Α. A TOPHAROS CATERING LTD ν. A P KKARAS ESTATED LTD, Αρ. Αγωγής: 854/03, 26 Μαΐου, 2009

(2002)2 Α.Α.Δ. 400, Τεκμήριο 13) το οποίο έκρινε ότι το πρωτόδικο δικαστήριο έσφαλε εφόσον «τα εσώτερα ελατήρια των κατηγόρων δεν είχαν θέση στη συζήτηση». ΄Ετσι, επί της πρώτης κατηγορίας, το Ανώτατο Δικαστήριο στις 18.9.2002 διέταξε τους κατηγορούμενους να κατεδαφίσουν εντός 2 μηνών το παράνομο υποστατικό για το οποίο δεν υπήρχε έγκριση. Τελικά, οι ενάγοντες κατεδάφισαν την παράνομη επέκταση μεταξύ 10/2/03 - 14/2/

1. Είναι τώρα η θέση τους ότι με την οικοδομή που παρέμεινε ο χώρος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό που ενοικιάστηκε ούτε να λειτουργήσει νόμιμα ως εστιατόριο. Πρόκειται, ισχυρίζονται, για ολοκληρωτική καταστροφή της επιχείρησης του εστιατορίου και γι' αυτό στις 15/5/03 τερμάτισαν την ενοικίαση, παρέδωσαν το υποστατικό στους εναγομένους και τώρα ζητούν αποζημιώσεις για απάτη. Ισχυριζόμενοι πρώτον ότι οι εναγόμενοι είχαν αποκρύψει κατά τον χρόνο υπογραφής της συμφωνίας την ύπαρξη της παράνομης επέκτασης και του διατάγματος κατεδάφισης και δεύτερον ότι οι διευθυντές της εναγόμενης εταιρείας τους διαβεβαίωναν ότι «ο χώρος του εστιατορίου που θα ενοικίαζαν ήτο αυτός ο οποίος φαινόταν επί τόπου περιλαμβανομένων των παρανόμων επεκτάσεων».
2. Ζήτημα δικαιοδοσίας Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι επειδή κατέστησαν θέσμιοι ενοικιαστές η επίδικη διαφορά εμπίπτει στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων (Δ.Ε.Ε.). Αγορεύοντας ο ευπαίδευτος δικηγόρος τους εισηγήθηκε ότι "η αγωγή αφορά βασικά αποζημιώσεις με βάση τα ενοικιοστασιακά δικαιώματα των εναγόντων" και έτσι παρά το ότι "η απάτη αυτή καθεαυτή θα μπορούσε να αποτελέσει στοιχείο αρμοδιότητας του Επαρχιακού Δικαστηρίου", θα πρέπει να θεωρηθεί ως παρεμπίπτον ή συμπληρωματικό θέμα υπό την έννοια του άρθρου 4

(1)του περί Ενοικιοστασίου Νόμου (Ν. 23/83)σύμφωνα με το οποίο στα Δ.Ε.Ε. παραπέμπονται οι διαφορές που αναφύονται επί οποιουδήποτε θέματος εγειρόμενου κατά την εφαρμογή του Νόμου "συμπεριλαμβανομένου παντός παρεμπίπτοντος ή συμπληρωματικού θέματος". Ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόντων απάντησε ότι μια υπόθεση για αποζημιώσεις λόγω δόλου δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία του Δ.Ε.Ε.. Οι πρόνοιες του άρθρου 4

(1)έχουν ερμηνευθεί στην Efthymiadou v. Zoudros and others

(1986)1 C.L.R. 341 και στην Ιωάννης Κότσαπας & Υιοί v. Φωτάκη Κυπριανού κ.ά.

(2001)1 Α.Α.Δ.,

1. Εξηγείται ότι σκοπός του νομοθέτη ήταν η αποφυγή της πολλαπλότητας των διαδικασιών. Σ΄ αυτά τα πλαίσια ως παρεμπίπτοντα θέματα κρίθηκαν η ανάκτηση ενοικίων, η απώλεια λόγω ζημίας στο υποστατικό και η αξίωση εναντίον εγγυητή για πληρωμή ενοικίου. Η επίδικη διαφορά στηριζόμενη σε απάτη δεν σχετίζεται με οποιοδήποτε θέμα που αναφύεται κατά την εφαρμογή του Νόμου, ούτε εγείρει ζητήματα που είναι παρεμπίπτοντα ή συμπληρωματικά του κυρίου θέματος του Νόμου. Δικαιοδοσία έχει το Επαρχιακό Δικαστήριο.
2. Η μαρτυρία για την κατ΄ ισχυρισμό απάτη Για το τί ελέχθη ή δεν ελέχθη κατά τον χρόνο της εκμίσθωσης, οι ενάγοντες κάλεσαν ως μάρτυρα τον τότε διευθυντή της Thomas & Panic Ltd κ. Ασημάκη (ΜΕ2) που είχε υπογράψει τη συμφωνία μαζί με τον Αντρέα Θωμά. Ο κ. Ασημάκης ανέφερε ότι ο Παναγιώτης Κκαράς, που είχε υπογράψει εκ μέρους της εναγόμενης εταιρείας δεν τους είχε αναφέρει για οποιοδήποτε πρόβλημα σε σχέση με το εστιατόριο. Από την άλλη, ο Παναγιώτης Κκαράς (ΜΥ2) ισχυρίστηκε ότι ο Αντρέας Θωμά προέβη σε έλεγχο και διαπίστωσε ότι είχαν άδεια αλλά «και κάποια παράνομα». Μάλιστα ισχυρίστηκε ότι είχε πει στον Θωμά «αν θέλεις να την κατεδαφίσουμε κατεδαφίζουμεν την» αλλά ο Θωμά του είπε «άφηστο».
3. Η μαρτυρία για τις πρακτικές συνέπειες από την κατεδάφιση Είναι περαιτέρω, ως άνω, η θέση των εναγόντων ότι μετά την κατεδάφιση ο χώρος δεν μπορεί να λειτουργήσει ως εστιατόριο. Αναφέρονται σχετικά στην παράγραφο 26 της έκθεσης απαίτησης τα ακόλουθα: "Η παράνομη επέκταση τελικά κατεδαφίστηκε από την Ενάγουσα εταιρεία και τους διευθυντές της μεταξύ 10/02/2003 - 14/02/2003 με αποτέλεσμα να παραμείνει μόνο η οικοδομή η οποία καλύπτετο από άδεια οικοδομής και πιστοποιητικό έγκρισης, ήτοι περίπου 175 τ.μ. χωρητικότητας περίπου 14 ατόμων ως αναφέρεται και στην παρ. 6 ανωτέρω. Με την πιο πάνω χωρητικότητα που παρέμεινε ήτο επακόλουθο ότι η επιχείρηση του εστιατορίου της Ενάγουσας εταιρείας δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει πλέον άδεια λειτουργίας, γεγονός το οποίο επιβεβαιώθηκε από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου με επιστολή τους ημερ. 16/04/2003 και από τον Κ.Ο.Τ. με επιστολή του ημερ.21/05/2003 προς την Ενάγουσα εταιρεία. Υπό τας περιστάσεις και ενόψει της ολοκληρωτικής καταστροφής της επιχείρησης του εστιατορίου της Ενάγουσας εταιρείας , η τελευταία αφού επεφύλαξε τα δικαιώματα της με επιστολές της ημερ.25/04/2003 και 07/05/2003 τερμάτισε την ενοικίαση και παρέδωσε ελεύθερη και κενή κατοχή του εστιατορίου στην Εναγομένη εταιρεία στις 15/05/2003 ." Οι εναγόμενοι δεν αποδέχονται ότι η χωρητικότητα του νόμιμου μέρους ήταν μόνο 14 ατόμων, ούτε και ότι δεν ήταν δυνατή η λειτουργία του εστιατορίου (παρ. 12 υπεράσπισης). Η εν λόγω επιστολή των Υγειονομικών Υπηρεσιών έχει κατατεθεί ως Τεκμήριο 15 και η εν λόγω επιστολή του ΚΟΤ ως Τεκμήριο
4. Με το Τεκμήριο 15 η ενάγουσα εταιρεία πληροφορήθηκε τα ακόλουθα: "ΘΕΜΑ:- Επιθεώρηση εστιατορίου "JULIENNE STEAK HOUSE" στην Αγία Νάπα. Αναφέρομαι στο πιο πάνω θέμα και σας πληροφορώ ότι κατά την επιθεώρηση του υποστατικού σας που έγινε στις 15.4.2003 από την Υγειονομικό Επιθεωρητή Αμ/στου κα. Λουκία Τρόκκου - Σωτηρίου διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα:- Το υποστατικό σας το οποίο λειτουργεί ως εστιατόριο δεν μπορεί να εγγραφεί στο Μητρώο του Διευθυντή Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας επειδή δεν πληρεί τις βασικές πρόνοιες των Περί Υγιεινής και Επισήμου Ελέγχου των Τροφίμων Κανονισμών του
5. Συγκεκριμένα:-
6. Το εστιατόριο δεν είναι ειδικά διαμορφωμένο, σχεδιασμένο για το σκοπό αυτό, έτσι ώστε να επιτρέπει την εφαρμογή ορθής υγιεινής πρακτικής ( πρόληψη αλληλομόλυνσης).
7. Δεν υπάρχουν καθόλου αποθηκευτικοί χώροι (ξεχωριστά για τρόφιμα, ποτά, άδεια κιβώτια, χημικά κ.λ.π.)
8. Δεν υπάρχουν καθόλου αποχωρητήρια για το προσωπικό του εστιατορίου.
9. Δεν υπάρχουν αποδυτήρια με ερμαράκια για το προσωπικό. Επιπρόσθετα δεν τηρούνται και οι βασικοί Ορθοί Κανόνες Βιομηχανικής Πρακτικής ως προαπαιτήσεις για εφαρμογή του συστήματος ΗΑΟΟΡ (Ανάλυση Κινδύνου και Κρίσιμο σημείο Ελέγχου) το οποίο είναι υποχρεωτικό σύμφωνα με τον Κανονισμό 6

(2). Για να μπορέσει να εφαρμοσθεί το σχέδιο ΗΑΟΟΡ, σύμφωνα με τη Νομοθεσία και να εγγραφεί το υποστατικό στο Μητρώο του Διευθυντή Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας όπως επιβάλλεται από τον Κανονισμό 4 παρ.4 θα πρέπει να γίνουν τα πιο κάτω:-

1. Εσωτερικά του κτιρίου Σχεδιασμός, κατασκευή και συντήρηση του υποστατικού. • Οι διάφορες δραστηριότητες μέσα στο εστιατόριο να διαχωριστούν όσο είναι δυνατό σε τμήματα ώστε να αποφεύγεται τυχόν επιμόλυνση από τη διασταύρωση των δραστηριοτήτων. Συγκεκριμένα θα πρέπει να διαχωριστεί κατάλληλα το πλυσταριό από το μαγειρείο . • Όπου είναι δυνατό οι ενώσεις και γωνίες μεταξύ τοίχων πατωμάτων καθώς και της οροφής μέσα στο μαγειρείο να γίνουν κοίλες για να διευκολύνεται ο καθαρισμός και η απολύμανση. • Να διαμορφωθούν κατάλληλοι αποθηκευτικοί χώροι ξεχωριστά για τα τρόφιμα, ποτά, άδεια κιβώτια ποτού. Σε όλες τις αποθήκες θα υπάρχουν ράφια ύψους ένα πόδι από το πάτωμα για την τοποθέτηση των τροφίμων, ποτών και αντικειμένων.
2. Φωτισμός Όπου χρειάζεται, οι λαμπτήρες και τα παράθυρα στο μαγειρείο να εφοδιασθούν με κατάλληλο προστατευτικό κάλυμμα για να αποκλειστεί ο κίνδυνος παρουσίας σπασμένων γυαλιών στα τρόφιμα.
3. Διάθεση αποβλήτων • Η σκυβαλαποθήκη να εφοδιασθεί με κατάλληλη αποχέτευση προς το αποχετευτικό σύστημα, για το πλύσιμο και απολύμανση των σκυβαλοδοχείων.
4. Υγειονομικές διευκολύνσεις Να διαμορφωθούν αποχωρητήρια με νιπτήρες, ντους και αποδυτήρια για το προσωπικό, αν είναι δυνατό ξεχωριστά για άνδρες και γυναίκες.
5. Υδατοπρομήθεια/Ποιότητα πάγου • Να γίνονται σε συχνά διαστήματα χημικές και μικροβιολογικές εξετάσεις του πόσιμου νερού (μέσω ντεπόζιτου, βυτιοφόρου), καθώς και του πάγου στο υποστατικό σας για επιβεβαίωση της καταλληλότητας τους και να τηρούνται στοιχεία των πιο πάνω εξετάσεων.( πηγή νερού, σταθμός δ/ψίας, αποτελέσματα αναλύσεων, το χημείο που προέβηκε στην ανάλυση, ημερομηνία ανάλυσης). • Να γίνεται καθαρισμός και απολύμανση των υδαταποθηκών του πόσιμου νερού και να τηρούνται στοιχεία(μέθοδος απολύμανσης, χημικά, ημερομηνία κ.λ.π.)
6. Έλεγχος θερμοκρασίας • Όλα τα ψυγεία - καταψύκτες, καθώς και οι θερμοτράπεζες να εφοδιασθούν με θερμόμετρα για παρακολούθηση της θερμοκρασίας η οποία πρέπει να ελέγχεται και να καταγράφεται σε λίστες 3 φορές τουλάχιστον την ημέρα.
7. Εξοπλισμός, Σχεδιασμός και Εγκατάσταση • Βαφές, χημικά, λάδια και άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται για επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα να φυλάγονται ξεχωριστά σε κλειστά ερμαράκια ή κατάλληλο αποθηκευτικό χώρο και να καταγράφονται σε ειδικό μητρώο.
8. Συντήρηση και βαθμονόμηση εξοπλισμού. • Να εφαρμοσθεί ένα συστηματικό πρόγραμμα συντήρησης και βαθμονόμησης του εξοπλισμού που έχει σχέση με την ασφάλεια των τροφίμων και να τηρούνται όλα τα σχετικά στοιχεία και πληροφορίες. (προσδιορισμό, διαδικασίες και συχνότητα συντήρησης εξοπλισμού, ημερομηνία, υπευθυνότητα και αποτελέσματα της βαθμονόμησης).
9. Προσωπικό - Γενική εκπαίδευση • Όλο το προσωπικό πρέπει να εκπαιδευτεί στην υγιεινή και ασφάλεια των τροφίμων και στην τεχνική εκπαίδευση (σχέδιο ΗΑΟΟΡ, συντήρηση εξοπλισμού) και να τηρούνται στοιχεία επιμόρφωσης για όλο το προσωπικό ξεχωριστά για τον καθένα. • Να ετοιμαστεί εγχειρίδιο προσωπικής υγιεινής το οποίο θα ακολουθεί και θα εφαρμόζει όλο το προσωπικό.
10. Καθαρισμός - απολύμανση • Να τηρείται γραπτό πρόγραμμα καθαρισμού και απολύμανσης για όλο τον εξοπλισμό και χώρους του υποστατικού, όπου θα δίνονται όλες οι σχετικές πληροφορίες. (υπευθυνότητα, συχνότητα, μέθοδος, παρακολούθηση κ.λ.π.)
11. Πρόγραμμα ελέγχου εντόμων και τρωκτικών • Να γίνεται συστηματική καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών και να τηρείται γραπτό πρόγραμμα με όλα τα στοιχεία (συχνότητα, υπευθυνότητα, κατάλογος χημικών, μέθοδος και τόπος που τοποθετήθηκαν, ευρήματα) που απαιτούνται συμπεριλαμβανομένου και σχεδιαγράμματος στο οποίο θα καθορίζεται η ακριβής θέση των παγίδων- δολωμάτων.
12. Σήμανση τροφίμων • Να γίνεται έλεγχος όλων των τροφίμων που παραλαμβάνονται στο υποστατικό όσον αφορά τη σήμανση τους σύμφωνα με τους Περί Σήμανσης, Παρουσίασης και Διαφήμισης Τροφίμων (Γενικούς) Κανονισμούς του
13. • Σε όλα τα τρόφιμα που προπαρασκευάζονται στο υποστατικό θα τοποθετείται ημερομηνία παραγωγής ή και ημερομηνία λήξης για να επιτυγχάνεται η ασφάλεια των τροφίμων. Η συμπλήρωση όλων των πιο πάνω προαπαιτήσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ΗΑΟΟΡ το οποίο σε υποστατικά όπως εστιατόρια πρέπει οπωσδήποτε να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατό. Προθεσμία: 6 μήνες" Στο Τεκμήριο 16 αναφέρονται τα ακόλουθα: "Κύριοι, Αναφέρομαι στο θέμα της κατάταξης και έκδοσης άδειας λειτουργίας του Κέντρου Αναψυχής « JULIENNE STEAK HOUSE » κατηγορίας ΕΣΤΙΑΤΟΡΊΟΥ - ΜΠΑΡ Β' τάξης που βρίσκεται στην οδό Κρυού Νερού αρ. 27, στην Αγία Νάπα. Επιθυμώ να σας πληροφορήσω ότι ο Οργανισμός αποφάσισε να ανακαλέσει την απόφαση του για κατάταξη και έκδοση άδειας λειτουργίας του υπό αναφορά Κέντρου, δεδομένου ότι από 1/1/2003 το εν λόγω κέντρο έπαυσε οριστικά να λειτουργεί και να προσφέρει υπηρεσίες κέντρου αναψυχής λόγω του ότι σ' αυτό είχαν γίνει αρκετές κτιριολογικές αλλαγές, οι οποίες καθιστούσαν αδύνατη τη λειτουργία τούτου (κατάργηση όλων των αποθηκευτικών χώρων και των χώρων προσωπικού)." Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της ενάγουσας εισηγήθηκε αγορεύοντας και αναφερόμενος στο Τεκμήριο 15 ότι "φαίνεται ξεκάθαρα ότι από τη στιγμή που οι ίδιοι οι εναγόμενοι δημιούργησαν την κατάσταση, με την κατεδάφιση όλων των βοηθητικών χώρων, δεν μπορούσε πλέον να λειτουργήσει ο υπόλοιπος χώρος σαν εστιατόριο εκτός με κατασκευές και τροποποιήσεις δυσανάλογες προς την οικονομική εκμετάλλευση του εσωτερικού χώρου που μόνο οι εναγόμενοι μπορούσαν να εκτελέσουν." Ενώ με αναφορά στα ίδια Τεκμήρια ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγομένων εισηγήθηκε ότι δεν έχει συνδεθεί το ζήτημα με όσα αναφέρονται στα Τεκμήρια αυτά. Έθεσε έτσι, ζήτημα έλλειψης αιτιώδους πραγματικής συνάφειας μεταξύ του αστικού αδικήματος της απάτης και των κατ΄ ισχυρισμό συνεπειών και ως εκ τούτου της κατ΄ ισχυρισμό ζημίας (factual causation). Στα ίδια πλαίσια αμφισβητήθηκε έντονα η εκδοχή των εναγόντων περί μείωσης της χωρητικότητας σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι δυνατή η λειτουργία του εστιατορίου. Η εκδοχή αυτή των εναγόντων στηρίχθηκε σε δύο ισχυρισμούς. Πρώτον, ότι ο στεγασμένος χώρος που απέμεινε μετά την κατεδάφιση ήταν τόσο περιορισμένος ώστε να φιλοξενεί 14 μόνο άτομα και σε έκτακτη ανάγκη 18 -
14. Δεύτερον, ότι ο ακάλυπτος πλέον, μετά την κατεδάφιση, χώρος δεν μπορούσε να λειτουργήσει για σκοπούς εστίασης. Ο κ. Τόφαρος ως προς τον πρώτο του ισχυρισμό αναφέρθηκε στην απαιτούμενη υποδομή πέραν των τραπεζιών και ειδικά στην ανάγκη διακίνησης των τρόλεϊ που είναι αναγκαία για την ετοιμασία flambé steaks. Έδωσε επίσης σημασία στο επίπεδο του εστιατορίου του που απαιτούσε άνεση και "privacy", για τους πελάτες και δεν ήταν "μαειρκό", ούτε κέντρο για δεξιώσεις γάμων, όπως είπε. Από την άλλη η μαρτυρία των εναγομένων ήταν ότι ο στεγασμένος χώρος αρκούσε για πολύ περισσότερα άτομα και ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εστίαση και ο ανοικτός χώρος. Γι΄ αυτά τα θέματα έδωσαν, για τους εναγόμενους, μαρτυρία ο κ. Κκαράς, ο κ. Σάββας Κυριάκου και ο αρχιτέκτονας κ. Μ. Μαλτέζος. Επιπρόσθετα κατατέθηκε μια γραπτή δήλωση του κ. Νίκου Εγγλέζου, ιδιοκτήτη εστιατορίου στον Πρωταρά (Τεκμήριο 34) στην οποία αναφέρεται ότι χώρος 100 τ.μ. χωρεί και φιλοξενεί περί τους 100 πελάτες. Ήταν, περαιτέρω, αντικείμενο αμφισβήτησης και η έκταση της παράνομης οικοδομής. Η μαρτυρία των εναγομένων (Σάββας Κυριάκου και Κκαράς) αναφέρεται σε περιορισμένο καλυμμένο χώρο με τον υπόλοιπο χώρο να είναι ανοικτός και να έχει μόνο μια πέρκολα με αμπέλι σ΄ ένα του μέρος. Ήταν η θέση τους ότι είναι οι εναγόμενοι που κάλυψαν όλο το χώρο πέριξ του εστιατορίου. Ενώ η θέση των εναγόντων ήταν ότι δεν άλλαξαν την έκταση του στεγασμένου χώρου.
15. Η μαρτυρία για τις κατ΄ ισχυρισμό ζημίες Οι ενάγοντες ζητούν αποζημιώσεις ως ακολούθως: Α. Γενικές αποζημιώσεις και / ή επηυξημένες αποζημιώσεις. Β. α) Λ.Κ.48,000.- διά την απόκτηση των μετοχών της εταιρείας THOMAS & PANIC LTD. β) Λ.Κ.105,914.- λόγω απώλειας του πάγιου ενεργητικού της διά τα έτη 1994 μέχρι
16. γ) Λ.Κ.6.666.- έξοδα συντήρησης. δ) Λ.Κ.596,000.- ζημία λόγω απώλειας εισοδημάτων του εστιατορίου περιλαμβανομένης και της απώλειας του ποσού το οποίο θα εισέπραττε η Ενάγουσα εταιρεία από την πώληση του εστιατορίου κατά τον χρόνο που οι διευθυντές της εταιρείας θα σταματούσαν να εργάζονται. Διαζευκτικά και άνευ βλάβης των ανωτέρω, ε) Λ.Κ.200,000.- που αντιπροσωπεύει ποσό διά την δημιουργία νέου εστιατορίου περιλαμβανομένης και απώλειας εισοδημάτων και / ή κερδών διά περίοδο τουλάχιστον ενός έτους. Η λογίστρια - ελέγκτρια της ενάγουσας κα Χρύσω Τσουρούλη (Μ.Ε.3) ανέφερε ότι δαπανήθηκαν για πάγια έξοδα εξοπλισμού Λ.Κ.105.914 και Λ.Κ.40.586 για κτηριακές προσθήκες. Είπε επίσης ότι για συντήρηση - επιδιορθώσεις δαπανούνταν περί τις Λ.Κ.6.000 ετησίως. Για τον καθορισμό της αξίας της επιχείρησης ανέφερε ότι υπάρχουν δύο τρόποι εκτίμησης μιας μετοχής. Ο πρώτος τρόπος είναι η καθαρή αξία της περιουσίας σε αξίες αντικατάστασης. Ο δεύτερος τρόπος είναι βάσει των κερδών της εταιρείας με πολλαπλασιαστή, προκειμένου για ιδιωτικές εταιρείες, τον αριθμό
17. Με βάσει τους υπολογισμούς της ισχυρίστηκε ότι το κατώτερο ποσό θα ήταν Λ.Κ.170.000 με τη μέθοδο των αξιών αντικατάστασης. Με βάσει τη δεύτερη μέθοδο, αναφέρθηκε σε Λ.Κ.280.000 - Λ.Κ.300.
18. Στην αντεξέταση τής υποδείχθηκε ένα έγγραφο με τίτλο "A & A TOPHAROS CATERING LIMITED COMPANY VALUATIONS AS AT 31 DECEMBER 2002" (Τεκμήριο 27). Ανέφερε ότι είναι "το έγγραφο που έχει δουλέψει για να βγάλει την τιμή των Λ.Κ.300.000". Στην τελευταία σελίδα του φαίνεται ένας υπολογισμός κερδών ως ακολούθως: "Α&Α TOPHAROS CATERING LIMITED COMPANY VALUATIONS AS AT 31 DECEMBER 2002 ADJUSTED PROFIT CALCULATIONS 2002 £ 2001 £ 2000 £ 1999 £ Πωλήσεις Κόστος πωλήσεων 155.335 (56.170) 189.785 (68.797) 181.181 (65.406) 136.506 (50.155) Μεικτό κέρδος 99.165 120.988 115.775 86.351 Αλλα έσοδα εκμετάλλευσης Έξοδα διοίκησης 307 (102.368) 251 (111.019) 410 (97.391) 422 (90.366) (Ζημιά) /κέρδος εργασιών Χρηματοδοτικά έξοδα - καθαρά (2.896) (16.087) 10.220 (13.610) 18.794 (13.767) (3.593) (12.529) (Ζημιά) /κέρδος πριν τη φορολογία Φορολογία (18.983) (1.096) (3.390)

(3)5.027 (1.171) (16.122) Καθαρή ζημιά (20.079) (3.393) 3.856 (16.122) Πλέον / (μείον) - Αμοιβή συμβούλων Αποσβέσεις Επαγγελματικά δικαιώματα Τραπεζική τόκοι 18.000 9.889 700 16.087 15.000 9.774 4.200 13.610 15.000 9.430 600 13.767 15.000 9.152 12.529 Adjusted profit for valuation purposes 24.597 39.191 42.653 20.559 Adjusted profits summary: 1999 20.559 2000 42.653 2001 39.191 2002 24.597 127.000" Εξήγησε ότι για κάθε έτος υπάρχει λογιστική ζημιά στην οποία όμως πρόσθεσε στη συνέχεια τα διάφορα, ως άνω, ποσά (αμοιβή συμβούλων κτλ) με αποτέλεσμα να προκύπτει κέρδος. Με αυτό τον τρόπο τα συνολικά κέρδη για τα έτη 1999 - 2002 ανέρχονται σε Λ.Κ.127.000, ήτοι κατά μέσο όρο Λ.Κ.31.750 κατ΄ έτος. Στη συνέχεια πολλαπλασίασε το ποσό αυτό επί 12 χρόνια που εξέλαβε ως την υπολογιζόμενη διάρκεια εργασίας του Α. Τόφαρου, ηλικίας τότε 52 ετών, μέχρι την αφυπηρέτηση του και κατέληξε σε Λ.Κ.381.

1. Στο ποσό αυτό πρόσθεσε Λ.Κ.10.000 ως υπολογιζόμενα δικηγορικά έξοδα της παρούσας υπόθεσης και Λ.Κ.55.000 ως υπολογιζόμενες επιπρόσθετες χρεώσεις και επιβαρύνσεις σε παγοποιηθέντα δάνεια. Τελικά, πρόσθεσε και Λ.Κ.150.000 ως το υπολογιζόμενο προϊόν από πώληση της επιχείρησης μετά την αφυπηρέτηση και κατέληξε στο ποσό των Λ.Κ.596.000 ως τη συνολική απώλεια εισοδημάτων. Επί όλων αυτών των στοιχείων αντεξετάστηκε εκτεταμένα, πλην όμως, όπως θα φανεί κατωτέρω, αχρείαστα. Από πλευράς εναγομένων σχετική μαρτυρία έδωσε ο λογιστής - ελεγκτής κος Ανδρέας Τρίαρος. Αναφέρθηκε στους τρόπους υπολογισμού της αξίας μιας εταιρείας. Διαφώνησε με τους υπολογισμούς της κας Τσουρούλη. Ανέφερε ότι η αμοιβή των συμβούλων δεν θα έπρεπε να συνυπολογιστεί στα κέρδη. Για τις αποσβέσεις ανέφερε ότι θα έπρεπε μεν να προστεθούν στο κέρδος ή τη ζημιά, αλλά όχι οι τόκοι. Διαφώνησε επίσης με τον πολλαπλασιαστή
2. Χωρίς να έχει ενώπιον του τον ισολογισμό, που δεν κατατέθηκε από τους ενάγοντες, η δική του εκτίμηση με βάση το Τεκμήριο 27 είναι ότι η εταιρεία ήταν ζημιογόνα και χωρίς αξία στην αγορά.
3. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας και οι νομικές πτυχές 6.1 Εισαγωγική γενική παρατήρηση Η αντιδικία μεταξύ των διαδίκων είναι μακρά. Έχω ήδη αναφερθεί ότι εξαρχής οι σχέσεις τους δεν ήταν ομαλές. Ο κ. Τόφαρος ανέφερε ότι δεν πληρώνονταν τα ενοίκια γιατί οι εναγόμενοι τον ανταγωνίζονταν λειτουργώντας παράνομα άλλο εστιατόριο πίσω από το δικό του. Ανέφερε επίσης, ότι όταν άφησε απλήρωτα ενοίκια οι διευθυντές των εναγομένων δεν περιορίστηκαν σε νομικά μέτρα (βλ. επιστολές του δικηγόρου τους, Τεκμήρια 20 και 21) αλλά κατήλθαν σε απεργία πείνας έξω από το εστιατόριο. Παρεμπόδιζαν, είπε, τους πελάτες να εισέλθουν στο εστιατόριο, αφαιρούσαν τις σωλήνες των κλιματιστικών συσκευών και διέκοπταν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτή η ακραία εικόνα δεν αμφισβητήθηκε. Αντίθετα ο κ. Κκαράς επιβεβαίωσε ότι είχαν κατέλθει οικογενειακώς σε απεργία πείνας στο δρόμο μπροστά από το εστιατόριο. Από την άλλη υπενθυμίζεται ότι οι ενάγοντες με το Τεκμήριο 19 σε αντίδραση πασιφανώς στις πιέσεις των εναγομένων θυμήθηκαν κι αυτοί να καταγγείλουν τους εναγόμενους στον ΚΟΤ για άλλες παρανομίες τους αλλά και κάποια Λάουρα Κκαρά. Αυτά είναι ενδεικτικά της έντασης και έκτασης που έλαβε η μεταξύ τους αντιπαράθεση όπως αποκαλύπτεται και από το σύνολο άλλωστε της μαρτυρίας. Η ένταση αυτή θα πρέπει να συνεκτιμηθεί ως παράγοντας που θα έτεινε να προκαλέσει υπερβολές αλλά και αναλήθειες. Με την εισαγωγική αυτή παρατήρηση προχωρώ περαιτέρω. 6.2 Το ζήτημα της κατ΄ ισχυρισμό απάτης 6.2.1 Οι δηλώσεις κατά το χρόνο της σύμβασης Ο κ. Κκαράς αναφερόμενος στην επιστολή της Δημάρχου (Τεκμήριο 9) δήλωσε ανερυθρίαστα ότι "όταν πιάσεις ένα διάταγμα πρέπει να συμμορφώνεσαι με το Νόμο". Όμως το διάταγμα δεν το "έπιασε" τότε, αλλά στις 23.9.1991, όταν τούτο είχε εκδοθεί. Χωρίς να θυμηθεί να συμμορφωθεί για δέκα χρόνια έχοντας στο μεταξύ εκμισθώσει το εστιατόριο με την παρανομία. Είναι αυτή τη συμπεριφορά που αποδοκίμασε ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Μ. Πικής στην εν λόγω έφεση λέγοντας ότι οι εναγόμενοι αντί να συμμορφωθούν με τη διαταγή του δικαστηρίου, συνέχισαν να χρησιμοποιούν το υποστατικό το οποίο και ενοικίασαν στους ενάγοντες καρπούμενοι σημαντικά οφέλη από την παρανομία τους. Τώρα βέβαια ο κ. Κκαράς λέγει ότι είναι λόγω του Τεκμηρίου 9 που θυμήθηκε τελικά ότι έπρεπε να συμμορφωθεί. Του υποβλήθηκε ότι είναι ο ίδιος που προκάλεσε την αποστολή του Τεκμηρίου 9 για ν΄ αναγκάσει τους ενάγοντες να υπογράψουν νέα σύμβαση έξω από το καθεστώς του θέσμιου ενοικιαστή και απάντησε αρνητικά. Πάντως η αντικειμενική εικόνα δεν είναι "καθαρή". Δεν εξηγήθηκε το παράδοξο φαινόμενο να σταλεί το Τεκμήριο 9 μετά από δέκα χρόνια παρανομίας και μάλιστα με την ένδειξη "ΕΠΕΙΓΟΝ". Ποιο ήταν το επείγον για το Δήμο που ανεχόταν την παρανομία για δέκα χρόνια εκδίδοντας μάλιστα, μαζί με τον ΚΟΤ, άδειες λειτουργίας; (Βλ. Τεκμήριο 7). Όμως παρά ταύτα, δεν θα προχωρήσω σε συμπέρασμα ότι η εν λόγω υποβολή ευσταθεί, για ν΄ αποφύγω τον κίνδυνο εικασίας. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι από τη συμπεριφορά των εναγομένων προκύπτει με ασφάλεια ότι ουδόλως είχαν έγνοια για το διάταγμα και το νόμο. Η όλη εικόνα υποστηρίζει την εκδοχή του κ. Ασημάκη ότι καθόλου δεν είχε γίνει λόγος για πρόβλημα παρανομίας. Κατά το χρόνο της συμφωνίας οι εναγόμενοι ήθελαν να εκμισθώσουν το εστιατόριο και ο νόμος ή η παράβασή του δεν τους απασχολούσε. Γι΄ αυτό όχι μόνο δεν αποκάλυψαν την ύπαρξη της παράνομης προσθήκης και του διατάγματος κατεδάφισης αλλά συμφώνησαν ρητά ότι "οι χώροι του εστιατορίου είναι οι διαλαμβανόμενοι στα σχέδια της άδειας οικοδομής και στα εγκριθέντα σχέδια του ΚΟΤ" (παρ. 10, Τεκμήριο 2). Εν πάση περιπτώσει, ο κ. Ασημάκης δεν αντεξετάστηκε για τον ισχυρισμό του ότι ο κ. Κκαράς δεν τους είχε αναφέρει οποιοδήποτε πρόβλημα σε σχέση με το εστιατόριο. Οι ισχυρισμοί δε, του κ. Κκαρά ότι είχε ενημερώσει σχετικά τον κ. Θωμά δεν υποβλήθηκαν κατά την αντεξέταση του κ. Ασημάκη που μαζί με τον Θωμά είχαν υπογράψει τη συμφωνία. Αποτελεί απαραίτητο κανόνα πρακτικής αφενός ότι ο μάρτυρας πρέπει να αντεξετάζεται επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται και αφετέρου ότι κατά την αντεξέταση θα πρέπει να τίθεται στον μάρτυρα η υπόθεση που θα στηθεί από τον αντίδικο κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για να κληθεί μαρτυρία που να αντικρούει τον μάρτυρα (Frederickou Schools Co Ltd κ.ά. v. Acuac Inc.

(2002)1 Α.Α.Δ. 1527). Εν προκειμένω, όχι μόνο δεν αντεξετάστηκε ως άνω ο κ. Ασημάκης για τους δικούς του ισχυρισμούς αλλ' ούτε στον κ. Τόφαρο υποβλήθηκε ότι είχε γνώση όταν ανέλαβε το εστιατόριο. Ρωτήθηκε όχι υπό μορφή υποβολής, αλλά απλώς διερευνητικά: «Μήπως κ. Αντρέα από την αρχή γνώριζες ....» και αυτός απαντούσε αρνητικά. Πέραν τούτου, η παράνομη οικοδομή όπως ο ίδιος ο κ. Κκαράς την περιέγραψε αποτελούσε χώρο ή εν πάση περιπτώσει μέρος του ευρύτερου χώρου του εστιατορίου. Στη συμφωνία περιελήφθη η εν λόγω πρόνοια της παραγράφου 10, ότι «οι χώροι του εστιατορίου είναι οι διαλαμβανόμενοι στα σχέδια της άδειας οικοδομής και στα εγκριθέντα σχέδια του ΚΟΤ». Δεν μπορεί τώρα ο μάρτυρας να ισχυρίζεται, αντικρούοντας τα όσα καταγράφτηκαν ως ο όρος της συμφωνίας, ότι η άλλη πλευρά γνώριζε και δέχθηκε ότι υπήρχε χώρος του εστιατορίου που δεν διαλαμβανόταν στα σχέδια. Πρόκειται για εξωγενή, μη αποδεκτή μαρτυρία (Πόκουρου κ.ά. v. Κώστα

(1998)1 Α.Α.Δ. 1618). Με αυτά τα δεδομένα προχωρώ σε εξέταση της νομικής πτυχής της εκδοχής των εναγόντων περί απάτης στην οποία στήριξαν την απαίτηση τους, παρά την ύπαρξη του εν λόγω όρου στην παρ. 10 που θα μπορούσε ενδεχομένως να θεμελιώσει απαίτηση για παράβαση συμφωνίας. Ούτε έχουν επικαλεστεί τον όρο της παρ. 10 ως ρητή παράσταση αναληθούς γεγονότος ως αληθούς. ΄Εχω ήδη αναφερθεί ανωτέρω, στον τρόπο με τον οποίο οι ενάγοντες εξειδίκευσαν στην ΄Εκθεση Απαίτησης την κατ' ισχυρισμό απάτη. Τελικά δε, ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόντων αγορεύοντας, περιορίστηκε στη θέση περί απόκρυψης. Δέχθηκε ότι κατ' αρχήν η σιωπή δεν συνιστά απάτη[1]. Εισηγήθηκε όμως, ότι υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης δεν πρόκειται για απλή σιωπή αλλά για ενεργό απόκρυψη γεγονότων[2]. Στην αντιδιαστολή της «ενεργούς απόκρυψης» από την «απλή σιωπή» αναφέρθηκε ο Δικαστής Νικήτας στην υπόθεση Frederickou (ανωτέρω, σελ. 1548-1549) λέγοντας ότι αν αποδώσουμε στο επίθετο «ενεργός» την φυσική του σημασία η απόκρυψη για να είναι νομικά επιλήψιμη «πρέπει να εκδηλώνεται με συγκεκριμένη πράξη, συμπεριφορά ή στάση». Εν προκειμένω, η απόκρυψη της παρανομίας και του διατάγματος πρέπει να ιδωθούν σε συνάρτηση με την παράγραφο 10 της συμφωνίας. Από την στιγμή που οι ενάγοντες συμφώνησαν να περιληφθεί αυτή η πρόνοια, που μάλιστα ήταν πρωταρχικά στη δική τους σφαίρα γνώσης και η οποία μετέδιδε το μήνυμα ότι όλοι οι χώροι ήταν νόμιμοι, η απόκρυψη της παράνομα επιπρόσθετης καλύφης και του διατάγματος κατεδάφισης δεν συνιστούσε πλέον απλή σιωπή αλλά ενεργό απόκρυψη. 6.2.2 Η επίδραση της απόκρυψης Στοιχείο όμως της εξαπάτησης δεν είναι μόνο η παράσταση ή η ενεργός απόκρυψη. Θα πρέπει αυτά να έχουν επιδράσει στο μυαλό του αντισυμβαλλόμενου και να τον έχουν εξωθήσει στη σύναψη της σύμβασης (inducement). Αυτό το ζήτημα δεν έχει εγερθεί από τους εναγόμενους. Όμως η εξώθηση είναι συστατικό στοιχείο του αστικού αδικήματος της απάτης. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Chitty on Contracts, General Principles, 26η Έκδοση, παρ. 425, σελ. 282-283: "Inducement. It is essential if the misrepresentation is to have legal effect that is should have operated on the mind of the representee. It follows that if the misrepresentation did not affect the representee´s mind, because ... he was not influenced by it, or because he would have entered into the contract even had he known the true facts ...he has no remedy." Στο σύγγραμμα δε, Bullen & Leake & Jacob´s Precedents of Pleadings 13η Έκδοση, σελ. 425 η εξώθηση αναφέρεται μεταξύ των άλλων γεγονότων που θα πρέπει να στοιχειοθετηθούν, δηλαδή να δικογραφηθούν και να αποδειχθούν για να επιτύχει αγωγή για απάτη. Η νόηση της εταιρείας εκφράζεται μέσω των διευθυντών της. Εν προκειμένω, ο νυν διευθυντής της ενάγουσας εταιρείας κ. Τόφαρος αναφέρει σε γραπτή του δήλωση που κατέθεσε ως την κυρίως εξέτασή του ότι "εάν η ενάγουσα γνώριζε για την αληθινή εικόνα των πραγμάτων ... ουδέποτε θα προχωρούσα σαν διευθυντής της ενάγουσας με την ενοικίαση του εστιατορίου αλλά ούτε και εγώ θα προχωρούσα με την αγορά των μετοχών ...". Όμως κατά το χρόνο της συμφωνίας ο ίδιος δεν ήταν διευθυντής της εταιρείας. Συνεπώς, ο ισχυρισμός ότι ο ίδιος ως διευθυντής δεν θα προχωρούσε με την ενοικίαση του εστιατορίου δεν έχει νόημα. Παρά δε το ότι κλήθηκε ως μάρτυρας ο κ. Ασημάκης, διευθυντής κατά το χρόνο σύμβασης, ο ίδιος δεν ανέφερε οτιδήποτε για την επίδραση της απόκρυψης στην απόφαση της εταιρείας. Βέβαια όταν στοιχειοθετείται ότι έγινε ψευδής παράσταση που ήταν πιθανόν να εξωθήσει σε σύμβαση και ο αντισυμβαλλόμενος προχώρησε στη σύμβαση υφίσταται πραγματικό, όχι νομικό, τεκμήριο ότι ο αντισυμβαλλόμενος επηρεάστηκε από την παράσταση (Chitty ανωτέρω, σελ. 283). Θα μπορούσε έτσι να λεχθεί ότι, παρά τη μη αναφορά του κ. Ασημάκη στο ζήτημα, μπορεί να λειτουργήσει το τεκμήριο αυτό. Από την άλλη η νόηση της εταιρείας είναι λογικό να αξιολογηθεί μέσα από το σύνολο των ενεργειών της που τείνουν να καταδείξουν, έστω και εκ των υστέρων, τη νοητική της στάση κατά τον ουσιώδη χρόνο. Έτσι το ερώτημα που τίθεται είναι το κατά πόσο η εταιρεία με τον τρόπο που αντιμετώπιζε η ίδια τα θέματα νομιμότητας του υποστατικού, θα είχε αποφύγει την ενοικίαση. Οι σχετικές ενέργειες της εταιρείας είναι ζήτημα που κατέστη επίδικο, εφόσον στην υπεράσπιση οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι "οι ενάγοντες έκαμαν παράνομες επεκτάσεις ή και οικοδομές οι ίδιοι στο εστιατόριο" (παρ. 6), κάτι που οι ίδιοι αρνούνται (παρ. 5 Απάντησης). Στη μαρτυρία του ο κ. Τόφαρος ανέφερε αρχικά ότι έκαμε διακόσμηση του εστιατορίου. Μετά ρωτήθηκε αν προέβη σε προσθήκη και ειδικά σε προσθήκη μιας "αποθηκούδας" και απάντησε ότι χάλασε ένα ενδιάμεσο τοίχο στην κουζίνα και τη μεγάλωσε. Ακολούθως ανέφερε ότι έκαμαν πολλές αλλαγές ως λ.χ. επένδυση όλου του εστιατορίου με ξύλο, αλλά όχι οικοδομικές. Δέχθηκε στη συνέχεια ότι έκαμαν μια ξύλινη κατασκευή - αποθήκη και τίποτε άλλο, την οποία όμως χαρακτήρισε ως μέρος της διακόσμησης. Κατέθεσε δε ως Τεκμήριο 24 ένα σχέδιο - κάτοψη του εστιατορίου όπου φαίνεται η αποθήκη και όπου σημείωσε τη θέση που ήταν ο τοίχος που κατεδάφισαν στην κουζίνα. Στη συνέχεια ανέφερε ότι έξω από το χώρο της αποθήκης κατασκεύασαν μια καλύφη με τσίγκους και κατέθεσε ένα δεύτερο σχέδιο - κάτοψη (Τεκμήριο 25) με τις αναφερόμενες προσθήκες. Εκεί, εκτός από την αρχικά αναφερθείσα αποθήκη φαίνεται μια άλλη προσθήκη και ένα αποχωρητήριο δίπλα από την κουζίνα. Για την προσθήκη αυτή δεν χρειάστηκε, είπε, να κτίσουν τοίχο γιατί περιβαλλόταν από άλλες υφιστάμενες κατασκευές και "τέλια". Έτσι άφησε να νοηθεί ότι επρόκειτο για στέγαση ενός χώρου με μια πόρτα "τέλενη", όπως είπε. Στο χώρο αυτό τοποθετούσαν, συνέχισε, άδεια κιβώτια και υπήρχε παγομηχανή, ψυγείο και ένα τραπέζι όπου καθόταν ο μάγειρας με τον "πιατά". Όταν δε σχόλαναν, κλείδωναν το χώρο. Μετά υπέδειξε στο Τεκμήριο 25 μια άλλη "αποθηκούα" που είχαν μετατρέψει σε αποδυτήρια προσωπικού τοποθετώντας πόρτα δίπλα από το προαναφερθέν αποχωρητήριο το οποίο ήταν μια σιδεροκατασκευή με λαμαρίνες. Χαρακτηριστική της έκτασης των ανακαινίσεων που έγιναν είναι η αναφορά, ως άνω, της κας Χρύσως Τσουρούλη (Μ.Ε.3), ότι για τα πάγια έξοδα εξοπλισμού του εστιατορίου, περιλαμβανομένης επένδυσης με ξύλο, πληρώθηκε ποσό Λ.Κ.105.914 και για κτηριακές προσθήκες Λ.Κ.40.586. Σε σχέση με το τελευταίο αυτό κονδύλι κατέθεσε αναλυτική κατάσταση δαπανών ως Τεκμήριο 29. Για να καταδείξει την ποιότητα του εστιατορίου κατέθεσε έξι φωτογραφίες που απεικονίζουν μια πλήρη και συγκροτημένη κατασκευή και ένα εστιατόριο επιπέδου. Η ίδια αναφέρθηκε σε "class restaurant". Υπενθυμίζεται τώρα εδώ ότι το διάταγμα κατεδάφισης αφορούσε μια "καλύφη την οποία έκλεισαν με τζαμαρίες". Αυτό δεν αμφισβητείται, αντίθετα αποτέλεσε κοινό τόπο. Ο κ. Τόφαρος αναφέρει στην γραπτή του δήλωση (κυρίως εξέταση) ότι επρόκειτο για μια επέκταση του εστιατορίου με ευτελή υλικά. Ποια σχέση έχει εκείνη η κατασκευή με την κατασκευή που περιέγραψαν και παρουσίασαν οι μάρτυρες των εναγομένων για την οποία δαπανήθηκαν μόνο για κτηριακές προσθήκες Λ.Κ.40.000; Είναι φανερό ότι οι ενάγοντες, όπως είναι η δική τους θέση, προχώρησαν σε ριζικές μετατροπές και δημιούργησαν ένα νέο, κατ΄ ουσίαν, εστιατόριο. Έχοντας δε υπόψη την έννοια της "οικοδομής" και της "μετατροπής" στο άρθρο 2 του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96, όπως εξηγήθηκε νομολογιακά (Mayor e.t.c. of Nicosia v. Keravnos 20 CLR (II) 51, District Officer Limassol v. Nicolaou

(1980)2 CLR 100, Municipality of Nicosia v. Solomonides

(1984)2 CLR, 451), αναμφίβολα τα όσα ή πλείστα όσα ανέφερε ο κ. Τόφαρος συνιστούν μετατροπές ή οικοδομές για τις οποίες απαιτείτο άδεια δυνάμει του Άρθρου 3 (β) του Κεφ.

1. Ο κ. Κκαράς, ανέφερε, χωρίς να αντεξεταστεί, ότι για όλα όσα έκαμαν οι εναγόμενοι δεν έλαβαν άδεια οικοδομής. Ο κ. Τόφαρος δε, όχι μόνο δεν επικαλέστηκε τη νομιμότητα τους αλλά αναφερόμενος στα Τεκμήρια 24 και 25 είπε ότι έγιναν για να καταδειχθούν "ποια είναι τα παράνομα". Άλλωστε δεν θα μπορούσε με την προϋφιστάμενη παρανομία και το διάταγμα κατεδάφισης να δοθεί άδεια οικοδομής. Είναι φανερό από την όλη στάση των εναγόντων από τη στιγμή που έλαβαν την κατοχή ότι, όπως και οι εναγόμενοι, ποτέ δεν είχαν κατά νου τη νομιμότητα ή τους κινδύνους από τη παρανομία αλλά τις επιχειρήσεις τους. Το νόμο και αυτοί το θυμήθηκαν όψιμα για να καταγγείλουν, ως άνω, τους εναγόμενους και τη Λάουρα Κκαρά στον ΚΟΤ, ενώ οι ίδιοι συνέχιζαν εν γνώσει τους πλέον την παρανομία και μετά την παρέλευση της προθεσμίας που είχε θέσει το Ανώτατο Δικαστήριο. Η παραπάνω διαπίστωση συνάδει με το γενικό κλίμα στην περιοχή όπως, ως κοινός τόπος, ανακύπτει από τη μαρτυρία. Απ΄ όσα και οι δύο πλευρές ανέφεραν αλλά και από την όλη συμπεριφορά του Δήμου όπως προκύπτει σε σχέση με το Τεκμήριο 9 δεν φαίνεται να απασχολούν ιδιαίτερα τα ζητήματα νομιμότητας ή παρανομίας τους επιχειρηματίες της περιοχής ή ακόμα και τον Δήμο. Ως εκ των άνω, παρά την ύπαρξη του εν λόγω γενικού τεκμηρίου, από τις περιστάσεις της υπόθεσης είναι φανερό ότι η απόφαση των εναγόντων να συνάψουν την επίδικη σύμβαση δεν σχετίζεται με την απόκρυψη. Αυτή η διαπίστωση από μόνη της αρκεί για να αποτύχει η απαίτηση. Θα προχωρήσω όμως σε περαιτέρω εξέταση της υπόθεσης για το ενδεχόμενο κατ΄ έφεση ανατροπής της εν λόγω διαπίστωσης. Πριν εγκαταλείψω το κεφάλαιο αυτό πρέπει να λεχθεί περαιτέρω ότι η σχετική προαναφερθείσα μαρτυρία του κ. Τόφαρου ήταν χαρακτηριστική του δισταγμού του όταν αντελήφθη τη συγκεκριμένη πορεία της αντεξέτασης. Ξεκίνησε από τη διακόσμηση και όταν ρωτήθηκε έστω και για μια "αποθηκούδα" απέφυγε αρχικά ν΄ απαντήσει επί τούτου και αναφέρθηκε στην κατεδάφιση του τοίχου. Μετά είναι που μίλησε για αποθήκη, όταν ξαναρωτήθηκε, συμπληρώνοντας όμως ότι επρόκειτο για "μέρος της διακόσμησης", θέση καθόλου πειστική. Και ενώ αρχίσαμε με τη διακόσμηση και συνεχίσαμε με την αποθήκη που ήταν όμως "μέρος της διακόσμησης" "και τίποτε άλλο", καταλήξαμε στο Τεκμήριο 25 και στη μαρτυρία για δαπάνη Λ.Κ.40.000 και πλέον για εργασίες που η ίδια η πλευρά των εναγόντων περιγράφει ως "προσθήκες κτιρίων". 6.3 Το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας Ως άνω οι εναγόμενοι εισηγούνται ότι δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της απάτης και των κατ΄ ισχυρισμό συνεπειών. Αρχίζοντας με το Τεκμήριο 15 παρατηρώ ότι όντως δεν έχει στοιχειοθετηθεί με μαρτυρία η θέση ότι όσα εκεί αναφέρονται προκύπτουν από την "κατεδάφιση όλων των βοηθητικών χώρων" όπως είναι η τελική εισήγηση των εναγόντων. Δεν έχει στοιχειοθετηθεί σύνδεση του Τεκμηρίου 15 με τον αρχικά, κατά την ενοικίαση, παράνομο χώρο. Μάλιστα το Τεκμήριο 15 αναφέρεται σε προϋποθέσεις και υποχρεώσεις που ανέκυψαν χρόνια μετά την ενοικίαση με τη θέσπιση των εκεί αναφερόμενων Κανονισμών του
2. Πρόκειται για τους περί Υγιεινής και του Επισήμου Ελέγχου των Τροφίμων κανονισμούς του 2002 που εκδόθηκαν με σκοπό την εναρμόνιση με οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Ε.Ε Παρ. ΙΙΙ παρ. Ι, Αρ. 3575, ημερ. 11.2.2002, Κ.Δ.Π. 79/02). Το Τεκμήριο 16, εξίσου δεν συνδέεται με τον αρχικά παράνομο χώρο αλλά αναφέρεται σε "αποθηκευτικούς χώρους και χώρους προσωπικού". Αυτά όμως είναι κατασκευές που έκαμαν οι ενάγοντες μετά. Τελικά, στην πραγματικότητα εκείνο που οι ενάγοντες κατεδάφισαν δεν ήταν απλώς η παλιά επέκταση με τα ευτελή υλικά και την τζαμαρία, αλλά οι δικές τους ριζικές μετατροπές. Ο δε ΚΟΤ που για χρόνια εξέδιδε άδειες λειτουργίας για το παράνομο υποστατικό, παρουσιάζεται με το Τεκμήριο 16 να ανακαλεί την άδεια λειτουργίας του εστιατορίου μετά που τούτο "έπαυσε οριστικά να λειτουργεί". Ποια η σκοπιμότητα της ανάκλησης της άδειας λειτουργίας για μια λειτουργία που έπαυσε οριστικά; Και γιατί τώρα η νομιμότητα; Παρά τα ερωτήματα αυτά, όπως και στην περίπτωση του Δήμου και του Τεκμηρίου 9, έτσι κι εδώ δεν θα προβώ σε συμπέρασμα περί αλλότριου σκοπού. Όμως το δικαστήριο ούτως ή άλλως δεν δεσμεύεται από τον ισχυρισμό του ΚΟΤ, που ταυτίζεται με τον ισχυρισμό των εναγόντων, ότι το κέντρο έπαυσε να λειτουργεί λόγω των "αρκετών κτιριακών αλλαγών". Η δεύτερη πτυχή αφορά, ως άνω, τους ισχυρισμούς για μείωση της χωρητικότητας σε τέτοιο βαθμό ώστε πρακτικά να μην είναι δυνατή η λειτουργία του εστιατορίου. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγομένων έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι ο κ. Εγγλέζου δεν κλήθηκε για αντεξέταση. Η δήλωση του κ. Εγγλέζου έγινε δεκτή δυνάμει του άρθρου 24 του περί Απόδειξης Νόμου, Κεφ. 9 σύμφωνα με το οποίο μια εξ ακοής μαρτυρία δεν αποκλείεται απλώς και μόνο διότι είναι εξ ακοής. Κατά την αξιολόγηση όμως της βαρύτητας που θα προσδοθεί, το πρώτο κριτήριο που θέτει ο Νόμος [Άρθρο 27

(2)(α)] είναι το "κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό ο διάδικος που έχει προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση". Γι΄ αυτό το ζήτημα οι εναγόμενοι δεν έδωσαν καμιά εξήγηση και υπ΄ αυτές τις περιστάσεις δεν θα ήταν δίκαιο να δοθεί βαρύτητα στη δήλωση επειδή η άλλη πλευρά δεν κάλεσε το πρόσωπο που την έκαμε για αντεξέταση. Με αυτή τη διευκρίνιση προχωρώ στην αξιολόγηση της υπόλοιπης σχετικής μαρτυρίας. Ως προς τους ισχυρισμούς του κ. Τόφαρου για τη μη λειτουργικότητα του ακάλυπτου, μετά την κατεδάφιση, χώρου στην αρχή αυτός ισχυρίστηκε ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τον ανοικτό χώρο "διότι είναι σε τέτοιο σημείο που φυσά πολλής αέρας ... και επίσης είναι κοντά στο δρόμο που περνούν τ΄ αυτοκίνητα, τελείως κοντά, και δεν θέλει κανένας να κάτσει και είναι και τεράστια η ζέστη έξω". Δοκίμασε είπε να δουλέψει δύο - τρεις μήνες αφαιρώντας τις τζαμαρίες και δεν τα κατάφερε οπότε τις έβαλε πίσω και τοποθέτησε κλιματιστικά. Στη συνέχεια όμως, του υποδείχθηκε και το δέχθηκε ότι τα πλείστα εστιατόρια στον Πρωταρά και την Αγία Νάπα κατά μήκος του δρόμου έχουν ανοικτούς χώρους εστίασης. Συμπλήρωσε λέγοντας "τι σχέση έχει το ένα με το άλλο; Έχουν. Εγώ δεν ήθελα να δουλέψω με ανοικτό χώρο." Άρα το ζήτημα δεν αφορά μια αντικειμενική αδυναμία λειτουργίας ως εκ της κατεδάφισης όπως είναι η ουσία της εκδοχής των εναγόντων. Πέραν τούτου, οι ενάγοντες δεν ενοικίασαν ένα εστιατόριο όπως αυτό που "ήθελε να δουλέψει" ο κ. Τόφαρος. Ο κ. Κκαράς ενώ από τη μια έλεγε ότι "το καλύφι" με τις τζαμαρίες το χρησιμοποιούσαν για να τοποθετηθούν τα πράγματα τους όταν έκλειναν και ότι δεν χρησιμοποιούσαν τη τζαμαρία ως χώρο εστίασης, από την άλλη ερωτούμενος πού έβαζε τον κόσμο το μεσημέρι του καλοκαιριού απάντησε "Σας είπα. Έκαμα καλύφι." Άρα η τζαμαρία ή η "καλύφη" χρησιμοποιείτο κατά το χρόνο της ενοικίασης και ως χώρος εστίασης. Αυτό όμως δεν έχει σχέση με τα όσα τώρα αναφέρει ο κ. Τόφαρος. Οι ενάγοντες δεν ενοικίασαν ένα αποκλειστικά κλειστό εστιατόριο με κλιματισμό, κάτι που οι ίδιοι τοποθέτησαν, ούτε τους έγινε καμιά τέτοια παράσταση. Ενοικίασαν ένα εστιατόριο με μια επιπρόσθετη "καλύφη" με ευτελή υλικά και τζαμαρίες που μπορούσαν να αφαιρεθούν και να ξανατοποθετηθούν. Για το στεγασμένο χώρο έχω να πω τελικά τα εξής: Ο εξαρχής υποδειχθείς κίνδυνος για υπερβολές και αναλήθειες έχει ήδη επιβεβαιωθεί μέσα από τη φανερή προσπάθεια των εναγόντων να προωθήσουν την εκδοχή τους πάση θυσία, χωρίς συσχετισμό με τα όσα οι ίδιοι επικαλούνται ως λόγους που οδήγησαν στο κλείσιμο του εστιατορίου. Η θέση τώρα ειδικότερα ότι ένα εστιατόριο που κατά τον κ. Τόφαρο είναι 175 τ.μ. μπορεί να φιλοξενήσει 14 μόνο άτομα δεν είναι καθόλου πειστική. Ο αρχιτέκτονας κ. Μ. Μαλτέζος είχε αναλάβει την ανακαίνιση του όλου συγκροτήματος και του εστιατορίου. Το 2004 είχε ετοιμάσει γι΄ αυτό το σκοπό ένα σχέδιο του χώρου εστίασης που είχε απομείνει μετά την κατεδάφιση στο οποίο απεικονίζονται υποθετικές θέσεις τραπεζιών και καρέκλων (Τεκμήριο 35). Απεικονίζονται 22 τραπέζια και καρέκλες για 88 άτομα. Αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι αν θα επρόκειτο κατά κύριο λόγο για steakhouse με τους αναγκαίους χώρους για τη διακίνηση των τραπεζιών (2 μ. Χ 1 μ.) για ετοιμασία flambé steak και για βοηθητικά έπιπλα στον τοίχο, η διάταξη που σχεδίασε δεν θα προσφέρετο. Αντεξετάστηκε περαιτέρω, αλλά όπως υποδείχθηκε από το Δικαστήριο ο μάρτυρας δεν προσήλθε ως ειδικός για εστιατόρια αλλά ως αρχιτέκτονας για να πει ότι αν τα τραπέζια τοποθετούνται όπως φαίνονται στο Τεκμήριο 35 θα μπορούσαν να φιλοξενηθούν 88 άτομα. Έστω ότι για το συγκεκριμένο τύπο εστιατορίου δεν θα μπορούσαν να χωρέσουν 88 πελάτες. Πώς όμως εξηγείται η θέση του κ. Τόφαρου για 14 άτομα και σε έκτακτη ανάγκη για 18 - 20 άτομα σε ένα χώρο που σε στενή, έστω, διάταξη μπορεί να χωρέσει 88 άτομα; Αυτή η θέση δεν υιοθετήθηκε ούτε από το δικηγόρο του ο οποίος υπέβαλε στον κ. Μαλτέζο ότι ο χώρος για τη συγκεκριμένη χρήση ήταν για 30 άτομα. Άλλωστε και πάλι, η τέτοια χρήση του εστιατορίου δεν συνδέεται ούτε με τα συμφωνηθέντα ούτε με τα ζητήματα που έχουν σχέση με την απάτη. Ως εκ των άνω, οι ενάγοντες απέτυχαν να στοιχειοθετήσουν αιτιώδη σχέση μεταξύ της απόκρυψης της παρανομίας από τους εναγόμενους και της εγκατάλειψης του εστιατορίου από τους ίδιους. 6.4 Το ζήτημα των αποζημιώσεων Η ανωτέρω διαπίστωση περί έλλειψης αιτιώδους συνάφειας καλύπτει συνεπακόλουθα και το θέμα των αποζημιώσεων. Εν πάση περιπτώσει, θα προχωρήσω σε περαιτέρω εξέταση για κάθε ενδεχόμενο. Η μαρτυρία επί του ζητήματος αυτού ήταν μακρά και, όπως ήδη αναφέρθηκε, ιδιαίτερα εκτεταμένη ήταν η αντεξέταση της κας Σταυρούλλη. Στο τέλος όμως δεν δόθηκε σημασία στη νομική πτυχή που όπως θα φανεί είναι καθοριστική. 6.4.1. Το μέτρο των αποζημιώσεων συνεπεία δόλου Ως άνω, η απαίτηση στηρίζεται σε δόλο. Ο σκοπός των αποζημιώσεων συνεπεία δόλου, που καθορίζει και το αντίστοιχο μέτρο, δεν είναι να τεθεί ο ενάγοντας στη θέση που θα βρισκόταν αν η παράσταση ήταν αληθινή, αλλά στη θέση που θα βρισκόταν αν δεν γινόταν καθόλου η παράσταση. Ενώ ο σκοπός των αποζημιώσεων από παράβαση σύμβασης είναι να τεθεί ο ενάγοντας στη θέση που θα βρισκόταν αν εκπληρωνόταν η υπόσχεση του άλλου. [Doyle v. Olby (Ironmongers) Ltd and others [1969] 2 All ER 119 (C.A.) Smith Kline & French Laboratories Ltd v. Long [1988] 3 All ER 887 (C.A.) Downs and another v. Chappell and another [1996] 3 All ER 344, (C.A.), Clef Aquitaine Sarl v. Laporte Materials (Barrow) Ltd [2000] 3 All ER 493 (C.A.)]. Η πρακτική συνέπεια είναι ότι ο ενάγοντας για απάτη δεν μπορεί να αποζημιωθεί για την "απώλεια της συμφωνίας" (loss of bargain) ή για την απώλεια κερδών από το αντικείμενο της συναλλαγής, απώλειες που αντικατοπτρίζουν το μέτρο αποζημίωσης από παράβαση σύμβασης. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 15η Έκδοση, Παρ. 1732 "At the start, principle dictates that there can be no recovery either for loss of bargain or loss of profits through the use of property or services contracted for, since these losses represent the contractual measure of damages and not the tortious, which aims at restoring the status quo ante.". Αναγνωρίζεται βέβαια η δυνατότητα αποζημίωσης για δαπάνες αλλά και για επακόλουθες απώλειες που προκύπτουν άμεσα από την απάτη, έστω κι αν δεν ήταν προβλεπτές, νοουμένου ότι δεν είναι απομακρυσμένες (Doyle v. Olby, ανωτ.). Αυτό όμως υπό την έννοια της αποκατάστασης του ενάγοντα στη θέση που θα ήταν αν δεν γινόταν η απάτη και η συναλλαγή στην οποία η απάτη τον οδήγησε. Τέτοια παραδείγματα δίδονται στο σύγγραμμα του A. S. Burrows, Remedies for Torts and Breach of Contract, σελ. 153, 154. Ως παράδειγμα αποζημίωσης για τις δαπάνες δίδεται η υπόθεση Richardson v. Sylvester

(1873)LR 9 QB 34 στην οποία ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε έξοδα για επιθεώρηση και εκτίμηση της περιουσίας την οποία ο εναγόμενος πρόσφερε για ενοικίαση χωρίς όμως να είχε τέτοιο δικαίωμα. Ως παράδειγμα αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη, με σημείωση ότι πολύ λίγα τέτοια παραδείγματα παρέχονται από τη νομολογία, δίδεται η υπόθεση Burrows v. Rhodes [1899] 1 QB 816 στην οποία ο ενάγοντας μετά από ψευδείς παραστάσεις για το σκοπό και τη νομιμότητα μιας στρατιωτικής επιχείρησης έλαβε μέρος σε ιδιωτικό στρατό. Αποφασίστηκε ότι μπορούσε να αποζημιωθεί για την απώλεια των εισοδημάτων που υπέστη λαμβάνοντας μέρος στην επιχείρηση. Ενώ εν προκειμένω, οι ζητούμενες αποζημιώσεις για τα μελλοντικά κέρδη δεν εμπίπτουν στα πλαίσια που καθορίζει η βάση της αγωγής. Το ίδιο ισχύει και για την κατ΄ ισχυρισμό απώλεια σε σχέση με την ενδεχόμενη "πώληση του εστιατορίου" όταν "οι διευθυντές της εταιρείας θα σταματούσαν να εργάζονται". Οι δε ζητούμενες αποζημιώσεις για τις δαπάνες που έγιναν για το πάγιο ενεργητικό και τα έξοδα συντήρησης, ζητούνται ως τέτοιες χωρίς να υπολογιστεί το όφελος που οι ενάγοντες έλαβαν από τις δαπάνες αυτές όπως θα έπρεπε. Στην υπόθεση Doyle ο Lord Denning MR είχε πει αναφερόμενος στον ενάγοντα ότι "He is entitled to damages for all this loss, subject, of course, to giving credit for any benefit that he has received." Για τους παραπάνω νομικούς λόγους οι απαιτήσεις των εναγόντων είτε δεν βρίσκουν έρεισμα στο νόμο είτε δεν έχουν στοιχειοθετηθεί με τον τρόπο που θα έπρεπε. 6.4.2. Η μαρτυρία Σταυρούλλη και Τρίαρου Εν πάση περιπτώσει, η μαρτυρία της κας Σταυρούλλη γενικά δεν ήταν η συγκροτημένη και σαφής μαρτυρία εμπειρογνώμονα που να δίδει την απαιτούμενη βοήθεια στο δικαστήριο για να κρίνει. Την ενέργειά της να προσθέσει στις ζημιές την αμοιβή των διευθυντών την εξήγησε λέγοντας ότι οι διευθυντές και οι μέτοχοι ήταν τα ίδια πρόσωπα και "μπορούσε να πάνε να δουλέψουν αλλού και αντί 18.000 να παίρνουν 6.000". Όμως, όπως ανέφερε ο κ. Τρίαρος και είναι αυτονόητο, αν οι μέτοχοι εργάζονταν αλλού, τότε θα έπρεπε να εργοδοτηθούν άλλα άτομα. Όπως περαιτέρω ανέφερε, στα πλαίσια αξιολόγησης της αξίας της εταιρείας θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη ακόμα και οι υπηρεσίες τις οποίες ελάμβανε η εταιρεία και δεν επλήρωνε, αν αυτή ήταν η περίπτωση. Αυτό είναι ορθό. Άλλωστε αν θα ήταν επιτρεπτή η απόδοση αποζημίωσης γι΄ αυτό το κονδύλι, δικαιούχοι θα ήταν το ζεύγος Τόφαρου και όχι η εταιρεία όπως το αναγνώρισε και η κα Σταυρούλλη αναφερόμενη σε "απώλεια εισοδημάτων της οικογένειας Άννας και Αντρέα Τόφαρου", "οι οποίοι έχασαν και οι δύο ως οικογένεια την εργασία τους". Αλλά ανεξάρτητα από αυτό, τίθεται και θέμα δημόσιας τάξης. Η κα Σταυρούλλη ανέφερε ότι "όταν ετοιμάζεις τους λογαριασμούς αφαιράς ένα ποσό το οποίο βολεύει φορολογικά να αφαιρεθεί ως αμοιβή των συμβούλων από την εταιρεία" και στη συνέχεια απάντησε καταφατικά στην εξής ερώτηση: "Δηλαδή και το ποσό αυτό καθορίστηκε από τους διοικητικούς συμβούλους σαν μισθός τους από την εταιρεία μετά από συμβουλή δική σας γιατί έτσι τους βόλευε φορολογικά και τους ίδιους και την εταιρεία;" Στην υπόθεση Ορφανίδου v. Ορφανίδη

(2001)1 Α.Α.Δ. 1889 αποφασίστηκε ότι πρόσωπο που υποβάλλει ψευδή φορολογική δήλωση με αποτέλεσμα την καταδολίευση των δημοσίων προσόδων δεν μπορεί σε μεταγενέστερη δικαστική διαδικασία να προβάλει ισχυρισμούς αντίθετους προς τη φορολογική του δήλωση με σκοπό, πάλιν, την αποκόμιση οφέλους. Εν προκειμένω, έστω και αν δεν έχει στοιχειοθετηθεί ότι πρόκειται για ψευδή φορολογική δήλωση υπό την παραπάνω έννοια, θεωρώ, επί της ίδιας αρχής ή τουλάχιστον αναλογικά, ανεπίτρεπτο μια εταιρεία να παρουσιάζει στο φόρο, επειδή τη βολεύει φορολογικά ότι έχει ζημία και ακολούθως, επειδή τη βολεύει για να πετύχει αποζημιώσεις, να παρουσιάζεται στο δικαστήριο ως κερδοφόρα. Για την απαίτηση σε σχέση με την μελλοντική πώληση του εστιατορίου η μαρτυρία της κας Σταυρούλλη ήταν ασαφής και πολύ γενικόλογη. Επρόκειτο για μια αυθαίρετη προβολή σε χρονικό ορίζοντα δωδεκαετίας και όχι για συγκεκριμένη εκτίμηση. Περιπλέον σημειώνεται ότι το εστιατόριο δεν ανήκει στους ενάγοντες. Άρα η σχετική τους αναφορά έχει την έννοια της πώλησης της επιχείρησης και άρα των μετοχών της εταιρείας οι οποίες όμως, όπως σημειώνει στην αγόρευσή του και ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγομένων, δεν ανήκουν στην εταιρεία αλλά στους μετόχους της που δεν είναι ενάγοντες. Παρόμοιο πρόβλημα εντοπίζεται και στην απαίτηση για τις Λ.Κ.48.

1. Το ποσό αυτό δεν πληρώθηκε από την ενάγουσα η οποία τώρα το απαιτεί αλλά από το ζεύγος Τόφαρου. Περιπλέον, το μέτρο αποζημίωσης θα ήταν η τιμή αγοράς μείον την πραγματική αξία των μετοχών κατά το χρόνο της απόκτησης (McGregor, ανωτ. παρ. 1724). Εν προκειμένω, οι ενάγοντες δεν ισχυρίστηκαν ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο οι μετοχές είχαν μηδενική αξία ώστε να δικαιούνται το πλήρες ποσό και εν πάση περιπτώσει θα έπρεπε και πάλι να πιστώσουν τους εναγόμενους με το όφελος που στο μεταξύ απέκτησαν από την ιδιοκτησία των μετοχών. Αλλά και ως προς το ζήτημα των τόκων ελέγχεται η μαρτυρία της κας Σταυρούλλη. Ως άνω, πρόσθεσε τους τόκους πίσω στη ζημία και η εξήγηση που έδωσε ήταν ότι "δεν γνωρίζαμε αν το άτομο που θα αγόραζε τις μετοχές της εταιρείας θα τις αγόραζε με μετρητά ή θα έκαμνε δάνεια". Όμως ο κ. Τρίαρος εξήγησε ότι αυτό δεν έπρεπε να γίνει επειδή επρόκειτο για τόκους που πληρώνονταν σε δάνεια τα οποία ήταν επενδυτικά. Αφορούσαν κεφάλαια που επενδύθηκαν στην επιχείρηση για να φέρουν εισόδημα. Εφόσον, εξήγησε πειστικά, προστίθεται η απόσβεση πίσω στις ζημίες, δεν θα έπρεπε να είχαν προστεθεί και οι τόκοι για τα δάνεια τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για αγορά των μηχανημάτων και του εξοπλισμού. Είναι και το ζήτημα του πολλαπλασιαστή. Η ίδια ανέφερε, ως άνω, ότι ως πολλαπλασιαστής για να υπολογιστεί η αξία μιας εταιρείας με βάση τα κέρδη είναι ο αριθμός
2. Στη συνέχεια όμως, χωρίς να εξηγήσει, πολλαπλασίασε το μέσο όρο των κερδών με τον αριθμό
3. Για τη μέθοδο πολλαπλασιασμού με το 5 αναφέρθηκε κι ο κ. Τρίαρος. Για να υποδείξει στη συνέχεια ορθά, ότι τα χρόνια μέχρι την αφυπηρέτηση του ιδιοκτήτη δεν έχουν καμιά σχέση με τον πολλαπλασιαστή που θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί. Άλλωστε, η χρήση του πολλαπλασιαστή 12 είναι ούτως ή άλλως αυθαίρετη εφόσον ελήφθη ως δεδομένη η συνέχιση της εργασίας μέχρι την αφυπηρέτηση χωρίς να ληφθούν υπόψη άλλοι παράγοντες όπως θα έπρεπε.
4. Το ζήτημα των εξόδων Η αγωγή για όλους τους παραπάνω λόγους θ΄ απορριφθεί. Ο κανόνας είναι ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα. Όμως οι εναγόμενοι δεν είπαν στο δικαστήριο την αλήθεια σε σχέση με ένα σημαντικό επίδικο θέμα, το θέμα των δηλώσεων κατά το χρόνο της σύμβασης. Ό,τι τους ενδιέφερε και πάλιν, σε μια μακρόχρονη διαφορά χαρακτηριστικό γνώρισμα της οποίας ήταν ότι καρπώθηκαν, κατά το Ανώτατο Δικαστήριο, σημαντικά οφέλη από την παρανομία τους, ήταν οι ιδιοτελείς σκοποί τους. Η αρνητική αξιολόγηση της αξιοπιστίας επιτυχόντα διάδικου αποτελεί παράγοντα που μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου αναφορικά με τα έξοδα (Φιλίππου v. Φιλίππου

(1990)1 Α.Α.Δ. 890, Baylis Baxter Ltd v. Sabath [1958] 2 All ER 209). Υπó τις περιστάσεις δεν θα δοθεί διαταγή για τα έξοδα. Η αγωγή απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. (Υπ.) ................................... Τ. Θ. Οικονόμου, Π.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Άρθρο 17

(2)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149 [2] ΄Αρθρο 19

(1)(β) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο