ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ν. ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Αγωγή Αρ: 1686/04, 12.6.2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2009:A38 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. ΠΟΥΓΙΟΥΡΟΥ, Π.Ε.Δ. Αγωγή Αρ: 1686/04 Μεταξύ: ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ Ενάγοντα - και - ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Εναγόμενου ------------------------------ Ημερομηνία: 12.6.2009 Για τον Ενάγοντα: κα Ε. Γεωργίου Για τον Εναγόμενο: κ. Γ. Χριστοδούλου (κα Μαλλούρη ν΄ ακούσει απόφαση) ---------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Ενάγοντας τραυματίστηκε σε οδικό δυστύχημα για το οποίο ο Εναγόμενος αποδέχθηκε ποσοστό ευθύνης εκ 85% και 15% ο Ενάγοντας. Συμφωνήθηκαν οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα σε £14.019,20 επί πλήρους ευθύνης. Συμφωνήθηκε επίσης όπως ποσό εκ £2.519,20 από τις ειδικές αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν υπέρ του Ενάγοντα πληρωθούν απευθείας στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου από τον Εναγόμενο. Επιπρόσθετα εγκρίθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι ο Ενάγοντας τα τελευταία 5½ χρόνια εργάζεται στη Σχολική Εφορεία Πάφου με μηνιαίες απολαβές εκ €1.366,
- Καταχωρήθηκαν επίσης εκ συμφώνου ως Τεκμήρια το περιεχόμενο των οποίων εγκρίθηκε ως παραδεκτό γεγονός, η ιατρική έκθεση του Διευθυντή της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας ημερομηνίας 13.9.2004 (Τεκμήριο 2), η ιατρική έκθεση του Α. Περδίου νευροχειρουργού στο Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο (Τεκμήριο 3) και η ιατρική έκθεση του Νεόφυτου Νεοφύτου, ειδικού νευροχειρουργού, ημερομηνίας 8.4.2008 (Τεκμήριο 4). Ενόψει των πιο πάνω παραδεκτών γεγονότων εκείνο που παρέμεινε για ακρόαση είναι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγοντας. Για το θέμα αυτό έδωσε μαρτυρία ο Ενάγοντας και κάλεσε και ένα μάρτυρα τον ιατρό Ανδρέα Θεοφάνους (Μ.Ε.1). Σχετική μαρτυρία είναι επίσης και οι ιατρικές εκθέσεις που κατατέθηκαν εκ συμφώνου. Ο Ενάγοντας στη μαρτυρία του ανάφερε ότι στις 30.6.2002 ενώ οδηγούσε τη μοτοσικλέτα του ενεπλάκη σε δυστύχημα με τον Εναγόμενο που οδηγούσε το τρακτέρ του. Ως αποτέλεσμα χτύπησε στο κεφάλι και μεταφέρθηκε αρχικά στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου και από εκεί στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου υποβλήθηκε σε εγχείρηση. Κατά τη νοσηλεία του στο Νοσοκομείο είχε πυρετό και του δίνετο φαρμακευτική αγωγή. Από την έξοδο του και μετά δεν μπορούσε να βγει στον ήλιο γιατί ζαλιζόταν και έπεφτε κάτω. Υποβλήθηκε περαιτέρω στην Αυστρία σε εγχείρηση χωρίς όμως να καλυτερεύσει η κατάσταση του. Μέχρι σήμερα ο Ενάγοντας έχει φωτοφοβία, ψυχολογικά προβλήματα, συχνές επιληπτικές κρίσεις και δεν μπορεί να ζήσει φυσιολογικά. Ήταν πρόθεση του μετά τη θητεία του στην Εθνική Φρουρά να ασχοληθεί με τα ηλεκτρολογικά πράγμα που δεν μπορεί να κάμει σήμερα. Όταν έγινε το δυστύχημα ήταν ελεύθερος ενώ σήμερα παντρεμένος και περιμένει παιδί. Ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι σε καμιά περίπτωση ο Διαίτης υπήρξε γιατρός του αλλά οι γιατροί του ήταν ο Χριστόπουλος και ο Πολυδώρου. Ο Ανδρέας Θεοφάνους (Μ.Ε.1) είναι νευρολόγος και παρακολουθεί τον Ενάγοντα από τις αρχές Ιουλίου 2002 μέχρι σήμερα. Όταν ο Ενάγοντας ήρθε κοντά του για πρώτη φορά, του παραπονέθηκε ότι είχε απώλεια συνειδήσεως και ότι πήγε στην Αυστρία για να κάμει εγχείρηση. Από το εγκεφαλογράφημα που του έκαμε διαφάνηκε ότι ο Ενάγοντας είχε επιληπτικές κρίσεις που του προκάλεσαν άγχος και κατάθλιψη με αποτέλεσμα να σταματήσει την κοινωνική ζωή. Ο Μ.Ε.1 του χορήγησε αντικαταθλιπτική και αντιεπιληπτική αγωγή. Από την αξονική και μαγνητική εξέταση διαφάνηκε πάθηση που χρειαζόταν χειρουργική επέμβαση. Σε κάποιο στάδιο ο Ενάγοντας του ζήτησε πιστοποιητικό το οποίο του έδωσε (Τεκμήριο 1). Επίσης στην πορεία του είχε προσκομίσει το ιατρικό πιστοποιητικό του Χριστόπουλου του Νοσοκομείου, ο οποίος του έκαμε και την εγχείρηση. Ο Μ.Ε.1 παραδέχθηκε ότι ήρθε στο Δικαστήριο εντελώς απροετοίμαστος και δεν έφερε μαζί του το εγκεφαλογράφημα. Απ΄ ότι νομίζει, ο Ενάγοντας είχε πάθει κρανιοεγκεφαλική κάκωση και υποβλήθηκε σε εγχείρηση για να του αφαιρεθεί το αιμάτωμα που προκάλεσε εγκεφαλική αιμορραγία. Ήταν επιθυμία του ιδίου του Ενάγοντα να πάει στην Αυστρία γιατί συνεχίζονταν οι επιληπτικές του κρίσεις και απ΄ ότι γνωρίζει, του έβαλαν μια μεμβράνη. Σε σχετική υποβολή ότι ο σκοπός της εγχείρησης στην Αυστρία είναι για πρόληψη επιληπτικού επεισοδίου, ο Μ.Ε.1 απάντησε ότι δεν πιστεύει να ήταν κάτι τέτοιο και ότι ο ίδιος απλά αναφέρει τι του έλεγε ο Ενάγοντας και τι έβλεπε στα εγκεφαλογραφήματα που του έκαμνε. Καταλήγοντας υποστήριξε ότι ο Ενάγοντας του παραπονείτο για τις επιληπτικές κρίσεις και το εγκεφαλογράφημα που του έκαμε είχε δείξει επιληπτικές εστίες. Παραδέχθηκε τέλος ότι η εγχείρηση που του έγινε στην Αυστρία ήταν κρανιοπλαστική. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Α. Διέτη ημερομηνίας 13.9.2004 (Τεκμήριο 2), ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε από το Νοσοκομείο Πάφου στο Νευροχειρουργικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας την 1.7.2002 με τη διάγνωση εμπιεστικού κατάγματος κρανίου κατόπιν τροχαίου δυστυχήματος στις 30.6.
- Ο Ενάγοντας δεν παρουσίαζε παθολογικά νευρολογικά σημεία, ήταν σε θέση να επικοινωνεί πλήρως με το περιβάλλον και έφερε θλαστικό τραύμα στην αριστερή κροταφοβρεγματική χώρα που είχε συρραφεί. Ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση ανάταξης του εμπιεστικού κατάγματος και η μετεγχειρητική που πορεία υπήρξε ικανοποιητική. Επήλθε πλήρης ίαση γι΄ αυτό και εξήλθε του Νοσοκομείου στις 19.7.2002 χωρίς παθολογικά νευρολογικά σημεία. Η πιθανότητα μετατραυματικής επιληψίας είναι σε ποσοστό 5% με 10%. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Α. Περδίου, στις 5.11.2007 εξέτασε τον Ενάγοντα κατόπιν εντολής του δικηγορικού γραφείου Χρύση Δημητριάδη & Σία και η νευρολογική του εικόνα ήταν φυσιολογική. Η μαγνητική τομογραφία κρανίου ημερομηνίας 1.8.2005 ήταν χωρίς παθολογικά ευρήματα ενώ η αξονική τομογραφία κρανίου ημερομηνίας 1.7.2002 έδειξε εμπιεστικό κάταγμα στην αριστερή μετωποβρεγματική περιοχή. Η αξονική τομογραφία του κρανίου ημερομηνίας 12.7.2002 έδειξε την κατάσταση μετά από κρανιοτομή με οστικό έλλειμμα στην περιοχή της εγχείρησης, ενώ μαγνητική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης ημερομηνίας 21.3.2003 έδειξε ελαφρά μείωση του ύψους του σώματος των θωρακικών σπονδύλων Θ10 και Θ11 ως ένδειξη παλαιού τραυματισμού. Μετά την εγχείρηση αποπίεσης και κρανιοπλαστικής το κάταγμα στο κρανίο αποκαταστάθηκε πλήρως, η δε νευρολογική εικόνα είναι φυσιολογική. Τα κατάγματα επίσης του 10ου και 11ου θωρακικού σπονδύλου έχουν πορωθεί χωρίς συνέπειες. Είναι ισχυρισμός του ιατρού Περδίου ότι η πιθανότητα εκδήλωσης μετατραυματικής επιληψίας μετά από πέντε χρόνια χωρίς επιληπτική κρίση και χωρίς αντιεπιληπτική αγωγή έχει μειωθεί στο φυσιολογικό για τον πληθυσμό ποσοστό. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό του Νεόφυτου Νεοφύτου ημερομηνίας 8.4.2008, λόγω έντονου πονοκεφάλου και για πρόληψη επιληπτικού επεισοδίου ο Ενάγοντας υποβλήθηκε από τον ίδιο στις 20.1.2003 σε επέμβαση κρανιοπλαστικής στην Αυστρία και δεν παρουσίασε επιπλοκές μετεγχειρητικής μορφής. Δεν υπάρχει συνεχόμενη ανάγκη φροντίδας αλλά ο Ενάγοντας υποφέρει από φοβίες που τον οδηγούν σε μοναξιά και κατάθλιψη για τα οποία θα πρέπει να υποβληθεί για τα επόμενα χρόνια σε ψυχοθεραπευτική θεραπεία. Κατά τα 51/2 χρόνια που παρήλθαν από το δυστύχημα ο Ενάγοντας δεν παρουσίασε οποιαδήποτε μορφή επιληπτικής κρίσης με σπασμούς. Πάσχει όμως από δυνατούς παροδικούς πονοκεφάλους και ζαλάδες τα οποία περιορίζουν τη δυνατότητα μιας φυσιολογικής ζωής. Κατά τη διάρκεια των κρίσεων πονοκεφάλων, ο Ενάγοντας δεν είναι σε θέση να εκτελεί οποιεσδήποτε σωματικές εργασίες όπως ανύψωση βάρους, να πλένεται κλπ, που είναι δυνατές μόνο κατά τα διαλείμματα του πόνου. Σε περίπτωση που ο Ενάγοντας δεν προστατεύεται είναι κακή προϋπόθεση, που μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκές συσπάσεις, πόνο, ακόμη και νευροψυχικές απώλειες. Ο Ενάγοντας κατά πάσα πιθανότητα δεν θα φτάσει όσον αφορά τους πονοκεφάλους στα επόμενα πέντε χρόνια σε φυσιολογική κατάσταση, «όμως η σημερινή του κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί εφόσον θεραπευθεί σύμφωνα με τις α.ο. προτάσεις.» Σε διαφορετική περίπτωση κατά πάσα πιθανότητα η κατάσταση του αναμένεται να επιδεινωθεί, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Στις αγορεύσεις τους οι δικηγόροι των διαδίκων υποστήριξαν τις αντίστοιχες θέσεις τους και κάλεσαν το Δικαστήριο να αποφασίσει το ύψος των γενικών αποζημιώσεων στη βάση της μαρτυρίας που έχει προσκομιστεί. Θα προχωρήσω κατά πρώτο σε αξιολόγηση της προφορικής μαρτυρίας σε συνάρτηση με τα πραγματικά γεγονότα και εξαγωγή των συμπερασμάτων μου. Ουσιαστικά ο Μ.Ε.1 κλήθηκε από τον Ενάγοντα για να υποστηρίξει τη θέση ότι ο Ενάγοντας είχε και εξακολουθεί να έχει επιληπτικές κρίσεις συνεπεία του δυστυχήματος. Ο ισχυρισμός αυτός όμως έρχεται σε αντίθεση με τη δικογραφημένη θέση του Ενάγοντα στην παράγραφο 9(ια) της Έκθεσης Απαίτησης που επί λέξει αναφέρονται τα εξής: «μετατραυματική επιληψία ποσοστού 5 - 10%.» Δεν υπάρχει καμιά αναφορά στην Έκθεση Απαίτησης ότι η επιληψία είναι πλέον υπαρκτό γεγονός για την οποία μάλιστα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και δεν μιλούμε πλέον για πιθανότητα εμφάνισης της. Συνεπώς αυτή η θέση δεν μπορεί να προωθηθεί και απορρίπτεται. Ακόμα και σε περίπτωση που περιλαμβανόταν τέτοιος ισχυρισμός στην Έκθεση Απαίτησης πάλι δε θα μπορούσε να γίνει αποδεκτός για τους ακόλουθους λόγους: Ο Μ.Ε.1 έδωσε μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Νεάρχου ν. Στεφανίδης κ.ά.
(2003)1 Α.Α.Δ. 351 η ιατρική μαρτυρία όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη. Το καθήκον τους είναι να εφοδιάσουν με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και στοιχεία τα οποία αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα για το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις. Εξέτασα τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 με μεγάλη προσοχή. Την σύγκρινα με τη μαρτυρία των υπολοίπων γιατρών οι οποίοι απέκλεισαν την εμφάνιση επιληπτικών κρίσεων (βλ. Τεκμήρια 3 και 4 που είναι και τα πιο πρόσφατα). Ακόμα και ο κ. Διέτης στις 13.9.2004 που ετοίμασε την έκθεση του, αναφέρεται μόνο σε πιθανότητα μετατραυματικής επιληψίας 5 - 10%. Για να γίνει πιστευτός, ο Μ.Ε.1 σ΄ ότι αφορά τη διάγνωση του, ανάφερε ότι το εγκεφαλογράφημα που έκαμε στον Ενάγοντα έδειξε επιληπτικές εστίες. Όχι μόνο δεν παρουσίασε το εγκεφαλογράφημα στο Δικαστήριο αλλά κατά την αντεξέταση του παραδέχθηκε ότι ήρθε στο Δικαστήριο εντελώς απροετοίμαστος. Επιπρόσθετα σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του δεν ήταν θετικός αλλά μετέφερε απλά όσα του έλεγε ο πελάτης του κυρίως στο στάδιο της αντεξέτασης. Επιπλέον αναφέρθηκε σε κάποιο πιστοποιητικό του Χριστόπουλου του Νοσοκομείου το οποίο του προσκόμισε ο Ενάγοντας και το είχε ως βάση για να καταλήξει στα συμπεράσματα του, χωρίς ποτέ να τεθεί τέτοιο πιστοποιητικό ενώπιον του Δικαστηρίου ή έστω να γίνει αναφορά σ΄ αυτό από τους υπόλοιπους θεράποντες ιατρούς του Ενάγοντα στις εκθέσεις τους. Γενικά από τον τρόπο που έδινε μαρτυρία ο Μ.Ε.1 δεν μου φάνηκε ότι ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Δεν ήταν πειστικός και η μαρτυρία του δεν ήταν τεκμηριωμένη. Μου έδωσε την εντύπωση ότι ο λόγος που ήρθε στο Δικαστήριο ήταν απλά για να βοηθήσει τον Ενάγοντα στην εκδοχή του ότι είχε και εξακολουθεί να έχει επιληπτικές κρίσεις. Παράδειγμα η αρχική του θέση ότι ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε εγχείρηση στην Αυστρία γιατί συνεχίζονταν οι επιληπτικές του κρίσεις, θέση ασυμβίβαστη με τον ίδιο το γιατρό που του έκαμε την εγχείρηση ότι αυτή έγινε για πρόληψη επιληπτικού επεισοδίου και παρά την αντίθετη άποψη των γιατρών που τον παρακολουθούσαν και εξέδωσαν τα ιατρικά πιστοποιητικά που κατατέθηκαν εκ συμφώνου. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα στη μαρτυρία του Μ.Ε.1 τον οποίο κρίνει αναξιόπιστο. Συνεπώς απορρίπτει τη μαρτυρία του στα σημεία που είναι αντίθετη με τα Τεκμήρια 2, 3 και 4. Εν πάση περιπτώσει, η μαρτυρία του Μ.Ε.1 δεν μπορεί να γίνει δεκτή στα αμφισβητούμενα σημεία και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι είναι αντίθετη με τα ιατρικά πιστοποιητικά το περιεχόμενο των οποίων συνιστά παραδεκτό γεγονός. Η σημασία των παραδεκτών γεγονότων δυνάμει του άρθρου 19
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου (όπως αυτό διαμορφώθηκε με το Νόμο 86/86) απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού ν. Χαραλάμπους
(2000)2 Α.Α.Δ. 186. Το σχετικό απόσπασμα είναι το εξής στις σελίδες 189 - 190: «Αποδοχή γεγονότος δυνάμει του άρθρου 19
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου (όπως αυτό διαμορφώθηκε με το Νόμο 86/86) «θα αποτελεί δεσμευτικήν απόδειξιν εναντίον του εν λόγω μέρους εις την διαδικασίαν εις ην το αποδεκτόν γεγονός αφορά». Ούτε είναι δυνατή, ως εκ τούτου, η προσαγωγή μαρτυρίας αντιστρατευόμενης την τοιαύτη αποδοχή γεγονότος, εκτός αν η αποδοχή αποσυρθεί με την άδεια του δικαστηρίου όπως προνοείται στο άρθρο 19
(4). Στην υπόθεση Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Δ.Δ. 444, τονίστηκε η σημασία και η διάσταση των δυνάμει του άρθρου 19
(1)παραδεκτών γεγονότων ως αναντίλεκτης μαρτυρίας, άρνηση των οποίων και προβολή αντιφατικής προς τούτα εκδοχής στη μαρτυρία θεωρήθηκε κατά συνέπεια ως προσφυγή στο ψεύδος για την αντιμετώπιση ενοχοποιητικών δεδομένων. Και στην υπόθεση Ανδρέα ν. Αστυνομίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 498, ο αποκλεισμός από το Δικαστήριο στο τέλος της ημέρας ως μη αποδεκτής μαρτυρίας κατάθεσης η οποία είχε γίνει αρχικά δεκτή ως παραδεκτό γεγονός, προφανώς δυνάμει του άρθρου 19
(1), ελέγχθηκε ως λανθασμένη. Όπως ελέχθη στη σ. 501: Η ουσία του πράγματος έγκειται στο ότι, όταν ένα γεγονός καθίσταται παραδεκτό γεγονός δυνάμει του Νόμου 86/86, όπως η κατάθεση στην προκειμένη περίπτωση, τότε το παραδεκτό αυτό γεγονός αποτελεί όχι μόνο μέρος της μαρτυρίας ενώπιον του δικαστηρίου αλλά και αδιαμφισβήτητο γεγονός αναγόμενο ουσιαστικά σε δεδομένο, το οποίο έχει τέτοια σημασία που ακόμα και στην περίπτωση μαρτυρίας η οποία αντίκειται προς αυτό η μαρτυρία εκείνη να κρίνεται ανάλογα, όπως έχει τονιστεί και πρόσφατα στην Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 444.» Ερχόμενη στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης όχι μόνο δεν ζητήθηκε η απόσυρση των παραδεκτών γεγονότων αλλά αυτά κατατέθηκαν και εγκρίθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα από το Δικαστήριο, μετά που έδωσε μαρτυρία ο Μ.Ε.
- Για τους ίδιους λόγους δεν μπορεί να γίνει δεκτή και η μαρτυρία του Ενάγοντα στα σημεία που αυτή δεν καλύπτεται από την Έκθεση Απαίτησης ή έρχεται σε αντίθεση με τα παραδεκτά γεγονότα ή τέλος δεν υποστηρίζεται από ιατρική μαρτυρία. Παράδειγμα οι ισχυρισμοί του ότι όταν έβγαινε στον ήλιο ζαλιζόταν και έπεφτε κάτω, είχε φωτοφοβία και συχνές επιληπτικές κρίσεις. Από τον τρόπο που έδινε μαρτυρία ο Ενάγοντας ήταν φανερή η προσπάθεια του για διόγκωση των τραυματισμών του και των καταλοίπων τους για ευνόητους λόγους, η οποία εξάλλου δεν υποστηρίζεται και από τους θεράποντες ιατρούς του. Κατά συνέπεια και η μαρτυρία του Ενάγοντα απορρίπτεται στα σημεία που έρχεται σε αντίθεση με τα Τεκμήρια 2, 3 και 4 ή δεν υποστηρίζεται από αυτά. Ενόψει όλων των πιο πάνω με βάση τα παραδεκτά γεγονότα βρίσκω ότι αποδείχθηκαν τα εξής: Στις 30.6.2002 ο Ενάγοντας που τότε ήταν ηλικίας 20 χρονών ενεπλάκη σε δυστύχημα και αμέσως μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Πάφου. Την επομένη δηλαδή 1.7.2002 μεταφέρθηκε στο Νευροχειρουργικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας με τη διάγνωση εμπιεστικού κατάγματος κρανίου και ελαφρά κατάγματα των σωμάτων του 10ου και 11ου θωρακικού σπονδύλου. Ο Ενάγοντας ήταν σε θέση να επικοινωνεί πλήρως με το περιβάλλον και δεν παρουσίαζε παθολογικά νευρολογικά σημεία. Έφερε θλαστικό τραύμα στην αριστερή κροταφοβρεγματική χώρα που είχε συρραφεί. Ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση ανάταξης του εμπιεστικού κατάγματος και η μετεγχειρητική του πορεία υπήρξε ικανοποιητική. Ο Ενάγοντας εξήλθε του Νοσοκομείου στις 19.7.2002 χωρίς παθολογικά νευρολογικά σημεία. Στις 13.9.2004, όταν εκδόθηκε το Τεκμήριο 2, ο Ενάγοντας είχε πιθανότητα μετατραυματικής επιληψίας 5 - 10%. Κατά τους επόμενους μήνες από την απόλυση του από το Νοσοκομείο, ο Ενάγοντας παρουσίασε κρίσεις με ζαλάδες και πονοκεφάλους γι΄ αυτό στις 20.1.2003 υποβλήθηκε σε εγχείρηση κρανιοπλαστικής στη Βιέννη από τον νευροχειρούργο Νεόφυτο Νεοφύτου για κάλυψη του οστικού καλύμματος για να μειωθεί η πιθανότητα εμφάνισης επιληψίας. Έγιναν συντηρητικές θεραπείες από το 2002 οι οποίες δεν έφεραν σοβαρή βελτίωση της συμπτωματολογίας του πονοκεφάλου. Το κάταγμα στο κρανίο αποκαταστάθηκε πλήρως και τα κατάγματα των θωρακικών σπονδύλων έχουν πορωθεί χωρίς συνέπειες. Με βάση την τελευταία ιατρική έκθεση (Τεκμήριο 4) που είναι ημερομηνίας 8.4.2008 ο Ενάγοντας είναι συνεργάσιμος, σε ισορροπημένη συναισθηματική κατάσταση ως προς το άτομο, τόπο και θέση που είναι προσανατολισμένη. Δεν υπάρχει συνεχόμενη ανάγκη φροντίδας και υποφέρει από φοβίες που οδηγούν σε μοναξιά και κατάθλιψη. Θα πρέπει τα επόμενα χρόνια να υποβληθεί σε ψυχοθεραπεία. Μέχρι τις 8.4.2008 δεν παρουσίασε οποιασδήποτε μορφής επιληπτικές κρίσεις με σπασμούς. Υποφέρει όμως από δυνατούς πονοκεφάλους και ζαλάδες που περιορίζουν τη δυνατότητα μιας φυσιολογικής ζωής. Κατά τη διάρκεια των πονοκεφάλων δεν είναι σε θέση να εκτελεί οποιεσδήποτε σωματικές εργασίες όπως ανύψωση βάρους, να πλένεται κλπ που είναι δυνατές μόνο κατά τα διαλείμματα του πόνου. Αν δεν προστατεύεται είναι κακή προϋπόθεση που μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκές συσπάσεις, πόνο, ακόμα και νευροψυχικές απώλειες. Η κατάσταση του αυτή μπορεί να βελτιωθεί. Η πιθανότητα εκδήλωσης μετατραυματικής επιληψίας μετά 5 χρόνια από το δυστύχημα χωρίς επιληπτική κρίση και χωρίς αντιεπιληπτική αγωγή έχει μειωθεί στο φυσιολογικό για τον πληθυσμό ποσοστό. Ο Ενάγοντας σήμερα εργάζεται στη Σχολική Εφορία με μηνιαίες απολαβές εκ €1.366,
- Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα το Δικαστήριο θα προχωρήσει σε υπολογισμό των αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγοντας. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του τραυματισθέντα χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789 και Ανδρέου ν. Θεμιστοκλέους
(2004)1 Α.Α.Δ. 355). Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου. Η απόδοση αποζημιώσεων δεν πρέπει επίσης να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστον χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς (βλ. Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128 και Γεώργιος Ταμπούρα v. Κυριακής Κολάνη, Πολιτική Έφεση 222/06, ημερ. 17.4.2008). Προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο αλλά παρέχουν καθοδήγηση γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Miller Rosa Maria κ.α. ν. Ute Petek
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2091, Σπύρου ν. Χ"Xαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 298 και G & L Calibers Ltd ν. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Αφού έλαβα υπόψη μου την ηλικία του Ενάγοντα, το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη, τη φύση και διάρκεια της θεραπείας του, τις δυο εγχειρίσεις στις οποίες υποβλήθηκε, τα συμπτώματα καθόλη τη διάρκεια της νοσηλείας του στο Νοσοκομείο, ότι υπέφερε και θα υποφέρει από πονοκεφάλους και ζαλάδες τα οποία βεβαίως μπορούν να βελτιωθούν μελλοντικά και γενικά τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και ακόμη υφίσταται, κρίνω ότι το ποσό της τάξης των €45.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και λογική αποζημίωση επί πλήρους ευθύνης. Όσον αφορά το θέμα των αποζημιώσεων για απώλεια μελλοντικών απολαβών όχι μόνο δεν προβλήθηκε τέτοιος ισχυρισμός από τον Ενάγοντα αλλ΄ ούτε και τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία που να αποδεικνύουν ή έστω να δώσουν τη βάση για υπολογισμό τέτοιας απώλειας˙ όπως σχετική μαρτυρία ιατρών ή μαρτυρία για μείωση εισοδημάτων. Ο Ενάγοντας προέβηκε απλά σε μια γενική αναφορά ότι ήταν πρόθεση του μετά τη στρατιωτική του θητεία να κάμει εταιρεία για ηλεκτρολογικά. Είναι επίσης παραδεκτό γεγονός ότι σήμερα εργάζεται στη Σχολική Εφορεία με μηνιαίες απολαβές εκ €1.366,46. Σύμφωνα με την υπόθεση Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας Λτδ
(2004)1 Α.Α.Δ. 37 η βάση για τον υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών είναι το εισόδημα του ζημιωθέντος κατά το χρόνο του ατυχήματος ή το εισόδημα που θα κέρδιζε, όπως αυτό μπορεί να προσδιοριστεί με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν κατά το χρόνο της δίκης (βλ. Cookson ν. Knowles
(1978)2 All E.R. 604). Η εξέταση των μελλοντικών προοπτικών, όπως αυτές θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι θα επιδράσουν επί του ύψους του εισοδήματος κατ΄ αρχή δεν είναι ανεπίτρεπτη, νοουμένου ότι οι μελλοντικές εξελίξεις, όσο και αν δεν μπορούν ποτέ να προδιαγραφούν με ακρίβεια, δικαιολογούνται από υπαρκτά δεδομένα (βλ. Constructing Co. Ltd ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Κατά συνέπεια με βάση τη μαρτυρία που προσκομίστηκε, δεν τίθεται θέμα στην παρούσα περίπτωση για τέτοια απώλεια. Έχοντας κατά νου όλα τα πιο πάνω ο Ενάγοντας δικαιούται, με βάση την αναλογία της ευθύνης του Εναγομένου για το επίδικο δυστύχημα, στο 85% των £14.019,20 (€23.953,23) ειδικές αποζημιώσεις που έχουν συμφωνηθεί, δηλαδή σε €20.360,
- Επίσης ο Ενάγοντας δικαιούται στο 85% του ποσού των €45.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, δηλαδή σε €38,
- Συνεπώς εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και σε βάρος του Εναγόμενου για το ποσό των €58.610,24 (€20.360,24 ειδικές αποζημιώσεις και €38.250,00 γενικές αποζημιώσεις) Το θέμα του καθορισμού τόκου επί των αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες συνεπεία αστικού αδικήματος ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. (Βλ. υποθέσεις Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1 Α.Α.Δ. 1847, Θεοδούλου ν. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 2134, Στυλιανού ν. Μάτση κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1288 και Καμπούρης ν. Εταιρεία Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 Α.Α.Δ. 1246). Αν και το επίδικο δυστύχημα έγινε στις 30.6.2002 η Αγωγή καταχωρήθηκε στις 25.6.2004, δηλαδή μετά δυο ακριβώς χρόνια, καθυστέρηση όμως που βρίσκω ότι δικαιολογείται από τα τραύματα που υπέστη ο Ενάγοντας και τη θεραπεία που υποβλήθηκε. Ως εκ τούτου, το ποσό των €38.250,00 γενικές αποζημιώσεις θα φέρει νόμιμο τόκο 8% ετησίως από 30.6.2002, ημερομηνία του δυστυχήματος, μέχρι και τις 14.10.2008 και 5.5% ετησίως από 15.10.2008 μέχρι τελείας αποπληρωμής. Το ποσό των €20.360,24 ειδικές αποζημιώσεις θα φέρει νόμιμο τόκο 8% ετησίως από τις 30.6.2002 μέχρι την καταχώρηση της αγωγής, μειωμένο όμως κατά το ήμισυ και ακολούθως νόμιμο τόκο μέχρι τελείας αποπληρωμής. Τα έξοδα θα ακολουθήσουν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στη σχετική κλίμακα. Το ποσό των €4.133,45 (δηλαδή £2.519,20) από το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν στον Ενάγοντα να πληρωθεί απευθείας στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου με βάση τα παραδεκτά γεγονότα. (Υπ.) ................ Α. Πούγιουρου, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής /Λ.Κ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο