολείου συνθηματικά και έτσι έγινε αντιληπτό από όλους ότι επρόκειτο για άσκηση, αυτό άλλωστε τους εξηγήθηκε από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Αφού πρώτα όλοι οι μαθητές της τάξης μπήκαν για λίγο κάτω από τα θρανία σε 1-2 λεπτά άρχισε να γίνεται εκκένωση της τάξης τους, η οποία ήταν κοντά στη σκάλα του α΄ ορόφου του κτιρίου. Πρόθεση ήταν να κατέβουν από την πλησιέστερη σκάλα στο ισόγειο και να συγκεντρωθούν στο γήπεδο του σχολείου. Κατά την έξοδο των μαθητών επικρατούσε αναστάτωση, κάποιοι έσπρωχναν, άλλοι έτρεχαν. Ενώ αυτός είχε την τσάντα του στον ώμο του και βρισκόταν στην αρχή της σκάλας, τον έσπρωξε κάποιος άλλος μαθητής, οπότε του έφυγε η τσάντα από τον ώμο και έπεσε πάνω στην ενάγουσα η οποία ήταν από κάτω του 2-3 σκαλιά πριν το τέλος της σκάλας προς τον ισόγειο χώρο. Κατέβηκε γρήγορα τη σκάλα, πλησίασε την ενάγουσα, ήταν λιπόθυμη και μεταξύ άλλων κοντά της βρισκόταν ο καθηγητής γυμναστικής, Σιμιλλίδης, και ένας συμμαθητής τους Στέλιος Στυλιανού. Αργότερα έφτασε ασθενοφόρο και παρέλαβε την ενάγουσα. Κατά την έξοδο των μαθητών από τις τάξεις ως αποδέκτηκε κάποιοι είχαν μαζί τις τσάντες κάποιοι δεν είχαν. Ως ΜΕ2 κατέθεσε ο Στέλιος Στυλιανού, σήμερα είναι φοιτητής, το 2001 φοιτούσε στη β΄ τάξη του λυκείου Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό, ήταν στην ίδια τάξη με την ενάγουσα και τον ΜΕ
11. Ανέφερε και αυτός πως στις 23.11.2001 ενώ βρίσκονταν στην τάξη τους για μάθημα, στον α΄ όροφο του σχολείου, κτύπησε το κουδούνι διακεκομμένα και ο καθηγητής που βρισκόταν στην τάξη είπε στους μαθητές να μπουν κάτω από τα θρανία, όταν έγινε αυτό, σε λίγο τους είπε να περάσουν έξω και να πάνε στο γήπεδο. Όταν αυτός έβγαινε από την τάξη ήταν μαζί με την ενάγουσα μέχρι και του σημείου που σχεδόν είχαν κατεβεί τη σκάλα μέσω της οποίας θα έφταναν στο ισόγειο, και από εκεί θα πήγαιναν όλοι προς το γήπεδο του σχολείου. Λίγο πριν κατεβούν στη σκάλα και ενώ αυτός ήταν δίπλα από την ενάγουσα, έπεσε μία τσάντα από τον α΄ όροφο και της κτύπησε στο κεφάλι, αυτή λιποθύμησε, έτρεξε τότε κοντά της ο καθηγητής γυμναστικής Σιμιλλίδης και προσπάθησε να της δώσει τις α΄ βοήθειες ενώ αργότερα έφτασε ασθενοφόρο. ΜΕ3 κατέθεσε ο Βάσος Σιμιλλίδης, από τον Αύγουστο του 2004 αφυπηρέτησε ως Επιθεωρητής στο Υπουργείο Παιδείας ενώ διετέλεσε καθηγητής φυσικής αγωγής στο λύκειο Αγίου Ιωάννη το
12. Όπως εξήγησε όταν αρχίζει μια σχολική χρονιά σε συγκέντρωση που γίνεται η ομιλία του διευθυντή περιλαμβάνει αναφορές για ασκήσεις σεισμού και άλλων τέτοιων κινδύνων και δίδονται οδηγίες στους καθηγητές, κυρίως σ΄ αυτούς που θα τύχει να είναι στην τάξη κατά την ώρα τέτοιας άσκησης, καθώς επίσης δίδονται οδηγίες στους γυμναστές οι οποίοι έχουν άμεση ευθύνη λόγω της ιδιότητας τους. Τέτοιες ασκήσεις είναι προειδοποιημένες και το γνωρίζουν τόσο οι καθηγητές όσο και οι μαθητές από την προηγούμενη ημέρα χωρίς να δίδεται συγκεκριμένη όμως ώρα. Μέσα στις οδηγίες που δόθηκαν και δίδονται ήταν όπως οι μαθητές αποχωρούν χωρίς τα προσωπικά τους αντικείμενα ή τσάντες. Στις 23.11.2001 ήχησε το κουδούνι του σχολείου για σκοπούς άσκησης και αυτός βρισκόταν στο χώρο συγκέντρωσης των μαθητών που ήταν το γήπεδο με σκοπό να ελέγχει καθηκόντως τη διαδικασία εκκένωσης των τάξεων από τον πρώτο και δεύτερο όροφο του σχολείου. Σε κάποια στιγμή ενώ εκκενώνονταν οι τάξεις είδε συνάθροιση μαθητών και άκουσε φωνές στις σκάλες, πήγε προς το μέρος και είδε ότι μία μαθήτρια ήταν αναίσθητη. Ως του αναφέρθηκε από άλλους μαθητές έπεσε τσάντα στο κεφάλι της, οπότε αυτός απομάκρυνε τους μαθητές από κοντά της, την έθεσε σε θέση ανάνηψης και ειδοποίησε τη γραμματεία του σχολείου και το Διευθυντή για σκοπούς ασθενοφόρου. Αποδέχθηκε ότι κατά την εκκένωση των τάξεων λόγω του νεαρού της ηλικίας των μαθητών υπήρχαν σπρωξίματα και κάποιοι μαθητές ενώ τους είχαν δοθεί οδηγίες αντίθετες, είχαν μαζί τους τσάντα. Αποδέκτηκε επίσης ότι οι καθηγητές που βρίσκονται στις τάξεις κατά την ώρα της άσκησης θα πρέπει να επιβλέπουν όπως αποχωρήσουν οι μαθητές με τάξη και πειθαρχία και όχι με συνωστισμό. Θυμόταν τέλος ότι ο πατέρας της ενάγουσας έφτασε στο σχολείο πολύ σύντομα και τον είχε δει εκεί κοντά της. ΜΕ4 ήταν ο Πανίκος Χρυσοστόμου, πατέρας της ενάγουσας, στις 23.11.2001 ως ανέφερε βρισκόταν σπίτι του κατά τις πρωινές ώρες, και λίγο πριν το μεσημέρι του τηλεφώνησε η μεγαλύτερη του κόρη λέγοντας του να τρέξει γρήγορα στο σχολείο γιατί είχε κτυπηθεί η αδελφή της, Παυλίνα, με τσάντα στο κεφάλι. Σε πολύ λίγο χρόνο, επειδή το σχολείο είναι κοντά στο σπίτι του, βρέθηκε στο σχολείο, του αναφέρθηκε από τον καθηγητή Σιμιλλίδη που ήταν κοντά στην ενάγουσα ότι η τελευταία κτυπήθηκε από τσάντα που έπεσε από τον α΄ όροφο, ενώ η ενάγουσα ήταν σε λιπόθυμη κατάσταση. Όταν έφθασε ασθενοφόρο μετέφερε την ενάγουσα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, εκεί μετέβηκε και ο ίδιος αλλά και ο διευθυντής του σχολείου Χρ. Παπαχριστοδούλου, ο οποίος, σε συνομιλία τους αποδέχθηκε ότι ήταν δύσκολο να ληφθούν μέτρα ασφαλείας επειδή το σχολείο είχε περί τους 800 μαθητές και δεν μπορούσαν να ελεγχθούν όλοι. Ακολούθησε παραμονή για μία εβδομάδα της ενάγουσας στο Νοσοκομείο και μία εβδομάδα στο σπίτι, άρχισε να παρουσιάζει όμως λιποθυμίες οπότε αποτάθηκε για ακτινογραφίες κεφαλής στην Πολυκλινική. Εξαιτίας των λιποθυμιών έτυχε, λόγω και της απειρίας στις αρχές, να μεταφέρεται με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο και με τη χορήγηση κάποιου φαρμάκου (λαμιχτάλ) αντιμετωπιζόταν το πρόβλημα. Η δόση του εν λόγω φαρμάκου αυξήθηκε σταδιακά και έγινε μόνιμη πλέον παρά τις αντίθετες αρχικά γνώμες των ιατρών. Σήμερα η ενάγουσα είναι πιο καλά υπό την έννοια ότι αντιμετωπίζει πιο ανώδυνα το θέμα των λιποθυμιών αφού μόλις το αντιληφθεί κάθεται ή ξαπλώνει για να αποφύγει την απότομη πτώση, ωστόσο, τα κατάλοιπα έχουν παραμείνει. Γενικότερα η ζωή της ενάγουσας και του ιδίου έχει αλλάξει μετά το ατύχημα, ιδιαίτερα στην αρχή των σπουδών αλλά και τώρα που σπουδάζει, αφού θα πρέπει πάντοτε να έχει κάποιο δίπλα της κυρίως όταν ταξιδεύει με το αεροπλάνο. Έχουν παραταθεί οι σπουδές της αφού εξαιτίας του προβλήματος τυγχάνει να μην μπορεί να συμμετέχει στις εξετάσεις όλων των μαθημάτων της. ΜΕ5 ήταν η ενάγουσα, αναφέρθηκε αρχικά στο γεγονός ότι είναι σήμερα φοιτήτρια πληροφορικής και τεχνολογίας ηλεκτρονικών υπολογιστών στη Λαμία. Παρά το γεγονός ότι είναι στο έκτο έτος φοίτησης δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις σπουδές της, λόγω των προβλημάτων που έχει μετά το ατύχημα της 23.11.2001 και ειδικότερα των λιποθυμιών οι οποίες την αναστατώνουν κάθε φορά που αυτές θα εμφανιστούν. Στις 23.11.2001 νωρίς το πρωί είχε γίνει συγκέντρωση στο σχολείο και ο διευθυντής του σχολείου ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας θα γινόταν άσκηση σεισμού. Περί τις τελευταίες ώρες της ημέρας ενώ βρισκόταν στην τάξη της για μάθημα, στον α΄ όροφο του κτιρίου του σχολείου, κτύπησε το κουδούνι διακεκομμένα οπότε οι μαθητές μπήκαν κάτω από τα θρανία, σε λίγο άρχισαν να εξέρχονται της τάξης για να κατευθυνθούν μέσω σκάλας στο ισόγειο και ακολούθως στο γήπεδο του σχολείου. Κατά την έξοδο των μαθητών επικρατούσε πανικός και υπήρχε πολύς κόσμος στις σκάλες, επειδή υπήρχε και β΄ όροφος, ωστόσο δεν υπήρχαν καθηγητές που να συνοδεύουν τους μαθητές ενώ οι μαθητές σπρώχνονταν στις σκάλες. Όταν αυτή πλησίαζε προς το τέλος της σκάλας και προς τον ισόγειο χώρο δέχθηκε ένα αντικείμενο στο κεφάλι της και μετά δεν θυμόταν τίποτα, παρά μόνο όταν ξύπνησε στην εντατική του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Μετά από το κτύπημα που δέχθηκε και έκτοτε αφού παρέμεινε μία βδομάδα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και μία εβδομάδα στο σπίτι της, της παρέμειναν ως κατάλοιπα λιποθυμίες οι οποίες αρχικά την ταλαιπωρούσαν πάρα πολύ, στη συνέχεια όμως τις αντιμετώπιζε πιο ψύχραιμα αλλά η ταλαιπωρία παραμένει όταν τύχει να λιποθυμήσει. Παίρνει μέχρι σήμερα κάποιο φάρμακο προς αντιμετώπιση του προβλήματος και ως της ειπώθηκε θα το παίρνει εφ΄ όρου ζωής. Από το πρόβλημα υγείας το οποίο της έχει παραμείνει, η προσωπική της ζωή έχει αλλάξει εντελώς, αφού θα πρέπει να έχει κάποιον δίπλα της, η φοιτητική της ζωή είναι επίσης δύσκολη για τον ίδιο λόγο αλλά και όταν υπάρξει εμφάνιση του προβλήματος επηρεάζεται η συμμετοχή της στις εξετάσεις των μαθημάτων. Επίσης δεν αισθάνεται καλά που οι άλλοι γνωρίζουν το πρόβλημα της, εν πάση περιπτώσει το γεγονός αυτό έχει στιγματίσει τη ζωή της. ΜΕ6 κατέθεσε ο Χρίστος Αντωνιάδης, είναι λειτουργός ασφαλείας και υγείας στο Τμήμα Πολιτικής Άμυνας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, είναι δε υπεύθυνος για τη Μέση Εκπαίδευση. Κατέθεσε το τεκμήριο 4 το οποίο αποτελεί τους «Κανονισμούς και Οδηγίες» - Σχέδιο δράσης - σε περίπτωση εκκένωσης των σχολείων, και ειδικότερα τις οδηγίες για το σχολείο του Αγίου Ιωάννη το έτος
13. Σ΄ αυτό το έγγραφο ως εξήγησε αναφέρονται τα ονόματα των προσώπων, δηλαδή των καθηγητών και μαθητών, με τα καθήκοντα και την υπευθυνότητα του καθενός σε περίπτωση άσκησης και εκκένωσης του σχολείου. Ως περαιτέρω εξήγησε το σχέδιο δράσης είναι κάτω από την ευθύνη του διευθυντή του σχολείου ενώ οι καθηγητές φυσικής αγωγής λόγω της ιδιότητας τους έχουν πιο αναβαθμισμένα καθήκοντα. Απ΄ ότι γνωρίζει σε κάποια σχολεία γίνονται δοκιμές πριν από τις ασκήσεις, δεν υπάρχει όμως υποχρέωση γι΄ αυτό. Τέλος ανέφερε πως το Τεκμήριο 4 ετοιμάστηκε από το διευθυντή του σχολείου του Αγίου Ιωάννη το 2001 και αυτός το παρέλαβε από το σχολείο για σκοπούς παρουσίασης του στη δίκη, διαβάζοντας το αντιλήφθηκε ότι δεν αναγράφεται η ημερομηνία διεξαγωγής των ασκήσεων. Τα τελευταία δε χρόνια γράφονται και αυτά τα στοιχεία στα σχέδια δράσης των σχολείων. ΜΥ κατέθεσε ο Δημήτρης Φυλακτού, είναι καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης και διδάσκει το μάθημα της πληροφορικής στο γυμνάσιο Λινόπετρας, το έτος 2001 δίδασκε το ίδιο μάθημα στο λύκειο Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό. Γνωρίζει την ενάγουσα αφού δύο σχολικές χρονιές της έκανε μάθημα, θυμόταν το περιστατικό όπου κτύπησε η ενάγουσα, αρκετά από τα στοιχεία της μαρτυρίας του ως ανέφερε ήταν από το προσωπικό του ημερολόγιο το οποίο κρατούσε και συμβουλεύτηκε για να φρεσκάρει τη μνήμη του αλλά και το ημερολόγιο του σχολείου. Στις 23.11.2001 ήταν μέρα Παρασκευή και την έκτη περίοδο έκανε μάθημα στην αίθουσα πληροφορικής που βρίσκεται στον α΄ όροφο του σχολείου, ενώ την 7η περίοδο, αφού θα προηγείτο δεκάλεπτο διάλειμμα, θα έκανε μάθημα στην τάξη της ενάγουσας, στο ισόγειο στην αίθουσα υπολογιστών. Αφού κτύπησε κανονικά κουδούνι για την αλλαγή περιόδου αυτός θα μετέβαινε από τον α΄ όροφο στο ισόγειο, οπότε κατεβαίνοντας τη σκάλα έπιασε το μάτι του ένα αντικείμενο να πέφτει προς την κατεύθυνση δύο μαθητών που κατέβαιναν τη σκάλα, το αντικείμενο έπεσε πάνω τους ενώ αυτοί βρίσκονταν στο κάτω μέρος της σκάλας, δεν πρόλαβε όμως να αντιληφθεί τι αντικείμενο ήταν. Προσέγγισε τους δύο μαθητές, είδε την ενάγουσα, με την τάξη της οποίας θα είχε μάθημα την έβδομη περίοδο στο ισόγειο, καθόταν πάνω στο τρίτο-τέταρτο σκαλί πριν το ισόγειο και ήταν λίγο κόκκινο το πρόσωπο της, τη ρώτησε αν είναι καλά, και αυτή επικοινωνούσε με το περιβάλλον της. Ζήτησε από τους μαθητές που ήταν εκεί να φωνάξουν τους γυμναστές, είχαν δε μαζευτεί αρκετοί μαθητές και μετέφεραν τη μαθήτρια-ενάγουσα στο γραφείο των γυμναστών. Στη συνέχεια ο μάρτυρας προχώρησε και πήγε στην αίθουσα που είχε μάθημα, ενδιαφέρθηκε όμως αργότερα για την υγεία της πηγαίνοντας στο γραφείο των γυμναστών οπότε είδε την ενάγουσα που ήταν ξαπλωμένη σε πάγκο ή φορείο. Αναφέρθηκε επίσης ο εν λόγω μάρτυρας σε συνεχείς ενημερώσεις που έχουν οι μαθητές ειδικά για τα θέματα ασφαλείας, τόσο γραπτώς όσο και προφορικά, υπάρχει δε και ο υπεύθυνος καθηγητής του κάθε τμήματος ο οποίος έχει συνεχή επαφή με τους μαθητές του και τους ενημερώνει για τα θέματα ασφαλείας. Η μαρτυρία του ως προς τις ασκήσεις που γίνονται στα σχολεία ήταν πως αυτές είναι απροειδοποίητες και μόνο το επιτελείο έχει γνώση για την ημέρα και ώρα, δηλαδή ο διευθυντής και οι βοηθοί του. Κατ΄ εξουσιοδότηση του υπουργείου παιδείας παρουσίασε το ημερολόγιο (τεκμήριο 10) του λυκείου Αγίου Ιωάννη για τη σχολική χρονιά 2001-
14. Στηριζόμενος στο περιεχόμενο του υποστήριξε τη θέση του ότι στις 23.11.2001 δεν έγινε άσκηση σεισμού αλλά αυτή έγινε στις 28.11.
15. Ως εξήγησε στις 23.11.2001 ήταν δοκιμή, δηλαδή «άσκηση επί χάρτου» ως χαρακτηριστικά ανέφερε, δεν ήταν πραγματική άσκηση και σ΄ αυτή (τη δοκιμή) λαμβάνουν μέρος ο διευθυντής μαζί με τους επιτελείς του καθώς και οι υπεύθυνοι των ομάδων διάσωσης όπως είναι οι α΄ βοήθειες. Τέλος, ο εν λόγω μάρτυρας αναφέρθηκε σε τηλεφώνημα του πατέρα της ενάγουσας λέγοντας του πως η υπόθεση αυτή έχει μεγάλη σημασία για την κόρη του και να μην δώσει μαρτυρία ενώ αυτός του απάντησε πως είναι μάρτυρας υπέρ της Δημοκρατίας και ότι ήδη είχε καταθέσει από το 2005 στο σχολείο περιγράφοντας τα γεγονότα στην τότε διευθύντρια του σχολείου αφού ο διευθυντής του σχολείου κατά το 2001 είχε φύγει από το σχολείο. Αναφέρθηκε σε ακόμη δύο τηλεφωνήματα του πατέρα της ενάγουσας παρά την αντίθετη έκκληση του τα οποία αναστάτωσαν την οικογένεια του γι΄ αυτό έκανε καταγγελία στην αστυνομία για επηρεασμό μάρτυρα και διατάραξη γαλήνης. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων προώθησαν τις δικογραφημένες εκδοχές με νομικά επιχειρήματα αλλά και στοιχεία από τη μαρτυρία που έχει προσαχθεί. Η πλευρά της ενάγουσας εισηγήθηκε ότι η προσαχθείσα μαρτυρία έχει καταδείξει ότι την 23.11.2001 έγινε άσκηση έστω και αν αυτή χαρακτηρίζεται ως δοκιμή, τα όσα δε αναφέρονται στο τεκμήριο 15, δηλαδή το ημερολόγιο του σχολείου κατ΄ αρχήν δεν αποκλείουν τη θέση ότι είναι εφικτό και δυνατό να έγινε άσκηση τόσο στις 23.11.2001 αλλά και στις 28.11.2001, άλλωστε αυτό αναφέρεται στο ημερολόγιο (τεκμήριο 15). Κάλεσε το Δικαστήριο να μην αποδεχθεί και να μην δώσει βαρύτητα στη μαρτυρία του ΜΥ αφού δεν είναι αυτός που συνέταξε το ημερολόγιο αλλά ο διευθυντής του σχολείου ο οποίος δεν ήρθε να καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου ως εκ τούτου προβάλλει αυθαίρετη η ερμηνεία που ο ΜΥ έδωσε για τη λέξη δοκιμή κατά τις 23.11.
16. Εν όψει των πιο πάνω προκύπτει αμέλεια εκ μέρους της Δημοκρατίας αφού δεν λήφθηκαν όλα τα αναγκαία μέτρα εκ μέρους των καθηγητών ούτως ώστε να μην σπρώχνονται οι μαθητές κατά την εκκένωση των αιθουσών. Ένας μαθητής σε αντίθεση με τις οδηγίες είχε μαζί του τσάντα και με το σπρώξιμο αυτή έφυγε και κτύπησε την ενάγουσα ενώ ουδείς εκ των καθηγητών αντιλήφθηκε αυτή την αντικανονικότητα του μαθητή ή και άλλων μαθητών που έφεραν τσάντες μαζί τους. Η μαρτυρία ακόμη έδειξε ότι οι μαθητές κατά την έξοδο τους από τις αίθουσες διακινούνταν ατάκτως και χωρίς συνοδεία των καθηγητών και/ή αν υπήρχαν αυτοί δεν μερίμνησαν για την ομαλή και με τάξη διακίνηση των μαθητών. Η αμελής συμπεριφορά ως περιγράφεται πιο πάνω είχε σαν αποτέλεσμα τον τραυματισμό της ενάγουσας η οποία μέχρι σήμερα ταλαιπωρείται και ως φαίνεται θα ταλαιπωρείται για το υπόλοιπο της ζωής της. Ιδιαίτερα όμως έχει αλλάξει ριζικά η ζωή της αφού υποφέρει από επιληψία με ότι αυτό εύλογα συνεπάγεται για ένα νέο άνθρωπο. Μεταξύ άλλων υποθέσεων έγινε επίκληση στην υπόθεση Μάιττας ν. Γεωργίου

(1998)1 Α.Α.Δ., 1 όπου επιδικάστηκαν ΛΚ25.000,

1. Από την άλλη πλευρά η ευπαίδευτη συνήγορος υπεράσπισης επέμενε στην αρχική δικογραφημένη θέση του εναγόμενου ότι στις 23.11.2001 δεν διεξαγόταν άσκηση σεισμού, αλλά κανονική συνήθης μετάβαση των μαθητών της τάξης που ανήκε η ενάγουσα σε άλλη αίθουσα στο ισόγειο, για άλλο μάθημα και ως ανέφερε ο ΜΥ. Η μαρτυρία εισηγήθηκε των συμμαθητών της ενάγουσας, ΜΕ1 και ΜΕ2, ήταν καθαρά υποβοηθητική προς τη συμμαθήτρια τους, κυρίως του ΜΕ1, ο οποίος από δική του ευθύνη τραυμάτισε την ενάγουσα ρίχνοντας τη τσάντα του ανεύθυνα, ενώ στο Δικαστήριο, εκ δευτέρου σκεπτόμενος κατέθεσε ότι τον έσπρωξε κάποιος συμμαθητής του. Εκφράστηκε ακόμη η θέση πως ο εναγόμενος έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα για αποφυγή ατυχημάτων τόσο με προφορικές οδηγίες των καθηγητών, όσο και με φυλλάδια τα οποία διανέμονταν, φαίνεται όμως με την ανυπακοή των μαθητών δεν κατέστηκε δυνατό να αποφευχθεί ο τραυματισμός της ενάγουσας για τον οποίο όμως ο εναγόμενος δεν ευθύνεται αφού αυτό που έγινε ήταν κάτι το απρόβλεπτο. Το γεγονός ότι δεν υπήρχε άσκηση αλλά μετακίνηση σε άλλη αίθουσα για μάθημα την επόμενη περίοδο ενισχύεται και από το γεγονός ότι οι μαθητές είχαν μαζί τους τις σχολικές τσάντες. Συνακόλουθα των πιο πάνω οι συνθήκες που έγινε ο τραυματισμός δεν δικαιολογούν οποιαδήποτε ευθύνη των καθηγητών οι οποίοι έδωσαν κάθε αναγκαία οδηγία προς τους μαθητές τόσο για τα θέματα ασφαλείας από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Αξιολόγηση μαρτυρίας: Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του. Με γνώμονα την όλη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, σε συνυφασμό με το περιεχόμενο των τεκμηρίων που έχουν κατατεθεί αποφασίζεται στη συνέχεια η αξιοπιστία των μαρτύρων: Ο ΜΕ1 ήταν συμμαθητής της ενάγουσας, η μαρτυρία του στο σύνολο της παρουσιάζει αρκετά αδύνατα στοιχεία τα οποία έχουν δημιουργήσει αρνητική εικόνα και ως εκ τούτου το Δικαστήριο κρίνει ότι θα ήταν ακροασφαλές να δεχθεί τη μαρτυρία του ΜΕ1 ως αξιόπιστη, οι λόγοι εξηγούνται στη συνέχεια: (α) Ήταν η θέση του πως για σκοπούς εκκένωσης της τάξης λόγω άσκησης σεισμού, και ενώ κινείτο στο διάδρομο του α΄ ορόφου λίγο πριν τη σκάλα τον έσπρωξε κάποιος συμμαθητής του οπότε του έφυγε η τσάντα από τον ώμο και στη συνέχεια αυτή έπεσε πάνω στην ενάγουσα η οποία βρισκόταν από κάτω, πάνω στη σκάλα 2-3 σκαλιά πριν τον ισόγειο χώρο. Κατά την αντεξέταση του για αυτό το θέμα και σε υποβολή ότι δεν σπρώχθηκε αλλά από μόνος του έριξε τη τσάντα δεν έδωσε οποιαδήποτε στοιχεία περιγραφής του προσώπου που τον έσπρωξε και κατά πόσο ήταν υπαρκτό τέτοιο πρόσωπο. Ο τρόπος που περιέγραψε το πώς σπρώχθηκε καθώς και το αποτέλεσμα να κτυπήσει η ενάγουσα δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να κρίνει ότι ήταν κάτι ασήμαντο για να δει ή να μάθει ποιος τον έσπρωξε. Η εν λόγω μαρτυρία του ήταν χωρίς πειστικά στοιχεία. (β) Σε συνέχεια με τα πιο πάνω ακολουθεί μαρτυρία του ΜΕ1 όπου σε ερώτηση πως θυμόταν τα ουσιαστικά αυτά γεγονότα ενώ κάποια άλλα δεν τα θυμόταν απάντησε ως εξής: «Επειδή προκάλεσα κάποιο κακό εγώ, γι΄ αυτό.». Σε περαιτέρω ερώτηση αν μίλησε με την ενάγουσα μετά τον τραυματισμό της απάντησε αρνητικά και ο λόγος που επικαλέστηκε ήταν επί λέξει ο εξής: «Είμασταν σαν τσακωμένοι, επειδή εγώ της δημιούργησα . ψυχραμένοι». Τα πιο πάνω στοιχεία δεν είναι δυνατό να παραμείνουν χωρίς σημασία στην αξιοπιστία του ΜΕ1, αφού δεν είχε λόγο να αισθάνεται ως ανωτέρω αν πράγματι τον έσπρωχνε κάποιος άλλος, είχε δε κάθε ευκαιρία στο σχολείο να δώσει τουλάχιστον τέτοια εξήγηση στη συμμαθήτρια του, όμως αυτό όπως φαίνεται δεν έγινε ποτέ. (γ) Ένα άλλο στοιχείο το οποίο οδηγεί επίσης σε έγερση ερωτηματικών και κατά πόσο επρόκειτο όντως περί σπρωξίματος του ΜΕ1 από άλλο μαθητή, είναι η απάντηση που έδωσε ο ΜΕ1 στην αντεξέταση του, όταν ανέφερε πως οι οδηγίες από πλευράς του σχολείου, σε περιπτώσεις ασκήσεων είτε για σεισμό είτε για κάτι άλλο, ήταν να παίρνουν και τις τσάντες ή τα προσωπικά τους αντικείμενα μαζί τους. Εδώ κρίνεται πως ήταν καθαρή προσπάθεια για αποποίηση ευθυνών του αφού τέτοιες οδηγίες είναι έξω από κάθε λογική και δεν θα μπορούσαν να είχαν δοθεί. Σημειώνεται πως όλοι οι υπόλοιποι μάρτυρες ανέφεραν, ακόμη και η ενάγουσα το αποδέκτηκε, πως οι οδηγίες ήταν να φεύγουν από την τάξη οι μαθητές χωρίς τις τσάντες τους. Άλλωστε ως ανατροπή της θέσης του ΜΕ1 ήταν σε μεταγενέστερο στάδιο η μαρτυρία του πως όταν μαζεύτηκαν οι μαθητές του σχολείου στο γήπεδο αντιλήφθηκε ότι κάποιοι μαθητές από άλλες τάξεις δεν είχαν τις τσάντες τους. Τα πιο πάνω στοιχεία καθώς και η έλλειψη πειστικότητας όταν ο μάρτυρας κατέθεσε αφού εξέλειπε η άνεση και ο αυθορμητισμός στις απαντήσεις του έδωσαν στο Δικαστήριο την εικόνα της ύποπτης μαρτυρίας και ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν την αποδέχεται. Αντίθετα η μαρτυρία του ΜΕ2 κρίνεται αξιόπιστη και αποδεκτή στο σύνολο της, αλλά και ειδικότερα για το θέμα της ύπαρξης άσκησης σεισμού και εκκένωσης ουσιαστικά των αιθουσών από τους μαθητές. Ο τρόπος και η κατηγορηματικότητα που κατέθεσε ικανοποίησαν το Δικαστήριο ότι κατέθετε για την αλήθεια. Δεν παραγνωρίζεται ότι σε κάποιες ερωτήσεις, οι οποίες θα μπορούσε να ειπωθεί ότι έχουν σημασία στην όλη υπόθεση, δεν θυμόταν να απαντήσει, όπως για παράδειγμα ποιος καθηγητής βρισκόταν στην τάξη και τους έκανε μάθημα όταν κτύπησε το κουδούνι για άσκηση, ωστόσο κρίνεται πως η πάροδος οκτώ σχεδόν χρόνων από το περιστατικό, και ότι από τότε μέχρι σήμερα όπου ο καθένας από τους μαθητές έχει πάρει το δικό του δρόμο με νέες παραστάσεις και σκηνές στη ζωή του είναι γεγονός το οποίο δικαιολογεί την απώλεια μνήμης του συγκεκριμένου στοιχείου. Επίσης τυχόν μικροαντιφάσεις με άλλους μάρτυρες ως η ενάγουσα και ο ΜΕ3, βρίσκουν έρεισμα στην αμέσως πιο πάνω εξήγηση αλλά και ενισχύουν την άποψη του Δικαστηρίου περί της αξιοπιστίας τους, παρά να ενισχύουν τη θέση της υπεράσπισης ότι πρόκειται για μάρτυρες οι οποίοι ήθελαν να βοηθήσουν την ενάγουσα. Ο εν λόγω μάρτυρας παρέμεινε σταθερός και συνεπής και κατά το στάδιο της μακράς αντεξέτασης του κυρίως στο περιστατικό του τραυματισμού της ενάγουσας. Ως διαφάνηκε ο ΜΕ2 κατά τον επίδικο τραυματισμό κατέβαινε τη σκάλα του σχολείου ευρισκόμενος δίπλα από την ενάγουσα. Εν όψει των πιο πάνω η μαρτυρία του ΜΕ2 γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Ο ΜΕ3 ήταν ο συνταξιούχος επιθεωρητής και καθηγητής φυσικής αγωγής Β. Σιμιλλίδης, κατά τη σχολική χρονιά 2001-2002 στο λύκειο Αγίου Ιωάννη, υπήρξε αρκετά διαφωτιστικός για θέματα που αφορούν τη διεξαγωγή ασκήσεων με εκκένωση αιθουσών και του σχολείου. Περαιτέρω ο εν λόγω μάρτυρας σήμερα είναι συνταξιούχος, αφυπηρέτησε ως επιθεωρητής και δεν θα έχει οποιοδήποτε όφελος στην υπόθεση. Ήταν επεξηγηματικός στο Δικαστήριο, ουδέν στοιχείο αμφισβήτησης της αξιοπιστίας του ή κλονιστικό αυτής δικαιολογείται από την πολύ καλή εικόνα που άφησε στο Δικαστήριο. Ιδιαίτερη δε βαρύτητα δόθηκε από το Δικαστήριο στο γεγονός ότι και αυτός ο μάρτυρας επιβεβαίωσε για την ύπαρξη άσκησης στο σχολείο του Αγίου Ιωάννη στις 23.11.2001 και το γεγονός ότι συμμετείχε στη διεξαγωγή της άσκησης με συγκεκριμένα καθήκοντα ως τα περιέγραψε και έτρεξε κοντά στην ενάγουσα αμέσως μετά τον τραυματισμό της. Το τεκμήριο 10 στο παράρτημα Δ επιβεβαιώνει τα καθήκοντα που στην Γ ομάδα των α΄ βοηθειών. Καλή εικόνα επίσης έχει αφήσει στο Δικαστήριο και ο ΜΕ4, πατέρας της ενάγουσας, με πολύ γλαφυρό τρόπο και πειστικό περιέγραψε τα γεγονότα τα οποία περιέπεσαν στην αντίληψη του από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στο σχολείο κοντά στη θυγατέρα του μέχρι την περιγραφή της σημερινής της κατάσταση. Να σημειωθεί ότι δεν παρατηρήθηκε οποιαδήποτε τάση υπερβολής στις απαντήσεις του κυρίως στο επίπεδο των δυνατοτήτων και επίδοσης της ενάγουσας στο σχολείο πριν το ατύχημα, αλλά και στην κατάσταση της υγείας της, άλλωστε για τα ιατρικά θέματα στις γενικές γραμμές που αυτός τα περιέγραψε καθώς και το πρόβλημα υγείας της ενάγουσας υποστηρίζεται και καλύπτεται από το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών (τεκμήρια 5 και 7) τα οποία έχουν κατατεθεί στη δίκη εκ συμφώνου. Ένα άλλο θετικό στοιχείο από τη μαρτυρία του είναι πως όταν δεν γνώριζε για κάτι για το οποίο ερωτείτο, δεν έδινε απάντηση αλλά εκεί που γνώριζε απαντούσε ευθέως και χωρίς περιστροφές, κυρίως για τα γεγονότα που αυτός έζησε και ήταν σε πολύ καλή θέση να τα επαναλάβει, στοιχεία μαρτυρίας που ουδόλως επιτρέπουν σκέψεις ή υποψίες ότι επρόκειτο για κατασκεύασμα της στιγμής, αλλά αποτελούν στοιχεία από αυθόρμητη μαρτυρία με εξηγήσεις και με έρεισμα στην κοινή λογική. ΜΕ5, κατέθεσε η ενάγουσα, ο τρόπος που κατέθεσε, καθ΄ όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της ήταν πειστικός, έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις με βεβαιότητα και κατηγορηματικότητα. Κατά τη μακρά αντεξέταση της δεν περιέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση ούτε και διαπιστώνεται οποιοδήποτε άλλο κλονιστικό στοιχείο της αξιοπιστίας της. Είναι γεγονός ότι για κάποια στοιχεία που σχετίζονται με τον καθηγητή και το μάθημα που γινόταν στην αίθουσα όταν κτύπησε κουδούνι για άσκηση σεισμού δεν θυμόταν να αναφέρει, κρίνεται πάλι πως η πάροδος των εννέα ετών με τα προβλήματα που αντιμετώπισε μετά τον τραυματισμό της θα πρέπει να λειτουργήσουν προς την κατεύθυνση ότι οφείλονται αποκλειστικά και μόνο στο χρόνο. Τα όσα δε περιέγραψε για την απόδοση της στο σχολείο συνάδουν με το τεκμήριο 11 αλλά και όσα περιέγραψε για τα προβλήματα υγείας που έχουν παραμείνει υποστηρίζονται από τα ιατρικά πιστοποιητικά, αποτελούν λογικά και επακόλουθα συμπτώματα των κατάλοιπων που της έχουν παραμείνει χωρίς τάση υπερβολής. Ωστόσο κρίνεται πως περιέπεσε σε κάποιες υπερβολές στη μαρτυρία της σχετικά με τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διακίνηση των μαθητών, πρόκειται για την αναφορά της πως σ΄ αυτό το στάδιο δεν υπήρχε πουθενά καθηγητής. Μια τέτοια θέση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού θα σήμαινε ότι ουδείς από τους καθηγητές βρισκόταν είτε για μάθημα ή οπουδήποτε αλλού και/ή ότι όλοι είχαν κρυφτεί κάπου, προφανώς όμως αυτή δεν τους αντιλήφθηκε, άλλωστε αυτό αντιστρατεύεται την αποδεκτή μαρτυρία του ΜΕ3 ο οποίος ήταν στην αυλή και επόπτευε και γι΄ αυτό έτρεξε αμέσως κοντά της, ως επίσης σημειώνεται ότι ο ΜΕ3 ανέφερε πως στην αυλή υπήρχαν ακόμη δύο καθηγητές φυσικής αγωγής για σκοπούς εποπτείας. Κρίνεται έτσι πως επρόκειτο για μία υπερβολική αναφορά της ενάγουσας η οποία όμως δεν λειτουργεί ως στοιχείο που να μειώσει την αξιοπιστία της, εν όψει των θετικών στοιχείων που έχουν αναφερθεί. Εν όψει των πιο πάνω κρίνεται αξιόπιστη και η μαρτυρία της αποδεκτή πλην του σημείου το οποίο αναφέρθηκε προηγουμένως. Στο σημείο αυτό και πριν προχωρήσει το Δικαστήριο σε οποιεσδήποτε αναφορές σχετικά με την αξιοπιστία των υπολοίπων μαρτύρων (ΜΕ6 και ΜΥ) κρίνεται ορθό να επισημανθεί πως ως επισφράγισμα στην αξιοπιστία των ΜΕ 2, 3 και 5 πέραν των προαναφερόμενων στοιχείων, λειτούργησε το περιεχόμενο του τεκμηρίου 10 δηλαδή το μέρος του ημερολογίου του Λυκείου Αγίου Ιωάννη στο οποίο στις 23.11.2001 γίνεται καταχώρηση για «Δοκιμή της Πολιτικής Άμυνας του Σχολείου» και «Σχέδιο δράσης σε περίπτωση σεισμού». Παρά το γεγονός ότι θα ακολουθήσει σε κατοπινό στάδιο εκτενής εξήγηση ως προς αυτή την αναφορά αλλά και οι λόγοι για τους οποίους θα δοθεί η ανάλογη βαρύτητα, παρατηρείται πως (α) η μαρτυρία αυτή προκύπτει από έγγραφο το οποίο φυλασσόταν σε δημόσιο σχολείο το οποίο ετοιμάζεται υπό την ευθύνη του διευθυντή του σχολείου και (β) το έγγραφο αυτό κατατέθηκε από το ΜΥ και μεταγενέστερα της κατάθεσης των ΜΕ2, 3 και
2. ΜΕ6, κατέθεσε ο Χρίστος Αντωνιάδης λειτουργός του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, ουσιαστικά η μαρτυρία του δεν ήταν αντικείμενο διαφωνίας. Σημειώνεται πως δεν είχε προσωπική γνώση των ουσιωδών περιστατικών του τραυματισμού και των συνθηκών που οδήγησαν σ΄ αυτόν περιλαμβανομένης της άγνοιας του εάν και κατά πόσο έχει διεξαχθεί στις 23.11.2001 άσκηση για την πολιτική άμυνα. Ο σκοπός της εμφάνισης του ήταν η κατάθεση του τεκμηρίου 4 που είναι το σχέδιο δράσης του λυκείου Αγίου Ιωάννη κατά το έτος 2001-2002 και το περιεχόμενο του δεν αμφισβητήθηκε. Επιπρόσθετα έδωσε διαφωτιστικά στοιχεία στο Δικαστήριο αναφορικά με τις ασκήσεις που διεξάγονται στα σχολεία μέσης εκπαίδευσης. Η αξιοπιστία του δεν φαίνεται να αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση, ως επίσης στη μαρτυρία του δεν ανέφερε κάτι το μεμπτό ή το ύποπτο που να δικαιολογεί το Δικαστήριο να μην την αποδεχθεί ως αξιόπιστη συνεπώς η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. Τέλος, ο μοναδικός για την Υπεράσπιση μάρτυρας δεν ικανοποίησε για την πειστικότητα των λεγομένων του, η κρίση του Δικαστηρίου είναι πως τα στοιχεία που περιβάλλουν τη μαρτυρία του είναι τέτοια που θα ήταν ακροασφαλές για το Δικαστήριο να την δεχθεί. Δίδονται στη συνέχεια οι λόγοι και οι εξηγήσεις που απορρίπτονται τα κύρια στοιχεία της μαρτυρίας του τα οποία συναρτώνται με την εκδοχή της υπεράσπισης ως προς τα πραγματικά γεγονότα. Υπενθυμίζεται ότι ήταν η μαρτυρία του πως στις 23.11.2001 όταν τραυματίστηκε η ενάγουσα δεν διεξάχθηκε άσκηση για την πολιτική άμυνα αλλά επρόκειτο για διάλειμμα και μετακίνηση των μαθητών της τάξης στην οποία ανήκε η ενάγουσα και ότι η αναφορά στο τεκμήριο 10 για «Δοκιμή Πολιτικής Άμυνας» ήταν άσκηση επί χάρτου και όχι πραγματική άσκηση. Η εντύπωση που ο ΜΥ έδωσε ήταν πως η μαρτυρία του ήταν μεθοδευμένη για αντίκρουση της θέσης ότι στις 23.11.2001 έγινε οποιουδήποτε τύπου άσκηση αρχίζοντας με αναφορές από το προσωπικό του ημερολόγιο το οποίο ως ανέφερε συνάδει και με το ημερολόγιο του σχολείου (τεκμήριο 10). Ως θα διαφανεί και στη συνέχεια η όλη μαρτυρία του ΜΥ δημιούργησε σκιά και εύλογη υποψία, εν όψει του ότι αυτός όντας αρκετά έξυπνο άτομο ως διαπιστώθηκε, γνωρίζοντας δε πολύ καλά το συμφέρον του, και μήπως υπάρξει οποιαδήποτε τυχόν ευθύνη γι΄ αυτόν αφού ήταν ένας εκ των καθηγητών που βρισκόταν κοντά στην ενάγουσα και πάνω στη σκάλα όπου τραυματίστηκε η ενάγουσα η μαρτυρία του ήταν μεθοδευμένη προς τούτο αλλά και προς την κατεύθυνση ότι ευθύνη για θέματα ασφαλείας είχαν οι υπεύθυνοι καθηγητές των τμημάτων. Η αρνητική εικόνα για το ΜΥ σχηματίστηκε μέσα από την προσπάθεια του να αμφισβητήσει τη διεξαγωγή οποιουδήποτε είδους άσκησης επικαλούμενος στοιχεία και μαρτυρία τύπου συμπερασμάτων και όχι μόνο πραγματικών γεγονότων για τα οποία είχε προσωπική γνώση. Δίδονται στη συνέχεια ενδεικτικά στοιχεία από τη μαρτυρία του: (α) Σε μια προσπάθεια του να υποστηρίξει πως δεν επρόκειτο για πραγματική άσκηση έδωσε τη δική του ουσιαστικά ερμηνεία για την καταχώρηση-αναφορά που υπάρχει στο τεκμήριο 10 στις 23.11.2001 ως «Δοκιμή Πολιτικής Άμυνας» και «Σχέδιο δράσης σε περίπτωση σεισμού» η οποία ερμηνεία δεν γίνεται αποδεκτή καθ΄ ότι:

(1)Ο εν λόγω μάρτυρας δεν είχε οποιαδήποτε εμπλοκή στη σύνταξη του τεκμηρίου, ως είναι αποδεκτό αυτό συντάχθηκε από το γραμματειακό προσωπικό ή από κάποιο γραμματέα και είναι υπό την επίβλεψη και ευθύνη του Διευθυντή του σχολείου.

(2)Η αναφορά του ΜΥ ότι εννοείται «άσκηση επί χάρτου» ως χαρακτηριστικά ανέφερε πάλι προβάλλει ενώπιον του Δικαστηρίου χωρίς δικαιολογική βάση αφού ο εν λόγω μάρτυρας δεν έδωσε κάποιες εξηγήσεις που να δικαιολογούν την ερμηνεία αυτή εν όψει του ότι δεν ήταν και το πιο κατάλληλο πρόσωπο για να δώσει τέτοια ερμηνεία.

(3)Ο ΜΥ δεν έλαβε μέρος σε τέτοια «δοκιμή» οπότε θα ήταν ίσως άλλη η δυναμική στη μαρτυρία του αυτή, δηλαδή δεν έλαβε μέρος σε τέτοια συνάντηση την οποία καλεί ο Διευθυντής με τους βοηθούς Διευθυντές και τις ομάδες διάσωστης οπότε θα είχε προσωπική γνώση. Σημειώνεται πως ο ίδιος σύμφωνα με το τεκμήριο 10 είχε καθήκοντα στην ομάδα πυρόσβεσης ωστόσο δεν συμμετείχε σε τέτοια συνάντηση και

(4)Το ίδιο το κείμενο δεν βοηθά από μόνο του σε τέτοια ερμηνεία αφού θα ήταν αναμενόμενο να γίνεται πιο σαφής αναφορά στο ημερολόγιο αν γινόταν μόνο συνάντηση ή ακόμη μόνο συγκέντρωση του επιτελείου του σχολείου και των ομάδων διάσωσης για τέτοιο σκοπό. (β) Προς υποστήριξη της θέσης και της εμμονής του ότι η άσκηση δεν έγινε 23.11.2001 αλλά 28.11.2001 την 6η περίοδο (τέλος αυτής) συνδύασε και το ότι από το ημερολόγιο (τεκμήριο 10) φαίνεται ότι στις 28.11.2001 γίνεται αναφορά για άσκηση σεισμού αλλά και από την καταχώρηση αρ. 2, ότι την 5η και 6η περίοδο υπήρχε δίωρο υπεύθυνου καθηγητή στην Α και Β λυκείου του σχολείου και αυτό ήταν ως ανέφερε για σκοπούς ενημέρωσης των μαθητών για τα μέτρα ασφαλείας που θα έπρεπε να ληφθούν σε τέτοιες ασκήσεις. Ο συσχετισμός στον οποίο έχει προβεί ο ΜΥ παρουσιάζει αδυναμία ως προς την πειστικότητα του καθ΄ ότι θα έπρεπε να γίνεται αναφορά στην εν λόγω καταχώρηση και για την Γ λυκείου και όχι μόνο για την Α και Β τάξη λυκείου εφόσον τέτοια άσκηση δεν θα γινόταν μόνο για τις Α και Β λυκείου αλλά για όλο το σχολείο, επομένως δεν χωρεί λογική σ΄ αυτήν την εξήγηση. (γ) Από τον πιο πάνω συσχετισμό προκύπτει επίσης η προσπάθεια του να ενισχύσει τη θέση πως και αν έγινε το ατύχημα ευθύνη έχουν οι Υπεύθυνοι Καθηγητές του κάθε τμήματος κατεύθυνση η οποία υπήρξε διάχυτη και από άλλα σημεία στη μαρτυρία του. (δ) Ως επίσης αρνητική εικόνα άφησε η αναφορά του και ως διαφάνηκε ήταν η αντίληψη του πως στο Δικαστήριο ήταν μάρτυρας υπέρ της Δημοκρατίας, ως φαίνεται δεν διαχώρισε το συμφέρον του από την υποχρέωση να πει όλη την αλήθεια και προσέφυγε σε συμπερασματικές αναφορές υπό τύπο επιχειρημάτων προκειμένου να υπερασπιστεί τη Δημοκρατία (κάτι βεβαίως που είναι θεμιτό και επιθυμητό χωρίς όμως στοιχεία επηρεασμού τα οποία υπήρξαν στην παρούσα περίπτωση). (ε) Η αναφορά του επίσης ότι οι μαθητές ενημερώνονταν «συνεχώς» για τα θέματα της ασφάλειας τους δεν μπορεί παρά να ακούγεται παράξενη και συνιστά μια υπερβολική τοποθέτηση. Εν όψει όλων των πιο πάνω η μαρτυρία του ΜΥ δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Ευρήματα Δικαστηρίου: Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και αποδεκτή μαρτυρία διαπιστώνεται ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση και τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου επί των γεγονότων έχουν ως ακολούθως: Η ενάγουσα είναι σήμερα ηλικίας περίπου 25 ετών, είναι φοιτήτρια στη Λαμία όπου σπουδάζει πληροφορική. Το έτος 2001-2002 ήταν μαθήτρια στην Β τάξη λυκείου και φοιτούσε στο λύκειο του Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό. Στις 23.11.2001 υπήρξε συγκέντρωση όλων των μαθητών του σχολείου όπου ο λυκειάρχης ανακοίνωσε ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας θα κτυπούσε το κουδούνι για σκοπούς άσκησης σεισμού με οδηγίες όπως οι μαθητές εκκενώσουν σιγά-σιγά τις τάξεις τους και με τη βοήθεια των καθηγητών τους να οδηγηθούν με τάξη και χωρίς σπρωξίματα στο χώρο συγκέντρωσης όλου του σχολείου που ήταν το γήπεδο. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία (ΜΕ2, 3 και 5) ανάλογες οδηγίες είχαν δοθεί από τον διευθυντή του σχολείου από την αρχή της σχολικής χρονιάς αλλά και από τους υπεύθυνους καθηγητές των τμημάτων και ειδικότερα οδηγίες όπως η μετακίνηση σε περίπτωση τέτοιας άσκησης να γίνεται χωρίς τη μεταφορά των προσωπικών αντικειμένων των μαθητών ή των τσαντών τους. Στις 23.11.2001 περί το μεσημέρι ήχησε το κουδούνι του πιο πάνω σχολείου κατά τρόπο συνθηματικό και/ή επαναλαμβανόμενο γεγονός το οποίο έγινε αντιληπτό ως ένδειξη για άσκηση σεισμού ή εκκένωσης των αιθουσών οπότε οι μαθητές του σχολείου και ειδικότερα στην τάξη της ενάγουσας μπήκαν για λίγο κάτω από τα θρανία ενώ στη συνέχεια εξήλθαν της αίθουσας τους με πρόθεση να κατευθυνθούν στο γήπεδο κατόπιν οδηγιών του καθηγητή τους όπως εξέλθουν σιγά-σιγά και με τάξη. Η αίθουσα στην οποία έκανε μάθημα η ενάγουσα βρισκόταν στο α΄ όροφο του κτιρίου του σχολείου οπότε η ενάγουσα αφού έμεινε για λίγο κάτω από το θρανίο πήρε τη τσάντα της και εξήλθε της αίθουσας, όταν κατέβαινε από τη σκάλα που υπήρχε κοντά στην αίθουσα της και ενώ δίπλα της βρισκόταν ο συμμαθητής της Στέλιος Στυλιανού (ΜΕ2) κτυπήθηκε με μια τσάντα στο κεφάλι την οποία πέταξε άλλος μαθητής από τον α΄ όροφο του σχολείου (το στοιχείο αυτό προκύπτει ως παραδοχή από τα δικόγραφα) οπότε έχασε τις αισθήσεις της και κάθισε στα τελευταία σκαλιά πριν τον ισόγειο χώρο. Είναι ακόμη εύρημα του δικαστηρίου ότι κατά την έξοδο των μαθητών υπήρχαν σπρωξίματα μεταξύ τους παρά τις αντίθετες οδηγίες της διεύθυνσης και των καθηγητών αλλά και κάποιοι μαθητές παρά τις αντίθετες οδηγίες μετέφεραν μαζί τους τις τσάντες τους. Περαιτέρω και εν όψει της μη αποδοχής της μαρτυρίας του ΜΕ1 ως αξιόπιστης θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι το Δικαστήριο δεν είναι σε ασφαλή θέση για να προβεί σε οποιοδήποτε άλλο περαιτέρω εύρημα για τις συνθήκες που προηγήθηκαν πριν η τσάντα ριφθεί από τον άλλο μαθητή ούτως ώστε να πέσει στο κεφάλι της ενάγουσας. Μετά το κτύπημα που δέχθηκε η ενάγουσα και αφού αυτό έγινε αντιληπτό ότι κάτι συνέβηκε ο ΜΕ3, καθηγητής τότε φυσικής αγωγής προσέγγισε την ενάγουσα προσπαθώντας να της δώσει τις πρώτες βοήθειες τοποθετώντας τη σε θέση ανάνηψης. Ο ΜΕ3 βρισκόταν στον ισόγειο χώρο και εκτελούσε καθήκοντα επίβλεψης για την ομαλή εκκένωση των αιθουσών από τους μαθητές και προς υποβοήθηση των καθηγητών που βρίσκονταν στις τάξεις κατά την ήχηση του κουδουνιού αλλά και ως μέρος της ομάδας Γ των πρώτων βοηθειών (σύμφωνα με το τεκμήριο 4). Αργότερα η ενάγουσα μεταφέρθηκε στο γραφείο των καθηγητών φυσικής αγωγής μέχρι που έφθασε στο σχολείο ασθενοφόρο και τη μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Επιπλέον είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά την ώρα που διακινούνταν οι μαθητές για να κατευθυνθούν στο γήπεδο, πέραν από τον ΜΕ3, βρίσκονταν στην αυλή του σχολείου με σκοπό την παρακολούθηση και επίβλεψη τους ακόμη δύο καθηγητές (σύμφωνα με μαρτυρία του ΜΕ3). Περαιτέρω είναι εύρημα του Δικαστηρίου το οποίο στηρίζεται από τα ιατρικά πιστοποιητικά τεκμήρια 5, 6 και 7 (Σημειώνεται ότι τα εν λόγω πιστοποιητικά κατατέθηκαν εκ συμφώνου, και δεν υπήρξε αντεξέταση επί του περιεχομένου τους) ότι η ενάγουσα από τον πιο πάνω τραυματισμό υπέστηκε κρανιοεγκεφαλική κάκωση, παρέμεινε για μία εβδομάδα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού καθώς και μία εβδομάδα μετέπειτα χωρίς να παρακολουθεί τα μαθήματα της παραμένοντας στο σπίτι της. Στην πορεία η ενάγουσα εμφάνισε συμπτώματα επιληψίας γεγονός το οποίο αποδίδεται στον τραυματισμό της κατά τις 23.11.2001. Οι επιληπτικές κρίσεις ακολούθησαν και ως προκύπτει από το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών η εμφάνιση των επιληψιών εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι σήμερα σε πιο αραιή βάση (δύο με τρεις φορές το χρόνο ως ανέφερε η ενάγουσα) ενώ η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος γίνεται με τη χορήγηση φαρμάκου το οποίο η ενάγουσα παίρνει καθημερινά και το οποίο θα πρέπει να παίρνει για το υπόλοιπο της ζωής της. Εξαιτίας του εν λόγω κατάλοιπου αρχικά η ενάγουσα υπέστηκε μεγάλη ταλαιπωρία η οποία με την πάροδο του χρόνου άρχισε να μειώνεται εξαιτίας της εμπειρίας της ενάγουσας, να αντιμετωπίζει αλλά και να ζει με το εν λόγω πρόβλημα. Ειδικότερα όμως το πρόβλημα στην ενάγουσα ήταν αισθητό κατά την μετάβαση της στο εξωτερικό για σπουδές αφού θα έπρεπε να συνοδεύεται είτε στο αεροπλάνο, είτε στη σχολή της, είτε και να συγκατοικεί με άλλο πρόσωπο προς παροχή βοήθειας εάν αυτό ήθελε κριθεί αναγκαίο σε περίπτωση επιληπτικής κρίσης. Είναι ακόμη εύρημα ότι το κατάλοιπο του τραυματισμού της ενάγουσας ήταν αιτία για να στερηθεί του δικαιώματος να συμμετέχει σε κάποιες εξετάσεις σε μάθημα του πανεπιστημίου. Γενικότερα η ζωή της έχει αλλάξει μετά τον τραυματισμό στοιχείο το οποίο την έχει στιγματίσει. Στα πλαίσια αναζήτησης, είτε διάγνωσης, είτε θεραπείας μετά τον τραυματισμό της η ενάγουσα έχει καταβάλει το ποσό των €352,83 (βλέπε συνολικό ποσό από τεκμήρια τα οποία κατατέθηκαν εκ συμφώνου). Νομική πτυχή: Η παρούσα υπόθεση είναι πολιτική, η απόσειση του βάρους απόδειξης θα κριθεί με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Επιπλέον, το βάρος απόδειξης βρίσκεται στην ενάγουσα, να αποδείξει τους ισχυρισμούς της οι οποίοι περιλαμβάνονται στην έκθεση απαίτησης. Η απόσειση του βάρους απόδειξης θα αποτιμηθεί υπό το φως της παραδεκτής μαρτυρίας και όχι το παραδεκτό της μαρτυρίας, υπό το πρίσμα πάντοτε του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου διευκρινίζεται και τονίζεται πως η απόσειση του βάρους απόδειξης συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αξιόπιστη. Καθοδήγηση ως προς την ύπαρξη αμέλειας εκ μέρους του - λυκείου - σχολείου Αγίου Ιωάννη είτε μέσω του Διευθυντή ή των καθηγητών ως έχει κατευθύνει την απαίτηση της η ενάγουσα διαφαίνεται ότι μπορεί να αντληθεί τόσο μέσα από τη νομολογία αλλά και αυθεντίες (Halsbury's Laws of England, Third Edition Vol. 13, σελ. 620επ., Clerk & Lindsell on Torts, 15η έκδοση, σελ. 441 επ., Charlesworth & Percy on Negligence, 10η έκδοση, παράγραφος 8-158 και επ. σελ. 518. Από πλευράς κυπριακής νομολογίας σημαντικό κρίνεται το απόσπασμα το οποίο ακολουθεί και προέρχεται από πρωτόδικη απόφαση η οποία επικυρώθηκε από το Εφετείο (υπόθεση Χρίστος Βαλανίδης ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

(2007)1 Α.Α.Δ. 801). «..η υποχρέωση και το καθήκον που έχει το σχολείο και οι καθηγητές είναι να ασκούν τέτοια εποπτεία και τέτοια επιτήρηση των μαθητών ενόσω αυτοί βρίσκονται στα υποστατικά του σχολείου, είτε στην τάξη είτε στην αυλή, η οποία θα αναμένετο να έχει και ένας γονιός για τα παιδιά της οικογένειας του έχοντας βέβαια υπόψη τις συνθήκες του σχολείου, τον αριθμό αλλά και την ηλικία των μαθητών. ... μέσα στα πλαίσια του καθήκοντος εξάσκησης επιτήρησης δεν περιλαμβάνεται και η πρόβλεψη από μέρους των καθηγητών ή του σχολείου της κάθε ανόητης ενέργειας των μαθητών ή των ξαφνικών ενεργειών οι οποίες δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί μέσω επιτήρησης. Ούτε αναμένεται από κάποιο καθηγητή να επιτηρεί σχολαστικά κάθε παιδί κάθε λεπτό της ημέρας εκτός και αν υπάρχει κάποιος λόγος που θα πρέπει να τον θέσει σε επιφυλακή». Συμπέρασμα: Προχωρώντας στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, κατ΄ αρχήν σημειώνεται ότι ως έχει διαπιστωθεί η ενάγουσα ή τα υπόλοιπα παιδιά από την τάξη της δεν είχαν κάποιο καθήκον ιδιαίτερο κατά την άσκηση σεισμού είτε εκκένωσης των αιθουσών ώστε θα έπρεπε να τύχουν κάποιων πιο συγκεκριμένων οδηγιών είτε εκπαίδευσης. Η συμμετοχή τους αφορούσε μόνο στη διακίνηση τους με οδηγίες να φεύγουν από την αίθουσα τους σιγά-σιγά με τάξη, χωρίς σπρωξίματα και χωρίς τις τσάντες τους, οι οδηγίες δε αυτές είχαν δοθεί εκ μέρους της διεύθυνσης του σχολείου αλλά και του καθηγητή ο οποίος έκανε μάθημα στην τάξη της ενάγουσας και σ΄ αυτό δεν χωρεί αμφιβολία ούτε από την πλευρά της ενάγουσας. Το ότι συνέβηκε ατύχημα στην ενάγουσα, ωστόσο κάτω από συνθήκες που δεν υπάρχει αποδεκτή μαρτυρία τι συνέβηκε πριν ο μαθητής ρίξει τη τσάντα από τον α΄ όροφο του σχολείου με αποτέλεσμα να έχει κτυπήσει την ενάγουσα στο κεφάλι, η οποία κατέβαινε τη σκάλα και ήταν λίγο πριν το τέλος αυτής, δηλαδή σχεδόν στο ισόγειο, δεν δικαιολογεί την επίρριψη ευθύνης στη διεύθυνση του σχολείου ή στον υπεύθυνο της τάξης καθηγητή, ο οποίος είχε καθήκον και έπρεπε να φύγει τελευταίος από την τάξη και αφού έφευγαν όλοι οι μαθητές, άλλωστε δεν δόθηκε μαρτυρία ότι είχαν φύγει όλοι οι μαθητές, εν πάση περιπτώσει, δεν ήταν εφικτό να βρίσκεται ο καθηγητής δίπλα από κάθε μαθητή. Στο πιο πάνω συμπέρασμα επιπρόσθετα των πιο πάνω έχουν ληφθεί υπόψη τα πιο κάτω: (α) Υπήρχε σχέδιο δράσης (τεκμήριο 4) το οποίο ετοιμάστηκε από το Διευθυντή. (β) Σύμφωνα με το τεκμήριο 4 ο καθηγητής Βάσος Σιμιλλίδης (ΜΕ3) βρισκόταν στην εσωτερική αυλή του σχολείου μεταξύ των δύο σκάλων καθώς επίσης υπήρχαν ακόμη δύο καθηγητές φυσικής αγωγής και επόπτευαν τη διακίνηση των μαθητών. (γ) η αδυναμία εξαγωγής ευρήματος για τις συνθήκες που ο μαθητής πέταξε τη τσάντα και κτύπησε στο κεφάλι της ενάγουσας σε συνυφασμό με το γεγονός ότι στο κτίριο του σχολείου υπήρχαν τοποθετημένα κάγκελα περί το ένα μέτρο έμπροσθεν των εξωτερικών διαδρόμων αλλά και στα πλαϊνά της σκάλας όπου έγινε το ατύχημα είναι στοιχεία τα οποία συνηγορούν προς τη θέση της υπεράσπισης ότι η τσάντα η οποία κτύπησε την ενάγουσα ρίφθηκε από αιτία που δεν θα ήταν προβλεπτή από τους καθηγητές και/ή ότι αποτελεί ανόητη πράξη κάποιου μαθητή και δεν ήταν δυνατό κάτω από αυτές τις περιστάσεις να προβλεφθεί τέτοια συμπεριφορά ή να ανατραπεί με οποιαδήποτε επέμβαση καθηγητή. Στο σημείο αυτό παρεμβάλλει αναγκαία αλλά και καθοριστικής σημασίας η παρατήρηση πως η δικογραφημένη εκδοχή της ενάγουσας στην παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαίτησης είναι πως το ατύχημα συνέβηκε όταν κάποιος μαθητής πέταξε από τον α΄ όροφο τσάντα και της κτύπησε. Η θέση αυτή είναι αποδεκτή από την Υπεράσπιση έστω με τη διαφοροποίηση ότι δεν επρόκειτο για συνθήκες άσκησης σεισμού, όμως η αποδοχή της Υπεράσπισης δεσμεύει το Δικαστήριο αφού η δίκη διεξάχθηκε σ΄ αυτήν πλέον τη βάση και εκδοχή. Επομένως παραμένει ως αδυναμία από τη μια η μη απόδειξη του τρόπου και κάτω από ποιες συνθήκες ο μαθητής έριξε τη τσάντα ενώ από την άλλη κρίνεται πως ακόμη και με τη δικογραφημένη αυτή εκδοχή, το ότι κάποιος συμμαθητής της ενάγουσας πέταξε τη τσάντα του και της κτύπησε δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία στην στοιχειοθέτηση ευθύνης αφού σε αυτή την περίπτωση είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για ανόητη πράξη για την οποία δεν δικαιολογείται ευθύνη του σχολείου ή των καθηγητών. Οι οδηγίες εκ μέρους του σχολείου είχαν δοθεί, δεν ήταν αναμενόμενο ότι ένα παιδί 16 προς 17 ετών έστω σε τέτοια άσκηση σεισμού ή δοκιμή αυτός αντί να έχει ως προτεραιότητα να μεταβεί στο γήπεδο, να πετάξει τη τσάντα του από τον α΄ όροφο προς τη σκάλα που κατέβαιναν οι συμμαθητές του ή σε άλλο συμμαθητή του ή οπουδήποτε αλλού έστω και αν ο στόχος δεν ήταν η ενάγουσα. Στο σημείο αυτό κρίνεται ως ορθή η εκ νέου αναφορά στην υπόθεση Βαλανίδης (ανωτέρω) όπου παιδιά-μαθητές τα οποία ενεπλάκηκαν σε ατύχημα που έγινε σε σχολείο ήταν ηλικίας 13 ετών και αυτό (η ηλικία) θεωρήθηκε από το Εφετείο ως ένα στοιχείο που ελάττωνε την ανάγκη για ειδική επίβλεψη και ότι έτσι κι αλλιώς ο καθηγητής που ήταν στην τάξη δεν μπορούσε να αποτρέψει την κίνηση των μαθητών. Ομοίως και εδώ κρίνεται πως δεν μπορούσε να αποφευχθεί είτε η ρίψη της τσάντας αφού δεν ήταν προβλεπτό κάτι τέτοιο ή εν πάση περιπτώσει ήταν απρόβλεπτο για την ηλικία των 16 προς 17 ετών. Τυχόν επίρριψη ευθύνης στους καθηγητές ή στο σχολείο θα σήμαινε πλέον πως οτιδήποτε συμβεί και αφορά τραυματισμό εντός σχολείου τότε θα υπήρχε ευθύνη, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν αναγνωρίζεται από τις αρχές που η νομολογία έχει καθιερώσει. Ως έχει ήδη αναφερθεί η Κυπριακή νομολογία έχει υιοθετήσει τις αρχές που η αγγλική νομολογία εφαρμόζει. Κάνοντας μία αναδρομή στην αγγλική νομολογία δεν έχει εντοπισθεί υπόθεση στην οποία να έχει αποδοθεί ευθύνη σε σχολείο όταν πρόκειται για περιπτώσεις ανόητης πράξης άλλων μαθητών (βλέπε παράγραφος 8-164 στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 10η έκδοση). Σημειώνεται επιπλέον των πιο πάνω ότι ενώπιον του Δικαστηρίου δεν έχει γίνει επίκληση, από πλευράς της ενάγουσας, θέση ή τοποθέτηση για παράβαση εκ μέρους του σχολείου ή των καθηγητών οποιασδήποτε νομοθετικής διάταξης η οποία να σχετίζεται με τις συνθήκες άσκησης σε περιπτώσεις σεισμού και εκκένωσης των τάξεων, αντίθετα βρίσκεται μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι δίδονταν οδηγίες τόσο από το διευθυντή και τους καθηγητές, ως επίσης υπήρχε σχέδιο δράσης σε περίπτωση άσκησης και δεν υπήρξε επίκληση για κάποια λανθασμένη πρόνοια ή μη τήρηση της από το σχολείο. Τέλος παρατηρείται πως η μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου απέδειξε ότι τα τελευταία χρόνια γίνονταν τακτικά τέτοιες ασκήσεις στο λύκειο Αγίου Ιωάννη, δεν υπήρξε όμως μαρτυρία για ανάλογο περιστατικό το οποίο να υποχρέωνε το σχολείο να δώσει πιο εξειδικευμένες οδηγίες στους μαθητές. Ούτε περιστάσεις υπήρχαν που να δημιουργήσουν την ανάγκη για επίβλεψη συγκεκριμένων μαθητών ή για αυξημένη επιμέλεια ως προς αυτούς. Όπως έχει ήδη προαναφερθεί το καθήκον των καθηγητών και του σχολείου έναντι των μαθητών περιλαμβάνει και την επίβλεψη αυτών στα πλαίσια βεβαίως των δεδομένων ενός σχολείου με μεγάλο αριθμό μαθητών όπως ήταν στην παρούσα περίπτωση, και στη βάση της αρχής ότι είναι πρακτικά ανέφικτο να υπάρχει επίβλεψη όλων των μαθητών καθ΄ όλη τη χρονική διάρκεια. Εκείνο που απαιτείται είναι η εύλογη υπό τις περιστάσεις επίβλεψη η οποία κρίνεται ότι υπήρξε. Είναι γεγονός ότι έχει απασχολήσει το Δικαστήριο εάν και κατά πόσο δικαιολογείται οποιαδήποτε διαφοροποίηση και δη αύξηση του καθήκοντος επίβλεψης στις περιπτώσεις όπου δεν πρόκειται για συνήθεις περιστάσεις όπου οι μαθητές βρίσκονται είτε στις αίθουσες για μάθημα είτε στην αυλή, αφού στην παρούσα βρίσκονταν σε διακίνηση και εκκένωση των αιθουσών για σκοπούς συγκέντρωσης στο γήπεδο του σχολείου. Εδώ θα πρέπει να ειπωθεί ότι τέτοια διακίνηση έστω και αν ήχησε κουδούνι για να μαζευτούν οι μαθητές στο γήπεδο αυτή η διαδικασία δεν ήταν κάτι το άγνωστο για τους μαθητές αφού σ΄ όλες τις περιπτώσεις μετάβασης των μαθητών ή διακίνησης τους από και προς τις αίθουσες τους ίσχυαν οι ίδιες οδηγίες. Βεβαίως είναι διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι κάποιοι μαθητές παρά τις αντίθετες οδηγίες μετέφεραν και τις τσάντες τους κάτι που έγινε αντιληπτό από τον καθηγητή της ενάγουσας, ως η ίδια ανέφερε, όμως πάλι και αυτό το στοιχείο δεν είναι αρκετό για να στοιχειοθετήσει ευθύνη για τους πιο κάτω λόγους: (α) Η τσάντα από μόνη της έστω και μεταφερόμενη δεν είναι επικίνδυνο αντικείμενο. (β) Δεν είναι η τσάντα της ενάγουσας που την κτύπησε αλλά άλλη τσάντα. (γ) Δεν υπήρξε μαρτυρία ότι η τσάντα κατέστηκε ή αποτελούσε εμπόδιο στο να μετακινηθούν οι μαθητές σιγά-σιγά και με τάξη προκειμένου να μεταβούν στο χώρο συγκέντρωσης ως ήταν οι οδηγίες. (δ) Δεν υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία μαρτυρίας για συνθήκες τέτοιες που να δικαιολογούσαν επέμβαση από κάποιο καθηγητή και όμως αυτός παρέλειψε να το πράξει και ως εκ τούτου επήλθε ο τραυματισμός της ενάγουσας. (ε) Δεν υπάρχουν ευρήματα ότι λόγω των σπρωξιμάτων που υπήρχαν δημιουργήθηκε η ρίψη της τσάντας στην ενάγουσα. Συνακόλουθα των πιο πάνω, το γεγονός ότι δεν αποτράπηκε εκ μέρους των καθηγητών η μεταφορά κάποιων τσαντών, από μόνο του δεν είναι ικανό στοιχείο για να στοιχειοθετηθεί ευθύνη για αμέλεια αφού εξέλειπε η ύπαρξη προβλεπτού κινδύνου. Σημειώνεται στο σημείο αυτό ότι δεν δόθηκε μαρτυρία, από κάποιο ειδικό, ότι για τέτοιες περιστάσεις ως στην παρούσα υπόθεση ο μόνος λόγος που δεν πρέπει να μεταφέρονται οι τσάντες είναι λόγω ύπαρξης προβλεπτών κινδύνων παρ΄ όλο που θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η θέση αυτή έχει μία λογική, ωστόσο, εξίσου λογικό είναι να ειπωθεί ότι δεν πρέπει να έχουν οι μαθητές τις τσάντες μαζί τους αφού σε λίγο θα επιστρέψουν από το χώρο συγκέντρωσης ή ακόμη να ειπωθεί ότι έτσι κι αλλιώς κάθε πρωί ή μεσημέρι τις μεταφέρουν μαζί τους αναγκαστικά, συνεπώς είναι ορθό να αποφασιστεί ότι από μόνη της η μεταφορά τσάντας δεν είχε τη σημασία εκείνη από πλευράς αιτιώδους συνάφειας με το αποτέλεσμα του τραυματισμού της ενάγουσας. Οι προαναφερόμενες διαπιστώσεις ως διαφαίνεται προδικάζουν και την τύχη της παρούσας αγωγής, παρά το τραγικό αποτέλεσμα του τραυματισμού της ενάγουσας, γεγονός για το οποίο το Δικαστήριο εκφράζει τη λύπη του, ωστόσο σε περίπτωση που ήθελε αποφασιστεί κατ΄ έφεση ότι υπάρχει ευθύνη εκ μέρους του εναγόμενου το Δικαστήριο θα προχωρήσει στον προσδιορισμό των αποζημιώσεων. Σημειώνεται επίσης πως δεν χρήζει εξέτασης οποιοδήποτε θέμα συντρέχουσας αμέλειας και ως εκ τούτου δεν εξετάζεται. Γενικές αποζημιώσεις: Προχωρώντας στον καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων έχοντας υπόψη τα τραύματα που υπέστηκε η ενάγουσα γίνεται παραπομπή κατ' αρχήν στην υπόθεση Fysko Constructing Co Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ σελ. 1014, όπου στη σελίδα 1028 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τις αρχές που πρέπει να διέπουν και να καθοδηγούν το Δικαστήριο κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων: «Βρίσκουμε τις αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συμπυκνωμένες στη σελίδα 793 της απόφασης του Δικαστή Πική στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 CLR

1. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγήσαντα. ................................ ................................ Η αναφορά μας στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi δεν θα ήταν ολοκληρωμένη αν παραλείπαμε να σημειώσουμε τη διαπίστωση ως προς τη σταθερή τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που εθεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν, έτσι που, όπως επιγραμματικά παρατηρήθηκε, αν η απόδοση μας στα ελληνικά είναι ορθή, να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Τελικά, θα πρέπει να προσθέσουμε πως σε κάθε περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων, ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές, σε περιπτώσεις αυτής της φύσης, θα μπορούσε να είναι βοηθητικές [Polykarpou v. Adamou (ανωτέρω)].» Μελετώντας τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου συνάγεται το συμπέρασμα ότι υπάρχει τάση για αύξηση στα ποσά των αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες και τον ανθρώπινο πόνο, βέβαια είναι σαφές ότι τα Δικαστήρια κατά την εκδίκαση αποζημιώσεων θα πρέπει να έχουν γνώμονα τη δίκαιη και εύλογη αποκατάσταση και όχι την τιμωρία ή την υπερβολή. Περαιτέρω, όπως συνάγεται από τα πιο πάνω δεν υπάρχει σταθερό μέτρο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου. Οι άλλες αποφάσεις απλά παρέχουν μια γενική καθοδήγηση. Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον καθορισμό γενικών αποζημιώσεων σε παρόμοια ή ίδια τραύματα ενδεικτικά παρατίθεται η πιο κάτω νομολογία. Στην υπόθεση Μάιττας (ανωτέρω σελίδα 12) δόθηκε κατ΄ έφεση ποσό ΛΚ25.000,00 το 1998, επρόκειτο για δυνατότητα μετατραυματικής επιληψίας, ενώ στην παρούσα υπόθεση υπάρχει η επιληψία, υπήρχε όμως κάταγμα αριστερής κνήμης και περόνης, καθώς και μόνιμη νευρολογική βλάβη ανερχόμενη μέχρι 30% της λειτουργίας του περονιαίου νεύρου κάτι που δεν υπάρχει στην παρούσα υπόθεση. Λαμβάνοντας υπόψη το τραύμα της ενάγουσας, την ταλαιπωρία που αυτή έχει υποστεί αλλά και την αναστάτωση κυρίως το διάστημα όπου εμφανίστηκαν οι επιληψίες, καθώς επίσης την μέχρι σήμερα ταλαιπωρία της όπως την περιέγραψε η ίδια και που αφορά στις δυσκολίες για τις σπουδές της κυρίως όμως τη μονιμότητα του κατάλοιπου από το τραύμα ως υποστηρίζεται από τα ιατρικά πιστοποιητικά καθώς και το νεαρό της ηλικίας της, κρίνεται ότι το εύλογο ποσό που η ενάγουσα θα δικαιούταν ως αποζημίωση είναι το ποσό των €50.000,
2. Σημειώνεται πως δεν προωθήθηκε στη δίκη ισχυρισμός για οποιαδήποτε μείωση της ικανότητας της να εργαστεί πλήρως ή να εργοδοτηθεί στο μέλλον. Επιπλέον η ενάγουσα θα δικαιούταν το ποσό των €352,83 (ΛΚ206,50) ως ειδικές ζημιές, σημειώνεται ότι το ποσό αυτό παρέμεινε χωρίς αντεξέταση και προβάλλει ως δικαιολογημένο και αποδεδειγμένο ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναφορικά με τον τόκο εν όψει της απουσίας οποιασδήποτε εξήγησης στην καθυστέρηση 4 χρόνων για την καταχώρηση της αγωγής δεν θα επιδικαζόταν τόκος από την ημερομηνία του ατυχήματος αλλά από την καταχώρηση της αγωγής. Εν όψει όλων των προαναφερθέντων σχετικά με την αδυναμία και αποτυχία στοιχειοθέτησης ευθύνης, η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα προς όφελος του εναγόμενου και εναντίον της ενάγουσας, να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)............ Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής /ΤΑ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Αστικά αδικήματα - Αμέλεια - Ατύχημα σε λύκειο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο