Χριστοδούλας Χριστοδούλου ν. Νικολέττας Καμακιάν, Αρ. Αγωγής: 694/05, 15/5/2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2009:A61 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Θ. Θωμά, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 694/05 Μεταξύ: Χριστοδούλας Χριστοδούλου Ενάγουσας και Νικολέττας Καμακιάν Εναγομένης Ημερομηνία: 15/5/2009 Εμφανίσεις: Για την ενάγουσα: κος Ν. Δαμιανού με κα Χρ. Ερωτοκρίτου (για την ανταπαίτηση) Για την εναγομένη: κα Γ. Ζαχαρίου με κο Β. Ερωτοκρίτου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα με την παρούσα αγωγή της αξιώνει εναντίον της εναγομένης γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές τις οποίες υπέστη, συνεπεία αυτοκινητιστικού δυστυχήματος, για την πρόκληση του οποίου καθιστά υπεύθυνη την εναγομένη. Σύμφωνα με το κοινά παραδεκτό υπόβαθρο γεγονότων το δυστύχημα επεσυνέβη περί η ώρα 11:00μ.μ. της 26ης/6/2004 στο δρόμο Κιτίου-Μαζωτού. Στο δυστύχημα ενεπλάκη το αυτοκίνητο υπ' αριθμό εγγραφής ΗΡΝ685 το οποίο οδηγείτο από την ενάγουσα, η οποία ήταν και η ιδιοκτήτρια του και το αυτοκίνητο υπ' αριθμό εγγραφής ΚΕΧ510 το οποίο οδηγείτο από την εναγομένη με συνοδηγό το Μιχάλη Τιμοθέου (ΜΥ1), ο οποίος ήταν και ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου. Από τη σύγκρουση τραυματίστηκαν και οι δύο οδηγοί. Η εναγομένη με την υπεράσπιση και ανταπαίτηση της επιρρίπτει την ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος στην ενάγουσα, αξιώνοντας ανταπαιτητικά αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και τις ζημιές τις οποίες υπέστη από τη σύγκρουση. Αποτέλεσε κοινό έδαφος ότι κατά το χρόνο του δυστυχήματος η ενάγουσα κατευθύνετο από το Μαζωτό προς Κίτι. Όσον αφορά την πορεία του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγόμενη προβλήθηκαν δύο αντικρουόμενες εκδοχές. Η εναγόμενη ισχυρίζεται ότι οδηγούσε από την αντίθετη της ενάγουσας κατεύθυνση και η σύγκρουση επεσυνέβη εντός της δικής της πλευράς. Από πλευράς της η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη βρισκόταν μέσα στη δική της πλευρά κάθετα, κατευθυνόμενο νότια, προς την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Η μαρτυρία Η ενάγουσα για να αποδείξει την απαίτηση της έδωσε μαρτυρία η ίδια και παρουσίασε επίσης ως μάρτυρες τον εξεταστή του δυστυχήματος, αστυνομικό 2228 Δημήτρη Δημητρίου (ΜΕ2) και την Πρωτοκολλητή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακος Μαρία Τσιάππα (ΜΕ1). Η ΜΕ1 κατέθεσε ότι έχει στην κατοχή της το φάκελο της ποινικής υπόθεσης υπ' αριθμό 13503/04 η οποία κατεχωρήθη από τον Αστυνομικό Διευθυντή Λάρνακος εναντίον της εναγομένης. Από το φάκελο αυτό παρουσίασε τις καταθέσεις που έδωσαν στην αστυνομία η ενάγουσα (τεκμήριο 1), η εναγομένη (τεκμήριο 3) και ο εξεταστής του δυστυχήματος (τεκμήριο 5). Επίσης παρουσίασε τη γραπτή κατηγορία (τεκμήριο 4) και το σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 2). Ο ΜΕ2 κατέθεσε ότι κατά την 26ην/6/2004 υπηρετούσε στον αστυνομικό σταθμό Κιτίου. Κατά το ίδιο βράδυ περί ώρα 11:15μ.μ. επισκέφθηκε τη σκηνή του επίδικου δυστυχήματος. Βρήκε τα ενεχόμενα οχήματα στις τελικές τους θέσεις. Τόσο οι οδηγοί των οχημάτων όσο και ο συνοδηγός της εναγομένης κατά την άφιξη του ήταν παρόντες, ενώ αργότερα μεταφέρθηκαν στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακος. Με τη βοήθεια συναδέλφου του έκαμε διάφορες μετρήσεις και ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής, με βάση το οποίο μεταγενέστερα ετοίμασε το συμμετρικό του σχέδιο (τεκμήριο 2), το οποίο δεν είναι επί κλίμακος. Έλεγξε τη σκηνή και εντόπισε διάφορα ευρήματα, όπως κομμάτια από γυαλιά, νερό από ραδιατέρ, τα οποία βρίσκονταν στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε η ενάγουσα. Κοντά στο σημείο συγκρούσεως (Χ) υπήρχαν γδαρσίματα επί της ασφάλτου, τα οποία δεν ήταν επιφανειακά, ήταν βαθειά. Βρήκε επίσης τα ίχνη πλαγιολίσθησης (Ζ) τα οποία ξεκινούσαν από την αντίθετη πλευρά του δρόμου, σε σχέση με την πορεία της ενάγουσας και κατέληγαν στην τελική θέση του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγομένη. Το αυτοκίνητο της ενάγουσας υπέστη ζημιές στο μπροστινό καπό, μπροστινή γρίλια και στο δεξιό μέρος του καπό. Στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη υπέστη ζημίες η δεξιά πλευρά του καπό, η πόρτα του οδηγού και η πίσω δεξιά πόρτα. Έσπασε επίσης ο ανεμοθώρακας του. Στον δρόμο δεν υπήρχε οδικός φωτισμός, καθότι ήταν εκτός κατοικημένης περιοχής, υπήρχαν χωράφια. Στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε η ενάγουσα αμέσως μετά την άσφαλτο υπήρχε χωμάτινο παγκέτο πλάτους 1,20μ. Κατά το ίδιο βράδυ επισκέφθηκε τους τραυματίες στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακος. Ο μόνος που ήταν σε θέση να του μιλήσει ήταν ο συνοδηγός της εναγομένης. Του ανέφερε ότι σε κάποιο σημείο του δρόμου σταμάτησε εκτός του δρόμου για να πάει προς φυσική του ανάγκη. Όταν ξεκίνησαν για να πάνε προς Λεμεσό άφησε την εναγόμενη να οδηγήσει το αυτοκίνητο. Δεν υπολόγισαν την ταχύτητα του αυτοκινήτου που ερχόταν από τον Μαζωτό με κατεύθυνση προς Κίτι, βγήκαν στο δρόμο και συγκρούστηκαν με το άλλο αυτοκίνητο. Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι στο σημείο που έγινε η σύγκρουση υπήρχε διαχωριστική γραμμή επί του δρόμου, η οποία όμως δεν ήταν φρεσκοχαραγμένη. Ο συγκεκριμένος δρόμος είναι ευθύς. Διευκρίνισε ότι σημείωσε επί του σχεδίου του τις κατευθύνσεις των οχημάτων με βάση μαρτυρία που εξασφάλισε. Την πορεία της εναγομένης, την οποία σημείωσε στο σχέδιο με το γράμμα Α του την υπέδειξε η εναγομένη και ο συνοδηγός της. Η ενάγουσα δεν του ανέφερε την πορεία της εναγομένης, απλά του ανέφερε ότι είχε δει ένα αυτοκίνητο εντός της πορείας της χωρίς φώτα να κοιτάζει προς νότια κατεύθυνση. Η ενάγουσα κατέθεσε ότι κατά το χρόνο του δυστυχήματος επέστρεφε από την εργασία της στο σπίτι της που βρίσκεται στο Κίτι. Η ταχύτητά της ήταν μεταξύ 60-70 ΧΑΩ. Σε κάποιο σημείο του δρόμου κοντά στην περιοχή των Σοφτάδων ενώ οδηγούσε στο κέντρο της λωρίδας της, είδε σε απόσταση 6-7 μέτρων την πλευρά κάποιου οχήματος να βρίσκεται στη μέση της λωρίδας της, φτάνοντας μέχρι το κέντρο του δρόμου που είναι η διαχωριστική γραμμή. Το άλλο αυτοκίνητο κατευθύνετο νότια, προς τη θάλασσα χωρίς να έχει οποιαδήποτε κλίση. Τα φώτα του δεν πρέπει να ήταν αναμμένα επειδή δεν είδε κανένα φως. Δεν είδε από πού βγήκε το άλλο αυτοκίνητο. Η απόσταση από την οποία είδε το αυτοκίνητο μέσα στην πορεία της δεν της επέτρεπε να πάρει οποιαδήποτε μέτρα για να αποφύγει τη σύγκρουση. Αμέσως μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακας όπου νοσηλεύτηκε για 10 μέρες. Είχε σπασμένα πλευρά, αιμάτωμα στο θώρακα και ανέπνεε με δυσκολία. Η ανάρρωση της ήταν πολύ δύσκολη λόγω των σπασμένων πλευρών. Μετά την έξοδο της από το νοσοκομείο εξακολουθούσε να δυσκολεύεται στην αναπνοή και χρειαζόταν βοήθεια για να σηκωθεί από το κρεβάτι. Της χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια για 2 μήνες (βλ. τα πιστοποιητικά ασθενείας-τεκμήρια 9 και 9Α). Στην δουλειά της επέστρεψε την 1ην/9/
- Εργαζόταν ως σερβιτόρα στο ξενοδοχείο "Altiana" και ο μισθός της ήταν Λ.Κ.530 περίπου καθαρά (βλ. την κατάσταση αποδοχών-τεκμήριο 8). Μετά που επέστρεψε στην εργασία της εξακολουθούσε να έχει κάποιες ενοχλήσεις, όπως πόνο στα πλευρά. Οι ενοχλήσεις αυτές κράτησαν για ένα περίπου μήνα. Εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις κατά τις αλλαγές του καιρού. Επίσης της έχει μείνει ένα σημάδι κάτω από τη μασχάλη. Κατά τη διάρκεια που απουσίαζε από την εργασία της δεν πληρώθηκε τους μισθούς της. Για την υπεράσπιση έδωσαν μαρτυρία η εναγομένη και ο συνοδηγός της (ΜΥ1). Η εναγομένη κατέθεσε ότι κατά το βράδυ του δυστυχήματος περί ώρα 11:00μ.μ. οδηγούσε το αυτοκίνητο του ΜΥ1, ο οποίος ήταν συνοδηγός και κατευθύνονταν από τον δρόμο Κιτίου προς Μαζωτό για να πάνε στη Λεμεσό. Οδηγούσε στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Η ταχύτητά της ήταν χαμηλή, ο δρόμος ήταν σκοτεινός και στενός. Κατά την ίδια ώρα από απέναντι τους ερχόταν το αυτοκίνητο της ενάγουσας με μεγάλη ταχύτητα και με τα μεγάλα φώτα του αναμμένα, κρατώντας το κέντρο του δρόμου. Έκαμε σήμα στην ενάγουσα με τα φώτα να χαμηλώσει τα φώτα του αυτοκινήτου της. Επειδή το αυτοκίνητο της ενάγουσας ερχόταν με μεγάλη ταχύτητα και βρισκόταν στη μέση του δρόμου, ελάττωσε ταχύτητα και κινήθηκε αριστερότερα, όμως δεν κατάφερε να αποφύγει τη σύγκρουση. Το αυτοκίνητο της ενάγουσας κτύπησε βίαια με το μπροστινό δεξιό του μέρος στην πόρτα του οδηγού και την πίσω δεξιά πόρτα του αυτοκινήτου της. Η σύγκρουση έγινε μέσα στην πλευρά της. Από το δυστύχημα τραυματίστηκε και έχασε τις αισθήσεις της. Μεταφέρθηκε για περίθαλψη στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακας. Έσπασε την λεκάνη της στα δεξιά και στην περιοχή του ισχίου αριστερά. Στις 9/7/2004 μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Λεμεσού όπου παρέμεινε μέχρι την 21ην/7/
- Ο γιατρός της ήταν ο Δρ. Βενετοκλής Λανίτης, ο οποίος ετοίμασε ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 15). Κατά την περίοδο που νοσηλευόταν τόσο στο νοσοκομείο Λάρνακας όσο και στο νοσοκομείο Λεμεσού δεν μπορούσε να κινηθεί και ήταν συνέχεια στο κρεββάτι. Επίσης πονούσε και μπάνιο μπόρεσε να κάνει για πρώτη φορά 2 μήνες μετά το δυστύχημα. Χρησιμοποιούσε βακτηρίες για 2 μήνες. Επίσης έκαμε φυσιοθεραπεία στο νοσοκομείο Λεμεσού. Εξακολουθεί να έχει πόνους στο αριστερό πόδι ψηλά στην λεκάνη μετά από κούραση και κατά την αλλαγή του καιρού ειδικά όταν έχει υγρασία. Επίσης δεν μπορεί να κάθεται ούτε να στέκεται για πολλή ώρα. Κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν 18 χρόνων. Κατά την αντεξέτασή της ανέφερε ότι η κίνηση που έκανε προς τα αριστερά για να αποφύγει το αυτοκίνητο της ενάγουσας δεν ήταν απότομη, ήταν ομαλή, διαγώνια κλίση προς τα αριστερά. Όταν έκαμε την ως άνω κίνηση προς τα αριστερά το αριστερό μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου της απείχε ένα περίπου μέτρο από την αριστερή άκρια της ασφάλτου. Πριν την ως άνω κίνηση το αυτοκίνητο της βρισκόταν δεξιότερα εντός της λωρίδας της. Η ταχύτητα του άλλου αυτοκινήτου ήταν περί τα 100-110 ΧΑΩ. Ο ΜΥ1 κατέθεσε ότι ήταν συνοδηγός στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγόμενη. Καθώς κατευθύνονταν προς Μαζωτό αντιλήφτηκαν να έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση το αυτοκίνητο της ενάγουσας. Λόγω του ότι ήταν σκοτεινά και βλέποντας φώτα από απέναντι δεν μπορούσε να καθορίσει σε ποια λωρίδα κινείτο το αυτοκίνητο της ενάγουσας. Η εναγομένη έκανε κλίση προς τα αριστερά για να αποφύγει τη σύγκρουση, όμως επειδή ο δρόμος ήταν στενός δεν αποφεύχθηκε η σύγκρουση και το αυτοκίνητο του στριφογύριζε στη μέση του δρόμου. Δεν μπορούσε να προσδιορίσει σε ποια λωρίδα έγινε η σύγκρουση επειδή δεν είχε γραμμές ο δρόμος. Όμως ενόψει του ότι το αυτοκίνητο τους οδηγείτο στην αριστερή πλευρά και το αυτοκίνητο της ενάγουσας κτύπησε πάνω στο δικό του υπολογίζει ότι η σύγκρουση πρέπει να έγινε στην αριστερή λωρίδα προς το κέντρο του δρόμου. Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι όταν είδε τα φώτα του αυτοκινήτου της ενάγουσας ένιωσε τον ελιγμό που έκανε η εναγομένη προς τα αριστερά και αμέσως έγινε η σύγκρουση. Ήταν ένας ομαλός ελιγμός. Το αυτοκίνητό του κινήθηκε ομαλά προς το παγκέτο, όμως δεν μπορούσε να θυμηθεί εάν εισήλθε στο παγκέτο διότι αμέσως έγινε η σύγκρουση. Αξιολόγηση-ευρήματα Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Ο εξεταστής του δυστυχήματος (ΜΕ2) άφησε θετική εντύπωση στο δικαστήριο. Κρίνεται ως αντικειμενικός, αμερόληπτος, ανεξάρτητος. Επιπλέον, είμαι ικανοποιημένος ότι η από μέρους του διερεύνηση του δυστυχήματος ήταν ενδελεχής και πλήρης. Αποδέχομαι ότι στο σχεδιαγράφημα του (τεκμήριο 2) αποτύπωσε πιστά τα όσα εντόπισε στη σκηνή του δυστυχήματος. Αποδέχομαι επίσης ότι έχει την πείρα στην εξέταση τροχαίων δυστυχημάτων. Επεξήγησε ένα προς ένα τα ευρήματα τα οποία εντόπισε στην σκηνή, τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται με την επίδικη σύγκρουση και το πώς οδηγήθηκε στον καθορισμό του σημείου συγκρούσεως Χ. Τεκμηρίωσε κατά τρόπο επιστημονικά αποδεκτό την άποψη του ότι το σημείο συγκρούσεως Χ βρίσκεται εντός της πορείας της ενάγουσας, στο σημείο Χ το οποίο καθόρισε στο σχέδιο του. Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με την μαρτυρία του, όλα τα ευρήματα που εντόπισε στη σκηνή, όπως τα κομμάτια γυαλιών από τον σπασμένο ανεμοθώρακα του αυτοκινήτου του ΜΥ1, οι εκδορές επί της ασφάλτου βρίσκονταν εντός της πορείας της ενάγουσας. Επεξήγησε επίσης κατά τρόπο πειστικότατο τους λόγους για τους οποίους δεν συμφώνησε με την θέση της υπεράσπισης ότι η σύγκρουση επεσυνέβη εντός της αντίθετης πλευράς του δρόμου. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσω ότι ούτε η εναγόμενη, ούτε ο συνοδηγός της ήταν σε θέση να υποδείξουν το ακριβές σημείο του δρόμου στο οποίο επεσυνέβη η σύγκρουση. Φυσικά δεν παραγνωρίζω ότι τα ίχνη πλαγιολίσθησης του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγομένη δεν ξεκινούν από το σημείο συγκρούσεως αλλά από την αντίθετη πλευρά του δρόμου, σε σχέση με την πορεία της ενάγουσας. Από την άλλη όμως δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι, σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη θέση του τα ενεχόμενα αυτοκίνητα περιστράφηκαν επί της ασφάλτου, πριν καταλήξουν στις τελικές τους θέσεις. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να υποδείξω ότι και ο ΜΥ1 στην μαρτυρία του είχε αναφέρει ότι από τη σύγκρουση το αυτοκίνητό του "στριφογύριζε" στη μέση του δρόμου. Με βάση τα ως άνω δεδομένα ήταν καθόλα λογικό κατά την άποψη μου τα ίχνη πλαγιολίσθησης να μην ξεκινούν από το σημείο συγκρούσεως Χ αλλά από κάποιο σημείο του δρόμου μετά το σημείο συγκρούσεως. Αποδέχομαι επίσης ως ορθές όλες τις μετρήσεις που υπάρχουν επί του σχεδίου του. Πέραν των όσων αναφέρω πιο πάνω θα πρέπει να προσθέσω ακόμα ότι αποδέχομαι την θέση του ότι κατά το ίδιο βράδυ ο ΜΥ1 στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακας, όπου είχε μεταφερθεί του είχε δηλώσει τα όσα ανέφερε στη μαρτυρία του. Έχοντας αποδεχθεί την ορθότητα της πραγματικής μαρτυρίας, όπως την περιέγραψε στο δικαστήριο ο εξεταστής του δυστυχήματος, θεωρώ ότι μπορώ να την χρησιμοποιήσω ως γνώμονα για την κρίση μου επί της αξιοπιστίας της μαρτυρίας των ενεχόμενων στο δυστύχημα προσώπων (βλ. Α/φοι Παπαλαζάρου Λτδ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ
(1997)1 ΑΑΔ 1388 και Πανίκος Παντελή ν. Νικόλα Χριστοφή και άλλου
(2000)1 ΑΑΔ 634). Όπως έχει επανειλημμένα νομολογηθεί η πραγματική μαρτυρία συνιστά αμετακίνητο οδηγό του οδικού δυστυχήματος που ιχνηλατεί τα περιστατικά του και γνώμονα για την κρίση της αξιοπιστίας και έλεγχο της ακριβείας της προφορικής μαρτυρίας αναφορικά με τις συνθήκες που το περιβάλλουν (Ευαγγέλου ν. Γιαννακού
(1992)1ΑΑΔ 1243). Θετική εντύπωση έχει αφήσει στο δικαστήριο και η ενάγουσα. Απάντησε σε οτιδήποτε της ζητήθηκε με ευθύτητα, αμεσότητα χωρίς δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις. Είμαι πεπεισμένος ότι εξιστόρησε τα γεγονότα, όπως επεσυνέβησαν στην πραγματικότητα. Η θέση της ότι η σύγκρουση επεσυνέβη μέσα στη δική της πλευρά συνάδει απόλυτα με την πραγματική μαρτυρία. Επιπλέον το μέρος που βρίσκονται οι ζημιές στα δύο αυτοκίνητα επιβεβαιώνει τη θέση της ότι είχε συγκρουστεί με την δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγόμενη. Τονίζω ότι οι ζημιές στο αυτοκίνητο της εναγομένης εκτείνονται από την δεξιά πλευρά του καπό μέχρι την πίσω δεξιά πόρτα (βλ. και τις φωτογραφίες του τεκμηρίου 6). Το αμέσως πιο πάνω δεδομένο επιβεβαιώνει και τη θέση της ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη βρισκόταν κάθετα εντός της πορείας της κατευθυνόμενο προς την αντίθετη πλευρά του δρόμου. Φυσικά, δεν θα μπορούσα να παραγνωρίσω κάποιες αντιφάσεις, τις οποίες έχω εντοπίσει στην μαρτυρία της. Για παράδειγμα ενώ αρχικά ανέφερε ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη είχε εισέλθει στην πλευρά της κατά το μεγαλύτερο του μέρος, σε μεταγενέστερο στάδιο ανάφερε ότι ολόκληρο το αυτοκίνητο της εναγομένης βρισκόταν μέσα στην πλευρά της. Όμως, θα πρέπει να αναφέρω ότι όλες οι αντιφάσεις τις οποίες έχω εντοπίσει ήταν επουσιώδεις και με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσαν να κλονίσουν την αξιοπιστία της. Ειδικά δε, όσον αφορά το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη, ήταν φυσικό κάτω από την αγωνία της στιγμής και τον ελάχιστο χρόνο που είχε στη διάθεσή της να μην μπορούσε να προσδιορίσει επακριβώς αν βρισκόταν ολόκληρο εντός της πλευράς της ή κατά το μεγαλύτερο του μέρος. Η μαρτυρία της ΜΕ1 ήταν τυπικής φύσεως και την αποδέχομαι στο σύνολό της. Εξάλλου θα πρέπει να τονίσω ότι παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Σε αντίθεση με την ενάγουσα, τόσο η εναγόμενη όσο και ο συνοδηγός της (ΜΥ1) άφησαν πενιχρή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Η εκδοχή τους, πέραν του ότι βρίσκεται σε καταφανή αντίθεση με την πραγματική μαρτυρία, στερείται κάθε λογικότητας. Επιπλέον είναι διάτρητη από κενά, ασάφειες και ανακρίβειες. Αν πράγματι ευσταθούσε η θέση τους ότι η σύγκρουση επεσυνέβη μέσα στην πλευρά τους λογικά θα ανέμενα ότι κάποια τουλάχιστον από τα ευρήματα θα υπήρχαν στην πλευρά τους, τα οποία θα μπορούσαν να τεκμηριώσουν την ως άνω θέση τους. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσω και την αδυναμία τους να καθορίσουν το ακριβές σημείο στο οποίο έγινε η σύγκρουση, ισχυριζόμενοι γενικά και αόριστα ότι η σύγκρουση έγινε μέσα στην πλευρά τους. Αξίζει να αναφέρω ότι η θέση τους σε σχέση με το σημείο στο οποίο έγινε η σύγκρουση ήταν διιστάμενη. Η μεν εναγόμενη ισχυρίστηκε ότι η σύγκρουση έγινε στο μέσο της λωρίδας τους, ενώ ο ΜΥ1 ότι έγινε προς το κέντρο του δρόμου. Ούτε και η θέση τους ότι η εναγομένη προς αποφυγή της σύγκρουσης είχε κάμει ένα "ομαλό", όπως τον χαρακτήρισαν, ελιγμό προς τα αριστερά θα μπορούσε να αντέξει την βάσανο της λογικής. Εάν πράγματι ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα ο ισχυρισμός τους ότι το αυτοκίνητο της ενάγουσας κατευθυνόταν προς το μέρος τους, κρατώντας το κέντρο του δρόμου, λογικά θα ανέμενα ότι κάθε άλλο παρά "ομαλός" θα ήταν ο ελιγμός που θα έκαμνε η εναγόμενη προς τα αριστερά, εις τρόπο ώστε να απέφευγε την σύγκρουση. Θα πρέπει επίσης να τονίσω ότι οι επεξηγήσεις που είχαν δώσει για την παράλειψη της εναγομένης να χρησιμοποιήσει το χωμάτινο κράσπεδο (παγκέτο) της πλευράς τους, εκτός του ότι ήταν αντιφατικές, ήταν και ευτελείς σε βαθμό που στερούντο κάθε πειστικότητας. Υπενθυμίζω ότι η μεν εναγόμενη είχε ισχυριστεί ότι υπήρχε αυλάκι και μπορούσε να πέσει μέσα το αυτοκίνητο, ο δε συνοδηγός (ΜΥ1) ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε αν το παγκέτο ήταν χρησιμοποιήσιμο. Φυσικά ο ισχυρισμός της εναγομένης ότι υπήρχε αυλάκι μετά την άσφαλτο καταρρίπτεται από την αδιαμφισβήτητη θέση του εξεταστή του δυστυχήματος, σύμφωνα με την οποία δεν υπήρχε αυλάκι σε καμία από τις 2 πλευρές του δρόμου. Επιπλέον η μνήμη της εναγομένης ήταν επιλεκτική. Ενώ θυμόταν τόσες άλλες λεπτομέρειες της σύγκρουσης δεν μπορούσε να θυμηθεί το μέρος που βρίσκονταν οι ζημιές στα αυτοκίνητα. Θα πρέπει επίσης να προσθέσω ότι δεν ήταν σε θέση να αναφέρουν στο δικαστήριο το σημείο στο οποίο κατέληξε το αυτοκίνητο τους αμέσως μετά τη σύγκρουση. Υπενθυμίζω ότι η μεν εναγόμενη ανέφερε ότι δεν θυμόταν που κατέληξε το αυτοκίνητο τους μετά τη σύγκρουση, ο δε ΜΥ1 ισχυριστήκε ότι δεν θυμόταν αν εισήλθαν στο παγκέττο της πλευράς του δρόμου που, κατά τον ισχυρισμό τους οδηγούσε το αυτοκίνητο η εναγόμενη. Στο σημείο αυτό αξίζει να υπογραμμίσω την παραδοχή της εναγομένης κατά την αντεξέτασή της ότι, υπό κανονικές συνθήκες μετά τη σύγκρουση το αυτοκίνητο που οδηγούσε θα έπρεπε να είχε καταλήξει στο αριστερό παγκέτο ή στην αριστερή πλευρά του δρόμου σε περίπτωση που οδηγείτο στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Παντελώς ατεκμηρίωτος παρέμεινε και ο ισχυρισμός της εναγόμενης ότι η ενάγουσα οδηγούσε με μεγάλη ταχύτητα, την οποία καθόρισε περί τα 100-110 ΧΑΩ. Υπενθυμίζω ότι κατά την αντεξέταση της συμφώνησε με τη θέση που της υπεβλήθη ότι ήταν αδύνατο να υπολογίσει την ταχύτητα του άλλου αυτοκινήτου μόνο από τα φώτα του. Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι η ενάγουσα οδηγούσε με τα ψηλά φώτα του αυτοκινήτου της έχω να αναφέρω ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν καλύπτεται από τις λεπτομέρειες αμέλειας της ενάγουσας, οι οποίες περιγράφονται στο δικόγραφο της υπεράσπισης της εναγομένης, γι αυτό δεν θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο. Για όλους τους λόγους που προσπάθησαν να επεξηγήσω πιο πάνω απορρίπτω την εκδοχή της εναγομένης και του ΜΥ1. Με βάση την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα. Το βράδυ της 26ης/6/04 περί ώρα 23:00 η ενάγουσα επέστρεφε από την εργασία της στο σπίτι της οδηγώντας το αυτοκίνητο της στο δρόμο Κιτίου-Μαζωτού στην αριστερή πλευρά του δρόμου, κατευθυνόμενη προς το Κίτι. Η ταχύτητά της ήταν μεταξύ 60-70 ΧΑΩ και τα φώτα του αυτοκινήτου της ήταν στην χαμηλή στάση. Σε κάποιο σημείο του δρόμου, κοντά στην περιοχή "Σοφτάδες" είδε από απόσταση 6-7 μέτρων την δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγόμενη να βρίσκεται μέσα στην πλευρά της. Το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγόμενη βρισκόταν κάθετα μέσα στην λωρίδα της και το μπροστινό του μέρος ήταν στραμμένο προς την αντίθετη πλευρά του δρόμου. Λόγω της μικρής απόστασης στην οποία είχε δει το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγόμενη, δεν πρόλαβε να πάρει αποτρεπτικά μέτρα για να αποφύγει την σύγκρουση, η οποία επεσυνέβη στο σημείο Χ επί του σχεδιαγράμματος (τεκμήριο 2). Στο δρόμο που επεσυνέβη η σύγκρουση δεν υπήρχε οδικός φωτισμός. Επίσης δεν είχε δει φώτα στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη. Από τη σύγκρουση υπέστη ζημιές η δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγόμενη και επίσης έσπασε ο ανεμοθώρακας. Οι ζημιές αυτές απεικονίζονται πιστά στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 6. Το αυτοκίνητο της ενάγουσας υπέστη ζημιές στο μπροστινό του μέρος και στο δεξιό μέρος του καπό. Οι ζημιές στο αυτοκίνητο της ενάγουσας απεικονίζονται πιστά στις φωτογραφίες της δέσμης φωτογραφιών-τεκμήριο 11. Μετά τη σύγκρουση τα αυτοκίνητα κατέληξαν στις τελικές τους θέσεις, όπως εμφανίζονται στο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος. Το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγόμενη πριν καταλήξει στην τελική του θέση περιστράφηκε (στριφογύρισε) επί της ασφάλτου και άφησε τα ίχνη πλαγιολίσθησης, τα οποία σημειώνονται επί του σχεδίου με το γράμμα Ζ. Αποτελεί εύρημα του δικαστηρίου ότι η σύγκρουση μεταξύ των οχημάτων έγινε στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε η ενάγουσα. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία της ενάγουσας αυτή οδηγούσε το αυτοκίνητο της στην αριστερή πλευρά του δρόμου, στο μέσο της λωρίδας της, κατευθυνόμενη προς το Κίτι. Σύμφωνα με τις μετρήσεις του εξεταστή του δυστυχήματος η αριστερή πλευρά του δρόμου, σε σχέση με την πορεία της ενάγουσας έχει πλάτος 2.90μ. Το σημείο συγκρούσεως Χ απέχει 1.70μ. από την αριστερή άκρια της ασφάλτου. Το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγομένη κατά τον αμέσως προ της σύγκρουσης χρόνο βρισκόταν κάθετα μέσα στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε η ενάγουσα, κατευθυνόμενο στην αντίθετη πλευρά του δρόμου. Το μέρος που βρίσκονται οι ζημιές στα 2 αυτοκίνητα με οδηγεί στο αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου της ενάγουσας είχε συγκρουστεί με την δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου που οδηγούσε η εναγόμενη. Το δικαστήριο, για τους λόγους που επεξήγησε λεπτομερώς σε προγενέστερο σημείο της απόφασης του απέρριψε την εκδοχή της εναγομένης και του συνοδηγού της (ΜΥ1) ότι το αυτοκίνητο τους οδηγείτο στην αντίθετη της ενάγουσας πλευρά του δρόμου και ότι η σύγκρουση επεσυνέβη μέσα στη δική τους πλευρά. Στην υπόθεση Κυριάκος Αργυρού ν. Αστυνομίας
(2002)2 ΑΑΔ 378, στη σελίδα 380 αναφέρεται ότι: "Η αμέλεια ενός οδηγού βασίζεται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος εκδήλωσης μέριμνας και φροντίδας για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Η υποχρέωση αυτή εξετάζεται μέσα στα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο οδηγός τα έχει εκπληρώσει." Στην υπό εξέταση υπόθεση η αμέλεια της εναγομένης εστιάζεται στο ότι οδήγησε το αυτοκίνητο του ΜΥ1 μέσα στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε νόμιμα το αυτοκίνητο της η ενάγουσα. Η ως άνω ενέργεια της εναγομένης είχε ως συνέπεια να αποφράξει την πορεία του αυτοκινήτου της ενάγουσας και να προκαλέσει τη σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων. Η εναγόμενη με την ως άνω ενέργεια της παρέβη το καθήκον μέριμνας και φροντίδας έναντι της ενάγουσας, η οποία κατά τη δεδομένη στιγμή χρησιμοποιούσε στο δρόμο. Είναι γεγονός ότι η ενάγουσα δεν είδε από ποιο μέρος είχε εισέλθει το αυτοκίνητο της εναγομένης μέσα στην πλευρά της. Υπενθυμίζω ότι για πρώτη φορά είχε δει το αυτοκίνητο που οδηγούσε η εναγόμενη από απόσταση 6-7μ. πριν από αυτό. Όμως, αυτό το οποίο προκύπτει από την κατεύθυνση που είχε το ως άνω αυτοκίνητο ως το μόνο λογικό και αναπόδραστο συμπέρασμα είναι ότι το αυτοκίνητο της εναγομένης εισήλθε στην άσφαλτο από το χωμάτινο κράσπεδο και τον ανοικτό χώρο μετά το χωμάτινο κράσπεδο που βρίσκονταν στην πλευρά του δρόμου που οδηγούσε το αυτοκίνητο της η ενάγουσα. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αποδείξω ότι σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του εξεταστή του δυστυχήματος αμέσως μετά το χωμάτινο παγκέτο υπήρχαν χωράφια. Είναι πιστεύω κατάλληλο το σημείο αυτό για να αναφερθώ στις δηλώσεις του ΜΥ1 προς τον εξεταστή του δυστυχήματος κατά το ίδιο βράδυ. Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με την μαρτυρία του εξεταστή, ο ΜΥ1 του δήλωσε ότι είχαν σταματήσει σε κάποιο σημείο εκτός του δρόμου. Όταν ξεκίνησαν μετά από λίγα λεπτά για να κατευθυνθούν προς Μαζωτό, η εναγόμενη από λανθασμένο υπολογισμό της ταχύτητας του αυτοκινήτου της ενάγουσας, βγήκε στο δρόμο και συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο της ενάγουσας. Είμαι της άποψης ότι οι ως άνω δηλώσεις, συσχετιζόμενες και εμπλεκόμενες με την υπόλοιπη μαρτυρία που υπάρχει ενώπιον του δικαστηρίου, με οδηγούν στο μόνο λογικό συμπέρασμα ότι ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η ως άνω συμπεριφορά της εναγόμενης ήταν κατά την άποψη μου η αποκλειστική αιτία πρόκλησης της επίδικης σύγκρουσης. Όπως αποκάλυψε η ενώπιον μου μαρτυρία το δυστύχημα έγινε κατά την διάρκεια της νύκτας σε δρόμο στον οποίο δεν υπήρχε οδικός φωτισμός. Το αυτοκίνητο της εναγόμενης βρισκόταν κάθετα μέσα στο δρόμο και η ενάγουσα είδε την δεξιά πλευρά του. Δεν είδε τα φώτα του αναμμένα. Σύμφωνα με τη νομολογία μας η παρουσία ενός μη φωτισμένου οχήματος στο δρόμο κατά τη διάρκεια της νύκτας συνιστά κίνδυνο για την τροχαία και αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη αμέλειας (βλ. Παύλου ν. Λαζάρου
(1982)1 ΑΑΔ 850, 853 και Ηρακλέους ν. Χήρα και άλλου
(1996)1 ΑΑΔ 1374, 1377). Η ενάγουσα είχε δει το αυτοκίνητο της εναγόμενης για πρώτη φορά όταν αυτό βρισκόταν ήδη μέσα στην πλευρά της, από απόσταση 6-7 μέτρων πριν από τη σύγκρουση. Κάτω από τις συνθήκες που περιγράφω αμέσως πιο πάνω καθίσταται φανερό ότι η ενάγουσα δεν είχε την δυνατότητα να δει το αυτοκίνητο της εναγομένης από μεγαλύτερη απόσταση, εις τρόπο ώστε να έπαιρνε μέτρα για να αποφύγει την σύγκρουση. Είναι φανερό ότι η απόσταση των 6-7 μέτρων από την οποία είχε δει για πρώτη φορά το αυτοκίνητο της εναγόμενης δεν της επέτρεπε να πάρει αποτρεπτικά μέτρα. Επιπλέον η ταχύτητα του αυτοκινήτου της ενάγουσας δεν ήταν υπερβολική ή τέτοια που θα μπορούσε να δυσχεράνει τη λήψη αποτρεπτικών μέτρων προς αποφυγή της σύγκρουσης. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρω ότι η υπεράσπιση σε καμιά περίπτωση δεν είχε υποβάλει στην ενάγουσα ότι είχε την ευχέρεια να δει το αυτοκίνητο της εναγόμενης από μεγαλύτερη απόσταση ή ότι μπορούσε να πάρει αποτρεπτικά μέτρα προς αποφυγή της σύγκρουσης, τα οποία τελικώς δεν πήρε. Είμαι της άποψης ότι τα γεγονότα της υπό εξέταση υπόθεσης προσομοιάζουν με τα γεγονότα της υπόθεσης Κώστα Παναγή ν. Θεοδώρου Θεοδώρου και άλλων
(1992)1 ΑΑΔ
- Στην ως άνω υπόθεση ο ενάγοντας-εφεσείων οδηγούσε το αυτοκίνητο του στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας-Λεμεσού ακολουθώντας σε μικρή απόσταση αυτοκίνητο τύπου λαντ-ρόβερ της στρατονομίας, το οποίο οδηγείτο από τον εναγόμενο-εφεσίβλητο και προπορεύετο του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο ενάγοντας. Κοντά στην αερογέφυρα της Σιας ο εναγόμενος οδήγησε το αυτοκίνητο του έξω από την άσφαλτο και σταμάτησε στο αριστερό κράσπεδο σε σχέση με την πορεία των 2 αυτοκινήτων. Όμως εντελώς ξαφνικά και απροειδοποίητα ο εναγόμενος ξαναμπήκε στο δρόμο και ανέκοψε την πορεία του αυτοκινήτου του ενάγοντα που ακολουθούσε σε κοντινή απόσταση προκαλώντας τη μεταξύ τους σύγκρουση. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε το εύρημα του πρωτόδικου δικαστηρίου σύμφωνα με το οποίο η αποκλειστική αιτία για την πρόκληση της σύγκρουσης μεταξύ των 2 οχημάτων ήταν η αιφνίδια απόφραξη της πορείας του αυτοκινήτου του ενάγοντα από το αυτοκίνητο του εναγόμενου, όταν το αυτοκίνητο του ενάγοντα ήταν τόσο κοντά ώστε να καθίστατο αναπόφευκτη η σύγκρουση ακόμη κι αν η ταχύτητα του ενάγοντα ήταν κατά πολύ μικρότερη. Με βάση τα όσα αναφέρω πιο πάνω καταλήγω ότι η ενάγουσα δεν έχει κανένα ποσοστό ευθύνης στην πρόκληση της επίδικης σύγκρουσης. Οι σωματικές βλάβες της ενάγουσας Προς απόδειξη των σωματικών βλαβών της ενάγουσας κατατέθηκαν εκ συμφώνου 2 ιατρικά πιστοποιητικά. Το πρώτο προέρχεται από τον θεράποντα γιατρό της ενάγουσας Γιώργο Λάμπρου (βλ. το τεκμήριο 10) και το δεύτερο από τον χειρουργό ορθοπεδικό Κώστα Χριστοδουλάκη, ο οποίος εξέτασε την ενάγουσα για πρώτη φορά 3½ περίπου χρόνια μετά το δυστύχημα για λογαριασμό της υπεράσπισης (βλ. το τεκμήριο 14). Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό-τεκμήριο 10 η ενάγουσα κατά τη μεταφορά της στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακος παραπονείτο για πόνο στον δεξιό ώμο, στο δεξιό ημιθωράκιο και στην κοιλιακή χώρα. Ο αξονικός έλεγχος θώρακος (CT) στον οποίο υπεβλήθη έδειξε πλευριτική συλλογή, μικρό αιμάτωμα στο δεξιό πλάγιο θωρακικό τοίχωμα, θλάση στη μεσότητα του δεξιού πνεύμονα και κατάγματα δεξιών πλευρών. Ο αξονικός έλεγχος κοιλίας (CT) στον οποίο υπεβλήθη έδειξε θλάση ύπατος. Εισήχθη στο χειρουργείο όπου υπεβλήθη σε κλειστή θωρακοστομία δεξιά. Παρέμεινε στη χειρουργική κλινική για παρακολούθηση μέχρι τις 6/7/04 οπόταν και απελύθη. Σύμφωνα με το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο των πιστοποιητικών ασθενείας (βλ. τα τεκμήρια 9 και 9Α) της χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31/8/
- Ο γιατρός Χριστοδουλάκης στο δικό του πιστοποιητικό (τεκμήριο 14) συμφωνεί με όλα τα ευρήματα του θεράποντα γιατρού της ενάγουσας. Η πρόγνωση του είναι ότι η ενάγουσα έχει αναρρώσει πλήρως, χωρίς να παραμείνει οποιοδήποτε κατάλοιπο, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλείσει κάποιες μελλοντικές μικροενοχλήσεις στο θώρακα κατά καιρούς και ορισμένες συνθήκες, όπως αλλαγές του καιρού, καταπόνηση κλπ. Επίσης εξακολουθεί να υπάρχει κάποια ουλή παροχέτευσης στη δεξιά θωρακική περιοχή (κάτω από τη μασχάλη), η οποία δεν είναι σε εμφανές μέρος του σώματος. Το δικαστήριο υιοθετεί όλα τα ευρήματα του γιατρού Λάμπρου, όπως τα έχω περιγράψει πιο πάνω. Αποδέχομαι επίσης την αδιαμφισβήτητη θέση του γιατρού Χριστοδουλάκη ότι η ενάγουσα έχει αποθεραπευτεί πλήρως. Όσον αφορά τον χρόνο αποθεραπείας, η ενάγουσα, σύμφωνα με τη μαρτυρία της επέστρεψε στην εργασία της την 1ην/9/
- Κατά τη διάρκεια της αναρρωτικής της άδειας αντιμετώπιζε δυσκολία στην αναπνοή και επίσης χρειαζόταν βοήθεια για να σηκωθεί από το κρεβάτι. Μετά που επέστρεψε στην εργασία της εξακολουθούσε να έχει ενοχλήσεις για ένα περίπου μήνα. Στην υπόθεση Παναγιώτη Παναγή v. Σάββα Κακόψιτου,
(2001)1 ΑΑΔ 839 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofis,
(1982)1 C.L.R. 789, Παναγή v. Θεοδώρου
(1992)2 ΑΑΔ 1303, Ηρακλέους v. Πήτρου,
(1994)1 ΑΑΔ 239, Αριστοδήμου v. Θωμά, Π.Ε. 9320 και Βρυωνίδη v. Σοφρωνίου, Π.Ε. 9479, ημερ. 23.09.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. υπόθεση Παναγή πιο πάνω). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος». Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου και άλλης ν. Μιχάλη Καραολή
(1998)1 ΑΑΔ 445 ο ενάγων υπέστη κάταγμα 1ης, 3ης και 6ης δεξιάς πλευράς με φοβερό πόνο κατά την αναπνοή, εκδορές και θλάση του δεξιού ώμου, κάταγμα του άνω άκρου της δεξιάς περόνης και θλάση γόνατος, θλάση της θωρακικής και οσφυϊκής σπονδυλικής στήλης με πόνο και δυσκαμψία. Το εφετείο μείωσε το ποσό των Λ.Κ.10.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα ως γενικές αποζημιώσεις σε Λ.Κ.7.
- Είναι φανερό ότι οι τραυματισμοί του ενάγοντα στην υπόθεση Ερωτοκρίτου (ανωτέρω) ήταν σοβαρότερης μορφής από τους τραυματισμούς που υπέστη η ενάγουσα στην υπό εξέταση υπόθεση. Από την άλλη όμως δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι η ως άνω υπόθεση αποφασίστηκε 11 και πλέον χρόνια προηγουμένως. Στην υπό εξέταση υπόθεση έχοντας κατά νου, αφενός μεν το βαθμό της σοβαρότητας των τραυματισμών που υπέστη η ενάγουσα, οι οποίοι ως ευτύχημα δεν ήταν από τους πλέον σοβαρούς, την ταλαιπωρία την οποία υπέστη, το πόνο από τον οποίο υπέφερε, τον χρόνο ο οποίος χρειάστηκε για αποθεραπεία, αλλά και το γεγονός ότι δεν έχουν παραμείνει οποιαδήποτε κατάλοιπα, εκτός από κάποιες μικροενοχλήσεις στο θώρακα που δυνατό να εμφανίζονται κατά καιρούς, αφετέρου δε τη συνεχή αυξητική τάση του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, έτσι ώστε να συμβαδίζουν με τη σύγχρονη αντίληψη για αντιμετώπιση του ανθρώπινου πόνου με μεγαλύτερη ευαισθησία, είμαι της άποψης ότι το ποσό των Λ.Κ.8.000 (€13.668.81) είναι δίκαιο και εύλογο να επιδικαστεί στην ενάγουσα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Αναφορικά με τον τόκο, είμαι της άποψης ότι η ανεξήγητη καθυστέρηση των 15 σχεδόν μηνών μέχρι την καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης από την καταχώρηση της αγωγής δικαιολογεί κατά την άποψη μου την απόκλιση από τον κανόνα ότι ο τόκος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων επιδικάζεται από την ημερομηνία γενέσεως του αγώγιμου δικαιώματος. Κατ' αυτό τον τρόπο θα επιδικασθεί τόκος 8% επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων από 1/6/2006 (ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης) μέχρι 14/10/
- Από 15/10/2008 ο τόκος θα μειωθεί στο 5,5% (βλ. τον τροποποιητικό περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο 52(Ι)/2008). Παρά την κατάληξη μου ότι η εναγόμενη είναι η αποκλειστική υπεύθυνη για την πρόκληση της επίδικης σύγκρουσης θα προχωρήσω στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων τις οποίες θα δικαιούτο, σε περίπτωση που ανατραπεί κατ' έφεση το ως άνω συμπέρασμά μου. Με βάση το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού-τεκμήριο 15 αποδέχομαι ότι η εναγομένη υπέστη α) κάταγμα ηβοϊσχιακού κλάδου δεξιά με β) κάταγμα κοτύλης αριστερά. Αρχικά μεταφέρθηκε στο γενικό νοσοκομείο Λάρνακος ενώ στις 9/7/2004 διαμετακομίστηκε στο γενικό νοσοκομείο Λεμεσού. Της τοποθετήθηκε δερματική έλξη στο δεξιό σκέλος και συνεστήθη παραμονή της στο κρεβάτι. Στις 19/7/2004 συνεστήθη φυσιοθεραπεία στο κρεβάτι και ασκήσεις τετρακέφαλου. Εξήλθε της ορθοπεδικής κλινικής στις 21/7/2004 με σύσταση όπως μη βαδίσει στα σκέλη και παραμένει κλινήρης. Κατά τους ακτινολογικούς έλεγχους που επακολούθησαν διαπιστώθηκε πώρωση των καταγμάτων. Στις 5/8/2004 δόθηκαν οδηγίες για μερική φόρτιση του δεξιού σκέλους. Στις 26/8/2004 δόθηκαν οδηγίες για μερική στήριξη στο αριστερό σκέλος για 3 εβδομάδες. Στις 19/11/2004 δόθηκαν οδηγίες για πλήρη φόρτιση των σκελών. Η πρόγνωση του θεράποντα γιατρού είναι ότι δημιουργείται δυσφορία στην λεκάνη. Λόγω και του νεαρού της ηλικίας και του φύλου επισωρεύονται αθροιστικά για το μέλλον, εις βάρος της ασθενούς. Στην υπόθεση Παρασκευού Ανδρέου ν. Γεώργιου Οικονομίδη
(1997)1 ΑΑΔ 1501 η εφεσείουσα, ηλικίας 75 ετών υπέστη κάταγμα του αριστερού άνω και κάτω ηβοϊσχιακού κλάδου της λεκάνης, λοξό κάταγμα του αυχένα της αριστερής περόνης, διάστρεμμα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις της κεφαλής και εγκεφαλική διάσειση, διάστρεμμα του αυχένα και εκχυμώσεις στο στήθος. Δέκα μήνες μετά το δυστύχημα παρουσίαζε πόνο στον αυχένα, στη μέση και επίσης στο αριστερό ισχίο, του οποίου οι κινήσεις ήταν επώδυνες και περιορισμένες κατά το 1/3 περίπου. Το εφετείο αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από Λ.Κ.4.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα σε Λ.Κ.6.
- Στην υπό εξέταση υπόθεση, οι τραυματισμοί τους οποίους υπέστη η εναγόμενη αν και σοβαροί, εντούτοις δεν ήταν της ίδιας σοβαρής μορφής με τους τραυματισμούς που υπέστη η εφεσείουσα στην υπόθεση Παρασκευού Ανδρέου (ανωτέρω). Από την άλλη όμως δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι η ως άνω υπόθεση αποφασίστηκε 12 σχεδόν χρόνια πριν από την παρούσα υπόθεση. Αφού έλαβα υπόψη μου την σοβαρότητα των τραυματισμών της, το νεαρό της ηλικίας της (18 χρονών κατά τον χρόνο του δυστυχήματος), την πραγματικά μεγάλη ταλαιπωρία που υπέστη, τον πόνο από τον οποίο υπέφερε, τον χρόνο που χρειάστηκε για να επούλωση των καταγμάτων, τις ενοχλήσεις οι οποίες εξακολουθούν να υφίστανται θα επιδίκαζα στην εναγόμενη ποσό Λ.Κ.7.000 (€11.960,21) ως γενικές αποζημιώσεις. Θα επιδίκαζα επίσης τόκο επί του ως άνω ποσού από την ημερομηνία καταχώρησης της υπεράσπισης και ανταπαίτησης, ήτοι από 23/6/2006 για τον λόγο ότι υπήρξε ανοχή από πλευράς εναγομένης στην καθυστέρηση της ενάγουσας να καταχωρήσει την έκθεση απαίτησης. Οι ειδικές ζημιές της ενάγουσας Από τα κονδύλια των ειδικών ζημιών της ενάγουσας δηλώθηκε εκ συμφώνου από τους συνηγόρους το ποσό της ζημιάς της από την ολική απώλεια του αυτοκινήτου της (total lost). Το ποσό αυτό ανέρχεται στις Λ.Κ.5.500 (€9.397.31). Συμφωνήθηκε επίσης ότι τα έξοδα εκτίμησης της ζημιάς του ως άνω αυτοκινήτου ανέρχονται σε Λ.Κ.69 (€117,89). Η ενάγουσα εξιώνει επίσης τα ημερομίσθια τα οποία απώλεσε. Αποτελεί εύρημα μου ότι στην ενάγουσα χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι την 31ην/8/
- Επέστρεψε στην εργασία της την 1ην/9/
- Κατά το διάστημα που απουσίασε από την εργασία της δεν πληρώθηκε κανένα ημερομίσθιο από τους εργοδότες της. Σύμφωνα με το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο της κατάστασης αποδοχών (βλ. το τεκμήριο 8) ο καθαρός μισθός της ενάγουσας για τον μήνα Ιούνιο του 2004 ήταν Λ.Κ.522.
- Έχοντας κατά νου ότι η ενάγουσα απουσίασε από την εργασία της για 2 μήνες, ήτοι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2004 καταλήγω ότι οι μισθοί που απώλεσε ανέρχονται στο συνολικό ποσό των Λ.Κ.1.044,52 (€1.784,67) το οποίο δικαιούται να εισπράξει από την εναγομένη. Όσον αφορά τα έξοδα για την ετοιμασία του ιατρικού πιστοποιητικού του γενικού νοσοκομείου Λάρνακος (τεκμήριο 10) και της αστυνομικής έκθεσης, τα οποία επίσης αξιώνει η ενάγουσα, θα πρέπει να αναφέρω ότι με βάση το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο των αποδείξεων - τεκμήρια 12 και 13 προκύπτει ότι πληρώθηκε το ποσό των Λ.Κ.25 (€42,72) για την παραχώρηση του ιατρικού πιστοποιητικού του γενικού νοσοκομείου Λάρνακος και Λ.Κ.50 (€85,43) για την παραχώρηση της αστυνομικής έκθεσης. Είμαι της άποψης ότι η ενάγουσα δικαιούται να εισπράξει και τα ποσά αυτά από την εναγομένη. Με βάση τα όσα αναφέρω πιο πάνω καταλήγω ότι το συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων, το οποίο δικαιούται να εισπράξει η ενάγουσα ανέρχεται σε Λ.Κ.6.688,52 (€11.428,01). Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο, ο οποίος όμως, για τους λόγους που επεξήγησα σε προηγουμένο στάδιο θα υπολογιστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης. Αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες αξιώνει η εναγόμενη θα πρέπει να αναφέρω ότι δεν έχουν αποδειχθεί στον απαιτούμενο βαθμό και μέσα σε αυστηρά πλαίσια, όπως επιτάσσει η νομολογία μας, γι' αυτό το δικαστήριο δεν θα μπορούσε να της επιδικάσει κανένα ποσό (βλ. Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους "Νίκη"
(1994)1 ΑΑΔ 510 και Παναγή ν. Κακόψιτου
(2001)1 ΑΑΔ 839). Κατάληξη μου είναι ότι η ενάγουσα πέτυχε να αποδείξει την απαίτηση της στην βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και δικαιούται σε απόφαση για το συνολικό ποσό των Λ.Κ.14.688,52 (€25.096,83). Ο τόκος επί του ως άνω ποσού θα υπολογιστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης, ήτοι από 1/6/2006. Η ανταπαίτηση της εναγομένης, για τους λόγους που επεξήγησα σε προγενέστερο σημείο της απόφασης μου θα πρέπει να απορριφθεί. Όσον αφορά τα έξοδα τόσο της αγωγής όσο και της ανταπαίτησης δεν βλέπω οποιοδήποτε λόγο για απόκλιση από το γενικό κανόνα ότι ακολουθούν το αποτέλεσμα. Εκδίδεται απόφαση προς όφελος της ενάγουσας και εναντίον της εναγόμενης για το ποσό των Λ.Κ.14.688,52 (€25.096,83) με τόκο προς 8% ετησίως από 1/6/2006 μέχρι 14/10/2008 και από 15/10/2008 τόκο 5,5% ετησίως μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται επίσης υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης τα έξοδα της αγωγής όπως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το δικαστήριο. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγόμενης όπως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το δικαστήριο. (Υπ.) ......... Θ. Θωμά, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο