΄Αννας Μιχαήλ ν. Κυριάκου Μιχαήλ, Αριθ.Αγωγής: 8778/08, 16.4.2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2010:A151 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Μ.Παπαϊωάννου, Ε.Δ. Αριθ.Αγωγής: 8778/08 Μεταξύ: ΄Αννας Μιχαήλ Ενάγουσας και Κυριάκου Μιχαήλ Εναγομένου Ημερομηνία: 16.4.2010 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την ενάγουσα: κος Λ.Βραχίμης Για τον εναγόμενο: κος Γ.Παγιάσης ΑΠΟΦΑΣΗ Με την αγωγή αυτή η ενάγουσα αξιώνει γενικές, ειδικές και παραδειγματικές αποζημιώσεις για επίθεση, τόκο και έξοδα. Όπως αναφέρεται στην ΄Εκθεση Απαίτησης κατά ή περί την 14.7.2004 ο εναγόμενος ο οποίος ήταν τότε σύζυγος της την κτύπησε βίαια τραυματίζοντας την και προκαλώντας της σοβαρές και μόνιμες σωματικές βλάβες. Στην παράγραφο 2 της ΄Εκθεσης Απαίτησης περιγράφονται οι λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών της ενάγουσας οι οποίες συνίστανται, μεταξύ άλλων, σε κάταγμα αριστερού ζυγωματικού τόξου και αδυναμία ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας αριστερά. Η ενάγουσα χειρουργήθηκε. Συνεπεία του τραυματισμού της φέρει μόνιμα μετατραυματική ουλή στο πρόσωπο στην άνω βάση πτερυγίου του αυτιού μέχρι λοξά προς τα κάτω στη μέση της αριστερής παρειάς η οποία επηρεάζει την εμφάνιση της. Στην ΄Εκθεση Υπεράσπισης του ο εναγόμενος εγείρει προδικαστική ένσταση ότι η ενάγουσα κωλύεται να εγείρει την αγωγή επειδή με προγενέστερη συμπεριφορά της και σε προηγούμενη δήλωση της προέβηκε σε δήλωση ότι δεν έχει κανένα παράπονο. Περαιτέρω, αρνείται και απορρίπτει τους ισχυρισμούς της ΄Εκθεσης Απαίτησης και καλεί την ενάγουσα σε αυστηρή απόδειξη τους. Ισχυρίζεται επίσης ότι στην ποινική υπόθεση που καταχωρήθηκε μετά από καταγγελία της ενάγουσας ο εναγόμενος αθωώθηκε και απαλλάχθηκε, στο στάδιο δε της κυρίως εξέτασης της στην ακροαματική διαδικασία η ενάγουσα δήλωσε πως δεν είχε οποιοδήποτε παράπονο εναντίον του. Πρώτη έδωσε μαρτυρία η ενάγουσα (Μ.Ε.1) η οποία κατέθεσε ότι ο εναγόμενος είναι ο τέως σύζυγος της με τον οποίο απέκτησαν πέντε παιδιά και διέμεναν στην οδό Α. Σουρουκλή 5 στα Λατσιά. Στις 13 Ιουλίου 2004 όταν επέστρεψε σπίτι της στις 10.45 το βράδυ, αφού είχε παραλάβει τα τέσσερα παιδιά της από κάποια παιδική παράσταση, ο σύζυγος της καθόταν στη βεράντα μαζί με την πεθερά της. Ο σύζυγος της ήταν όπως συνήθως μεθυσμένος και εκνευρισμένος αφού είχε προηγηθεί το προηγούμενο βράδυ μεγάλος καυγάς μεταξύ τους και την είχε κτυπήσει άγρια. Η πεθερά της έκανε σχόλιο για το προχωρημένο της ώρας που κυκλοφορούσε η ενάγουσα και το ακατάλληλο φαγητό που είχε ετοιμάσει. Η Μ.Ε.1 προχώρησε προς το νεροχύτη της κουζίνας και άρχισε να πλένει τα πιάτα. Όλα τα παιδιά ήταν εκεί. Στο μεταξύ είχε μπει και ο άντρας της στην κουζίνα και όπως ήταν μεθυσμένος άρχισε να λέει ασυναρτησίες και έσκυψε, πήρε ένα τασάκι μεγάλο, βαρύ χάλκινο από το τραπεζάκι και το έριξε δυνατά προς το μέρος της. Η Μ.Ε.1 γύρισε και έσκυψε στην προσπάθεια της να το αποφύγει με αποτέλεσμα το τασάκι να την κτυπήσει στο πρόσωπο αριστερά και να την τραυματίσει σοβαρά. Το τραύμα άρχιζε από το πάνω μέρος του αριστερού της αυτιού και έφτανε σχεδόν μέχρι αριστερά στο στόμα της. Τα παιδιά έπαθαν υστερία, άρχισαν να φωνάζουν και να κλαίνε. Ο γιος της ξύπνησε και επιτέθηκε στον άντρα της. Από την πληγή έτρεχε αίμα, γέμισαν τα ρούχα της, ζαλίστηκε και έκατσε κάτω κρατώντας το κεφάλι της με μια πετσέτα. Στη συνέχεια η αδελφή της τη μετέφερε στο νοσοκομείο μαζί με τα δύο μεγαλύτερα παιδιά της. Της έβαλαν 14 ραφές και την κράτησαν αφού είχε υποστεί διάσειση. Στη συνέχεια λόγω αφόρητων πόνων που είχε στο σαγόνι της έγινε ακτινολογικός έλεγχος και διαπιστώθηκε ότι έφερε κάταγμα αριστερού ζυγωματικού τόξου ενώ παράλληλα είχε παραλύσει το μεγαλύτερο μέρος της κεφαλής της με αποτέλεσμα να μην το αισθάνεται και να υπάρχει αδυναμία ρυτίδωσης αριστερά. Στις 18.7.04 υποβλήθηκε σε επέμβαση στη σιαγόνα με γενική αναισθησία και της τοποθέτησαν πλατίνα. Μετά την επέμβαση δεν μπορούσε να φάει και της διδόταν μόνο ορός. Στο νοσοκομείο παρέμεινε μέχρι 21.7.
- Εξακολουθεί να φέρει ουλή στο αριστερό μέρος της κεφαλής από πίσω στο αυτί μέχρι και μέρος στο μάγουλο και εξακολουθεί να υπάρχει παραμόρφωση στο αριστερό μέρος του προσώπου της. Σταδιακά η αίσθηση στο αριστερό μέρος της κεφαλής της έχει επανέλθει, όχι όμως η κίνηση στο σύνολο της. Σε ότι αφορά το νεύρο, αυτό δεν έχει επανέλθει τελείως με αποτέλεσμα να συνεχίζει να έχει αδυναμία στη ρυτίδωση αριστερά και να αισθάνεται σφιγμένο το αριστερό μέρος του προσώπου της και του κεφαλιού της αριστερά. Επίσης δεν μπορεί να ανοίξει το στόμα της κανονικά λόγω της επέμβασης στη σιαγόνα της. Πολύ δε συχνά όταν τρώει αισθάνεται τη σιαγόνα της να τρίζει. Λόγω του τραυματισμού η Μ.Ε.1 έμεινε μακριά από την εργασία της μέχρι τις 20.9.04 αφού όλο της το πρόσωπο αριστερά μέχρι το λαιμό ήταν φουσκωμένο και αισθανόταν πόνο και ζαλάδες. Στον εναγόμενο ασκήθηκε ποινική δίωξη για πρόκληση σωματικής βλάβης. Τη μέρα της ακρόασης η Μ.Ε.1 παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει. Την προσέγγισε ο αδελφός του εναγόμενου ο οποίος την παρακάλεσε να μην καταθέσει εναντίον του αδελφού του γιατί ήταν λοχίας της αστυνομίας και υπήρχε κίνδυνος να χάσει τη δουλειά του καθώς και να φυλακιστεί, γεγονός που θα είχε αντίκτυπο στα παιδιά τους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες και λόγω του ότι λόγω της ψυχολογικής της κατάστασης δεν επιθυμούσε να επαναφέρει στη μνήμη της τις άσχημες εμπειρίες της με τον εναγόμενο δήλωσε στο δικαστήριο ότι δεν επιθυμούσε να καταθέσει με αποτέλεσμα ο εναγόμενος να απαλλαγεί από τις κατηγορίες. Η μάρτυρας κατέθεσε ως τεκμήριο τις φωτογραφίες 2,3,
- Στις φωτογραφίες 2,4 φαίνεται η κατάσταση της μετά τη χειρουργική επέμβαση. Κατέθεσε επίσης το Τεκμήριο 5, ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 17.11.05, απόφαση αγωγής διαζυγίου, Τεκμήριο 6, και πρακτικό ποινικής υπόθεσης, Τεκμήριο
- Αντεξεταζόμενη αρνήθηκε υποβολή ότι είχε πει ψέματα. Ρωτηθείσα γιατί δεν επιθυμούσε την τιμωρία του εναγομένου παρέπεμψε στα όσα είχε αναφέρει στην κυρίως εξέταση της. Πρόσθετα, έβλεπε τον πρώην σύζυγο της να βρίσκεται στην άκρη του γκρεμού και δεν επιθυμούσε να «τον σπρώξει». Σε υποβολή ότι το μέγεθος του τραύματος που περιγράφει στη γραπτή κατάθεση της δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και ότι το τραύμα ήταν 2-3 πόντους, όπως φαίνεται στη φωτογραφία απάντησε πως έγιναν 14 ραφές, παρέπεμψε δε στη σχετική φωτογραφία Τεκμήριο. Σε υποβολή ότι το τραύμα ήταν πολύ μικρό και ότι τα όσα ανέφερε στην κυρίως εξέταση της σε σχέση με αυτό συνιστούσαν υπερβολές ανέφερε πως το τραύμα φαίνεται. Όλα τα νεύρα ήταν κομμένα και έγινε συρραφή, όπως της είπε ο γιατρός. Κάθε βδομάδα επισκέπτεται τα «Βοdy Line» για μασάζ στο πρόσωπο και εκγύμναση των μυών του. Αρνήθηκε ότι έχει αποκατασταθεί πλήρως και ότι οι συνέπειες του τραύματος έχουν επουλωθεί. Εξωτερικά υπάρχει μικρή παραμόρφωση, το πρόσωπο της είναι σφιγμένο και η σιαγόνα της τρίζει. Η Μ.Ε.2 ήταν η κόρη των διαδίκων, Σοφία. Ήταν παρούσα κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. ΄Ηταν τότε 17 χρονών. Το επίδικο βράδυ κάθονταν όλα τα αδέλφια στην κουζίνα. Ο πατέρας της φώναζε στην μητέρα της. Είδε τον πατέρα της να παίρνει ένα τασάκι και να το ρίχνει προς το κεφάλι της, το οποίο κτύπησε στη σιαγόνα της μητέρας της. Η τελευταία πήγε νοσοκομείο. Όταν βγήκε ήταν αδύνατη και κίτρινη από το κτύπημα και είχε ραφές. Είχε δε μείνει σημάδι. Αντεξεταζόμενη, σε ερώτηση αν ο πατέρας της σημάδευσε τη μητέρα της απάντησε πως έριξε το τασάκι προς το κεφάλι της. Σε ερώτηση αν ήθελε να την κτυπήσει απάντησε θετικά. Είχε συνήθεια να δέρνει τη μητέρα της. Ο πατέρας της εκείνη τη μέρα φώναζε στη μητέρα της, χωρίς λόγο. Αρνήθηκε πως ο λόγος ήταν η ίδια και πως ο πατέρας της ανησύχησε γιατί δεν ήξερε που βρισκόταν. Γνώριζε που βρισκόταν, ήταν με τις αδελφές της. Αρνήθηκε υποβολή πως ο πατέρας της δεν έριξε το τασάκι. Σημάδεψε πάνω της, όχι το κεφάλι της. Αρνήθηκε υποβολή ότι ο τραυματισμός ήταν τυχαίο γεγονός που δεν οφειλόταν στον πατέρα της. Ο Μ.Ε.3 ήταν ο Δρ Γεώργιος Παντέλας, γναθοπροσωπικός χειρούργος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, στο τμήμα γναθοπροσωπικής χειρουργικής. Υιοθέτησε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 5 στο οποίο αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η Γναθοπροσωποχειρουργική εκτίμηση έγινε στις 15.7.04 όπου διαπιστώθηκε ότι έφερε - εκτεταμένο τέμνων τραύμα συρραφέν, το οποίο άρχισε από την άνω βάση πτερυγίου ωτός και κατέληγε λοξά προς τα κάτω στη μέση της αριστερής παρειάς. Παρουσίαζε αδυναμία ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας αριστερά. Από τον ακτινολογικό έλεγχο παρουσίαζε κάταγμα αριστερού ζυγωματικού τόξου. ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ: 18.7.04 - Δια μέσου της τραυματικής ουλής έγινε προσπέλαση για ανοικτή ανάταξη ζυγωματικού τόξου αριστερά και τοποθέτηση πλάκας οστεοσύνθεσης. Ανεύρεση και συμπλησίαση μετωπιαίου κλάδου προσωπικού νεύρου. Περιποίηση συρραφή θλαστικού τραύματος. Μετεγχειρητική πορεία ομαλή - παρουσίαζε αδυναμία ρυτίδωσης μετωπιαίας χώρας. Σήμερα η ασθενής παρουσιάζεται με μετατραυματική ουλή στο σημείο τραυματισμού όχι ιδιαίτερα εκσεσημασμένη και με βελτίωση της ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας αλλά υπολείπεται της φυσιολογικής λειτουργίας». Κατά την 15.7.04 η ενάγουσα παρουσίαζε τα συμπτώματα του Τεκμηρίου
- Στις 18.7.04 τη χειρούργησε. Επειδή υπήρχε σπάσιμο, ανοίχτηκε το ζυγωματικό τόξο αριστερά και μπήκε πλάκα. Ράφτηκαν δε οι δύο μύες για να αποκτήσουν συνέχεια. Σύμφωνα με το φάκελο της ενάγουσας την είδε πολλές φορές για παρακολούθηση για να δει την πρόοδο της νεύρωσης. Μετά την επέμβαση υπήρξε αδυναμία ρυτίδωσης στο μέτωπο. Μετά από 6 μήνες άρχισε να εμφανίζει κινήσεις στο μέτωπο. Σήμερα είναι σε πολύ καλή σχετικά κατάσταση, πλην της υπάρχουσας ουλής η οποία είναι αισθητικά αποδεκτή και μόνιμη. Στο μισό μέτωπο υπάρχει ακόμα πρόβλημα, «υπολείπεται της άλλης πλευράς». Αντεξεταζόμενος ανέφερε πως μετά που βγήκε από το Νοσοκομείο η ενάγουσα την είδε 10 φορές από 23.7.04 μέχρι τις 6.4.
- Η χειρουργική επέμβαση πέτυχε αλλά και το νεύρο άφησε υπολειπόμενο και παραμένει η ουλή. ΄Εχουν περάσει 5 χρόνια το νεύρο ανέκτησε όσο ήταν να ανακτήσει. Υπολείπεται 30 από το κανονικό. Οι ουλές δεν φεύγουν. Υπάρχουν οι πολύ αντιαισθητικές και οι μέτριες. Εδώ η ουλή φαίνεται πολύ. Όσον αφορά το στόμα, αυτό ταλαιπωρείται για κάποιο διάστημα σε σχέση με τις κινήσεις. Μέχρι το 2006 είχε παρέλθει. Για την υπεράσπιση έδωσε μαρτυρία ο εναγόμενος ο οποίος είναι αρχιλοχίας της αστυνομίας. Υιοθέτησε γραπτή κατάθεση του, Τεκμήριο 8 στην οποία αναφέρει ότι με την ενάγουσα χώρισαν στις 31.10.06 μετά από δική της επιθυμία. Ουδέποτε άσκησε βία εναντίον της ενάγουσας ή των παιδιών του. Στις 13.7.04 αφού σχόλασε επέστρεψε στο σπίτι όπου βρισκόταν και η μητέρα του. Μαζί πήγαν στο χωράφι του και ασχολήθηκαν με την περιποίηση του. Όταν επέστρεψε σπίτι δεν βρήκε ούτε τη γυναίκα του ούτε οποιοδήποτε από τα παιδιά του. Ανησύχησε πολύ αφού η γυναίκα του δεν του είχε πει ότι θα έφευγε, δεν του είχε αφήσει κάποια σημείωση και δεν του απαντούσε στα τηλεφωνήματα του. Μετά τις 11 το βράδυ η ενάγουσα επέστρεψε μαζί με τα παιδιά και του είπε ότι είχαν πάει σινεμά. Τη ρώτησε γιατί δεν τον είχε ενημερώσει και γιατί δεν απαντούσε στα τηλεφωνήματα του και τον αγνόησε, πήγε στην κουζίνα και άρχισε να πλένει τα πιάτα. Σε επανάληψη της ερώτησης του απάντησε χαρακτηριστικά «είμαι ελεύθερη και κάμνω ότι θέλω». Μετά από τόσες ώρες αγωνίας και έντασης η απάντηση τον σύγχυσε και τον θύμωσε. Στην προσπάθεια του να καταλάβει τι εννοούσε η ενάγουσα τη ρώτησε επανειλημμένα αλλά αυτή συνέχισε να τον αγνοεί παραμένοντας με γυρισμένη την πλάτη, εξακολουθώντας να πλένει τα πιάτα. Τότε έπιασε ότι βρήκε μπροστά του από το τραπέζι που βρισκόταν μεταξύ τους και το έριξε προς τον τοίχο με σκοπό να προκαλέσει θόρυβο για να γυρίσει προς το μέρος του η ενάγουσα και να του απαντήσει. Δυστυχώς χωρίς να το αντιληφθεί η ενάγουσα έκανε μεταβολή και έσκυψε, με αποτέλεσμα το αντικείμενο να την κτυπήσει στο πρόσωπο. Σε καμιά περίπτωση δεν είχε πρόθεση να προκαλέσει οποιαδήποτε βλάβη στην ενάγουσα. Δεν τη σημάδεψε, δεν ήθελε να την χτυπήσει και ούτε ήθελε να προκληθεί σ΄αυτήν οποιαδήποτε ζημιά. Αμέσως πήγε προς το μέρος της προσπαθώντας να τη βοηθήσει αλλά ήταν θυμωμένη και τον απώθησε. Ο γιος του δεν του επιτέθηκε μετά το περιστατικό. Η Αστυνομία άσκησε σε σχέση με το περιστατικό ποινική δίωξη εναντίον του και έλαβε κατάθεση από την ενάγουσα. Στις 24.11.04 το Δικαστήριο τον αθώωσε και τον απάλλαξε από τις κατηγορίες. Παρόλο που τόσο πριν την εκδίκαση της ποινικής υπόθεσης όσο και μεταγενέστερα η ενάγουσα έλεγε τόσο στον ίδιο όσο και στον αδελφό του ότι δεν είχε κανένα παράπονο από τον ίδιο, ένα χρόνο μετά τη μαρτυρία της στην ποινική υπόθεση καταχώρησε την παρούσα αγωγή αξιώνοντας αποζημιώσεις στη βάση των ίδιων γεγονότων. Αντεξεταζόμενος σε υποβολή ότι την προηγούμενη το βράδυ είχε τραβήξει την ενάγουσα από τα μαλλιά και την κτύπησε στο πρόσωπο και στο σώμα απάντησε, «τέτοιο περιστατικό εγώ δεν θυμούμαι». Δέχθηκε πως ζητώντας εξηγήσεις από τη γυναίκα του συγχύστηκε και θύμωσε και αποφάσισε να κάνει θόρυβο για να τραβήσει την προσοχή της. Δέχθηκε πως μπορούσε να τραβήξει την προσοχή της φωνάζοντας ή κτυπώντας το χέρι του στο τραπέζι. Σε υποβολή πως μπορούσε να ρίξει το τασάκι στο πάτωμα απάντησε «ήταν την στιγμή που το έριξα στον τοίχο». Σε υποβολή πως μπορούσε να το ρίξει αριστερά στον τοίχο απάντησε επί λέξει «Η ίδια έκανε την κίνηση και την βρήκε το τασάκι. Όπως και έκαμα στα αριστερά με σκοπό να μου δώσει σημασία». Σε ερώτηση αν έριξε το τασάκι ακριβώς απέναντι από την ενάγουσα για να προκαλέσει θόρυβο για να γυρίσει η ενάγουσα απάντησε όχι ακριβώς, όφειλε να του δώσει κάποια εξήγηση για το που είχε πάει. Δεν το έριξε επί σκοπού. Ήταν με σκοπό να την προκαλέσει να του δώσει απάντηση. Σε υποβολή ότι η ενάγουσα έκανε προσπάθεια να αποφύγει το τασάκι και δεν τα κατάφερε απάντησε πως αν δεν έκανε προσπάθεια θα το απέφευγε. Με το να κάνει την κίνηση μπορούσε να κτυπήσει στο πόδι. Αν έμενε μπορούσε να κτυπήσει στο γκάζι. Σε ερώτηση αν μπορούσε να κτυπήσει στο πόδι της απάντησε «Δεν ξέρω. Δεν είμαι ελεύθερος σκοπευτής». Σε υποβολή ότι το τασάκι κατευθύνθηκε προς το πρόσωπο της, η ίδια γύρισε και όταν το είδε έκανε προσπάθεια να το αποφύγει αλλά το μόνο που κατάφερε ήταν αντί να κτυπήσει στο κέντρο του προσώπου της να κτυπήσει στο πλάι απάντησε «Δεν είμαι ελεύθερος σκοπευτής, ούτε νίντζα». Σε υποβολή πως την βρήκε απάντησε «αν δεν τάρασσε θα πήγαινε πάνω στον τοίχο ή σε καμιά πόρτα της κουζίνας επειδή επί ώρα την προκαλούσα να μου δώσει σημασία». Αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει βία την οποία δεν είχε πρόθεση να χρησιμοποιήσει. Στην τελική του γραπτή αγόρευση ο συνήγορος του εναγόμενου αφού εισηγήθηκε ότι η ενάγουσα θα πρέπει να κριθεί αναξιόπιστη για τους λόγους που ανέλυσε, στους οποίους θα αναφερθώ πιο κάτω, όπου κρίνω αναγκαίο, ζήτησε απόρριψη της αγωγής βασιζόμενος σε δύο ουσιαστικά λόγους, στην αποτυχία της πλευράς της ενάγουσας να αποδείξει το συστατικό στοιχείο της πρόθεσης του εναγομένου και στο ότι η συμπεριφορά της ενάγουσας συνιστά «κατάχρηση της διαδικασίας και κώλυμα, για την ίδια για να προβάλλει την παρούσα αξίωσή της». Ο συνήγορος της ενάγουσας υποστήριξε ότι από την προσαχθείσα μαρτυρία της πλευράς του το συστατικό στοιχείο της πρόθεσης προκύπτει έκδηλα. Εισηγήθηκε περαιτέρω ότι δεν τίθεται στην παρούσα θέμα κωλύματος ή κατάχρησης. Παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου και έχοντας εξετάσει με προσοχή τη μαρτυρία τους καταλήγω στα πιο κάτω: Η ενάγουσα μου έκανε εξαιρετική εντύπωση. Η μαρτυρία της διέπετο από σταθερότητα και συνέπεια και ουδόλως κλονίστηκε κατά την αντεξέταση της. Τονίζω ότι η θέση της Μ.Ε.1 ότι ο εναγόμενος έριξε δυνατά το τασάκι προς το μέρος της δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της. Πέραν τούτου θεωρώ πως πρέπει να επισημάνω ότι οι θέσεις του εναγομένου ότι ο σκοπός του ρίχνοντας το τασάκι, ήταν να προκαλέσει θόρυβο για να τραβήξει την προσοχή της ενάγουσας, ότι δεν τη σημάδεψε και ότι η ενάγουσα κτυπήθηκε επειδή προσπάθησε να αποφύγει το τασάκι δεν υποβλήθηκαν στη Μ.Ε.1 κατά την αντεξέταση της. Θεωρώ ότι όχι μόνο η εκδοχή της ενάγουσας ως προς τον τρόπο με τον οποίο κτυπήθηκε αλλά και η εκδοχή της ως προς την έκταση και τις συνέπειες του τραυματισμού της ήταν σαφείς και πειστικές. Δεν συμφωνώ με το συνήγορο του εναγομένου ότι η ενάγουσα υπέπεσε σε σημαντικές αντιφάσεις και ότι προσπάθησε να προσδώσει υπερβολική έκταση στον τραυματισμό της. Θεωρώ ότι η έκταση του τραυματισμού της όπως περιγράφηκε από την ίδια συνάδει πλήρως τόσο με την μαρτυρία του Μ.Ε.3-γιατρού ο οποίος μου άφησε θετική εντύπωση όσο και τις φωτογραφίες τεκμήρια 2,3,
- Καλή εντύπωση μου έκανε και η Μ.Ε.
- Κατέθεσε τα γεγονότα απλά και χωρίς περιστροφές. Ενδεικτικά αναφέρω την απάντηση της σε υποβολή ότι το περιστατικό ήταν τυχαίο και ότι ο πατέρας της δεν ήθελε να κτυπήσει τη μητέρα της, «το έσυρε για πλάκα» η οποία ήταν αποστομωτική. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της ότι ο πατέρας της σημάδεψε τη μητέρα της με το τασάκι - όχι κατανάγκη στο κεφάλι. Στη μαρτυρία του γιατρού έχω ήδη κάνει αναφορά πιο πάνω. Προσθέτω πως στην ουσία η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε και παρέμεινε αναντίλεκτη. Και πως τίποτε δεν έχει αναφέρει ή τίποτε δεν του υποβλήθηκε σε σχέση με το τι θα έπρεπε να πράξει η ενάγουσα για να βελτιώσει την κατάσταση της. Συνεπώς η εισήγηση του κου Παγιάση κατά την αγόρευση του ότι η ενάγουσα δεν έπραξε ότι έπρεπε να πράξει παρέμεινε μετέωρη. Ο εναγόμενος έχει αφήσει φτωχή εντύπωση στο Δικαστήριο. Βρίσκω ότι η μαρτυρία του στερείτο θετικότητας και σε πολλά σημεία διέπετο από αοριστία και αυτό αντανακλάτο έντονα από τον τρόπο που απαντούσε τις ερωτήσεις κατά την αντεξέταση του. Οι απαντήσεις του ήταν δυσνόητες, ασαφείς και πολλές φορές ασύνδετες με την ερώτηση. Κάποιες από τις απαντήσεις του έχω παραθέσει πιο πάνω, αυτολεξεί, και είναι ενδεικτικές. Οι δε αναφορές του σε νίντζα και ελεύθερους σκοπευτές θα έλεγα ότι ήταν, το λιγότερο, άτοπες. Στο σύνολο της κρίνω ότι η μαρτυρία του εναγομένου στερείτο παντελώς πειστικότητας. Καταρχήν αδυνατώ να αντιληφθώ με ποιο τρόπο, σύμφωνα με τη θέση του, θα προκαλούσε την ενάγουσα να του δώσει κάποια απάντηση με το να ρίξει κάποιο αντικείμενο στον τοίχο. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός του ότι το τασάκι κτύπησε την ενάγουσα επειδή η τελευταία έκανε μεταβολή και έσκυψε και ότι αν δεν έκανε προσπάθεια να το αποφύγει θα το απέφευγε στερείται παντελώς πειστικότητας και τον θεωρώ προϊόν εκ των υστέρων σκέψης του. Εξάλλου κάτι τέτοιο δεν υποβλήθη στην ενάγουσα κατά την αντεξέταση της. Έχω δε την άποψη πως η πιο πάνω θέση του δεν συνάδει με την εκδοχή του πως έριξε το τασάκι προς τον τοίχο αλλά συνάδει μάλλον με το ότι έριξε το τασάκι προς το μέρος της ενάγουσας. Και κάτι άλλο. Κρίνω εντελώς υπερβολικά και εξωπραγματικά τόσο τα περί «αναγκασμού» του να χρησιμοποιήσει βία επειδή η ενάγουσα δεν του έδινε σημασία όσο και τα περί έντασης του και αγωνίας του λόγω της απλής απουσίας της γυναίκας και των παιδιών του. Χωρίς κανένα ενδοιασμό απορρίπτω τη μαρτυρία του. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση καταλήγω ότι στις 13.7.2004 ενώ η ενάγουσα έπλενε τα πιάτα στο νεροχύτη της κουζίνας της ο εναγόμενος, ο οποίος ήταν εκνευρισμένος, πήρε ένα βαρύ μεγάλο χάλκινο τασάκι το οποίο έριξε δυνατά προς το μέρος της. Η ενάγουσα προσπάθησε να το αποφύγει αλλά την κτύπησε στην αριστερή μεριά του προσώπου της, τραυματίζοντας την. Επειδή αιμορραγούσε μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου της τοποθέτησαν 14 ραφές και την κράτησαν. Ο Μ.Ε.3 ο οποίος την εξέτασε διαπίστωσε στις 15.7.04 τα ακόλουθα: «Η Γναθοπροσωποχειρουργική εκτίμηση έγινε στις 15.7.04 όπου διαπιστώθηκε ότι έφερε - εκτεταμένο τέμνων τραύμα συρραφέν, το οποίο άρχισε από την άνω βάση πτερυγίου ωτός και κατέληγε λοξά προς τα κάτω στη μέση της αριστερής παρειάς. Παρουσίαζε αδυναμία ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας αριστερά. Από τον ακτινολογικό έλεγχο παρουσίαζε κάταγμα αριστερού ζυγωματικού τόξου.» Στις 18.7.04 χειρούργησε την ενάγουσα. Δια μέσου της τραυματικής ουλής έγινε προσπέλαση για ανοικτή ανάταξη ζυγωματικού τόξου αριστερά και τοποθέτηση πλάκας οστεοσύνθεσης. Ανεύρεση και συμπλησίαση μετωπιαίου κλάδου προσωπικού νεύρου. Περιποίηση συρραφή θλαστικού τραύματος. Η κατάσταση της μετά την εγχείρηση φαίνεται στα τεκμήρια 2,3,
- Η μετεγχειρητική της πορεία ήταν ομαλή. Παρουσίαζε αδυναμία ρυτίδωσης του μετώπου η οποία έχει βελτιωθεί αλλά υπολείπεται της φυσιολογικής λειτουργίας. Σήμερα παρουσιάζει εμφανή μόνιμη μετατραυματική ουλή στο σημείο του τραυματισμού και βελτίωση της ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας αλλά υπολείπεται της φυσιολογικής λειτουργίας. Η ενάγουσα παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι τις 20.9.
- Σήμερα νιώθει συχνά μερικές ενοχλήσεις κυρίως στη σιαγόνα. Στην ποινική υπόθεση με αρ. 11218/04 που καταχωρήθηκε εναντίον του εναγομένου μεταξύ άλλων για επίθεση, η ενάγουσα επέλεξε να μην δώσει μαρτυρία εναντίον του κατηγορούμενου (για το καλό της οικογένειας και των παιδιών της). Σχετικό είναι το Τεκμήριο
- Το Δικαστήριο αθώωσε και απάλλαξε τον εναγόμενο (τότε κατηγορούμενο). ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το αστικό αδίκημα της επίθεσης προβλέπεται στο άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ο οποίος έχει κωδικοποιήσει σχετικές αρχές του κοινοδικαίου. Σύμφωνα με το άρθρο 26 η «επίθεση συνίσταται στην εκ προθέσεως χρήση κάθε είδους βίας κατά του προσώπου άλλου, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίνηση είτε άλλης πως ...χωρίς τη συναίνεση του..» Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΠΩΣ ΔΕΝ ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΕ ΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤHΣ ΠΡΟΘΕΣΗΣ. Στο σύγγραμμα «Texbook of Criminal Law» 2nd Ed, του Glanville Williams στη σελ. 171 αναφέρεται σε σχέση με το αδίκημα της επίθεσης ότι: «Τhe required mental element is intention or recklessness». Σε ελεύθερη μετάφραση: «To απαιτούμενο νοητικό στοιχείο είναι πρόθεση ή απερισκεψία». Στην υπόθεση Venna
(1975)3 ΑLL E.R. 788 στην οποία παραπέμπει το πιο πάνω σύγγραμμα αποφασίστηκε ότι η απερισκεψία ήταν επαρκές mens rea σε σχέση με το αδίκημα της επίθεσης. Απερισκεψία σημαίνει τη νοητική κατάσταση (state of mind) κάποιου που προβλέπει τον κίνδυνο αλλά τον αγνοεί αποφασίζοντας να διακινδυνεύσει. Με βάση τα πιο πάνω γεγονότα, θεωρώ ότι προκύπτει ότι ο ενάγοντας είχε την απαιτούμενη πρόθεση. Είναι δε η κατάληξη μου πως η πράξη του εναγομένου εντάσσεται στις περιπτώσεις που καλύπτει το άρθρο 26, και ότι συνεπώς συνιστά επίθεση. ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΣΥΝΙΣΤΑ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΩΛΥΜΑ Ο συνήγορος για την υπεράσπιση εισηγήθηκε ότι η ενάγουσα δεν μπορεί να εγείρει την παρούσα αγωγή και να αμφισβητεί την ετυμηγορία του ποινικού δικαστηρίου την οποία στην ουσία η ίδια προκάλεσε. Επικαλέστηκε την απόφαση του αγγλικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Hunter v. Chief Constable of West Midlands and Another
(1981)3 ΑLL E.R. 727 στην οποία αποφασίστηκε ότι υπάρχει γενικός κανόνας δημόσιας πολιτικής ο οποίος δεν επιτρέπει τη χρήση πολιτικής αγωγής με σκοπό την προσβολή της τελικής απόφασης ποινικού Δικαστηρίου και των ευρημάτων που την στοιχειοθετούν. Στην Hunter υπήρξε αμφισβήτηση της θεληματικότητας των καταθέσεων λόγω ξυλοδαρμού. Ο δικαστής έκρινε θεληματική την κατάθεση. Η προσπάθεια που ακολούθησε από τον εναγόμενο να κινηθεί με αγωγή για επίθεση εναντίον του αστυνομικού απερρίφθη ως καταχρηστική. Θεωρώ ότι η πιο πάνω αρχή δεν εμποδίζει την έγερση αγωγής μόνο και μόνο επειδή ο κατηγορούμενος αθωώθηκε σε ποινικό Δικαστήριο. Στο σύγγραμμα "Winfield and Jolowicz on Tort" , 12η έκδοση, αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με την αρχή της Hunter: "However, this principle would not prevent the commencement of a civil action merely because the defendant had been acquitted in a criminal court: apart altogether from substantive differences between the statutory crime and the tort, the burdens of proof are different and a verdict of acquittal in the criminal case is quite consistent with a finding of liability in the civil action." Περαιτέρω, θεωρώ ότι η παρούσα αγωγή δεν έχει ως αντικείμενο την αμφισβήτηση της ετυμηγορίας του ποινικού δικαστηρίου ούτε και την προσβολή οποιωνδήποτε ευρημάτων του τελευταίου. Εξάλλου σε τέτοια ευρήματα δε προέβη το ποινικό δικαστήριο, όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 7. Εν πάση περιπτώσει θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω πως τόσο το αντικείμενο της δίκης όσο και οι διάδικοι στην ποινική και πολιτική δίκη είναι διαφορετικοί. Επομένως δεν εγείρεται θέμα δεδικασμένου στην παρούσα από τα ευρήματα του ποινικού δικαστηρίου. Η υπόθεση Hunter (πιο πάνω) παραγνωρίζει τόσο το θέμα διαφορετικών διαδίκων (η αστυνομία στην ποινική υπόθεση δεν είναι ταυτόσημη με τον εναγόμενο) όσο και διαφορετικού αντικειμένου. Περαιτέρω, παραγνωρίζει το γεγονός ότι η απόφαση σε σχέση με τη θεληματικότητα κατάθεσης δεν είναι τελική. Συνεπώς και αυτή η εισήγηση του συνηγόρου υπεράσπισης κρίνεται ως ανεδαφική. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω ότι από κανένα σημείο του Τεκμηρίου 7 δεν προκύπτει οποιαδήποτε δήλωση της ενάγουσας ότι δεν έχει παράπονο εναντίον του εναγομένου, ως είναι η δικογραφημένη εισήγηση στην ΄Εκθεση Υπεράσπισης. AΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Κατά συνέπεια, η ενάγουσα δικαιούται σε αποζημιώσεις. Ως ζήτημα γενικής αρχής το θύμα επίθεσης δικαιούται σε αποζημιώσεις οι οποίες υπολογίζονται στην ίδια βάση με τις αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που προκύπτουν ως αποτέλεσμα οποιουδήποτε άλλου αστικού αδικήματος. Παραπέμπω στο σύγγραμμα Mc Gregor on Damages, 15η έκδ., παρ. 1615 όπου αναφέρονται τα εξής: ″In so far as an assault and battery results in physical injury to the plaintiff, the damages will be calculated as in any other action for personal injury. Beyond this, the tort of assault affords protection not only from physical injury but also from the insult which may arise from interference with the person. Thus a further head of damage is the injury to feelings, i.e. the indignity, mental suffering, disgrace and humiliation, that may be caused. ″ Το θέμα των παραδειγματικών αποζημιώσεων το πραγματεύτηκε η υπόθεση Socrates Eliades v. Vassos Lyssarides
(1979)1 C.L.R. 254. Η υπόθεση αυτή αφορούσε επίθεση σε αίθουσα του ξενοδοχείου ″Χίλτον″ στην παρουσία αρκετών προσώπων. Το Εφετείο επικύρωσε την επιδίκαση αποζημιώσεων Λ.Κ.700 διαπιστώνοντας όμως ότι στην πραγματικότητα είχαν επιδικαστεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως επαυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages) και όχι ως παραδειγματικές (exemplary damages), αφού δόθηκαν με αναφορά προς το αίσθημα αξιοπρέπειας και περηφάνιας του θύματος. Όπως αναφέρεται σε απόσπασμα που παρατίθεται από τους Winfield and Jolowicz on Tort (10η έκδ. σελ. 555-556): ″These ″aggravated damages″ are truly compensatory, being given for the injury to the plaintiff's proper feelings of dignity and pride. Exemplary damages on the other hand, are not compensatory but are awarded to punish the defendant and to deter him from similar behavior in the future″. Η υπόθεση Gregoriades v. Kyriakides
(1970)1 C.L.R. 120 αφορούσε απρόκλητη επίθεση στο χώρο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας. Πρωτοδίκως αλλά και κατ΄ έφεση κρίθηκε πως η πράξη, αποτελούσε βιαιοπραγία υπό επιβαρυντικές περιστάσεις και ότι υπήρχε ανάγκη επιδίκασης παραδειγματικών αποζημιώσεων. Το Εφετείο αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από Λ.Κ.100 σε Λ.Κ.300. Εκτενέστερη ανάλυση του θέματος έγινε στην υπόθεση Papakokkinou and others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65 στην οποία αναφέρονται τα εξής στη σελ. 77: ″The fact is that conduct accompanied by a marked element of arrogance, insolence or malice, may justify an award of exemplary damages, particularly if it tends to humiliate the victim of the tort. Therefore, no conflict is discernible between the decisions of the Supreme Court in Gregoriades v. Kyriakides
(1971)1 C.L.R. 120, and Eliades v. Lyssarides
(1979)1 C.L.R. 254, and the decision in Rookes, supra. Arguably, the damages awarded in the above cases classify as ″aggravated″, an intermediate category between compensatory and exemplary damages; a kind of inflated compensatory damages, inflated to the extent of indicating the disapproval of the Court of the conduct of the defendant but within the range of compensatory damages. ″ Το Δικαστήριο στην πιο πάνω υπόθεση θα έκλινε προς την υιοθέτηση της ευρύτερης προσέγγισης που επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων όπου το αστικό αδίκημα είναι τόσο αξιόμεμπτο ώστε να αξίζει τιμωρίας από το αστικό δίκαιο. Περαιτέρω, με αναφορά στην υπόθεση Cassell & Co Ltd v. Broome
(1972)1 All E.R. 801 επιδοκιμάστηκε η θέση ότι είναι λάθος να διαχωρίζονται οι γενικές αποζημιώσεις από τις παραδειγματικές. Στο τέλος θα πρέπει να δίδεται ένα ποσό βασισμένο στη σφαιρική αντίληψη των γεγονότων της υπόθεσης. Οι πιο πάνω αρχές επιβεβαιώθηκαν στην πρόσφατη απόφαση Αντώνης Νικολάου και Επίσημου Παραλήπτη, Πολ.Εφ. 98/07 ημερ. 11.11.09. Όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, οι αρχές που καθοδηγούν τα Δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους τους συνοψίζονται στην απόφαση Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. στις σελ. 1473 και
- ΄Εχοντας υπόψη μου τις πιο πάνω αρχές και έχοντας βέβαια υπόψη ότι τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ τα ίδια έχω καθοδηγηθεί στο βαθμό που ήταν σχετικές, από τις αυθεντίες στις οποίες με έχουν παραπέμψει οι συνήγοροι. Κάποιες ομοιότητες με την παρούσα παρουσιάζει η υπόθεση Βάσος Αδαμίδης και Κώστας Χατζηνικολάου, Πολ.Εφ. 139/05, 25.9.
- Ο εφεσείων έφερε εκχυμώσεις στον αριστερό οφθαλμό, αιμάτωμα της κάτω ρινικής κόγχης, διάστρεμμα του αυχένα και επώδυνο περιορισμό των κινήσεων του αυχένα, εκδορές και θλάση των μαλακών μορίων του αριστερού ώμου, αγκώνων και αντιβραχίονα. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για τέσσερις ημέρες, όταν δε εξήλθε υπέφερε από τα συνήθη συμπτώματα δηλαδή πόνο, ζάλη και πονοκεφάλους. Στην πρόοδο του χρόνου αυτά υποχώρησαν, για να μείνουν όμως δύο μικρές εμφανείς, όχι όμως δύσμορφες ουλές, μία στο μέτωπο και μία πολύ μικρή στο φρύδι. Ποσό £6000 κρίθηκε από το Εφετείο ως μάλλον χαμηλό αλλά όχι έκδηλα ανεπαρκές. Εδώ βεβαίως η ουλή, όπως την έχει επιθεωρήσει και το ίδιο το Δικαστήριο κάθε άλλο παρά μικρή ήταν. Υπάρχει δε εδώ και το δεδομένο του κατάγματος, της χειρουργικής επέμβασης και της ρυτίδωσης της μετωπιαίας χώρας που υπολείπεται της φυσιολογικής λειτουργίας. Στην Αγγλική υπόθεση Αli v. Parvez ημερ. 9.1.2004 που αναφέρεται στο σύγγραμμα Kemp and Kemp, Volume 3 (D.6004.1) επιδικάστηκαν £9800 για τραυματισμό γνάθου (jaw) ο οποίος άφησε ως κατάλοιπο περιορισμό κινήσεως και θορύβου (clicking) κατά το άνοιγμα του στόματος. Στην υπόθεση RE Farrup, ημερ. 23.2.1996 στο Kemp and Kemp, Vol.4 (J1-009) εικοσάχρονος άντρας υπέστη τραύμα από μαχαίρι. Το τραύμα χρειάστηκε 38 ραφές. Παρέμεινε μόνιμη ουλή από το πάνω μέρος του χείλους, κάτω από τη μύτη μέχρι το δεξί αυτί. Επηρέασε το χαρακτήρα του. Επιδικάστηκαν £10,
- Mε βάση το ιατρικό πιστοποιητικό και τη μαρτυρία που έχω αποδεχθεί, το χρονικό διάστημα της ταλαιπωρίας της ενάγουσας, βρίσκω ότι το ποσό των €20000 είναι δίκαιο ποσό ως γενικές αποζημιώσεις. Κρίνω περαιτέρω ότι στην παρούσα υπόθεση η συμπεριφορά του εναγόμενου η οποία ήταν απαράδεκτη και κατακριτέα δικαιολογεί την εκδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων. Λαμβάνω ιδιαίτερα υπόψη το απρόκλητο της επίθεσης εναντίον της ενάγουσας και την προσβολή της προσωπικότητας και αισθημάτων αξιοπρέπειας και περηφάνειας της. Επιδικάζω λοιπόν υπό μορφή παραδειγματικών αποζημιώσεων το ποσό των €4000 αυξάνοντας το ολικό ποσό το οποίο η ενάγουσα δικαιούται σε €
- Εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγόμενου για το ποσό των €24000 πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην ανάλογη κλίμακα. (Υπ) ........... Μ.Παπαϊωάννου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΣΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο