Ανδρέας Μιχαήλ κ.α. ν. Θωμά Σαββίδη, Αγωγή αρ. 183/2008, 27 Απριλίου, 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2010:A164 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 183/2008 Μεταξύ:
- Ανδρέας Μιχαήλ
- Κώστας Φιλίππου Ενάγοντες και Θωμά Σαββίδη Εναγομένου 27 Απριλίου,
- Για τον εναγόμενο - αιτητή, εμφανίζεται ο κ. Δ. Χατζηνέστορος. Για τους ενάγοντες αρ. 1 και 2 - καθ' ων η αίτηση, εμφανίζεται η κα Γ. Ρούσου για κ.κ. Αριστοφάνης Α. Γεωργίου και Συνεργάτες. Απόφαση για την αίτηση ημερ. 27.4.2009 (αίτημα για την προδικαστική εκδίκαση νομικού σημείου που εγείρεται δια της υπεράσπισης) -------------------------------------------------------------------- Με τη συναίνεση των εναγόντων αρ. 1 και 2 - καθ' ων η αίτηση («οι καθ' ων η αίτηση», εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου) έλαβε χώραν προδικαστική εκδίκαση του νομικού σημείου που εγείρεται δια της παρα. 12 της υπεράσπισης. Αυτό αφορά στο κύρος της επίδικης συμφωνίας εκτέλεσης οικοδομικού έργου, η οποία υπεγράφηκε από τους καθ' ων η αίτηση, ως εργολάβους, και τον εναγόμενο - αιτητή, ως το δωρητή του έργου, και στην συνακόλουθη δυνατότητα διεκδίκησης, δια της δικαστικής οδού, οιουδήποτε ποσού επί τη βάσει αυτής («το νομικό σημείο»). Το νομικό σημείο εγείρεται ως εξής: «
- Ο Εναγόμενος εγείρει προδικαστική ένσταση και ισχυρίζεται ότι η επίδικη συμφωνία ως επίσης και η εκτέλεση αυτής είναι παράνομη διότι αντιβαίνει τις ρητές πρόνοιες των περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμων του 1973 έως 1975 για το λόγο ότι ο Ενάγοντας 2 (Κώστας Φιλίππου) δεν ήταν αδειούχος Εργολήπτης κατά τους ουσιώδεις χρόνους υπογραφής και εκτέλεσης της επίδικης συμφωνίας όπως απαιτείται από τον πιο πάνω νόμο και εν πάση περιπτώσει οι Ενάγοντες δεν δικαιούνται και/ή απαγορεύεται από τον πιο πάνω Νόμο να αξιώνουν δικαστικώς την είσπραξη οποιασδήποτε αμοιβής». Απαιτείται η σκιαγράφηση των δικογραφημένων θέσεων των διαδίκων: Δια κλητηρίου ειδικώς οπισθογραφημένου, οι καθ' ων η αίτηση διεκδικούν €53.461,46 ως ποσόν οφειλόμενο δυνάμει συμφωνιών που συνήψαν με τον αιτητή και/ή ως υπόλοιπο λογαριασμού και/ή ως αμοιβή για εκτελεσθείσες εργασίες, €21.764,17 ως αποζημιώσεις, συνεπεία διακοπής συμφωνίας, τόκους και έξοδα. Βάση της αγωγής αποτελούν οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: Κατά τον ουσιώδη χρόνο, οι καθ' ων η αίτηση και/ή ένας από αυτούς υπήρξαν αδειούχοι εργολήπτες Ε΄ τάξης και ασχολούνταν με διάφορα οικοδομικά και κατασκευαστικά έργα. Ο αιτητής επιθυμούσε να δωρήσει στην Κοινότητα του χωριού Μένοικο μια εκκλησία. Στις 6.4.03 οι καθ' ων η αίτηση υπέβαλαν γραπτή προσφορά στον αιτητή για την ανέγερση της εκκλησίας αυτής («η προσφορά»). Στις 22.6.2003 υπεγράφηκε μεταξύ των καθ' ων η αίτηση, ως εργολάβων, και του αιτητή ως του δωρητή του έργου, η σχετική γραπτή συμφωνία για την εκτέλεση του έργου («η συμφωνία»). Οι εργασίες ανέγερσης της εκκλησίας ξεκίνησαν αμέσως. Πλην όμως, ο αιτητής ζήτησε αλλαγές τόσον στα σχέδια όσον και στον τρόπο κατασκευής της εκκλησίας με αποτέλεσμα οι καθ' ων η αίτηση να επωμισθούν την εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών, πέραν από τις αρχικώς συμφωνηθείσες. Αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών υπήρξε και η καθυστέρηση που σημειώθηκε στην εξέλιξη των εργασιών. Διαρκούσης της εκτέλεσης των εργασιών, οι καθ' ων η αίτηση ειδοποιήθηκαν από τους συμβούλους του αιτητή να τις διακόψουν. Για τη διακοπή αυτή ευθύνεται αποκλειστικώς ο αιτητής. Στη συνέχεια, οι καθ' ων η αίτηση κατέγραψαν και κοστολόγησαν τις εκτελεσθείσες εργασίες. Η αξία αυτών ανήλθε στο ποσόν των €85.878,
- Ο αιτητής κατέβαλε στους καθ' ων η αίτηση μόνον το ποσόν των €32.417,
- Συνεπώς, παραμένει οφειλόμενο το ποσόν των €53.461,46, το οποίο οι καθ' ων η αίτηση διεκδικούν. Διεκδικούν, επίσης, αποζημιώσεις για υπαίτια διακοπή συμφωνίας, ύψους €21.764,17, τόκους και έξοδα. Δια της υπεράσπισής του, ο αιτητής προβαίνει σε κρίσιμες παραδοχές: Παραδέχεται ότι, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση υπήρξε εγγεγραμμένος εργολήπτης στο μητρώο του Συμβουλίου Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων («το Συμβούλιο»). Παραδέχεται, επίσης, πως οι καθ' ων η αίτηση υπέβαλαν, από κοινού, την προσφορά και πως μεταξύ των καθ' ων η αίτηση, αφ' ενός, και του ιδίου, αφ' ετέρου, υπεγράφηκε η συμφωνία. Περαιτέρω, δια της υπεράσπισής του, ο αιτητής ισχυρίζεται πως ο ενάγων αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση δεν υπήρξε, κατά τους ουσιώδεις χρόνους, εγγεγραμμένος στο μητρώο του Συμβουλίου. Εξ ου και η προδικαστική ένσταση της παρα. 12 της υπεράσπισης. Η αίτηση για την προδικαστική εκδίκαση του νομικού σημείου («η αίτηση») κατεχωρίστηκε στις 27.4.09 και αυτή καταγράφει, ως νομική της βάση, τη Δ.27 θ.θ. 1, 2 και 3 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών καθώς και τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Την αίτηση υποστηρίζει ένορκη δήλωση του αιτητή ο οποίος επαναλαμβάνει τις παραδοχές που καταγράφονται στην υπεράσπιση. Παρουσιάζει δε, ως τεκμήρια, την προσφορά και τη συμφωνία (τεκμήρια 2 και 3, αντιστοίχως). Εξ αρχής σημειώνω πως στα δύο αυτά έγγραφα δηλώνεται η συνεργασία των καθ' ων η αίτηση, τόσον κατά την υποβολή της προσφοράς όσον και κατά τη σύναψη και της συμφωνίας. Οι καθ' ων η αίτηση συνυπογράφουν και τα δύο αυτά έγγραφα. Περαιτέρω, δια της ένορκης δήλωσής του που υποστηρίζει την αίτηση, ο αιτητής ισχυρίζεται πως ο ενάγων αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση, ο οποίος, πράγματι, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ασχολείτο με διάφορα οικοδομικά και κατασκευαστικά έργα, δεν ήταν εγγεγραμμένος στο μητρώο του Συμβουλίου. Παρουσιάζει δε επιστολή του Προέδρου του Συμβουλίου, ημερ. 2.5.08, η οποία επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό αυτό (τεκμήριο 1). Οι καθ' ων η αίτηση δεν κατεχώρισαν ένσταση. Και ούτε ζήτησαν την αντεξέταση του ενόρκως δηλούντος αιτητή. Περιορίσθηκαν να αμφισβητήσουν τη βασιμότητα της αίτησης στο στάδιο της ακρόασής της, δια της αγόρευσής τους. Η επιχειρηματολογία του ευπαίδευτου συνηγόρου του αιτητή συνοψίζεται ως εξής: Εφ' όσον, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση δεν ήταν εγγεγραμμένος εργολήπτης και εφ' όσον αυτός υπέβαλε την προσφορά και υπέγραψε τη συμφωνία, από κοινού με τον ενάγοντα αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση, η τελευταία είναι παράνομη, δεν μπορεί να αποτελεί πηγή των επίδικων αξιώσεων και δεν μπορεί να αποτελεί αιτία αγωγής. Σχετικές είναι οι πρόνοιες του άρθρου 5 του περί Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμου του 1973 (Ν. 97/73, όπως αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Την θέση αυτή υποστηρίζουν οι αποφάσεις Πισιάρας κ.ά. ν. Μιχαηλίδη κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 817, Σκουτέλας ν. Αγαπίου
(2003)1 Α.Α.Δ. 338, Flecha Contracting Ltd ν. M. C. Michael Development Ltd
(2003)1 Α.Α.Δ. 263, Platritis ν. Computer Patent
(1988)1 C.L.R. 135, Σολωμού ν. Vineyard View Tourist Enterprises Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ. 300 και White v. A.E.K. κ.ά.
(2007)742, 747. Η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ' ων η αίτηση υπεστήριξε πως, επί του παρόντος, και επειδή δεν υπάρχει σχετικό αναντίλεκτο πραγματικό υπόβαθρο είναι πρόωρη η προδικαστική εκδίκαση του νομικού σημείου. Έχω μελετήσει με προσοχή τα ενώπιόν μου δεδομένα και διαπιστώνω και καταλήγω στα ακόλουθα: Εν προκειμένω, κρίσιμος είναι ο περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμος του 2001 (Ν. 29(Ι)/2001), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 16.3.01 (ως η ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, άρθρο 57 του Ν. 29(Ι)/2001) και έκτοτε ισχύει και ρυθμίζει την άσκηση του επαγγέλματος του εργολήπτη, δηλ. του προσώπου το οποίο αναλαμβάνει να εκτελέσει ένα οικοδομικό ή τεχνικό έργο (άρθρο 2 του Ν. 29(Ι)2001). Ο περί Εγγραφής και Ελέγχου των Εργοληπτών Οικοδομών Νόμος του 1973 (Ν. 97/73), τον οποίο ο ευπαίδευτος συνήγορος του αιτητή επικαλείται, αποτελεί το προϊσχύσαν σχετικό νομικό καθεστώς. Όμως, όπως θα φανεί στη συνέχεια, η παραδρομή αυτή δεν επηρεάζει την ουσία των θέσεων του αιτητή και ούτε μειώνει την αξία των επιχειρημάτων του κ. Χατζηνέστορος. Οι ρυθμίσεις που εδώ ενδιαφέρουν απαντούν και στους δύο Νόμους. Το νομικό σημείο το οποίο εκδικάστηκε προδικαστικώς άπτεται της νομιμότητας και του κύρους συμφωνίας, η οποία, επί τη βάσει της έκθεσης απαίτησης, αποτελεί την πηγή των αξιώσεων των καθ' ων η αίτηση και την αιτία της αγωγής τους. Το ζήτημα είναι σοβαρό εφ' όσον εάν η συμφωνία κριθεί ως παράνομη και άκυρη τότε οι συμβεβλημένοι δεν μπορούν να την επικαλούνται ενώπιον Δικαστηρίου [Ευχρίσω Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ ν. Θεμιστοκλέους
(2008)1 (Α) Α.Α.Δ. 456 και απόφαση στην Πολιτική Έφεση αρ. 100/2007 Chr. Mavrikios Constructions Limited ν. Μιχάλη Χατζηκωνσταντά ημερ. 10.9.09]. Συνεπώς, εάν το νομικό σημείο αποφασισθεί υπέρ του αιτητή τότε θα κριθεί και η τύχη όλης της αγωγής. Εν προκειμένω, υπάρχει το ακόλουθο αδιαμφισβήτητο πραγματικό υπόβαθρο [Λανίτη Λτδ κ.ά. ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1991)1 Α.Α.Δ. 225, 229 Χ'' Οικονόμου ν. Ελληνικής Τραπέζης Λτδ
(1992)1 Α.Α.Δ. 949, 956-7]: Ο ενάγων αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση, ο οποίος, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, δεν ήταν εγγεγραμμένος εργολήπτης, ως ο νόμος ορίζει (τεκμήριο 1 στην ένορκη δήλωση του αιτητή), συνεργάσθηκε με τον ενάγοντα αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση και, από κοινού, υπέβαλαν στον αιτητή προσφορά για την ανέγερση ενός οικοδομικού έργου, μιας εκκλησίας στο χωριό Μένοικο (τεκμήριο 2 στην ένορκη δήλωση του αιτητή). Η προσφορά αυτή έγινε αποδεκτή και ακολούθησε η σύναψη της συμφωνίας εκτέλεσης του έργου, ημερ. 22.6.03. Ως εργολάβοι, συνυπέγραψαν τη συμφωνία τόσον ο ενάγων αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση όσον και ο ενάγων αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση (τεκμήριο 3 στην ένορκη δήλωση του αιτητή). Ως ο δωρητής του έργου, υπέγραψε τη συμφωνία ο αιτητής. Τα γεγονότα αυτά, τα οποία καταγράφονται στην έκθεση απαίτησης, δηλώνονται ενόρκως από τον αιτητή και προκύπτουν από τα τεκμήρια 1, 2 και 3 στην ένορκη δήλωσή του, επαρκούν για να κριθεί το νομικό σημείο. Οι προαναφερθείσες και αδιαμφισβήτητες ενέργειες και παραλείψεις του ενάγοντος αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση απαγορεύονται από το νόμο [άρθρο 24 του Ν. 29(Ι)/2001 και, ιδίως, οι παρα. (γ), (δ) και (ε) αυτού]. Επιπλέον, αυτές στοιχειοθετούν ποινικό αδίκημα [άρθρο 26(δ) του Ν. 29(Ι)/2001]. Η παρανομία και το αξιόποινο των συγκεκριμένων ενεργειών και παραλείψεων του ενάγοντος αρ. 2 - καθ' ου η αίτηση καθιστούν τη συμφωνία εκτέλεσης του έργου, ημερ. 22.6.03, παράνομη και άκυρη [Ευχρίσω Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ ν. Θεμιστοκλέους (ανωτέρω) και απόφαση Chr. Mavrikios Constructions Limited ν. Μιχάλη Χατζηκωνσταντή (ανωτέρω). Εν πάση περιπτώσει, η ακυρότητα της συμφωνίας προκύπτει και από τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 30
(1)του Ν.29(Ι)/
- Αυτό ορίζει πως μεταξύ άλλων, κάθε συμφωνία η οποία αφορά στην ανάθεση εκτέλεσης οικοδομικού έργου σε μη εγγεγραμμένο εργολήπτη είναι άκυρη. Το κύρος της συμφωνίας δεν διασώζεται από το γεγονός ότι αυτή υπογράφεται και από τον ενάγοντα αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση, ένα εγγεγραμμένο εργολήπτη. Το θέμα συζητήθηκε στην απόφαση Πισιάρας κ.ά., Μιχαηλίδη κ.ά (ανωτέρω),
- Εφαρμόζοντας δε, κατ' αναλογίαν, τα εκεί κριθέντα, καταλήγω πως όσα διαλαμβάνει η συμφωνία δεν μπορούν να διαχωριστούν ώστε να θεωρηθεί πως η διεκπεραίωση της εργασίας των εργολάβων έγινε μόνον από τον εγγεγραμμένο εργολήπτη ενάγοντα αρ. 1 - καθ' ου η αίτηση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, καταλήγω πως η αγωγή έχει ως αιτία μια παράνομη και άκυρη συμφωνία. Συνεπώς, οι ενάγοντες αρ. 1 και 2 - καθ' ων η αίτηση δεν μπορούν, επικαλούμενοι τη συμφωνία αυτή, να προσφεύγουν στο Δικαστήριο και να διεκδικούν θεραπείες. Η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του εναγομένου - αιτητή και εναντίον των εναγόντων αρ. 1 και 2 - καθ' ων η αίτηση. (Υπ.)............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΓΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο