Σάββα Παπακυριακού ν. Ριάνας Ορφανίδου κ.α., Αρ. Αγωγής 3592/06, 6.11.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2009:A254 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Τ. Ψαρά - Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 3592/06 Μεταξύ: Σάββα Παπακυριακού από τη Λεμεσό υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστής της περιουσίας της αποβιώσασας Γαλάτειας Ορφανίδου Ενάγοντα και Ριάνας Ορφανίδου Γαλάτειας Μάριου Γεωργίου Εναγομένων 6.11.2009 Για ενάγοντα: κος Νικολάου για κ. Α. Γιωρκάτζιη Για εναγόμενη 1: κ. Αυγουστής Κωνσταντίνου Για εναγόμενη 2: κα Γιάννα Νικολάου A Π Ο Φ Α Σ Η H διαδικασία στην παρούσα αγωγή με την οποία επιδιώκεται κυρίως η ακύρωση μεταβιβάσεων ακίνητης ιδιοκτησίας λόγω ισχυριζόμενης δικαιοπρακτικής ανικανότητας της γριάς μητέρας και γιαγιάς των εναγομένων 1 και 2 ως θα εξηγηθεί πιο κάτω ήταν μακρά και επίμονη. Πολλοί μάρτυρες κατάθεσαν και ογκώδης υπήρξε η καταγραφείσα μαρτυρία και τα κατατεθέντα τεκμήρια. Οι δε ευπαίδευτοι συνήγοροι με μεγάλη επιμέλεια παρουσίασαν τα επιχειρήματα και την νομική τους θέση στις αντίστοιχες τους αγορεύσεις. Ως εκ του όγκου της μαρτυρίας δεν είναι δυνατό να γίνει ανάλυση και σχολιασμός ενός εκάστου των επιχειρημάτων. Είναι όμως δεδομένο ότι όλες οι θέσεις έχουν μελετηθεί και το Δικαστήριο τις έλαβε υπόψη του στην εκτέλεση του καθήκοντος του. Στον ενάγοντα χορηγήθηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού στις 01/08/06 Περιορισμένο Παραχωρητήριο Εγγράφων Διαχείρισης (Limited Grant) της περιουσίας της αποβιωσάσης Γαλάτειας Ορφανίδου για να προβεί μεταξύ άλλων στην έγερση της παρούσης αγωγής εναντίον της Εναγομένης 1 για την απόδοση λογαριασμού ως προς την διαχείριση της περιουσίας της αποβιωσάσης στη βάση Γενικού Πληρεξουσίου Εγγράφου ημερομηνίας 08/02/06 που φέρεται ότι έχει υπογραφεί από τη Γαλάτεια Ορφανίδου ή άλλως πως καθώς και την ακύρωση οποιασδήποτε δωρεάς, ανάληψης υποχρέωσης, συμφωνίας ή μεταβίβασης που έγινε στη βάση του Πληρεξουσίου αυτού και εναντίον της Εναγομένης 2 για την ακύρωση της οποιασδήποτε δωρεάς ή μεταβίβασης που έγινε προς όφελος της Εναγομένης 2 στη βάση του Γενικού Πληρεξουσίου Εγγράφου ημερομηνίας 08/02/06 που φέρεται ότι έχει υπογραφεί από την αποβιώσασα. Η Εναγομένη 1 είναι θυγατέρα και μία εκ των κληρονόμων της αποβιωσάσης μαζί με τα αδέρφια της Ιωάννη Ορφανίδη, Χρήστο Ορφανίδη και Δώρα Ορφανίδου, η δε Εναγόμενη 2 είναι η θυγατέρα της Εναγομένης 1. Η αποβιώσασα κατάγεται από την Πάφο, όπου και διέμενε μέχρι κατά ή περί την 22/02/06 οπότε και μεταφέρθηκε στη Λεμεσό όπου και απεβίωσε στις 13/07/06. Σύμφωνα με τον ενάγοντα το ζήτημα έχει δημιουργηθεί με το πληρεξούσιο ημερ. 8/2/06 που φέρεται να έχει υπογράψει η Γαλάτεια Ορφανίδου ούσα εν ζωή με εξουσιοδότηση στην Εναγομένη 1 να αποξενώνει μεταξύ άλλων ακίνητη ιδιοκτησία της αποβιώσασας. Στη βάση του πιο πάνω εγγράφου, η Εναγομένη 1 προέβηκε μεταξύ άλλων στην μεταβίβαση δια δωρεάς των πιο κάτω ακινήτων της αποβιώσασας στο όνομα της Εναγομένης: Να σημειωθεί ότι οι πιο πάνω ενέργειες είναι δεδομένες και ως εκ τούτου διατυπώνονται σχετικά ευρήματα. Το ζητούμενο είναι η εγκυρότητα και η νομιμότητα σύμφωνα με το πλαίσιο που θέτουν τα δικόγραφα.
- i)Κτήμα στον Άγιο Θεόδωρο της Πάφου με αριθμό εγγραφής 30753, Φύλλο/Σχέδιο 51/3.4.8, Τεμάχιο 1999 στις 14/03/06.
- ii)Διαμέρισμα με αριθμό 3 στον 2ο όροφο στον Άγιο Θεόδωρο της Πάφου με αριθμό εγγραφής 30065, Φύλλο/Σχέδιο 51/3.4.7, Τεμάχιο 1899 στις 28/03/06 iii) Κατάστημα στην Πόλη Χρυσοχούς στην Πάφο με αριθμό εγγραφής 9087, Φύλλο/Σχέδιο 26/64 3Β02, Τεμάχιο 417 τις 28/03/06.
- iv)Διαμέρισμα με αριθμό 3 στον 5ο όροφο της πολυκατοικίας "Litsamario Building" στη Λεμεσό με αριθμό εγγραφής Β462, Φύλλο/Σχέδιο 54/57.3.1, Τεμάχιο 469 στις 09/02/06. (που στη συνέχεια θα αναφέρονται ως «τα επίδικα ακίνητα»). Αφού μεταβίβασε η Εναγόμενη 1 τα επίδικα ακίνητα στο όνομα της προέβηκε σε δεύτερη μεταβίβαση, μεταβιβάζοντας τα επίδικα ακίνητα στην Εναγόμενη 2 δυνάμει δωρεάς και συγκεκριμένα τα ακίνητα υπό (i, ii και iii) που βρίσκονται στην επαρχία Πάφου μεταβιβάστηκαν από την Εναγομένη 1 στην Εναγομένη 2 στις 28/06/06, το δε ακίνητο υπό που βρίσκεται στη Λεμεσό μεταβιβάστηκε από την Εναγομένη 1 στην Εναγομένη 2 στις 04/07/06, με επιφυλασσόμενο δικαίωμα επικαρπίας της Εναγομένης 1. Πάντα κατά την Έκθεση Απαίτησης την 8/2/06 που φέρεται να έχει υπογράψει το Γενικό Πληρεξούσιο Έγγραφο η αποβιώσασα ήταν παντελώς ανίκανη να διαχειρίζεται την περιουσία της. Λόγω της κατάστασης της υγείας της δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει το περιεχόμενο του εγγράφου που φέρει την υπογραφή της και να μην αντιλαμβάνεται τις συνέπειες της τύχης της υπογραφής της. Περιγράφεται ακόμα η γενική κατάσταση της υγείας της στις παρ. 4 και 5 της Έκθεσης Απαίτησης. Ακολουθούν οι λεπτομέρειες δόλου τόσο για την εναγομένη 1 όσο και για την εναγόμενη 2. Συγκεκριμένα για την εναγόμενη 1 τίθονται τα εξής: (α) Υπέγραψε και/ή βοήθησε και/ή συνήργησε στην υπογραφή και/ή προήγαγε τρίτο πρόσωπο να υπογράψει το έγγραφο που φέρεται να έχει υπογραφτεί από την αποβιώσασα και φέρει ημερομηνία 08/02/06. (β) Συνωμότησε με τρίτο πρόσωπο για τον καταρτισμό του εγγράφου που φέρεται να έχει υπογραφτεί από την αποβιώσασα και φέρει ημερομηνία 08/02/06. (γ) Ενώ γνώριζε την πνευματική και σωματική ανικανότητα της αποβιωσάσης να υπογράψει και/ή αντιληφθεί το έγγραφο που φέρεται να φέρει την υπογραφή της και ημερομηνία 08/02/06 εκμεταλλεύτηκε την εξουσιοδότηση που της παρείχεο και απέσυρε από λογαριασμούς της αποβιώσασας, διάφορα ποσά από τραπεζικά και/ή πιστωτικά ιδρύματα τα οποία καρπώθηκε. (δ) Ενώ γνώριζε την πνευματική και σωματική ανικανότητα της αποβιώσασας να υπογράψει το έγγραφο που φέρεται να φέρει την υπογραφή της και ημερομηνία 08/02/06 εκμεταλλεύτηκε την εξουσιοδότηση που της παρείχε το εν λόγω έγγραφο και μεταβίβασε τα επίδικα ακίνητα αρχικά στο όνομα της και ακολούθως στο όνομα της εναγομένης 2. Για την εναγόμενη 2 οι αναφερόμενες λεπτομέρειες είναι οι ακόλουθες: (α) Ενώ γνώριζε την πνευματική και σωματική ανικανότητα της αποβιώσασας να υπογράψει το έγγραφο που φέρεται να φέρει την υπογραφή της αποβιώσασας ημερομηνίας 08/02/06 αποδέχθηκε και/ή συνήργησε στην μεταβίβαση των επίδικων ακινήτων επ' ονόματι της. (β) Ενώ γνώριζε ότι η υπογραφή της αποβιώσασας στο έγγραφο που φέρεται να φέρει την υπογραφή της αποβιώσασας ημερομηνίας 08/02/06 ήταν αποτέλεσμα εκμετάλλευσης της πνευματικής και σωματικής ανικανότητας της αποβιώσασας και/ή ότι ήταν πλαστογραφημένο έγγραφο αποδέχτηκε και ή συνήργησε στην μεταβίβαση των επιδίκων ακινήτων επ ονόματι της. Είναι αναγκαίο βέβαια να λεχθεί ότι εν τέλει ο ισχυρισμός πλαστογραφίας εγκαταλήφθηκε. Η υπεράσπιση προβάλει τις εξής θέσεις: Η Εναγόμενη 1 αρνείται και απορρίπτει τους ισχυρισμούς που αναφέρονται στην παράγραφο 4 της Έκθεσης Απαιτήσεως και η ίδια ισχυρίζεται ότι η αποβιώσασα μητέρα της πέραν κάποιων παθολογικών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε κανένα άλλο σοβαρό πρόβλημα υγείας δεν είχε, δεν έπασχε νοητικά και είχε πλήρη επίγνωση των πράξεων της μπορούσε και αυτοεξυπηρετείτο, διενεργούσε συναλλαγές με την Τράπεζα της και ταξίδευε αεροπορικώς εκτός Κύπρου μόνη της χωρίς την συνοδεία άλλου ατόμου. Ουδέποτε δε πέρασε από ιατροσυμβούλιο στην Κύπρο. Η Εναγομένη 1 αρνείται τους ισχυρισμούς που αναφέρονται στην παράγραφο 5 της Έκθεσης Απαιτήσεως και η ίδια ισχυρίζεται ότι η όραση της αποβιωσάσης μητέρα της ήτο 1/10 στο αριστερό μάτι και 8/10 στο δεξί και υποβλήθηκε δε σε εγχείρηση καταρράκτη στο ένα της μάτι. Ηταν δε σε θέση να βλέπει αρκετά καλά αλλά και να διαβάζει και γράφει. Η Εναγομένη 1 ισχυρίζεται ότι στις 8/2/06 η αποβιώσασα μητέρα της έχουσα πλήρη επίγνωση του τι έπραττε της παραχώρησε γενικό πληρεξούσιο, έγγραφο δίδοντας της συγχρόνως σαφείς εντολές για ποιες πράξεις θα χρησιμοποιήσει το γενικό πληρεξούσιο. Η Εναγομένη 1 παραδέχεται ότι είχε προβεί στην μεταβίβαση των πιο πάνω ακινήτων επ'ονόματι της και στη συνέχεια επ'ονόματι της Εναγομένης 2 αλλά περαιτέρω ισχυρίζεται ότι αυτές ήταν οι εντολές της αποβιωσάσης και η επιθυμία της όλη η ακίνητη περιουσία που αναφέρεται πιο πάνω να περιέλθει και εγγραφεί στο όνομα της εγγονής της που είναι η Εναγομένη 2 που έφερε το όνομα της, με κατακράτηση της επικαρπίας από την Εναγόμενη 1. Η Εναγόμενη 1 ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε την επιθυμία της αποβιωσάσης μητέρας της η οποία είχε επ' ονόματι της και άλλη ακίνητη περιουσία και παρέμεινε στο όνομα της αφού η επιθυμία της ήταν να μεταβιβαστούν μόνο τα ακίνητα που αναφέρονται στην παράγραφο 8 της Έκθεσης Απαίτησης. Περαιτέρω η Εναγομένη 1 ισχυρίζεται ότι και μετά την υπογραφή του γενικού πληρεξουσίου η αποβιώσασα διενεργούσε συναλλαγές με την Τράπεζα της κάνοντας αναλήψεις από αυτήν. Οι υπάλληλοι της Τράπεζας που διατηρούσε τον λογαριασμό της η αποβιώσασα δέχονταν να προβεί σε αναλήψεις μετρητών η αποβιώσασα και μετά την υπογραφή του πληρεξουσίου αφού κάθε φορά διαπίστωναν ότι αυτή ήταν σε θέση να διαχειριστεί τον λογαριασμό της και δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα ανικανότητας και δεν πλαστογράφησε κανένας τις υπογραφές της. Επιπλέον η Εναγομένη 2 στη δική της υπεράσπιση λέει επιπρόσθετα και τα εξής: «Η μεταβίβαση και/ή απόκτηση της επίδικης περιουσίας της αποβιώσασας ήταν αποτέλεσμα της στενής σχέσης και της αγάπης που ένιωθε η αποβιώσασα στην εγγονή της, την Εναγόμενη 2 και την ιδιαίτερη αδυναμία που της είχε η οποία ήταν αμοιβαία και από την πλευρά της Εναγόμενης 2. Η αποβιώσασα όταν ζούσε, είχε εκφράσει την επιθυμία της να αποκτήσει η Εναγόμενη 2 την επίδικη ακίνητη περιουσία της αλλά ήθελε να διασφαλιστεί ότι αυτή δεν θα αποξενωνόταν και ότι θα την διατηρούσε η Εναγόμενη 2 μέχρι τουλάχιστον να αρραβωνιαστεί επίσημα και/ή να παντρευτεί. Επιθυμούσε δε να πραγματοποιήσει την πιο πάνω επιδίωξη της με παραχώρηση πληρεξουσίου στην κόρη της, Εναγομένη 1 ώστε η Εναγόμενη 1 να μεταβίβαζε στην Εναγόμενη 2 την επίδικη ακίνητη περιουσία της στην Εναγόμενη 2 όταν η τελευταία θα αρραβωνιαζόταν και/ή παντρευόταν». Η Δοθείσα Μαρτυρία: Η δοθείσα μαρτυρία ήταν ογκώδης και δεν μπορεί παρά να μεταφερθεί συνοπτικά. Για την πλευρά του ενάγοντα έχουν καταθέσει τα 3 παιδιά της αποβιώσασας. Η ουσία της μαρτυρίας έγκειται στο ότι τα 3 αδέλφια παρά το ότι ζούσαν στην Ελλάδα (η Δώρα γιατρός και ο Χρήστος στην Αθήνα και Κέρκυρα ο Ιωάννης - οφθαλμίατρος) είχαν στενή επικοινωνία με την μητέρα τους και συχνά την επισκέπτονταν στην Κύπρο και εκείνη ερχόταν στην Ελλάδα, ενώ και με την αδελφή τους Ριάνα (δηλαδή την εναγομένη 1) είχαν καλές σχέσεις μέχρι που ήρθαν στο φως οι επίδικες μεταβιβάσεις και η χρήση του επίδικου πληρεξούσιου. Προέκυψε ακόμη ως κοινό έδαφος ότι η μητέρα τους (όπως παλαιότερα ο πατέρας τους) μεταβίβασε σ' όλα τα παιδιά διάφορα ακίνητα, ενώ τα επίδικα δεν είναι τα μόνα που παρέμειναν προς κληρονομική διαδοχή. 'Ηταν η θέση και των τριών αδερφών με παραδείγματα που έδωσαν (ειδικά η Δώρα) ότι η μητέρα της τον τελευταίο τουλάχιστον χρόνο πριν το θάνατο είχε σοβαρά προβλήματα υγείας που επηρέασαν την νοητική της κατάσταση και δεν της επέτρεπαν να έχει αντίληψη των πράξεων της. Ως εκ τούτου δεν μπορούσε να έχει υπογράψει έγκυρα το Πληρεξούσιο έγγραφο του οποίου η ακυρότητα είναι πασιφανής ως εκ της νοητικής έκπτωσης της αποβιωσάσης. Όπως ήταν εξάλλου το Γενικό Πληρεξούσιο Έγγραφο που η αποβιώσασα υπέγραψε στον ένα εκ των αδερφών, τον Χρίστο στις 16.1.06 (Τεκμ. 1(α) ) το οποίο ο τελευταίος εξασφάλισε για τους λόγους που εξήγησε και δεν είχε χρησιμοποιήσει παρά για να κάνει έρευνα στο Κτηματολόγιο όταν υποψιάστηκε ότι κάτι συμβαίνει με τις επίδικες μεταβιβάσεις. Την ίδια εικόνα για την πτωχή νοητική κατάσταση της αποβιωσάσης απέδωσαν η οικιακή της βοηθός (κατά τον ουσιώδη χρόνο) Mali, Μ.Ε.2 και η Μαρούλλα Τούρβα, ΜΕ4, συγγενής - γειτόνισσα που είχε μια γενική εποπτεία της με οδηγίες των τριών αδερφιών κυρίως της Δώρας. Κατέθεσαν ακόμη ως ΜΕ6 η Σωτήρα Χριστοδούλου η οποία φρόντιζε την γριά στη Λεμεσό και ως ΜΕ7 η Δωρίτα Βοσκαρίδου, ανηψιά της που ανάφερε κυρίως την αντίληψη της για την διανοητική κατάσταση της γριάς σε συγκεκριμένες επισκέψεις που της έκανε. Για την υπεράσπιση, εκτός των εναγομένων, κατάθεσαν οι ακόλουθοι: Ως ΜΥ2 Αθηνά Κεσσίδου, γειτόνισσα της γριάς Γαλάτειας στη Πάφο. Πήγαινε συχνά στο σπίτι της για καφέ και είχε μαζί της «φυσιολογική συζήτηση» για τα καθημερινά και για την οικογένεια της. ΜΥ4 ήταν Α. Διομήδους υπάλληλος της Εθνικής Τράπεζας, κατάστημα Γερμασόγειας. Γνώριζε την γριά Γαλάτεια «ως πελάτιδα του» παρά το ότι οι λογαριασμοί της ήταν της Πάφου. Ο Μ.Υ.4 κατάθεσε για συγκεκριμένες συναλλαγές της κας Γαλάτειας στο υποκατάστημα που δούλευε στη Γερμασόγεια. Ειδικά μίλησε για την συναλλαγή της κας Γαλάτειας με την τράπεζα όταν ζητήθηκε από την τράπεζα να παραστεί κάποιος συνάδελφος του στο σπίτι της κας Γαλάτειας γιατί δεν ήταν σε θέση να μετακινηθεί (ως το Τεκμ.11
(5)). (Βλέπετε γενικά εντάλματα πληρωμής με χρέωση του λογαριασμού της Γαλάτειας Ορφανίδου από Μάρτη μέχρι Μάη, 06 με «υπογραφή της» Τεκμ.11(1-5) και Τεκμ. 12). Ακόμα κατάθεσε ως Μ.Υ.5 η κα Μ. Τιμοθέου, δικηγόρος στην Πάφο που γνώριζε την οικογένεια και την κ. Γαλάτεια. Παρείχε δε διάφορες νομικές υπηρεσίες σ'αυτή. Η γριά Γαλάτεια της τηλεφώνησε και της έδωσε οδηγίες να συντάξει το επίδικο πληρεξούσιο αρχές του Φεβράρη. Αφού το συνέταξε στις 8.2.06 της το παρέδωσε στο σπίτι της και της εξήγησε την σημασία του στην παρουσία της Mali και της Ριάνας. Διετύπωσε δε και ακόμα την κρίση ότι η γριά Γαλάτεια αντιλήφθηκε το περιεχόμενο του. Δεν υπογράφηκε ωστόσο στην παρουσία της. Πρώτη μάρτυρας υπεράσπισης για την πλευρά της εναγομένης 2 ήταν η κα Θεοπίστη Παπαροδίτου, συγγενής και φίλη της γριάς Γαλάτειας. Η ουσία της μαρτυρίας της έγκειται στο ότι συχνά την επισκεπτόταν την γριά Γαλάτεια η οποία πάντοτε της μιλούσε ιδιαίτερα για την εγγονή της, εναγόμενη 2, μάλιστα της υπέδειξε την περιουσία που ήθελε να της αφήσει. Παράλληλα μετέφερε στο Δικαστήριο τα παράπονα που είχε η γριά Γαλάτεια με τα άλλα της εγγόνια και την οικιακή βοηθό της. Επίσης αναφέρθηκε σε δυο επισκέψεις που της έκαμε στο σπίτι της κας Σωτήρας στη Λεμεσό. Κατά τη θέση της η κα Γαλάτεια είχε πλήρη αντίληψη και επικοινωνούσε άνετα με αυτή. Kατάθεσαν ακόμη οι ίδιες οι εναγόμενες 1 και 2 και ο πατέρας της τελευταίας και πρώην σύζυγος της πρώτης οφθαλμίατρος καθώς και ένας υπάλληλος του ΦΠΑ. Η κατεύθυνση της μαρτυρίας των τριών πρώτων ήταν οτι η γριά Γαλάτεια είχε πλήρη αντίληψη και από πάντα εξέφραζε την πρόθεση της να μεταβιβάσει την επίδικη περιουσία στην εναγόμενη 2 την οποία υπεραγαπούσε. Για σκοπούς καλύτερης κατανόησης μπορώ να αναφέρω ότι τα ακόλουθα ως μη αμφισβητούμενα μπορούν να γίνουν ευρήματα του Δικαστηρίου και να βοηθήσουν την αντίληψη των πραγμάτων. Η γριά Γαλάτεια ζει το έτος 2005 μέχρι τις 21/2/06 στη Πάφο, σε διαμέρισμα στην οδό Μακεδονίας 2. - Στις 7/11/05 η γριά Γαλάτεια η οποία τότε διέμενε μόνη της στο διαμέρισμα δεν ανταποκρίνεται στις κλήσεις που της γίνονταν και τελικά με την επέμβαση της ΜΕ4 Μ. Τούρβα, η Αστυνομία ανοίγει το διαμέρισμα και ανευρίσκεται η γριά Γαλάτεια στο δάπεδο. Ακολουθεί εξέταση από τον ΜΕ9 Ευρο Λοϊζίδη και εισαγωγή στο Νοσοκομείο Πάφου. - Γύρω στις Αρχές του Νιόμβρη 05 προσλαμβάνεται η Mali για να μένει μαζί της ως οικιακή βοηθός. - Μεταξύ τις 10/11/05 - 16/11/05 και για λίγες μέρες η γριά Γαλάτεια υποβάλλεται σε διάφορες εξετάσεις. - Δεκέμβρη 2005 η γριά Γαλάτεια ταξιδεύει στην Αθήνα και διαμένει στην κόρη της Δώρα και στις 14/1/06 επιστρέφει συνοδευόμενη από τον γιό της τον Χρίστο (ΜΕ3) ο οποίος μένει μαζί της για μια βδομάδα. (Στην περίοδο αυτή υπογράφεται το Γ. Πληρεξούσιο ημερ. 16/1/06 με ενέργειες του Χρίστου βλ. πιο πάνω). - Στις 8/2/06 υπογράφεται το επίδικο πληρεξούσιο. - Στις 21/2/06 η γριά Γαλάτεια μεταφέρεται στη Λεμεσό από την Εναγομένη και με την βοήθεια της Mali και της Ζ. Αραούζου. Έγιναν διευθετήσεις για να μένει στο διαμέρισμα της Σωτήρας Χριστοδούλου (ΜΕ6) παλιάς γνώριμης της γριάς Γαλάτειας. Η κα Σωτήρα φρόντιζε την γριά με την βοήθεια της Mali μέχρι τις 25/6/06, ημερομηνία που μεταφέρθηκε από τον Χρίστο (ΜΕ3) και την Δωρίτα Βοσκαρίδου (ΜΕ7) στην Πολυκλινική Υγεία. Κατά την διάρκεια της παραμονής στην Πολυκλινική Υγεία υπεβλήθηκε σε γενικό καθαρισμό κατακλίσεων και έγινε η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Η Έκθεση της Πολυκλινικής μαζί με τις Μαγνητικές Τομογραφίες είναι το Τεκμήριο 1(α). Επίσης εξετάσθηκε από τον ψυχίατρο Γαλατόπουλο (Τεκμ.1
(6)). .- Στις 27.6.06 μεταφέρθηκε στη Γηριατρική Κλινική Πετράκη όπου και παρέμεινε μέχρι τον θάνατο της στις 13/7/
- Η ηλικία της ήταν γύρω στα
- Η ιατρική μαρτυρία θα καταγραφεί εν συντομία και μετά θα μας απασχολήσει περαιτέρω αφού συσχετισθεί με την λοιπή μαρτυρία. - ΜΕ8 Χριστόδουλος Γαλατόπουλος, ψυχίατρος, στην Πολυκλινική Υγεία, εξετάζει την γριά Γαλάτεια στις 26 και 27/6/06 και εκδίδει το ιατρικό πιστοποιητικό, Τεκμήριο 1
(6). - ΜΕ9 Εύρος Λοϊζίδης, καρδιολόγος, στη Πάφο, θεράπων ιατρός της γριάς Γαλάτειας, (που ήταν και θεία του), από τον Ιούλιο ' 05 μέχρι Γενάρη του 2006 (σχετικό τεκμήριο είναι το Τεκμ.1
(27)). - ΜΕ10 Κλεάνθης Ιωαννίδης, ακτινοδιαγνωστής που εξέτασε την γριά Γαλάτεια στις 26.6.06 (σχετικό τεκμήριο 8 ). - ΜΕ11 Γιώργος Καπονίδης, νευρολόγος ο οποίος δεν την εξέτασε αλλά κλήθηκε απλώς να δώσει την άποψη του. - ΜΥ1 Κώστας Γρηγορίου, παθολόγος. Στις 6/6/06 εξέτασε την γριά Γαλάτεια «με πόνο στο υπογάστριο (βλ. Τεκμ. 10 και 10Α) . - ΜΥ3 Αντώνης Χριστοδουλίδης, παθολόγος, καρδιολόγος υπεύθυνος του Τμήματος στο Νοσοκομείο Πάφου μέχρι τον Φεβράρη του 2006, οπότε και αφυπηρέτησε. Ο ΜΥ3 εξετάσθηκε και αντεξετάσθηκε ιδιαίτερα στο Τεκμ. 1
(10)φάκελος του Νοσοκομείου Πάφου για την κατάσταση υγείας της αποβιωσάσης κατά το χρόνο περίθαλψης της. - Μ.Υ.6 Μαργαρίτα Πέτσα, νευρολόγος η οποία κλήθηκε από την Υπεράσπιση ως εμπειρογνώμονας χωρίς να έχει εξετάσει την αποβιώσασα. Η ουσία της μαρτυρίας έγκειτο στο ότι αμφισβήτησε τα συμπεράσματα - ευρήματα του M.R.I καθότι κατά την θέση της σε συμπέρασμα - διάγνωση μπορεί να οδηγηθεί ο γιατρός με κλινική εξέταση». Αμφισβήτησε όμως και την έκθεση Γαλατόπουλου επί το ότι δεν έγιναν τα πρέποντα τεστ και επειδή δεν είχε εξετάσει την γριά Γαλάτεια και σε χρόνο μεταγενέστερα. Υπήρξε κατάληξη της ότι η συγχιτική κατάσταση ενός ηλικιωμένου ατόμου, όπως στην παρούσα περίπτωση, δυνατό να είχε ως αιτία την εν γένει φυσική της κατάσταση (ως εν προκειμένω κατακλίσεις κλπ). - Η Μ.Υ.7 ήταν η γιατρός Μ. Νεδέα και το Τεκμ. 1
(11)είναι ιατρικό πιστοποιητικό που εκδίδεται από το Νοσοκομείο Λεμεσού από την Μ.Υ.7 για την εξέταση που υποβάλει την γριά Γαλάτεια την 1.3.06 μετά από πτώση στο έδαφος με διάγνωση κάκωση ρινός και κεφαλής. (Σχετικές σημειώσεις της είναι το Τεκμ.13). Στο Τεκμ. 1
(11)σημειώνεται ότι «επικοινωνούσε πλήρως με το περιβάλλον, κλίμακα Γλασκώβης 15/15». - ΜΥ2Ε2 υπήρξε ο οφθαλμίατρος Μάριος Γεωργίου. Εκτός από την ιδιότητα του ως πατέρα της εναγόμενης 2, κατέθεσε επί της ιατρικής κατάστασης της γριάς Γαλάτειας ως προς την ειδικότητα του αναφέροντας ότι με την πρώην πεθερά του διατήρησε σχέσεις ακόμη και μετά τον χωρισμό του με την εναγόμενη 1 το
- Παρακολουθούσε δε τα προβλήματα που είχε με τα μάτια της από το
- Τελευταία φορά που εξέτασε την κα Γαλάτεια ήταν στις 16.12.2005 όταν τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του στη Λεμεσό και της έδωσε συγκεκριμένη συνταγή για αγορά νέων γυαλιών. (Αντίγραφο της συνταγής και βεβαιώσεις για την εξέταση καταχωρήθηκαν ως τεκμήρια 16
(1)και 16
(2). Διαφώνησε δε με τον ΜΕ5 Ιωάννη Ορφανίδη ως προς τα ευρήματα του. Σύμφωνα με τη δική του θέση η όραση της ήταν 8/10 στο δεξί και 1/10 στο αριστερό, που της επέτρεπε ουσιαστικά να βλέπει ικανοποιητικά, να γράφει και να διαβάζει. Στο δεξί μάτι είχε πράγματι υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση καταρράκτη, ενώ το αριστερό είχε παρουσιάσει υπερώριμο καταρράκτη που επηρέασε στο συγκεκριμένο μάτι την δυνατότητα όρασης. Επεσήμανε στο Δικαστήριο την, κατά τη γνώμη του, υπάρχουσα αντίφαση στην μαρτυρία του ΜΕ5, ο οποίος στην ιατρική του έκθεση τεκμήριο 5
(1)ομιλεί για γεροντική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας ενώ στην κατάθεση του ομίλησε για γεροντική (ηλικιακή) εκφύλιση της ωχρας. Ακόμη διαφώνησε και με τη μέθοδο μέτρησης της όρασης της γριάς Γαλάτειας που χρησιμοποίησε ο ΜΕ5. Ως μέρος της ιατρικής μαρτυρίας είναι και το τμήμα της μαρτυρίας των παιδιών της αποβιωσάσης που είναι γιατροί στο βαθμό που αφορά, δηλαδή της Μ.Ε.1 Δώρας και του Μ.Ε.5 Ιωάννη. Σχετικά επίσης με την ιατρική μαρτυρία είναι και τα ακόλουθα τεκμήρια: Το Τεκμ. 1
(2)είναι ιατρική γνωμάτευση της Σ. Σιδηροπούλου, νευρολόγου στην Πάφο που εξέτασε την Γαλάτεια στις 14/11/05 και διέγνωσε νοητική έκπτωση. Το Τεκμ. 1
(3)ονομάζεται «αναφορά γεγονότων από την Μ.Ε.1 και περιέχει την ιατρική γνώμη για την κατάσταση της γριάς Γαλάτειας (άνευ ημερομηνίας). Το ίδιο περίπου είναι και το Τεκμ.1
(8). Το Τεκμ. 1
(5)είναι ιατρική γνωμοδότηση της γιατρού Κ. Μαλαγάρη στην Αθήνα με την οποία βασικά «εξηγείται η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου στις 26.6.06». Το Τεκμ. 5
(1)είναι η γνωμάτευση του άλλου τέκνου της αποβιωσάσης του Ιωάννη Ορφανίδη ο οποίος είναι οφθαλμίατρος στη Κέρκυρα για την κατάσταση μείωσης όρασης της. Σχετικό επίσης είναι ιατρικό πιστοποιητικό 3 οφθαλμιάτρων (μεταξύ και του Ι. Ορφανίδη) ημερομηνίας 29.12.05 που διαπιστώνεται μεταξύ άλλων «εκφύλιση της ωχράς του δεξιού οφθαλμού». Σύμφωνα με έκθεση του καρδιολόγου Δρα Εύρου Λοϊζίδη (ΜΕ9) που την παρακολουθούσε στην Πάφο η Γαλάτεια Ορφανίδου ήταν ελαφρώς συγχιτική από τον Ιούλιο του 2005. Η νοητική κατάσταση της επιδεινώθηκε όμως σημαντικά μετά τον Νοέμβριο του 2005 μετά από συγκοπικό επεισόδιο για το οποίο νοσηλεύθηκε στο νοσοκομείο Πάφου. Η νοητική της επίπτωση ήταν ιδιαίτερα έντονη στις 30/1/06 όταν ο Δρ. Λοϊζίδης την είχε δει για τελευταία φορά. Ο ΜΕ9 Εύρος Λοϊζίδης,εκτός από θεράποντας ιατρός της (καρδιολόγος). ήταν και συγγενής της γριάς Γαλάτειας και τα παιδιά της είναι εξαδέρφια του. Πρώτη φορά εξέτασε την θεία του στο καρδιολογικό διαγνωστικό κέντρο που διατηρεί στη Πάφο με την σύζυγο του επίσης γιατρό στις 27.7.05 όπου διαπιστώθηκαν καρδιολογικά προβλήματα που περιγράφονται στο τεκμ. 1
(7). Ακόμα παρατηρήθηκε ότι ήταν σε ελαφρά σύγχιση και εμφάνιζε ήπια διαταραχήστη βάδιση, ψηλή πίεση και δείκτες πιθανής μιτροειδοπάθειας. Χορηγήθηκε σχετική φαρμακευτική αγωγή και συνεστήθηκε παρακολούθηση. Στις επόμενες επισκέψεις στο ιατρείο του η ασθενής παρουσίασε σχετική βελτίωση όσον αφορά το καρδιολογικό πρόβλημα αλλά παρέμειναν «οι αναφερθείσες νευρολογικές διαταραχές». Αυτή την «ελαφρά σύγχιση» την ανέλυσε ενόρκως ότι η γριά Γαλάτεια δεν μπορούσε να αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασης της, δεν ήταν διαχυτική μαζί τους όπως προηγουμένως και δεν συνεργαζόταν. Την επόμενη φάση που ο ΜΕ9 περιέγραψε ήταν τα «γεγονότα του Νιόβρη ' 05 - όταν τον κάλεσε η κα Μαρούλα Τούρβα (ΜΕ4) στο σπίτι της γριάς Γαλάτειας. Την βρήκε στο πάτωμα. Την ρώτησε πως έπεσε και δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει οτιδήποτε. Με τη βοήθεια της κας Μαρούλας την έβαλε στο κρεβάτι και της παρείχε τις πρώτες βοήθειες αφού διέγνωσε αρχόμενο πνευμονικό οίδημα. Την συνόδευσε στο νοσοκομείο Πάφου όπου και παρέμεινε για κάποιες μέρες (Σχετικός φάκελος το Τεκμ.1.0). Το όλο επεισόδιο ο Μ.Ε.9 το περιέγραψε «πτώση στο έδαφος - παρατεταμένη απώλεια συνείδησης - σύγχυση - αποπροσανατολισμός σε χώρο και χρόνο - διαταραχή βαδίσεως και ορθοστατήσεως». Πιθανολογήθηκε παροδικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (μάλλον στα πλαίσια μικροεμβολών εκ της μιτροειδοπάθειας) καθώς και σημεία αρχόμενης άνοιας. Στις 10.11.05 εξήλθε από το νοσοκομείο Πάφου, σύμφωνα με τον Μ.Ε.
- χωρίς βελτίωση των ανωτέρω νευρολογικών διαταραχών και με σχετική αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, για την οποία κρίθηκε σκόπιμη η πρόσληψη οικιακής βοηθού. Επίσης λόγω της κατάστασης της κρίθηκε σκόπιμη η εκτίμηση από νευρολόγο. Όταν εξήλθε του νοσοκομείου ο Μ.Ε.9 συνέχιζε να την παρακολουθεί με επίσκεψη στο σπίτι της, κάθε 15 μέρες περίπου και διαπίστωνε χειροτέρευση της κατάστασης της. Ήταν στο κρεβάτι τις περισσότερες ώρες, και δεν καταλάβαινε καν ότι θα την εξέτασε. Οι προσπάθειες του δε για συζήτηση δεν οδηγούσαν πουθενά. Τα Χριστούγεννα η γριά Γαλάτεια πήγε στην Αθήνα στα παιδιά της και ο ίδιος την είδε για τελευταία φορά στις 30.1.06 στο σπίτι της ασθενούς οπότε και διαπίστωσε «περαιτέρω επιδείνωση και στην κινητικότητα της (μεγάλη δυσκολία βάδισης λόγω αστάθειας και αδυναμίας στήριξης του σώματος) αλλά κυρίως στην έκπτωση των νοητικών της λειτουργιών (έντονη σύγχυση - ασυναρτησία - σοβαρή διαταραχή του προσανατολισμού σε χώρο - χρόνο). Ο Μ.Ε.8 Χριστόδουλος Γαλατόπουλος, νευρολόγος ψυχίατρος μετά από παράκληση του Εύρου Λοϊζίδη (ΜΕ9) εξέτασε την γριά Γαλάτεια στην Πολυκλινική Υγεία όπου την είχε παραπέμψει για εξέταση μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου στις 26 και 27.6.
- Τα ευρήματα του ήταν ότι η γριά Γαλάτεια ήταν εντελώς συγχιτική, ήταν δηλαδή αποπροσανατολισμένη στον χρόνο. Δεν ήξερε ούτε τι μέρα ήταν, ούτε τι μήνας, ούτε τι χρόνος. Ήταν επίσης αποπροσανατολισμένη στον τόπο. Δεν ήξερε που βρισκόταν, ούτε και τον σκοπό της μεταφοράς της στην Πολυκλινική. Δεν ήταν επίσης σε θέση να αναγνωρίσει τον γιό της Χρήστο που ήταν παρών κατά την εξέταση. Τα κενά της μνήμης της ήταν πολύ σοβαρά διότι δεν αφορούσαν μόνο την πρόσφατη μνήμη αλλά και την απώτερη μνήμη. Δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί το χωριό από το οποίο καταγόταν ή κατονομάσει τα παιδιά της. Δεν συνεργαζόταν για τα σχετικά test νοητικής κατάστασης. Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (M.R.I) που έγινε στις 26.6.06 (τεκμ. 8 και 1
(4)) από τον Ακτινοδιαγνωστή Κλεάνθη Ιωαννίδη (Μ.Ε.10) έδειξε ισχαιμική λευκοεγκεφαλοπάθεια με εγκεφαλική ατροφία, μάλλον αρτηριοσκληρωτικής αιτιολογίας. Οι διαπιστώσεις του Μ.Ε.8 ήσαν ότι η γριά Γαλάτεια «είναι σε πολύ φτωχή φυσική κατάσταση. Δεν μπορεί να περπατήσει, την ντύνουν, την κάνουν μπάνιο και την ταϊζουν. Γενικά εξαρτάται πλήρως από τις οικιακές της βοηθούς». Λόγω της φτωχής της κινητικότητας δημιούργησε κατακλίσεις και ενώ ήταν στην Πολυκλινική Υγεία της έγινε χειρουργικός καθαρισμός». Το συμπέρασμα του ΜΕ8 ήταν ότι η κα Γαλάτεια Ορφανίδου πάσχει από γεροντική άνοια, μάλλον αρτηριοσκληριστικής αιτιολογίας. Το γεγονός ότι έχει επηρεαστεί και η απώτερη μνήμη, ότι το MRI δεν έδειξε εγκεφαλικό επεισόδιο (κάτι που ίσως θα δικαιολογούσε απότομη νοητική έκπτωση) και οι διαπιστώσεις του Δρ. Λοϊζίδη που την παρακολουθούσε μέχρι 30.1.06 μας δημιουργούν την βεβαιότητα σύμφωνα με το γιατρό Γαλατόπουλο, ότι η έντονη νοητική της έκπτωση που την καθιστούσε ανίκανη να διαχειριστεί τις υποθέσεις τις άρχισε τουλάχιστον κατά τους τελευταίους 12 μήνες, με ιδιαίτερη ένταση από τον Νοέμβριο του 2005 και μετά. Στην αντεξέταση τόνισε ότι ακόμα μια φορά είδε την γριά Γαλάτεια η οποία 15 μέρες μετά απεβίωσε. Ακόμα ανάφερε ότι δικαιολογείτο να ήταν σε σύγχυση αφού είχε σωματική κάμψη, όμως έλαβε υπόψη του και το ιστορικό της ασθενούς που του εδόθη από τον ιατρό Εύρο Λοϊζίδη και τα δεδομένα από το MRI. Εν πάση περιπτώσει δεν θα έλεγε ότι μήνες πριν την εξέταση η διανοητική της κατάσταση «θα ήταν άριστη», μπορεί όμως η σύγχυση να ήταν πιο ήπια. Σίγουρα το άτομο θα ήταν μειωμένης κρίσης και ευάλωτο. Ακόμα ανάφερε ότι η ατροφία των φλοιών είχε αρχίσει από μήνες. Του υποδείχθηκε από την κ. Γ. Νικολάου το Τεκμ. 1
(9)το επίδικο πληρεξούσιο και ρωτήθηκε αν με βάση τα ευρήματα του θα μπορούσε να γραφτεί από την γριά Γαλάτεια (στα σημεία που υπάρχει χειρόγραφη γραφή). Ο γιατρός απάντησε ότι μπορούσε «να το γράψει», το ερώτημα όμως αφορά «την αντίληψη της» επί του περιεχομένου του. Το MRI ημερ. 26.6.06 (Τεκμ. 1
(4)και Τεκμ.8) του Μ.Ε.10 Ακτινοδιαγνωστή Κλεάνθη Ιωαννίδη εκτός της ακολουθητέας τεχνικής περιέχει τα ακόλουθα ευρήματα και συμπεράσματα: «Παρατηρούνται πολλαπλά κινητικά artifacts. Στην υποφλοιόδη και εν τω βάθη λευκή ουσία αμφοτέρων των εγκεφαλικών ημισφαιρίων περικοιλιακά και στα ημιοειδή κέντρα αμφοτεραπλεύρως παρατηρούνται συρρέουσες εστίες υψηλού μαγνητικού σήματος στις Flair και Τ2 προσανατολισμού ακολουθίες ευρήματα συμβατά με χρόνιες μικροισχαιμικού τύπου αλλοιώσεις. Μικρές διάχυρτες εστίες υψηλού μαγνητικού σήματος παρατηρούνται επίσης στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας. Παρατηρείται μεγάλου βαθμού διάταση του κοιλιακού συστήματος και των υπαραχνοειδών χώρων. Βλεννογονικές αλλοιώσεις δεξιού ιγμόριου άντρου. Συμπέρασμα: Iσχαιμική λευκοεγκεφαλοπάθεια με συνοδό εγκεφαλική ατροφία. Βλεννογονικές αλλοιώσεις δεξιού ιγμόριου άντρου». Αξιολόγηση Μαρτυρίας: Έχει αναφερθεί εύστοχα ότι το σημαντικότερο καθήκον του Δικαστηρίου είναι αυτό της διατύπωσης της κρίσης του επί της αξιοπιτίας. Στην υπόθεση Πελεκάνου ν. Πελεκάνου,
(1999)1 Α.Α.Δ σελ. 1273 ο Δικαστής Νικήτας όπως ήταν τότε εκφράζει την υφή αυτού του καθήκοντος ως εξής: «Η αξιολόγηση προφορικής μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Η εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο, αγαθή ή δυσμενής, είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας. Ο τελευταίος είναι όρος πολυσήμαντος. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, οι αντιδράσεις του, κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες, ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του, ή η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει είναι μεταξύ των σημείων που μόνο ο πρωτόδικος δικαστής που τον είδε και τον άκουσε μπορεί να παρατηρήσει. Και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιήσει υπό το πρίσμα της πείρας που διαθέτει και της γνώσης του της ανθρώπινης φύσης για να εκτελέσει το πιο σημαντικό και δυσκολότερο ίσως καθήκον του, την εύρεση της αλήθειας». Παρά την σημασία της ιατρικής μαρτυρίας στην υπόθεση αυτή, κύρια δυναμική έχουν τα ίδια τα πρόσωπα που είχαν καθημερινή ή έστω και περιστασιακή επικοινωνία με την γριά Γαλάτεια μέσω των χρόνων και δη των τελευταίων δύο χρόνων (το 2005 και 2006) πριν το θάνατο της που μπορεί να κριθεί ο ιδιαίτερα ουσιώδης χρόνος. Πολλές αναφορές που έγιναν για το παρελθόν, τις σχέσεις και τις συζητήσεις μελών της οικογένειας, τις παλαιότερες τους περιουσιακές «δοσοληψίες» τις άκουσα στη διαδικασία παρά τον πολλές φορές πλατειασμό των μαρτύρων επ΄αυτών, αλλά είναι μόνο περιθωριακή σημασία που έχουν ή έστω μπορεί να έχουν κάποια μικρή σημασία για την εν γένει αξιοπιστία των προσώπων. Τα σημαντικά, για την υπόθεση που στο βάθος της δυστυχώς κατέληξε σε οικογενειακή διαφορά, είναι τα ίδια τα 4 αδέρφια. Σε παράλληλο και επάλληλο επίπεδο έχουν ιδιαίτερη σημασία η κ. Μ Τούρβα, η Mali και σε λιγότερο βαθμό η κα Σωτήρα, πρόσωπα που είχαν να κάνουν καθημερινά με την φροντίδα της γριάς Γαλάτειας. Για την μαρτυρία που αφορά την πλευρά του ενάγοντα, το πιο κοντινό στα πράγματα από τα 3 αδέρφια ήταν η Δώρα. Σαφώς φαίνεται ότι είχε πιο μεγάλη εμπλοκή τόσο στις οδηγίες για φροντίδα της γριάς Γαλάτειας όσο και στη δυνατότητα να εξηγήσει τα τεκταινόμενα με την διπλή της ιδιότητα ως γιατρού και ως θυγατέρας που αν και μόνιμα στην Αθήνα, πολλές φορές ερχόταν στην μητέρα της. Μάλιστα την είχε φιλοξενήσει στην Αθήνα τον Δεκέμβριο
- Επίσης γενικά φαίνεται να είχε συχνή επικοινωνία με την Μ. Τούρβα και σχεδόν καθημερινή επικοινωνία με την Mali για την φροντίδα της μητέρας της. Τα προσόντα της κ. Δώρας ως γιατρού δεν αμφισβητήθηκαν (πτυχίο γενικής παθολογίας και πνευμονολογίας και μεταπτυχιακό στην ειδικότητα πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Λονδίνου για δύο χρόνια. Από το 1979 εργάζεται ως διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μεταγενέστερα ως Επίκουρος Καθηγήτρια και από το 1998 αναπληρώτρια καθηγήτρια στην ειδικότητα της). Αμφισβητήθηκαν όμως από την υπεράσπιση τα κίνητρα της να πει την αλήθεια για την νοητική κατάσταση της μητέρας της καθότι υπήρχε, σύμφωνα πάντα με την υπεράσπιση, συμπαιγνία με τα δύο αδέρφια της για να παρουσιασθεί η μητέρα τους ως ανίκανη να διαχειριστεί την περιουσία της με σκοπό να ακυρωθούν οι επίδικες μεταβιβάσεις ενώ ήταν η επιθυμία της μητέρας τους εκφρασθείσα από καιρό, να δώσει αυτά τα περιουσιακά στοιχεία στις εναγόμενες. Πρέπει να αναφερθεί ότι αν το εύρημα του Δικαστηρίου είναι αυτό της διανοητικής έκπτωσης της γριάς Γαλάτειας τον ουσιώδη χρόνο, η έστω εκφρασθείσα παλαιότερα σε συζητήσεις και συναναστροφές, επιθυμία της για μεταβίβαση κάποιων ακινήτων στις εναγομένες δεν μπορεί να έχει ουσιαστική σημασία. Επανερχόμενη στην εξέταση της αξιοπιστίας της Δώρας Ορφανίδου θα πρέπει να πω ότι αυτή έτυχε αυστηρής και ενδελεχούς εξέτασης γιατί ακριβώς είναι εμφανές το περιουσιακό όφελος που θα είχε στην περίπτωση ακύρωσης των επιδίκων μεταβιβάσεων. Παρά την αυστηρή προσέγγιση μου δεν μπόρεσα να διαγνώσω το παραμικρό κενό στα τεκταινόμενα που παρουσίαζε ειδικά στην αναδίπλωση της καθημερινότητας της γριάς Γαλάτειας. Οι μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες που απέδωσε στην σχεδόν καθημερινή σχέση (επικοινωνία) της με την Mali, την κα Μαρούλλα και αργότερα με την κα Σωτήρα φανερώνουν την άμεση εμπλοκή της στα γεγονότα και στην φροντίδα της μητέρας της, ιατρική και άλλη. Υπήρξε συνοχή και συνέπεια στη μαρτυρία της που δημιούργησε εξ αρχής μέχρι τέλους η θετικότητα των απαντήσεων και η λογική των δρωμένων που παρουσίασε ώστε «να βγαίνει προς τα έξω» ανάγλυφα η κατάσταση της μητέρας της που χειροτέρευε, μέρα με την μέρα στην καθημερινή της διαβίωση αλλά ιδιαίτερα στη δυνατότητα επικοινωνίας. Η συνοχή συνεχίζεται με την πρόσληψη της Mali ως κάτι παραπάνω από οικιακής βοηθού αφού διαπιστώνεται - και αυτό δεν αμφισβητήθηκε - ότι η Mali την φροντίζει καθημερινά, της δίδει τα φάρμακα της και επικοινωνεί «εκ μέρους της» σχεδόν με την λοιπή οικογένεια για τα καθημερινά. Έχω δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στη μαρτυρία της Mali ως εκ της συνεχούς συνάφειας της ζωής της με την γριά Γαλάτεια τον ουσιώδη χρόνο, την οποία μαρτυρία επίσης αντίκρυσα αυστηρά. Η Mali λοιπόν ήταν στο εδώλιο μια απλοϊκή κοπέλα όμως αρκετά έξυπνη και έδωσε με απλότητα και αμεσότητα «στιγμές της κοινής ζωής» των εμπλεκόμενων προσώπων ώστε να μου παρέχει ικανοποιητική βάση να κρίνω την αυθεντικότητα των απαντήσεων της σε όσα μπόρεσε η ίδια να αναμεταδώσει στο Δικαστήριο από τα βιώματα της με τη διαβίωση με την κα Γαλάτεια. Αντεξετάσθηκε έντονα η Mali από τους συνήγορους υπεράσπισης - και ορθά - λόγω της βαρύτητας της μαρτυρίας. Όμως δεν υπέπεσε σε καμία αντίφαση και δεν άφησε κανένα κενό. Στα θέματα που δεν γνώριζε αμέσως έθετε την άγνοια της και σε κανένα σημείο της ένορκης κατάθεσης της δεν διέγνωσα εύνοια υπέρ των τριών αδελφών ή έχθρα για την εναγόμενη
- Ακόμα και όταν αμφισβητήθηκε η εντιμότητα της και ότι είχε αθέμιτα δουλέψει αλλού, αξιοπρεπής εξήγησε γιατί αυτό δεν ευσταθούσε. Τα σημεία «αναξιοπιστίας» της που επισήμανε ο κ. Αυγ. Κωνσταντίνου στην επιμελή αγόρευση του δεν με έχουν πείσει. Αντίθετα τα θεωρώ ως απόρροια μιας ειλικρινούς απεικόνισης της πραγματικότητας που σίγουρα έχει διαβαθμίσεις. Το ίδιο θετική εντύπωση μου άφησαν ακόμη δύο μάρτυρες που είχαν άμεση σχέση με την ζωή της κας Γαλάτειας τον ουσιώδη χρόνο. Η κα Μαρούλα Τούρβα από Πάφο που όντας συγγενής και μένοντας στην ίδια πολυκατοικία με την γριά Γαλάτεια, παρείχε σ' αυτή βοήθεια όπως την εξήγησε σε συνεννόηση με τα παιδιά της. (όπως τα γεγονότα του Νιόμβρη του 2005 όταν η κα Γαλάτεια πέφτει στο πάτωμα και συνδράμει στην κατάσταση όπως την περιέγραψε ομού με τον γιατρό Λοϊζίδη), την επικοινωνία της με την ΜΕ1, την εμπλοκή της στο ψώνισμα και γενικά στην μέριμνα για την θεία της. Είναι με μεγάλη γλαφυρότητα και πειστικότητα που η Μ. Τούρβα περιέγραψε την φθίνουσα κατάσταση της γριάς Γαλάτειας (π.χ. απλανές βλέμμα, την προσπάθεια της να έχει κουβέντα μαζί της κλπ). Χαρακτηριστικά μετέφερε στο Δικαστήριο τα της δυνατότητας να της αποσπασθεί η υπογραφή σ' οποιονδήποτε έγγραφο. Πραγματικά η κα Τούρβα μου άφησε άριστη εντύπωση. Η έτερα θετική μάρτυρας ήταν η κα Σωτήρα που είχε σχέση με τους τελευταίους μήνες της ζωής της γριάς Γαλάτειας όταν στις 21.2.2006 μεταφέρεται στο σπίτι της στη Λεμεσό. Τόσο ο κ. Κωνσταντίνου όσο και η κ. Γ Νικολάου υπέδειξαν τρωτά σημεία της μαρτυρίας της. Δεν με βρίσκεικ σύμφωνη η προσέγγιση τους. Η κα Σωτήρα απέπνεε εντιμότητα και γνησιότητα στα επιμέρους και στη γενική της εικόνα. Πολύ παραστατικά η μάρτυρας απέδωσε την έλλειψη επικοινωνίας της γριάς Γαλάτειας με το περιβάλλον (π.χ. όταν εκλάμβανε τα παιδιά της κας Σωτήρας ως τα δικά της κ.α.). Η προσπάθεια της υπεράσπισης να καταδείξει εχθρότητα της μάρτυρας προς την εναγόμενη 1, είχε αντίθετο αποτέλεσμα. Και η μάρτυρας αυτή κατατάσσεται θετικά. Δεν με εντυπωσίασε το ίδιο η Μ.Ε.7 Δωρίτα Βοσκαρίδου η οποία πλατείαζε και έδινε ένα δικό της (έντονο) χρωματισμό στα πράγματα. Έχω δε την εντύπωση ότι πολλά πράγματα «που απλά άκουσε» τα μετέφερε ως δικές της εμπειρίες ίσως ασυνείδητα. Όμως δεν την κατατάσσω ως μη έντιμη μάρτυρα. Δέχομαι ιδιαίτερα την εμπλοκή της στη μεταφορά της κας Γαλάτειας στην Πολυκλινική και στο γηροκομείο στη Λεμεσό. Τα έτερα δύο αδέλφια - οι γιοι - της γριάς Γαλάτειας επίσης μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστοι. Αλλά είναι φανερό ότι δεν είχαν τόση εμπλοκή στη ζωή της μητέρας τους όση είχε η αδελφή τους Δώρα παρά το ότι ζούσαν όλοι στην Ελλάδα. Δεν φάνηκε επίσης, εν πάση περιπτώσει, να ζούσαν «σε καθεστώς έχθρας» με την αδελφή τους Ριάννα, πριν την ανακάλυψη του επίδικου πληρεξουσίου. Παρά τις κάποιες υπερβολές τους ως προς το ότι βοηθούσαν οικονομικά τη μητέρα τους ή τις εξηγήσεις που έδωσε ο Χρίστος για το ότι έβαλε τη μητέρα του να υπογράψει το δικό του πληρεξούσιο τον Γενάρη του 2006 δέχομαι τη μαρτυρία τους. Οφείλω δε να παρατηρήσω ότι οι μαρτυρίες της κόρης Δώρας, της Mali, της κας Τούρβα, καθώς και της κας Σωτήρας (σε μεταγενέστερο χρόνο) αξιοθαύμαστα συμπλέουν, όχι με τεχνητό τρόπο αλλά με τον τρόπο που η ίδια η πραγματικότητα πετυχαίνει. Στρέφομαι τώρα στη μαρτυρία υπεράσπισης. Η εναγόμενη 1 μου άφησε την πλέον αλγεινή εντύπωση ως μάρτυρας. Ήταν φανερό ότι επιδίωκε με τις απαντήσεις της - τις οποίες σκεφτόταν και μετρούσε ανάλογα - να δώσει την εικόνα της μητέρας της ως ενός καθόλα υγιούς ατόμου που είχε μόνον «κάποια κινητικά προβλήματα». Ακόμα προσπάθησε ενσυνείδητα να υποβαθμίσει το ρόλο όλων των ανθρώπων που εκ της παρουσίασης της υπόθεσης μέχρι την ώρα της δικής της μαρτυρίας, κατέθεσαν τα της εμπλοκής τους στη βοήθεια, καθημερινής και απαραίτητης της κας Γαλάτειας. Αν ιδωθεί δε προσεκτικά στα επιμέρους γεγονότα η μαρτυρία της εναγόμενης 1 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλουστευτικά όσο θέλησε να τα παρουσιάσει. Ενώ πεισματικά ήθελε να αφαιρέσει από το σκηνικό των δρώμενων την κα Μαρούλα Τούρβα, από τις επιμέρους λεπτομέρειες που δέχθηκε εν τέλει μετά από κατάλληλες ερωτήσεις από τον κ. Γιωρκάτζη διεφάνηκε ο ενεργός ρόλος της κας Τούρβας όπως η ίδια η Μ.Ε το περιέγραψε. Ηταν εκ των πραγμάτων δύσκολο να πείσει η εναγόμενη 1 ότι όσες φορές χρειάστηκε να παρέμβει η κα Τούρβα (ειδικά τον Νιόμβρη του 2005) ήταν «τυχαία» η παρουσία της αλλά και η δυσνόητη ευκολία με την οποία την καλούσαν να λάβει μέρος στη φροντίδα της γριάς Γαλάτειας. Ενώ ακόμη φάνηκε η εναγόμενη 1 τόσο απόλυτη ότι τα προβλήματα της μητέρας της ήταν μόνο κινητικά, όταν ανάφερε ότι φοβήθηκε για τη ζωή της: «ανέσυρε από τη μνήμη της» τα προβλήματα πίεσης κ.α. που η μητέρα της αντιμετώπιζε. Απορία ακόμη μου προκάλεσε η παντελής άγνοια της για το τι φάρμακα έπαιρνε η μητέρα της εν αντθέσει με την κα Τούρβα που φάνηκε ενήμερη για πολλά καθημερινά της κ. Γαλάτειας. Όταν σε παράλληλη πορεία με τη θέση της για την άμεση και καθημερινή εμπλοκή της στα της μητέρας της δεν μπορούσε να αναφέρει τους θεράποντες γιατρούς της, ως πανάκεια χρησιμοποίησε τη δικαιολογία ότι η Δώρα (η αδελφή της) ασχολείτο με τα ιατρικά θέματα της μητέρας της. Και πάλιν όμως δεν ικανοποίησαν οι εξηγήσεις της. Η προσπάθεια της να παρουσιάσει την κα Μαρία Τιμοθέου ως πρόσωπο εμπιστοσύνης της μητέρας της που λειτουργούσε ως νομικός της σύμβουλος, δεν με έχει πείσει. Μου έκανε δε εντύπωση όταν ετέθη στη μάρτυρα ότι ταξίδεψε στην Αθήνα συνοδευόμενη από την Μαρία για να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει το επίδικο πληρεξούσιο για το διαμέρισμα στην Αθήνα, απάντησε ότι δεν θυμόταν. Είναι όντως αξιοπερίεργο για ένα άτομο που φαίνεται να θυμάται λεπτομέρειες του
- Η σπουδή δε με την οποία ενήργησε όταν πήρε στα χέρια της το πληρεξούσιο δεν μπορεί να είναι τόσο αθώα όσο εξήγησε. Απέχουν από το να είναι ικανοποιητικές οι εξηγήσεις για την ανάγκη λήψης του πληρεξουσίου, το συσχετισμό της πράξης της να μην μεταβιβάσει άμεσα στην κόρη της αυτά που «επιθυμούσε» η γιαγιά να της δωρίσει με τον αρραβώνα που δεν έγινε τελικά και την ανάγκη να «ολοκληρώσει» τις υποχρεώσεις της όταν κατάλαβε ότι η μητέρα της κινδύνευε τον Ιούνιο. Πενιχρή εικόνα άφησε ακόμα η εναγόμενη 1 όταν επιχείρησε να «εξηγήσει» το δακτυλικό αποτύπωμα της μητέρας της αντί υπογραφής, (που είχε σε όλα τα λοιπά έγγραφα), στο ένταλμα πληρωμής τράπεζας για ΛΚ900 ημερ. 14.6.2006 [τεκμήριο 14
(3)]. Η εξήγηση ότι η μητέρα της ήταν απλά κουρασμένη και δεν μπορούσε να υπογράψει δεν αντέχει τη βάσανο της λογικής. Είναι φανερό στο μυαλό μου ότι η εναγόμενη έδιδε εικόνες της μητέρας της ως ισχυρής προσωπικότητας και με θέληση να επιβάλλει το δικό της, όπως προέκυπταν από το παρελθόν και όχι από τον ουσιώδη χρόνο κατά το οποίο φανερά όπως τα αντικειμενικά δεδομένα αναδεικνύουν, η μητέρα της είχε τεράστιες δυσκολίες που αφορούν την υγεία της, τις οποίες βέβαια το Δικαστήριο θα συσχετίσει με την ιατρική μαρτυρία για τα τελικά του συμπεράσματα. Σε χειρότερο επίπεδο κινήθηκε η μαρτυρία του ΜΥ2(Ε2) Οφθαλμίατρου Μάριου Γεωργίου πρώην συζύγου της εναγομένης 1 και πατέρα της εναγομένης
- Η παραποίηση της αλήθειας απ' αυτόν τον μάρτυρα ήταν εύκολα διαγνωστή και άγγιζε πολλές παραμέτρους. Ήταν φανερό ότι και εκείνος χρησιμοποιούσε ότι γνώριζε από το πιο μακρινό παρελθόν για την κα Γαλάτεια και συμπύκνωνε τα γεγονότα με ευφάνταστο τρόπο ώστε να τοποθετούνται στον ουσιώδη χρόνο. Έχω παρατηρήσει ότι επί συγκεκριμένων ερωτήσεων για το τι έλαβε χώρα σε συγκεκριμένες ημέρες, ο ΜΥ2 χρησιμοποιούσε τις λέξεις «συνήθως», «πάντα» γιατί ακριβώς μετέφερε διάφορες συζητήσεις από το παρελθόν στις συγκεκριμένες μέρες για να καλύψει τις προβαλλόμενες με την κα Γαλάτεια συζητήσεις του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναφορά του ότι στις 16.12.2005 «η κα Γαλάτεια του εξέφρασε παράπονα για την Mali και την ευαρέσκεια της για την κα Σωτήρα» ενώ σαφώς ακόμη η κα Γαλάτεια δεν είχε πάει στο σπίτι της κας Σωτήρας στη Λεμεσό. Σίγουρα πρόκειται για ανακόλουθη μαρτυρία που έχει σαν εξήγηση την προσπάθεια του να βοηθήσει την εκδοχή της θυγατέρας του εναγομένης
- Δεν μπορώ να αφήσω ασχολίαστο την αναφορά του σε επίσκεψη του στο σπίτι της κας Σωτήρας την οποία επισκέφθηκε, κατά την εκδοχή του, μια φορά, «στην αυλή της είδε τηλεόραση και κλουβιά με πουλιά». Ο συσχετισμός που γίνεται απ' αυτόν παραπέμπει στην αναγκαιότητα να εξηγηθεί το θέμα της τηλεόρασης και της χρήσης του τηλεχειριστηρίου που απασχόλησε την πλευρά του ενάγοντα ως παράδειγμα για την ανικανότητα της γριάς Γαλάτειας να αντιληφθεί τα πράγματα. (Ως απάντηση για την χρήση του τηλεχειριστηρίου ως τηλεφώνου από την γριά Γαλάτεια στο οποίο αναφέρθηκαν πολλοί μάρτυρες Μ.Ε και η κα Σωτήρα). Είναι άξιον απορίας ότι η ισχυριζόμενη επίσκεψη της γριάς Γαλάτειας στο ιατρείο του στις 16.12.2005 «αποδεικνύεται» με τα τεκμήρια 16
(1)και 16
(2)τα οποία είναι αντίγραφα. Ερωτώμενος επ' αυτού του θέματος ο μάρτυρας θέλοντας να αποδείξει του λόγου το αληθές, προέβαλε ως περαιτέρω επιχείρημα την ύπαρξη του τιμολογίου 5.1.2006, τεκμήριο 16
(3), με το οποίο έγινε χρέωση της εκτέλεσης της συνταγής «για σκοπούς επιστροφής ΦΠΑ» επιμένοντας ότι αυτό εξεδόθη από την εταιρεία που ανήκει σ' αυτόν και στην κόρη του και ο ίδιος το είδε λίγες μέρες μετά την επίσκεψη της γριάς Γαλάτειας. Όταν του επεσήμανε ο κ. Γιωρκάτζης ότι σίγουρα πρόκειται για κατασκευασμένη μαρτυρία διότι το τιμολόγιο αναγράφει τιμή σε ευρώ ενώ κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν ήταν αναγνωρισμένο νόμισμα της Δημοκρατίας το ευρώ, δεν έδωσε εύλογη εξήγηση παραπέμποντας απλά στα αρχεία του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας. Σημειωτέον ότι μαρτυρία επί του θέματος του τιμολογίου έδωσε και υπάλληλος του ΦΠΑ (ΜΥ3Ε2). Η μαρτυρία του, ανκαι αξιόπιστη, δεν μπορούσε εκ των πραγμάτων να αγγίξει τι συνέβη «πίσω από αυτό το τιμολόγιο». Ούτε η ιατρική πτυχή της μαρτυρίας του ΜΥ2 με έχει ικανοποιήσει. Εκτός του ότι δεν έχω πεισθεί ότι είδε την γριά Γαλάτεια τον χρόνο που αναφέρει, περαιτέρω οι ούτω καλούμενες διαφωνίες του με τον ΜΕ5 ήταν σχηματικές και μάλλον λεκτικές και δεν άγγιζαν την ουσία των πραγμάτων που δεν διέφερε με αυτά που ο ΜΕ5 είπε. Ήταν φανερό ότι ο ισχυρισμός που κυρίως πρόβαλε ο ΜΥ2 επί της διαφοράς της έννοιας γεροντική και ηλιακή εκφύλιση της ωχράς βασιζόταν στην τουλάχιστο λανθασμένη κατανόηση του ως προς την έννοια ηλικιακή. Προκύπτει καθαρά από τη μαρτυρία του ΜΕ5 ότι τον όρο ηλικιακή τον χρησιμοποιούσε ως συνώνυμο της λέξης «γεροντική» και σίγουρα δεν επρόκειτο για χρήση της λέξης «ηλιακή». Είναι αξιοπερίεργο δε ότι απέρριψε την εγκυρότητα της γνωμάτευσης του ιατρικού συμβουλίου επί το ότι δεν μπορούσε να γίνει εγχείρηση στην γριά Γαλάτεια. Προκύπτει ως θέμα λογικής ότι δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός ενός ιατροσυμβουλίου. Απόλυτα αρνητική υπήρξε η μάρτυρας Μ.Υ.1 Αθηνά Κεσσίδου, γειτόνισσα της γριάς Γαλάτειας. Μετέωρη στο χρόνο η μαρτυρία της στο μόνο θετικό συμπέρασμα που θα κατέληγε κάποιος ακούγοντας την είναι ότι ενδεχομένως - σ' αόριστο χρόνο - η κ. Αθηνά Κεσσίδου να είδε μια-δυο φορές την κα Γαλάτεια και να είχε τυπική συζήτηση μαζί της. Δεν έχω πεισθεί «για τη στενή σχέση» που προέβαλε. Παρατηρώ ότι η «ύπαρξη αυτού του προσώπου» δεν τέθηκε σε οποιονδήποτε μάρτυρα της πλευράς του ενάγοντα, κάτι που θα ήταν εύλογα αναμενόμενο. Δεν με ικανοποίησε ως μάρτυρας ούτε η κα Μ. Τιμοθέου. Δεν έχω πεισθεί ότι η ΜΥ λειτουργούσε ως νομικός σύμβουλος της γριάς Γαλάτειας. Κανένα ειδικό στοιχείο επ' αυτού δεν δόθηκε. Αντίθετα έχει έκδηλα καταδειχθεί η στενή σχέση της με την Ριάνα. Μου φάνηκε δε εντελώς επιδερμική η βεβαίωση της ότι η κα Γαλάτεια καταλάβαινε «ό,τι της εξηγούσαν». Είναι χαρακτηριστικό ακόμα ότι ενώ ετέθη και από την υπεράσπιση ότι παρούσα ήταν και η Mali στην επίσκεψη της κ. Τιμοθέου όταν δίνει στην κα Γαλάτεια το επίδικο πληρεξούσιο, ωστόσο δεν ετέθη στην αντεξέταση της το συμβάν αυτό μ' αναφορά στο πρόσωπο της κ. Τιμοθέου. Ακόμη σε κανένα μάρτυρα εναγόντων δεν ετέθη «η σχέση της κας Τιμοθέου με την γριά Γαλάτεια». Μια παράλειψη που δεν μπορεί να μη πλήξει την αξιοπιστία της εκδοχής της υπεράσπισης. (Βλ. Adidas - v - Jonitexo
(1987)1 C.L.R 383, Παφίτης - ν - Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ 102). Μ.Υ.4 Διομήδους ήταν ο τραπεζικός της Εθνικής Τράπεζας - κατάστημα Γερμασόγειας. Ενώ θα αναμένετο τυπική η μαρτυρία του, διεφάνηκε από την εξέλιξη της ότι ο Μ.Υ.4 καθόλου αντικειμενικός δεν ήταν. Σκιά κάλυψε την αναφορά του σε επισκέψεις της κας Γαλάτειας στην τράπεζα για αναλήψεις. Δεν με έπεισε για το ότι πρόκειτο για συνηθισμένες συναλλαγές ούτε για την αντικειμενικότητα του. Τα εντάλματα πληρωμής που αφορούσαν αναλήψεις της κας Γαλάτειας έχουν ως ημερομηνία 10.3.06, 22.3.06, 6.4.06, 30.4.06, 4.5.06 (Τεκμήρια 11) με προοδευτικά φθίνουσα υπογραφή και βλέπουμε το ένταλμα ημερ, 28.4.06 (Τεκμ.12) να υπογράφεται «στην παρουσία του κ. Γ. Καρλεττίδη» με οδηγίες του διευθυντή της τράπεζας. Οι διευθετήσεις γίνονται από τον μάρτυρα που επικοινωνεί με την κα Γαλάτεια. Της εξηγεί και συμφωνεί. Γι' αυτό το σκοπό πάει ο κ. Καρλεττίδης στο σπίτι της για την υπογραφή στο Τεκμ.12. Προηγουμένως, αναφέρει ο Μ.Υ.4 δεν χρειαζόταν οδηγίες από τον υπεύθυνο. «Ηταν κανονικός πελάτης, ερχόταν στο πάγκο..». Ωστόσο καμμία λεπτομέρεια «της παρουσίας» της κας Γαλάτειας στη τράπεζα δεν εδόθη ώστε να έχει κάποιο χρώμα πειστικότητας η εκδοχή του ΜΥ4. Στο δε ένταλμα 14.6.06 (Τεκμ.14
(3)) γίνεται εναπόθεση δακτυλικού αποτυπώματος της γριάς Γαλάτειας. Οι δε «εξηγήσεις» που έδωσε ο μάρτυρας του κάθε άλλο ως τέτοιες μπορούν να θεωρηθούν. Τόσο για το ένταλμα Τεκμ.12 όσο και το έντλαμα Τεκμ.14
(3). Η παρουσιαζόμενη απ' αυτόν «ενότητα» των τραπεζικών συναλλαγών δεν αντέχει στη στοιχειώδη εξέταση της κοινής λογικής αφού διαπιστώνεται ότι ορισμένα από τα εντάλματα είχαν μεταγενέστερη ημερομηνία του Τεκμ.12, ως το ένταλμα 30.4.06 και 4.5.
- Διαφάνηκε στην πορεία της εξέτασης του ότι το κατάστημα του Μ.Υ.4 ήταν κοντά στο κατάστημα οπτικών των εναγομένων, όμως ο μάρτυρας «αρνιόταν» να αποκαλύψει την (εμφανώς υπάρχουσα) φιλική σχέση του με την πλευρά της εναγόμενης
- Η διστακτικότητα και η αμηχανία αυτού του μάρτυρα σε πολλές ερωτήσεις καταδείκνυε τα ψέματα του ή τουλάχιστον την επικάλυψη της αλήθειας, εμφανώς και λόγω του ότι και επαγγελματικά - ενόψει της τραπεζικής συναλλακτικής ηθικής - δεν έπρεπε να δράσει ως έδρασε. Στο τέλος δε και μετά από πιεστικές ερωτήσεις παραδέχθηκε ότι «μπορεί να υπήρχε αμέλεια» εκ μέρους της τράπεζας στη διαδικασία. Δεν γίνεται πιστευτός ο μάρτυρας αυτός. Αρνητική εικόνα άφησε στο Δικαστήριο η ΜΥ1(Ε2) Παπαροδίτου. Διεφάνη από την αντεξέταση της ότι μόνο με την εναγόμενη 1 από τα παιδιά της Γαλάτειας είχε σχέσεις και πάρα πολλές φορές κατά τη διάρκεια της κατάθεσης της και χωρίς καν να ερωτηθεί σχετικά, επαναλάμβανε ότι ήταν δική της πρόθεση να έρθει να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Ωστόσο προσεκτική θεώρηση της μαρτυρίας της καταδεικνύει ότι είχε σποραδική αντίληψη της κατάστασης της γριάς Γαλάτειας και σίγουρα δεν είχε επίγνωση του χρόνου των γεγονότων για τα οποία έκανε αναφορά. Ειδικά αυτό ήταν έντονο για την περιουσία που της «υποδείχθη» από την γριά Γαλάτεια ως προοριζόμενη για την εγγονή της. Ανέφερε ως έτος που αυτό συνέβη την χρονολογία 1975 και όταν ο κ. Γιωρκάτζης της υπέδειξε ότι την χρονιά εκείνη δεν ήταν γεννημένη καν η εναγόμενη 2, αυτή απάντησε «αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα». Σίγουρα δεν έχω πεισθεί για τη δυνατότητα της να μεταφέρει την αντίληψη της κας Γαλάτειας κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ερωτηματικά δημιουργούνται επίσης σε σχέση με τη συνεννόηση της με την εναγόμενη 1 για να δώσει τη σχετική μαρτυρία της. Είναι η κατάληξη μου ότι θα πρέπει να απορριφθεί ως μάρτυρας. Τελευταία μάρτυρας στη διαδικασία ήταν η εναγόμενη
- Βασικός πυρήνας της μαρτυρίας της ήταν ο ιδιαίτερος δεσμός που είχε με την γιαγιά της από μικρή. Πρέπει να πω ότι δεν έχω αμφιβολία ότι υπήρχε αυτός ο δεσμός της γιαγιάς με την εγγονή της, διαφαίνεται εξ άλλου όχι μόνο από τις κατατεθείσες επιστολές της γριάς Γαλάτειας αλλά και από αυτά που όλοι οι εμπλεκόμενοι παραδέχθησαν ρητά ή σιωπηρά (π.χ. η παρουσία της γιαγιάς στην αποφοίτηση της νεαρής Γαλάτειας στο Μάντσιεστερ το 2003, ενώ δεν παρευρέθηκε σ' οποιαδήποτε τέτοια εκδήλωση άλλου εγγονού της από τα εννέα που είχε). Από την αλληλογραφία τους ακόμη διαφαίνεται έντονα ο ισχυρός τους δεσμός. Κάτι που θα ήταν φυσικό βέβαια. Και το δέχομαι. Είναι εξ ίσου φυσικό η εναγόμενη 2 να επενδύσει σ' αυτή τη σχέση συναισθηματικά και οικονομικά, αφού σαφώς καταδεικνύεται συνεχής οικονομική βοήθεια της γιαγιάς προς την εγγονή. Θα θυμίσω όμως αυτό που ανάφερα και πιο πάνω. Οποια υπόσχεση και να δόθηκε από την γιαγιά προς την εγγονή, τα προηγούμενα χρόνια, σημασία έχει εν προκειμένω η δυνατότητα σχηματισμού βούλησης στο συγκεκριμένο χρόνο, η δικαιοπρακτική ικανότητα της γριάς Γαλάτειας και εν γένει η νοητική και σωματική κατάσταση της στον ουσιώδη χρόνο. Η άκρως προσεκτική αντιμετώπιση της εναγόμενης 2 επίσης αναδύεται παραπάνω από αναγκαία ως εκ της εμπλοκής της στα γεγονότα και ως εκ του οφέλους που είχαν γι'αυτή οι προσβαλλόμενες πράξεις. Εχω καταλήξει, υπό το πρίσμα της πείρας της ανθρώπινης φύσης που τόσο παραστατικά αναφέρει ο Δικαστής Νικήτας στην υπόθεση Πελεκάνου, ότι η εγγονή Γαλάτεια είχε μεγιστοποιήσει κοινές στιγμές από το παρελθόν με την γιαγιά της εισαγάγοντας τις εικόνες αυτές στη τελευταία περίοδο της ζωής της γριάς Γαλάτειας η οποία εμφανώς δεν ήταν πια το ίδιο πρόσωπο ως εκ της επίδρασης της υγείας της. Η «ανέμελη παρουσίαση» της γιαγιάς της ως μιας φιλάρεσκης γυναίκας που φροντίζει τον εαυτό της δεν συνάδει με την εικόνα ενός ταλαιπωρημένου ανθρώπου που χρειάζεται βοήθεια απλά για να κινηθεί. Το τελευταίο - έστω και στην γενικότητα του - δεν αμφισβητήθηκε ικανοποιητικά από την υπεράσπιση. Με την κατανοητή, ως ένα βαθμό ανάγκη της, η εναγόμενη 2, να διευρύνει τα γεγονότα, τις υποσχέσεις και τις εμπειρίες της δεν κατόρθωσε να είναι αρκούντως συγκεκριμένη για το ουσιώδη χρόνο. Εχω την εντύπωση ότι τούτο συνέβη γιατί ακριβώς δεν υπήρχε πια τέτοια επικοινωνία με την γιαγιά της, όπως το παρελθόν. Μου έκανε εντύπωση ότι ουσιώδη γεγονότα η εναγόμενη 2 δεν τα θυμόταν επαρκώς (π.χ. σε ποιο όροφο έμενε η γιαγιά της στην Πάφο, πως μετακινείτο η γιαγιά της, ποιος συνόδευε την ίδια όταν την επισκεπτόνταν, πότε της είπε για τελευταία φορά για «τις υποσχέσεις της κ.α»). Εχω την γνώμη ότι εκ προθέσεως δεν έβαζε χρονική αναφορά στα επικίνδυνα σημεία. Απορία μου προκάλεσε η επιδερμική της τοποθέτηση ότι η υγεία της γιαγιάς της από πλευράς κινητικότητας ήταν η ίδια ακόμη και μετά που έπεσε και εισήχθη στο νοσοκομείο. Όταν ειδικά ερωτήθηκε για την χειροτέρευση της υγείας μετά το Δεκέμβρη, απέφυγε να τοποθετηθεί για το συγκεκριμένο χρονικό σημείο, λέγοντας ότι «η μεγάλη επιδείνωση άρχισε να έρχεται τον Μάη». Σαφώς παραλείπεται η σημαντική περίοδος που περιλαμβάνει τον Φεβράρη ' 06 που υπογράφεται το πληρεξούσιο. Σημείωσα στη μαρτυρία της επίσης την υπολανθάνουσα προσπάθεια να μειώσει την θεία της (ΜΕ1) ότι μόνον μια φορά ήρθε να την δει στη κλινική στην Αθήνα που είχε εισαχθεί για μια κοσμητική εγχείρηση. Και γενικότερα την έντονη απαξία που έδειξε για την απόφαση των θείων της «να κλείσουν» την γιαγιά της σε γηροκομείο, ενώ παράλληλα δεν προτάθηκε και κάποια άλλη συγκεκριμένη λύση από την πλευρά της ίδιας και της μητέρας της, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι σαφώς πια δεν μπορούσε η κα Σωτήρα και η Mali να την φροντίζουν επαρκώς λόγω της κατάστασης της (π.χ. οι κατακλίσεις που χρειάστηκαν και χειρουργείο για να καθαρισθούν λίγο πριν την εισαγωγή στο γηροκομείο). Αλλωστε δεν μου φάνηκε ότι έγινε κάτι συγκεκριμένο από τις εναγόμενες για να βοηθήσουν τη γριά Γαλάτειας διαφορετικά, αφού ένοιωθαν τόσο έντονα. Ιδιαίτερα επιπλαστές εικόνες μου φάνηκε ότι μετέδωσε η εναγόμενη 2 στις επισκέψεις της στη γιαγιά της (στη κλινική, γηροκομείο). Για να καταδείξει ότι η γιαγιά της «είχε αντίληψη» τόνιζε, εκ προθέσεως, ότι δεν μπορούσε μεν να μιλήσει αλλά της έκανε νόημα με τα μάτια της ή της άγγιζε το χέρι. Η κατάληξη της ήταν «έβλεπα ότι καταλάμβαινε» επειδή ανοιγόκλειε τα μάτια της. Η επαναλαμβανόμενη αυτή αναφορά σαφώς είχε αλλότριο στόχο. Ομοίως θεωρώ ότι δεν ευσταθεί η θέση περί μη ενημέρωσης της για τις μεταβιβάσεις και «την πρόθεση της γιαγιάς» της από προηγουμένως. Ούτε με πείθει η εξήγηση ότι δεν είπε τίποτε στους θείους της για τις περιουσίες που της μεταβιβάστηκαν «γιατί δεν την απασχολούσε το θέμα των περιουσιών». Προχωρώ με τους μάρτυρες - γιατρούς. Η ιατρική μαρτυρία που απασχόλησε την δίκη ήταν μακρά και πολυσχιδής σε συνάρτηση με την εν γένει κατάσταση της αποβιωσάσης. Σχετικός βέβαια είναι κυρίως ο τελευταίος χρόνος της ζωής της. Στη βάση της θεώρησης και των πραγματικών γεγονότων που είναι σχεδόν κοινά ως προς την αλληλουχία τους τον Νιόμβρη '05 έχουμε επιδείνωση της εν γένει κατάστασης της γριάς Γαλάτειας. Εχουμε επ' αυτού όχι μόνον την μαρτυρία της κας Τούρβα, του γιατρού Λοϊζίδη, της κόρης της Δώρας αλλά και το επεισόδιο αυτό καθ' εαυτό της πτώσης της στο πάτωμα και παρατεταμένη απώλεια συνείδησης και την εισαγωγή της στο νοσοκομείο. Εξ άλλου γι' αυτό και προσλαμβάνεται οικιακή βοηθός. Ο γιατρός Λοϊζίδης στάθηκε αποτελεσματικά στο εδώλιο ως μάρτυρας των γεγονότων και στην ιατρική πτυχή. Και ήταν εκείνος που κατείχε το ιστορικό της ασθενούς, την γνώριζε σε δύο επίπεδα ως ασθενή και ως θεία του και μπορούσε να διαπιστώσει την πορεία της εξέλιξης της. Η δε διανοητική έκπτωση που παρουσίασε και που ο μάρτυρας μετέφερε ήταν χαρακτηριστική στις αναφορές του επιπέδου συνομιλίας και της συχνής επαφής μαζί της. Δεν χρειαζόταν επ' αυτού να είναι ειδικός. Τα βιώματα και οι εμπειρίες του ως προς την επαφή του με την γριά Γαλάτεια δόθηκαν πιο άνετα λόγω των γνώσεων του ως γιατρός, έστω και αν δεν είναι νευρολόγος. Διαπιστώνεται επίσης ότι είναι ο γιατρός Λοϊζίδης που μεταφέρει το ιστορικό της στο γιατρό Γαλατόπουλο επίσης ενδυναμώνοντας τη δυνατότητα του τελευταίου να κρίνει την κατάσταση της ασθενούς. Εχει δε ιδιαίτερη σημασία η μαρτυρία του γιατί στις 30.1.06 (κοντά στην επίδικη ημερομηνία του πληρεξουσίου 8/2) την εξετάζει και προβαίνει σε διαπίστωση για τουλάχιστον χαμηλή αντίληψη. Οσα δε λέει ο κ. Λοϊζίδης συμβαδίζουν μ' αυτά που κατέθεσε η Δώρα, η Mali και η κα Τούρβα. Να πω ότι δεν θα προσδώσω αξία στη γνωμάτευση της κας Σιδηροπούλου γιατί η μάρτυρας αυτή δεν ακούσθηκε δια ζώσης και δεν υπέστη το βάσανο της αντεξέτασης. Η δεκτότητα εξ ακοής μαρτυρία δεν οδηγεί άνευ ετέρου σε υποχρέωση του Δικαστηρίου να την αποδεχθεί. Είναι θέμα πάντα βαρύτητας και δεν είμαι διατεθειμένη να προσδώσω αξία σε τέτοια μαρτυρία. Το ίδιο ισχύει και για την έκθεση της κας Μαλαγάρη. Αποδέχομαι πλήρως τον ΜΕ10 ακτινοδιαγνωστή και τα απορρέοντα εκ του MR! Και την έκθεση του. Συμφωνώ βέβαια ότι αυτόνομη αξία δεν μπορούν να έχουν. Οσον αφορά τον γιατρό Γαλατόπουλο κρίνεται αξιόπιστος. Σε κανένα σημείο της κυρίας εξέτασης ή αντεξέτασης του δεν άφησε κενά. Εξήγησε τη σημασία του ιστορικού της ασθενούς που πήρε από τον κ. Λοϊζίδη, την κλινική της εικόνα και το MRI. Εδωσε πλήρεις εξηγήσεις και τα ευρήματα του συμπίπτουν με τα γεγονότα και τις λεπτομέρειες κάποιων μαρτύρων εναγόντων και ιδιαίτερα με αυτή του κ. Λοϊζίδη. Συνταιριάζεται η άποψη του με την κατάσταση που δεικνύει το MRI. Αλλωστε μου φάνηκαν λογικές όλες οι θέσεις του γιατρού στο ότι ήταν αδύνατο να εξηγηθεί απότομη, εξ απίνης νοητική έκπτωση. Εξήγησε επαρκώς γιατί η διανοητική έκπτωση που σίγουρα δεν ήταν τόσο σοβαρή στο προηγούμενο διάστημα, δεν μπορούσε να εμφανισθεί ξαφνικά μόνο τον Ιούνη. Εν αντιθέσει δεν με έπεισε η κ. Πέτσα η οποία απέρριπτε ή περιόριζε σημαντικά την αξία του MRI δίδοντας τεράστια σημασία στη κλινική εικόνα. Μου προκάλεσε έκπληξη η άνεση με την οποία ουσιαστικά απαξίωσε τα ευρήματα του κ. Γαλατόπουλου επί το ότι μόνο 2 φορές είδε την ασθενή. Όμως ο κ. Γαλατόπουλος είχε την κλινική εικόνα, είχε το MRI και το ιστορικό αυτής. Οι μεθόδοι του δε συνέπιπταν μ'αυτές που η κα Μ. Πέτσα θεώρησε αξιόπιστες. Η μαρτυρία της κας Μ. Πέτσα δεν θα γίνει δεκτή ως έχουσα θεωρητική κυρίως αξία. Η αξία της μαρτυρίας του Μ.Ε.11 είναι επίσης θεωρητική και δεν προσθέτει ο,τιδήποτε απτό. Ο Μ.Υ.1 παθολόγος αν και κρίνεται αξιόπιστος, δεν προσθέτει ο,τιδήποτε στα επίδικα θέματα. Ομοίως γίνονται αποδεκτοί οι ΜΥ3 και ΜΥ
- Η αξία της μαρτυρίας τους είναι και πάλιν περιορισμένη. Η φάση εκείνη ωστόσο που η ΜΥ3 ομιλεί στο πιστοποιητικό της (Τεκμ.1
(11)ότι η γριά Γαλάτεια επικοινωνούσε πλήρως με το περιβάλλον (στις 1.3.06) δεν μπορεί να σημαίνει πολλά αφού αυτό προέκυψε ότι σήμαινε απαντήσεις σ'απλές ερωτήσεις για λίγα λεπτά και δεν μπορούν να οδηγήσουν σε διαπίστωση διανοητικής ικανότητας. Το ίδιο ισχύει για το μέρος των ευρημάτων των γιατρών του νοσοκομείου Πάφου που περιέθαλψαν την γριά Γαλάτεια τον Νιόβρη '05 (ως προκύπτει από το τεκμήριο 1
(10)). Για την κατάσταση των οφθαλμών της γριάς Γαλάτειας αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ5 Ιωάννη Ορφανίδη ο οποίος πλήρως και επιμελώς κάλυψε το θέμα. Πάντως είναι γεγονός ότι η γριά Γαλάτεια μπορούσε να βλέπει εδώ περιορισμένα, να υπογράψει. Η θέση αυτή δεν ανατράπηκε από την βαρύτητα της επιστημονικής θεώρησης του μάρτυρα. Όμως το ερώτημα τελικά δεν είναι αυτό. Παραμένει το ερώτημα της αντίληψης της στο τι υπόγραψε όπως ορθά έθεσε το θέμα ο γιατρός Γαλατόπουλος. Αν δει κάποιος πολύ «σχηματικά» την έννοια της αντίληψης, μπορεί να δεχθεί ότι η γριά Γαλάτεια στη φάση της ζωής της, από τον Νιόβρη '05 ως τον Ιούλιο '06 είχε κάποιες διακυμάνσεις αντίληψης, που της επέτρεπαν να απαντά σε απλές ερωτήσεις και να έχει - περιστασιακά, όχι πάντοτε - στοιχειώδη επαφή με το περιβάλλον. Αυτά τα παραδείγματα «αντίληψης» τονίσθηκαν ιδιαίτερα από τους ευπαίδευτους δικηγόρους υπεράσπισης (π.χ. το τι φαγητό ήθελε, κάποιες εκλάμψεις βούλησης, το ταξίδι της με βοήθεια στην Αθήνα κ.α.). Δεν με έχουν πείσει όμως αυτά τα μεμονωμένα περιστατικά ότι ανατρέπουν την συνολική βαρύτητα της μαρτυρίας που έχω δεχθεί η οποία αντικρύζεται σφαιρικά και επι μέρους. Σίγουρα αυτές οι μεμονωμένες περιστάσεις δεν αναδεικνύουν ένα άτομο πλήρους αντίληψης που απλώς είναι ηλικιωμένο και άρρωστο. Η παραπομπή επ' αυτού από την κ. Γ. Νικολάου ως παρόμοιας κατάστασης στην υπόθεση Χόππη - ν - Παναγή
(1992)1 Α.Α.Δ σελ. 534 δεν με βρίσκει σύμφωνη. Σαφώς στη Χόππη έχουμε μια φυσιολογική ηλικιωμένη γυναίκα που ξεχνούσε - κάτι το οποίο δεν συμβαίνει εδώ. Όπως χαρακτηριστικά είπε η κα Τούρβα απαντούσε μ' ένα «ναι» και ένα «όχι» στις ερωτήσεις μ'ένα απλανές βλέμμα. Τα ίδια περίπου μετέφερε και η κα Σωτήρα. Παρά το ότι η δε τελευταία μπορεί μάλλον να θεωρηθεί ότι γνώριζε καλύτερα την πλευρά των εναγομένων, ωστόσο η μαρτυρία της αξιοθαύμαστα ταιριάζει με την Mali, της κας Τούρβα και της κόρης Δώρας. Είναι νομολογιακά θεμελιωμένο (βλ. Μούμζιης - ν - Μιχαηλίδου & άλλος
(1974)1 Α.Α.Δ 226) ότι και ένας μη ειδικός, ένας απλός άνθρωπος (πόσω μάλλον ένα άτομο που βιώνει τον άλλον στην καθημερινότητα, όπως η Mali, η κα Τούρβα, ή Σωτήρα) είναι σε καλύτερη θέση να καταθέσει για τη διανοητική κατάσταση κάποιου προσώπου παρά ένας γιατρός. Εξ άλλου στην υπόθεση Lloyd - v - Powell Duffryn Steam Coal Co.
(1914)AC 733 αναφέρθηκε ότι σύμφωνα με τις υπαγορεύσεις της κοινής λογικής πράξεις και λέξεις ενός προσώπου είναι δεκτές σαν μαρτυρία της νοητικής του κατάστασης. Και αυτές οι λέξεις ή πράξεις «μεταφέρονται» στο Δικαστήριο κυρίως από τα άτομα που βιώνουν την καθημερινότητα του προσώπου αυτού. Πρόσθετα εν προκειμένω, η εκδοχή των μαρτύρων που έζησαν την γριά Γαλάτεια και των οποίων την μαρτυρία θεώρησα απέριττη συνταιριάζεται και συμπληρώνει την ιατρική μαρτυρία ώστε να καταλήξω ότι η γριά Γαλάτεια από το Νιόβρη '05 έως το θάνατο της παρουσίασε διανοητική έκπτωση που δεν της επέτρεπε να έχει δικαιοπρακτική ικανότητα στις 8.2.06 ημερομηνία που υπόγραψε το επίδικο πληρεξούσιο καθ'υπόδειξιν της εναγόμενης 1. Η γνώση δε και η αποδοχή της εναγόμενης 2 παρουσιάζεται δεδομένη αφού γνώριζε την κατάσταση της γιαγιάς της και αποδέκτηκε τις μεταβιβάσεις στο όνομα της. Είναι φανερό δε, κατά την κρίση μου, ότι οι μεταβιβάσεις αυτές σκοπόν είχαν να ενδυναμώσουν «νομικά» τις πράξεις τους σε περίπτωση δικαστικής προσβολής. Η υπογραφή - πιστοποίηση πιστοποιούντος υπαλλήλου δεν αποδείχθηκε πως και με ποίες συνθήκες δόθηκε και σίγουρα δεν είναι αποδεκτή. Στο πλαίσιο δε της συντριπτικής μαρτυρίας που δόθηκε για την δικαιοπορακτική ανικανότητα της γριάς Γαλάτειας η «πιστοποίηση» αυτή δεν μπορεί να σημαίνει ο,τιδήποτε. Τα ευρήματα των γιατρών που έχω αποδεχθεί δεν είναι ανάγκη να επαναληφθούν (ειδικά των Μ.Ε.8, 9 και 10). Εκείνο που προκύπτει χωρίς αμφιβολία είναι η διανοητική έκπτωση της γριάς Γαλάτειας κατά τον ουσιώδη χρόνον. Συνεπώς η δικαιοπρακτική ανικανότητα έχει αποδειχθεί. Η εναγόμενη 1 εκμεταλευόμενη αυτή την πνευματική και σωματική κατάσταση της μητέρας της απέσπασε την υπογραφή της τελευταίας. Είναι λοιπόν επόμενο ότι το επίδικο πληρεξούσιο είναι άκυρο και οι μεταβιβάσεις των επίδικων ακινήτων στις εναγόμενες δυνάμει αυτού επίσης άκυρες. (βλ. αρθ. 10
(1)- 12 του περί Συμβάσεων Ν.). Εχει δίκαιο ο κ. Γιωρκάτζιης στη νομική αντίκρυση και στην επισήμανση για διαφοροποίηση της δικαιοπρακτικής ανικανότητας ως ξεχωριστού με την έννοια της ψυχικής πίεσης θέματος. Είναι όντως χρήσιμη η αναφορά που μου έγινε από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντα στο σύγγραμμα Pullock & Mulla, Indian Contracrt and sp. Relief Act, 9th ed. όπου αναγράφονται στη σελ. 119 τα ακόλουθα: «Questions of undue influence and of incapacity by reason of unsoundness of mind must not be mixed up, involving as they do totally different issues». (Βλ. και Ηalsbury's Laws of England 4η έκδοση Vol.30 σελ. 1387 κ.επ., Papadopoulou - v - Polycarpou
(1968)1 C.L.R 382 και Myrianthusis - v - Petrou 21 C.L.R. 32). Eίναι φανερό ότι εν προκειμένω μιλούμε για δικαιοπρακτική ανικανότητα λόγω της ιατρικής κατάστασης της γριάς Γαλάτειας που περιγράφηκε ανωτέρω την οποία ανικανότητα εκμεταλλεύτηκαν οι εναγόμενες με την ενέργεια της εναγόμενης 1 να εξασφαλίσει «την μηχανιστική» εκ μέρους της γριάς Γαλάτειας εναπόθεση της επίδικης υπογραφής στο επίδικο έγγραφο. Είναι φανερό ότι με τον ίδιο τρόπο εξασφαλίστηκε η υπογραφή της στο άλλο πληρεξούσιο έγγραφο από τον γιο της Χρίστο. Από το σύνολο του Παρακλητικού κρίνω ότι προωθήθηκαν και πετυχαίνουν τα υπό Α, Β, Δ και Στ. Δεν βρίσκω ότι στοιχειοθετήθηκε η ανάγκη απόδοσης λογαριασμού. Αν υπήρχε τέτοια ανάγκη έπρεπε να γίνει σχετική υποβολή στην εναγόμενη 1. Εξ άλλου τα στοιχεία που αφορούν την τράπεζα δικογραφικά εντάσσονται στη χρήση του επίδικου πληρεξουσίου. Όμως η μαρτυρία δεν κατέδειξε κάτι τέτοιο. Συνεπακόλουθα εκδίδεται απόφαση και/ή διάταγμα ως Α, Β, Δ και Στ. Τα λοιπά είναι ως εκ του περισσού και απορρίπονται. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων 1 και 2 ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, θα είναι δε πληρωτέα κατά το ½ του συνόλου για κάθε εναγόμενη. (Υπ.) ............. Τ. Ψαρά - Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ Πιστον Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Final (Αναφορά: δικαιοπρακτική ικανότητα) (Re: dicaiopractiki icanotita/mental capacity) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο