Χαράλαμπου Πετεβίνου ν. Λοΐζου Αχά κ.α., Αρ. Αγωγής: 2462/2004, 31 Μαρτίου, 2010

(1990)1 ΑΑΔ σελ. 35). Ήταν η εκδοχή του Ενάγοντα όπως προκύπτει από τη δοθείσα μαρτυρία ότι στις 20.1.2004 και περί ώρα 7:30 π.μ., ενώ οδηγούσε νόμιμα και κανονικά τη μοτοσικλέτα του με αρ. εγγραφής ΚΕΕ179, κατά μήκος του δρόμου Ανθούπολης-Παλαιχωρίου, με κατεύθυνση το Παλαιχώρι και ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε, εξ αντιθέτου, το φορτηγό με αρ. εγγραφής ΕΧΤ329 ιδιοκτησία των Εναγομένων 2, ο εξωτερικός δεξιός πίσω τροχός του φορτηγού επεκόπηκε και απεσπάσθηκε από το φορτηγό, με αποτέλεσμα να κυλήσει ανεξέλεγκτα στο δρόμο, να εισέλθει στη νόμιμη και κανονική πορεία του Ενάγοντα, να την αποκόψει και να επιπέσει επί της μοτοσικλέτας του, με αποτέλεσμα αυτή να ανατραπεί και ο Ενάγοντας να υποστεί σοβαρές σωματικές βλάβες, ζημιές, έξοδα και απώλειες ως εμφαίνονται στα διάφορα ιατρικά πιστοποιητικά και Τεκμήρια και τις ειδικές ζημιές που διεκδικεί. Ειδικότερα σύμφωνα με τη μαρτυρία του ειδικού ερευνητή οδικών δυστυχημάτων κ. Θράσου Ο' Μαχόνι από εξέταση των φωτογραφιών, Τεκμήριο 1 που η αστυνομία έλαβε για το επίδικο δυστύχημα, την εξέταση της επίδικης μοτοσικλέτας και τους τροχούς του φορτηγού διαπίστωσε ότι ο πισινός αριστερός εξωτερικός τροχός του οχήματος των Εναγομένων απεσπάσθη από το όχημα λόγω του ότι οι τρύπες οι οποίες ενώνονται βίδες και πουλιά από τα οποία στηρίζετο ο εν λόγω τροχός ήταν φαγωμένες με ίχνη υπερθέρμανσης. Από τις πιο πάνω παρατηρήσεις και διαπιστώσεις συμπέρανε ότι οι τροχοί χτυπούσαν πάνω στις βίδες λόγω του ότι χαλάρωσαν τα πούλια που σφίγγουν τους τροχούς πάνω στην καμπάνα των φρένων. Από τη στιγμή που χαλάρωσαν τα πούλια τα κτυπήματα των τροχών επάνω στις βίδες αυξάνονταν κάθε φορά που οι τροχοί συναντούσαν ανωμαλίες στο δρόμο ή όταν το όχημα επιταχύνετο ή όταν ο οδηγός χρησιμοποιούσε τα φρένα. Από τα συνεχή κτυπήματα των τροχών πάνω στις βίδες, αλλοιώθηκε η διάμετρος των τρυπών των βίδων των τροχών μέχρις ότου αυτές έγιναν μεγαλύτερες από εκείνες των πουλιών, με αποτέλεσμα τα πούλια να μην μπορούν πλέον να συγκρατούν τους τροχούς πάνω στο όχημα. Η καμπάνα του φορτηγού έσπασε μετά που είχε προηγηθεί η αύξηση της διαμέτρου των τρυπών λόγω χαλαρότητας των βιδών και μετά την απόσπαση του τροχού ενώ απέκλεισε με βάση τα ευρήματα του να είχε προηγηθεί το σπάσιμο της καμπάνας πριν την απόσπαση του τροχού. Τέλος κατά την γνώμη του το χαλάρωμα των πουλιών οφείλετο στην ελλειπή ή κακή συντήρηση καθώς και στον μη τακτικό έλεγχο αλλά μπορούσε να προκληθεί και από υπερφόρτωση του εν λόγω φορτηγού. Οι Εναγόμενοι δεν αμφισβητούν ότι έγινε το επίδικο δυστύχημα με τον τρόπο που ισχυρίζεται ο Ενάγων αλλά προβάλουν την υπεράσπιση του αναπόφευκτου δυστυχήματος, αφού ισχυρίζονται ότι η απόσπαση του εν λόγω τροχού ήταν ξαφνική και απρόβλεπτη για την οποία δεν ευθύνονται. Ο Εναγόμενος 1 προέβαινε σε έλεγχο των τροχών προτού οδηγήσει το εν λόγω φορτηγό, ενώ η Εναγόμενη 2 (ΜΥ3) ανέθεσε τη συντήρηση, έλεγχο και επιδιόρθωση των τροχών των αυτοκινήτων τους σε ανεξάρτητο εργολάβο (ΜΥ4) αφού οι ίδιοι δεν μπορούσαν να συντηρήσουν από μόνοι τους τα λάστιχα και οι οδηγίες τους ήταν να παραπέμπονται σε αυτούς. Μετά το τέλος της ακροαματικής διαδικασίας οι συνήγοροι με τις εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις τους υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις των διαδίκων. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Προτού προχωρήσω στην Αξιολόγηση της προσφερθείσας μαρτυρίας μπορούν να καταγραφούν τα μη αμφισβητούμενα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης τα οποία έχουν ως ακολούθως: Κατά τον ουσιώδη χρόνο το αρθρωτό φορτηγό όχημα ΕΧΤ329 μάρκας MERCEDES, οδηγείτο από τον Εναγόμενο 1 υπάλληλο της Εναγόμενης 2 έχοντας κοτσαρισμένη την καρότσα αρ. 3815CT μεταφέροντας φορτίο από τσιακκίλι βάρους 42940 kgr gross που φορτώθηκε από το Μιτσερό. Η καρότσα είχε δύο άξονες με διπλά λάστιχα και οι δύο τροχοί ήταν στερεωμένοι με δέκα βίδες κοινές για αυτούς. Κατά το χρόνο του δυστυχήματος ο εξωτερικός τροχός του πίσω άξονα αριστερά αποσπάσθηκε ενώ το φορτηγό βρισκόταν σε κίνηση και προκλήθηκε το δυστύχημα. Μετά το δυστύχημα διαπιστώθηκαν τα πιο κάτω που αποτυπώθηκαν και σε σειρά φωτογραφιών που δέθηκαν σε βιβλιάριο, κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 1. (α) Η καμπάνα (φλάντζα) ήταν σπασμένη με φρέσκα σημάδια τομής. (β) Ο εσωτερικός αριστερός τροχός του πίσω άξονα βρισκόταν στο όχημα αλλά δεν ήταν στερεωμένος. (γ) Οι επτά από τις δέκα βίδες είχαν κοπεί και δεν βρίσκονταν στο όχημα. (δ) Οι υπόλοιπες τρεις βίδες βρίσκονταν πάνω στην καμπάνα. (ε) Οι υποδοχές των βίδων πάνω στους δύο τροχούς είχαν από την περιστροφή των τροχών ανοίξει και μεγάλωσε η διάμετρός τους. Από τη μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου και είναι κοινώς αποδεκτό από τα μέρη ότι η απόσπαση του τροχού και το συνεπακόλουθο δυστύχημα ήταν αποτέλεσμα της βλάβης της αύξησης της διαμέτρου των υποδοχών των βίδων. Θέση του Ενάγοντα ήταν ότι πρώτα έγινε η αύξηση της διαμέτρου λόγω χαλαρότητας των βίδων και μετά την απόσπαση του τροχού έσπασε η καμπάνα. Θέση των Εναγομένων ήταν ότι έσπασε η καμπάνα και προκλήθηκε η αύξηση της διαμέτρου και η απόσπαση του τροχού. Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση της αμφισβητούμενης τεθείσας ενώπιον μου μαρτυρίας, κρίνω σκόπιμο όπως αναφερθώ στην αξία και τη σημασία της πραγματικής μαρτυρίας. Αξία που έχει υπογραμμιστεί σε πλείστες υποθέσεις, όπως την Αδαμής ν. Ηρακλέους

(1982)1 ΑΑΔ 746, Θρασυβούλου ν. Κουλέρμου κ.α.

(1986)1ΑΑΔ Αδελφοί Παπαλαζάρου Λτδ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ,

(1997)1 ΑΑΔ. Συνιστά, μεταξύ άλλων, όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Θεοφάνους v. Αστυνομίας

(1990)2 ΑΑΔ 160, σταθερό οδηγό για τον καθορισμό γεγονότων που προκάλεσαν το δυστύχημα, ενώ παράλληλα στην υπόθεση Γιαννάκη Σοφοκλέους ν. Αστυνομίας,

(2000)1ΑΑΔ υπογραμμίστηκε πως η πραγματική μαρτυρία σε υποθέσεις τροχαίων δυστυχημάτων συνιστά χρήσιμο υλικό για τον έλεγχο της αξιοπιστίας της μαρτυρίας και τον έλεγχο της ακρίβειας αντίθετων ισχυρισμών. Στην υπόθεση Charalambous and Αnother ν. Κaifos

(1986)1 CLR 278 εξάλλου, ο τέως Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής, (δικαστής όπως ήταν τότε), ανέφερε στη σελ. 283 μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα, σε ελεύθερη δική μου μετάφραση από την αγγλική: «Η πραγματική μαρτυρία από μόνη της δεν αποκαλύπτει το πως επεσυνέβη ένα δυστύχημα αλλά παρέχει εξαιρετικό υλικό για να αποφασιστεί η αξιοπιστία και η ακρίβεια αντικρουόμενης μαρτυρίας, σε σχέση με τις συνθήκες ενός δυστυχήματος.» Το σχεδιάγραμμα της σκηνής (Τεκμήριο 11) αποτυπώνει τη σκηνή του δυστυχήματος ενώ οι φωτογραφίες (Τεκμήριο 1) δείχνουν την κατάσταση των τροχών του φορτηγού καθώς και των βίδων και πουλιών που συγκρατούσαν τον τροχό που αποσπάσθηκε. Θετική υπήρξε η αντίληψή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας του Ενάγοντα ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος. Με λόγο απλό, χωρίς υπερβολές, ανέφερε τα γεγονότα που ήρθαν στη αντίληψη του και ο μάρτυρας υπήρξε ειλικρινής με το Δικαστήριο. Ούτε στη αντεξέταση του ο μάρτυρας διαφοροποίησε με οποιοδήποτε τρόπο την μαρτυρία του με τρόπο ώστε να δημιουργήσω την εντύπωση ότι ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Η μαρτυρία του ενισχύεται από την πραγματική μαρτυρία, όπως διατυπώνεται στο σχεδιάγραμμα της σκηνής (βλ. Τεκμήριο 11). Συνεπώς δέχομαι την μαρτυρία του ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος ως αξιόπιστη και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Εξετάζοντας την μαρτυρία του Θράσου Ο΄ Μαχόνυ (ΜΕ2) λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ' εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Πρέπει να σημειώσω από την αρχή ότι ο κος Θράσος Ο΄ Μαχόνυ (ΜΕ2) μου έκανε εξαιρετική εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στην διατύπωση των θέσεων του όσο και το απλό τρόπο με το οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίνοντας όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση χρησιμοποιώντας όπου ήταν αναγκαίο αναπαράσταση των όσων ήθελε να υπομνήσει. Δέχομαι την μαρτυρία του στο σύνολο της ως προς τα αναφερθέντα από αυτόν αίτια της απόσπασης του εξωτερικού τροχού του πίσω άξονα αριστερά και ότι πρώτα έγινε η αύξηση της διαμέτρου λόγω χαλαρότητας των βίδων και μετά την απόσπαση του τροχού έσπασε η καμπάνα επίσης δέχομαι ότι η αύξηση της διαμέτρου λόγω χαλαρότητας των τρυπών που στήριξαν τα πούλια των βίδων έγινε σταδιακά για κάποιο χρονικό διάστημα ημερών και δεν συνέβη στιγμιαία. Ο μάρτυρας Πανίκος Κουτσού συντηρεί όπως ανάφερε τα λάστιχα των φορτηγών των Εναγομένων. Δεν προσκομίστηκε όμως ενώπιον σας καμία μαρτυρία αναφορικά με τη συχνότητα και τη φύση της συντήρησης του φορτηγού που οδηγούσε ο Εναγόμενος 1, π. χ. την κάρτα του φορτηγού που να φαινόταν πότε έγινε η τελευταία συντήρηση ή πότε αλλάχτηκαν τα λάστιχα και στερεώθηκαν πάνω στο φορτηγό. Η μαρτυρία του ουσιαστικά ενώπιον σας ήταν ότι όταν έχουν πρόβλημα τα λάστιχα των φορτηγών των Εναγομένων 2 αυτός διορθώνει. Ως διαφάνηκε από τη μαρτυρία του την ώρα που ξεκίνησε ήταν σκοτάδι και ήταν ξεκάθαρο ότι δεν θα μπορούσε να γίνει ο έλεγχος που ισχυρίστηκε. Επίσης ως η μαρτυρία του κ. Μαχόνυ απέδειξε η διάνοιξη των τρυπών είχε αρχίσει μέρες προηγουμένως και αν πράγματι γινόταν τέτοιος έλεγχος αυτοί θα έπρεπε να διαπιστωθούν πράγμα που δεν έγινε και με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τέτοιος έλεγχος δεν έγινε ούτε γινόταν από τον οδηγό ούτε ότι είχε τέτοιες οδηγίες από οποιοδήποτε. Ως εκ τούτου δε μπορώ να στηριχθώ στα πιο πάνω τα οποία απορρίπτω. Προχωρώντας στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του οδηγού του επίδικου φορτηγού Εναγόμενου 1 λέγω από την αρχή ότι δεν μου έδωσε την εντύπωση μάρτυρα που είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο. Σημειώνω ότι η μαρτυρία ως προς το έλεγχο του οχήματος η ώρα 5.00 το πρωί πριν το δυστύχημα και ότι εγινόταν καθημερινά τέτοιος έλεγχος δεν ήταν πειστικός. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του ΜΥ2 Αρχιαστυφύλακα 843 Μάριου Αντωνίου σημειώνω ότι αυτή δεν είχε αμφισβητηθεί από τον Ενάγοντα και εν πάσει περιπτώσει κρίνεται αξιόπιστη. Τα όσα ήρθαν στην αντίληψη του μάρτυρα κατά τη διερεύνηση του ατυχήματος γίνονται αποδεκτά και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του Δημήτρη Γιαννακού (ΜΥ3) ένα εκ των ιδιοκτητών της Εναγομένης 2 κατά βάση βρίσκω ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Όμως δε μπορώ να στηριχθώ ότι εδίνοντο ειδικές οδηγίες στους οδηγούς των φορτηγών για τακτικό έλεγχο των φορτηγών από τους ίδιους. Δέχομαι ότι όταν όλα τα οχήματα αντιμετώπιζαν προβλήματα αυτά μεταφέρονται σε μηχανικούς της ειδικότητας που χρειάζεται και ότι τα φορτηγά της εταιρείας παρακολουθούντο και από λαστιχάρη. Τέλος εξετάζοντας τη μαρτυρία του Πανίκου Κουτσού (ΜΥ4), Διευθυντή της Εταιρείας Επιδιορθώσεως ελαστικών λέγω από την αρχή μου έδωσε την εντύπωση προσώπου που ήρθε στο Δικαστήριο να βοηθήσει τους πελάτες του Εναγόμενου 2 με οποιοδήποτε τρόπο. Η μαρτυρία του όμως παρέμεινε ασαφής και αόριστη ως προς τη συχνότητα και τη φύση της συντήρησης του φορτηγού που οδηγούσε ο Εναγόμενος 1, καταθέτοντας την κάρτα του φορτηγού που να φαινόταν πότε έγινε η τελευταία συντήρηση ή πότε αλλάχτηκαν τα λάστιχα και στερεώθηκαν πάνω στο φορτηγό. Η μαρτυρία του ουσιαστικά ήταν ότι όταν έχουν προβλήματα τα λάστιχα των φορτηγών των Εναγομένων 2 αυτός τα διορθώνει με οποιοδήποτε τρόπο χωρίς όμως να υποβοηθά ως προς τα επίδικα ζητήματα. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Ήδη από το 1856 στην υπόθεση Blief ν. Birmingham Watterworks

(1856)11 Ex. 781, η αμέλεια έχει καταγραφεί ότι αποτελεί την παράλειψη εκδήλωσης ενέργειας την οποία ένας συνηθισμένος άνθρωπος θα εκδήλωνε ή την εκδήλωση ενέργειας την οποία ο συνηθισμένος άνθρωπος δεν θα εκδήλωνε. Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 1, στη σελ. 4 ο τέως Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Πικής, (Δικαστής όπως ήταν τότε) αναφέρει και τα ακόλουθα σε σχέση με την αμέλεια: "Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Attking, στην υπόθεση Donoghoc v. Stevenson

(1932)AC 562." Πιο κάτω, στην ίδια απόφαση αναφέρεται ότι: "Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατόν να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί. Α. Η φύση του καθήκοντος και Β. όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του, κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια." Η αμέλεια εξ άλλου ως πραγματικό γεγονός, η οποία είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τον τόπο και τις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε περίπτωσης, έχει αναλυθεί από το Δικαστή κ. Κωνσταντινίδη στην υπόθεση Φοινικαρίδη κ.α. ν. Γεωργίου

(1991)ΑΑΔ 475. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Αλεξάνδρου και Λεβέντη,

(1996)1ΑΑΔ, προβάλλεται ότι η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά, με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού. Εισάγεται ένα πιο ευρύ καθήκον για όλους όσους χρησιμοποιούν το δρόμο, το καθήκον επιμέλειας για την ασφάλεια των άλλων, η εκπλήρωση του οποίου τους καθιστά υπόλογους σε αμέλεια. Αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής: «Το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Η επίκληση ''αναπόφευκτου δυστυχήματος'' αποτελεί εξειδικευμένη μορφή υπεράσπισης και επομένως το βάρος απόδειξης το φέρει η πλευρά που την επικαλείται, δηλαδή οι Εναγόμενοι. Σχετική είναι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Theodoulou v. Pelopidha, 1981 1 CLR 230. Για να πετύχει τέτοια υπεράσπιση, η πλευρά που την επικαλείται οφείλει να αποδείξει (α) την αιτία του δυστυχήματος και ότι το αποτέλεσμα αυτής της αιτίας είναι αναπόφευκτο, ή (β) όλες τις πιθανές αιτίες του δυστυχήματος, μια εκ των οποίων επέφερε το αποτέλεσμα και περαιτέρω ότι σε σχέση με όλες αυτές τις πιθανές αιτίες, το αποτέλεσμα δεν μπορούσε να αποφευχθεί. Οι αρχές αυτές τέθηκαν στην υπόθεση The Merchant Prince 1892 p. 179 και υιοθετήθηκαν στην υπόθεση από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση The Tunnel Portland Cement Co Ltd v. The Prince Line Ltd and Another

(1963)2 CLR 181. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Καμέρης ν. Σούλη και άλλου,

(1990)1 ΑΑΔ 880, αναφέρθηκαν τα εξής: ''Η προβολή της υπεράσπισης από Εναγόμενο ότι ένα ατύχημα ήταν αναπόφευκτο αποτελεί, στην κρίση μας, μια εξειδικευμένη περίπτωση που όμως εμπίπτει στη Νομοθεσία και στις γειτονικές αρχές της νομολογίας που αφορούν στο αστικό αδίκημα της αμέλειας. Στην υπόθεση Τhe Tunnel Portland Cement Co. Ltd v. The Prince Line Limited and Another

(1963)2 AAΔ 181, το Ανώτατο Δικαστήριο κάμνει αναφορά και υιοθετεί τις αρχές πάνω στο ζήτημα, όπως διατυπώθηκαν στις υποθέσεις ''Τhe Merchant Prince'' και ''Τhe Saint Angus'' που παρατίθενται στην σελ. 187 της απόφασης. ''Τhe burden rests on the defendants to show inevitable accident. To sustain that the defendants must do one or other of two things. They must either show what was the cause of the accident, and show that the result of that cause was inevitable. Or they must show all the possible causes, one or other of which produced the effect, and must further show with regard to every one of these possible causes that the result could not have been avoided. Unless they do one or other of these two things, it does not appear to me that they have shown inevitable accident.'' ΄Εχοντας υπόψη τις πιο πάνω αρχές, προκύπτει ότι οι Εναγόμενοι είχαν το βάρος να αποδείξουν την αιτία του ατυχήματος και όλες τις πιθανές αιτίες οι οποίες δεν μπορούσαν να αποφευχθούν. Όμως οι Εναγόμενοι δεν προσκόμισαν μαρτυρία για να αποδείξουν την αιτία του ατυχήματος ή όλες οι πιθανές αιτίες οι οποίες δεν μπορούσαν να αποφευχθούν. Η μαρτυρία που προσκόμισαν επιχείρησε να πείσει ότι το φορτηγό τύγχανε κάποιας συντήρησης και ότι ο οδηγός δεν αντιλήφθηκε οτιδήποτε αμέσως πριν το ατύχημα σχετικά με την οδήγηση του φορτηγού. Όμως με βάση τις πιο πάνω αρχές, έστω και αν το Δικαστήριο αποδεχόταν την μαρτυρία των Εναγομένων, και πάλι αυτή δεν αρκεί για να ικανοποιήσει το κριτήριο που η νομολογία πιο πάνω θέτει, δηλαδή απόδειξη της αιτίας ή των πιθανών αιτιών του ατυχήματος. Τα γεγονότα στην υπόθεση Καμέρη ν. Σούλη (ανωτέρω) είναι παρόμοια με τα γεγονότα στην παρούσα υπόθεση. Στην εν λόγω υπόθεση, ο εφεσίβλητος οδηγούσε αυτοκίνητο το οποίο ρυμουλκούσε καρότσα πάνω στην οποία μεταφερόταν εμπορευματοκιβώτιο. Σε ένα σημείο του δρόμου οι πισινοί τροχοί της καρότσας αποσπάστηκαν, κύλησαν στο δρόμο και συγκρούστηκαν με το όχημα του εφεσείοντα που οδηγείτο στην αντίθετη κατεύθυνση. Για τον οδηγό του φορτηγού - εφεσίβλητο, έδωσε μαρτυρία ο Αστυνομικός εξεταστής ο οποίος απέδωσε την απόσπαση των τροχών στο σπάσιμο μίας μπίλιας και στη συνέχεια του ρουλεμάν. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε εξ ολοκλήρου υπεύθυνο τον οδηγό του φορτηγού και τον ιδιοκτήτη του για μη επαρκή και ικανοποιητική συντήρηση. Επιπρόσθετα στην πιο πάνω υπόθεση το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθέτησε πλήρως την απόφαση του Δικαστηρίου των Λόρδων στην υπόθεση Henderson v. Henry E. Jenkins and Sons, 1969 3 ALL ER

1. Σε αυτή την υπόθεση, τα φρένα του φορτηγού του εναγόμενου υπέστησαν βλάβη με αποτέλεσμα το φορτηγό να προσκρούσει σε δύο άλλα αυτοκίνητα και να προκαλέσει τον θάνατο ενός προσώπου. Η βλάβη στα φρένα προκλήθηκε από τρύπα στη σωλήνα που περιείχε το υγρό των φρένων. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή, η δημιουργία της τρύπας ήταν στιγμιαία, κάτι πολύ ασύνηθες. Το σημείο δε που δημιουργήθηκε η τρύπα βρισκόταν σε μέρος του σωλήνα που δεν ήταν ορατή με γυμνό μάτι αφού το μέρος αυτό ήταν καλυμμένο. Παρά την μαρτυρία που οι Εναγόμενοι προσκόμισαν ότι το φορτηγό τύγχανε επαρκούς συντήρησης και παρά το γεγονός ότι οι κατασκευαστές αλλά και το Υπουργείο Συγκοινωνιών δεν συνιστούσαν την μετακίνηση του σωλήνα για έλεγχο, εντούτοις το Δικαστήριο των Λόρδων απεφάνθη ότι οι Εναγόμενοι είχαν εξ ολοκλήρου ευθύνη για το επίδικο ατύχημα. Σύμφωνα με την αιτιολογία της απόφασης οι εναγόμενοι απέτυχαν να αποδείξουν ότι υπό τις περιστάσεις που γνώριζαν, ή όφειλαν να γνωρίζουν, έλαβαν όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για να αποφύγουν τον κίνδυνο. ΄Εχοντας σαν βάση τις πιο πάνω αρχές του θέματος και τα γεγονότα τα οποία έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, όπως αυτά έχουν γίνει αποδεκτά, είναι φανερό κατά την αντίληψη μου ότι στοιχειοθετείται αμέλεια του οδηγού του οχήματος Εναγόμενου 1 και της Εναγόμενης 2 ως εκ προστήσεως υπεύθυνοι και ιδιοκτήτες του εν λόγω φορτηγού. Μετά τη διαπίστωση αμέλειας από πλευράς των Εναγομένων είναι αναγκαίο να εξεταστεί το ζήτημα ενδεχόμενης συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. Όμως από τα γεγονότα ως αναφέρθηκαν πιο πάνω αλλά και τους διαγραφόμενους ισχυρισμούς των Εναγομένων δεν τίθεται θέμα μεμπτής ενέργειας του Ενάγοντα στο επίδικο δυστύχημα και ως εκ τούτου οι Εναγόμενοι έχουν αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Είναι καλά γνωστό ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να εξειδικεύονται στην ΄Εκθεση Απαίτησης και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Ως αναφέρθηκε πιο πάνω οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα έχουν συμφωνηθεί στο ποσό των €20.900 και ο Ενάγων δικαιούται απόφασης επί του πιο πάνω ποσού. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Για το θέμα της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα, των σωματικών του βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης του, ως και της θεραπείας που έτυχε κατέθεσε ο ίδιος ο Ενάγων (ΜΕ1) και κατατέθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών του Δρ. Α. Λοϊζίδη, ημερ. 6.3.2005 (Τεκμήριο 7) του Δρ. Σιμόπουλου, ημερ. 5.10.2004 (Τεκμήριο 8) του Δρ. Κ. Χριστοδουλάκη ημερ. 8.12.2004 (Τεκμήριο 9) και ημερ. 28.10.2008 (Τεκμήριο 10). Το περιεχόμενο των πιο πάνω πιστοποιητικών αποτελούν και τα ευρήματα του Δικαστηρίου ως προς τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο Ενάγων. Από τα εν λόγω πιστοποιητικά προκύπτει ότι ο Ενάγων προσήλθε στο Γενικό Νοσοκομείο μετά από τροχαίο ατύχημα που είχε στις 20.1.2004 και διαπιστώθηκε: Συμπιεστικό κάταγμα του όγδοου θωρακικού σπονδύλου, παρέμεινε κλινήρης στο Νοσοκομείο μέχρι 28.1.2004 και εξήλθε φορώντας στηρικτική ζώνη και με οδηγίες για παρακολούθηση. Η θεραπεία του συνεχίστηκε στο σπίτι με κλινοστατισμό για περίοδο δύο μηνών. Εξετάστηκε από το Δρ. Σιμόπουλο στις 2.2.
2. Η σπονδυλική στήλη ήταν ακινητοποιημένη με νάρθηκα και δεν υπήρχαν παθολογικά νευρολογικά ευρήματα. Κινητοποίηση της σπονδυλικής στήλης και άσκησης επετράπησαν 10 βδομάδες μετά το ατύχημα. Παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι 2.5.2004 και ο ειδικός κηδεμόνας αφαιρέθηκε πέντε περίπου μήνες μετά το ατύχημα. Στις 2.12.2004 εξετάστηκε από το Δρ. Χρίστο Χριστοδουλάκη όπου ο Ενάγων παραπονείτο ότι δε μπορεί να σηκώσει βαριά αντικείμενα και τα αποφεύγει. Εάν σταθεί για λίγη ώρα νοιώθει δυσκολία και βάρος στην πλάτη. Δεν μπορεί να μείνει σκυφτός για πολλή ώρα. Νοιώθει ότι παραμορφώθηκε η σπονδυλική του στήλη και σκύβει μπροστά. Πονούσε σε αλλαγές του καιρού και στο κρύο. Από τις ακτινογραφίες διαφάνηκε σφηνοειδές κάταγμα του όγδοου θωρακικού και σπονδυλολίσθηση στο επίπεδο 05-
3. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώθηκε βαθμός κάμψεως (kyphos) στο επίπεδο του κατάγματος, καλή κινηκότητα, χωρίς μυϊκό σπασμό, χωρίς πόνο, δεν παρατηρήθηκαν ανώμαλα νευρολογικά σημεία. Στις 22.10.2008 επανεξετάστηκε από το εν λόγω γιατρό όπου διαπιστώθηκε καλή μυϊκή ανάπτυξη του ασθενούς, χωρίς παραμόρφωση της θωρακικής μοίρας λόγω της μυϊκής ανάπτυξης, διαπιστώνοντας όμως ευαισθησία στην περιοχή του κατάγματος και πλήρης κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης. Ο Δρ. Χριστοδουλάκης στο πιο πάνω πιστοποιητικό (Τεκμήριο 19) αναφερόμενος στο εν λόγω περιστατικό εκφράζει την άποψη ότι ακτινολογικά το κάταγμα διαγράφεται να έχει πορωθεί πλήρως. Μικρή όμως σφηνοειδή παραμόρφωση παραμένει. Λόγω της μικρής παραμορφώσεως του σπονδύλου που παρέμεινε, δε μπορεί να αποκλεισθεί μελλοντικά, η πιθανότης δημιουργίας εκφυλιστικών αλλοιώσεων στην περιοχή και ότι το κάταγμα αυτό, υπό κανονικές συνθήκες δεν αναμένεται να δώσει προβλήματα. Είναι δυνατόν όμως, να δημιουργεί μια ευαισθησία στην περιοχή που θα εκδηλώνεται μετά από κούραση, ορθοστασία, σκύψιμο, καταπόνηση, με μικρές προσωρινές ενοχλήσεις ή και πόνο.'' ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd ν. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789: «.Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή

(1998)1ΑΑΔ επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων τα οποία αναφέρθησαν από τους ευπαίδευτους συνηγόρους στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει στις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία. Αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη ο Ενάγων, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε και τη δυσκολία που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει ο Ενάγοντας γενικότερα από τον πιο πάνω τραυματισμό, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξεως των €45.000- θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και λογική αποζημίωση υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Σε σχέση με την απαίτηση του Ενάγοντα αφορά μείωση μελλοντικής εισοδηματικής ικανότητας δεν έχω πεισθεί από την προσαχθείσα μαρτυρία ότι ο Ενάγων δικαιούται τέτοιας αποζημίωσης. Ως εκ τούτου η εν λόγω απαίτηση δε μπορεί να επιτύχει. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του Περί Δικαστηρίου Ν14/60 ήταν 8%. Με το τροποποιητικό Νόμο 81

(1)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5% από 15.10.2008. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε ο τροποποιητικός Νόμος 82

(1)/08 στο άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην Αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ

1. Σε ότι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις λαμβάνω υπόψη μου ότι το δυστύχημα έλαβε χώρα στις 20.1.2004 το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 11.3.2004, και στη συνέχεια η έκθεση απαίτησης καταχωρήθηκε στις 8.7.2005 ήτοι μετά παρέλευση 16 μηνών και ενώ το σημείωμα εμφάνισης εκ μέρους του Εναγομένου είχε καταχωρηθεί από τις 12.1.
2. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης ήτοι από 8.7.
3. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις έχοντας υπόψη τα όσα λέχθηκαν στην εν λόγω απόφαση θεωρώ ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικασθεί τόκος από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, ήτοι 11.3.2004 μειωμένο κατά το ήμιση. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθία όλων των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και ξεχωριστά για ποσό €20.900- υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων και ποσό €45.000- υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων με τόκο όπως αναφέρθη ανωτέρω. Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων. (Υπ) ........... Γ. Κυριακίδου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /Μ.Σ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο