Άριστος Αριστείδου ν. Χριστόφορου Πολυδώρου, Αγωγή αρ: 6828/05, 20 Οκτωβρίου, 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2010:A332 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Αγωγή αρ: 6828/05 Άριστος Αριστείδου Ενάγων Και Χριστόφορου Πολυδώρου Εναγομένου -------------------------------- 20 Οκτωβρίου, 2010 Για τον ενάγοντα, εμφανίζεται ο κ. Γ. Α. Μηχανικός. Για τον εναγόμενο, εμφανίζεται η κα Στ. Ερωτοκρίτου για κ.κ Ανδρέας Π. Ερωτοκρίτου και Σία. Απόφαση Ο ενάγων εγκαλεί τον εναγόμενο ως τον αποκλειστικό υπεύθυνο για την πρόκληση τροχαίου δυστυχήματος στο οποίο ενεπλάκησαν («το δυστύχημα»). Το δυστύχημα συνέβηκε στις 28.9.03, σε συμβολή οδών, καθ΄ ων χρόνον ο ενάγων οδηγούσε την ιδιόκτητη μοτοσικλέττα υπ΄ αριθμόν εγγραφής HAH545 («μοτοσικλέττα»), ο δε εναγόμενος οδηγούσε το ιδιόκτητο αυτοκίνητο υπ΄ αριθμόν εγγραφής ΕΖΡ 729 («το αυτοκίνητο»). Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι, συνέπεια του δυστυχήματος, υπέστηκε υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες, για τις οποίες διεκδικεί αποζημιώσεις. Στην έκθεση απαίτησης καταγράφεται πως περί τις 16:30 της 28.9.03 και ενώ ο εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο επί της οδού Ελευθερίας στο Λυθροδόντα, επεχείρησε να εισέλθει στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Το έπραξε, όμως, με αμέλεια και κατά παράβασιν των νόμιμων καθηκόντων του με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του ενάγοντος ο οποίος, κατά τον ουσιώδη χρόνο, οδηγούσε τη μοτοσικλέττα επί της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Ο εναγόμενος υπήρξε αμελής γιατί οδηγούσε με υπερβολική ταχύτητα, παρέλειψε να ενδιαφερθεί για τους άλλους που, επίσης, χρησιμοποιούσαν την οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, παρέλειψε να λάβει μέτρα και/ή επαρκή μέτρα για να αντιληφθεί εγκαίρως τη νόμιμη παρουσία του ενάγοντος στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, εισήλθε στην οδό αυτή παρανόμως και χωρίς να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να το πράξει, ανέκοψε τη νόμιμη και ορθή πορεία του ενάγοντος και παρέλειψε να προβεί σε οιανδήποτε ενέργεια για να αποφύγει τη σύγκρουση. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων ήταν ηλικίας είκοσι-τεσσάρων
(24)ετών, υγιής, εργατικός και δραστήριος. Εργαζόταν δε ως οικοδόμος με μηνιαίες απολαβές ύψους ΛΚ640. Ο ενάγων είναι αριστερόχειρας. Συνέπεια του δυστυχήματος ο ενάγων υπέστηκε κάταγμα του αριστερού καρπού, εγκάρσιο θλαστικό τραύμα στο πιγούνι, κάκωση στέρνου και βουβωνοκήλη. Υπέφερε και εξακολουθεί να υποφέρει σωματικά και ψυχολογικά από τους τραυματισμούς αυτούς και τα κατάλοιπά τους. Ο ενάγων νοσηλεύθηκε τόσον σε κρατικό όσον και σε ιδιωτικό νοσοκομείο. Υπεβλήθηκε σε εγχειρίσεις, έφερε, για κάποιο διάστημα, γύψινο επίδεσμο και έλαβε φαρμακευτική αγωγή. Διά του δικογράφου του ο εναγόμενος ισχυρίζεται πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ίδιος οδηγούσε το αυτοκίνητο σε πάροδο, με πρόθεση να εισέλθει στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Επεχείρησε να το πράξει κινούμενος με πολύ χαμηλή ταχύτητα γιατί η ορατότητά του προς τα δεξιά ήταν περιορισμένη λόγω στροφής και άλλων εμποδίων. Όταν κάλυψε ελάχιστη απόσταση ακινητοποίησε το αυτοκίνητο γιατί αντελήφθηκε στα δεξιά τον ενάγοντα να κινείται επί της οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού με υπερβολική ταχύτητα. Ο ενάγων οδηγούσε αμελώς με αποτέλεσμα να απωλέσει τον έλεγχο της μοτοσικλέττας. Η μοτοσικλέττα έπεσε στο οδόστρωμα και σύρθηκε προς το αυτοκίνητό του. Στο οδόστρωμα σύρθηκε και ο ίδιος ο ενάγων. Ο ενάγων δεν υπέστηκε τους τραυματισμούς που ισχυρίζεται και ούτε υποφέρει τα κατάλοιπά τους. Και ούτε προεκλήθηκαν οι ειδικές ζημιές τις οποίες ο ενάγων ισχυρίζεται. Ας σημειωθούν, εκ προοιμίου, τα κάτωθι σχετικά: Οι αξιώσεις για αποζημιώσεις, οι οποίες πηγάζουν από αμέλεια, συμπεριλαμβανόμενης της αμέλειας οδηγού, επιλύονται εφ΄ όσον καθορισθεί η ευθύνη των εμπλεκομένων και η ζημία του ενάγοντος (Πάφος Στόουν Σ. Εστέτις Λτδ κ.α. ν. Ευθυμίου Βαλαωρίτη κ.α.
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 225). Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148), συνίσταται στην ζημιογόνα παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον επιμέλειας περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποία καθ΄ υπόθεσιν θα επεδείκνυε ο μέσος συνετός άνθρωπος για να αποφύγει να προκαλέσει ζημία στον πλησίον του υπό συνθήκες όμοιες με τις επίδικες. Τα όρια του καθήκοντος επιμέλειας διαγράφονται επί τη βάσει της έννοιας των όρων «μέσος συνετός άνθρωπος» και «πλησίον». Ειδικότερα, το καθήκον επιμέλειας οδηγού οχήματος «προσδιορίζεται αντικειμενικά, είναι απρόσωπο και καθολικό, οφειλόμενο σε κάθε τρίτο, που, κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του». (Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 218, 222). Το καθήκον αυτό συναρτάται προς τη δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου. Εφ΄ όσον, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι ευλόγως εμφανής τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου Λάμπρου Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, 484). Το κατά πόσον συγκεκριμένος οδηγός θα κριθεί υπεύθυνος για αμελή οδήγηση εξαρτάται προτίστως από τα γεγονότα. Και η δοκιμή που γίνεται για να διαπιστωθεί τέτοια ευθύνη είναι αντικειμενική. Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πως ο εναγόμενος έχει αποκλίνει από το επίπεδο φροντίδας και ικανότητας που θα μπορούσε να ασκήσει, υπό τις ίδιες συνθήκες, ένας λογικός, συνετός, ικανός και έμπειρος οδηγός (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή, Wilkison´s Road Traffic Offences, tenth edition: «With careless driving the test is an objective one» (σελ. 227) «The test as to whether a driver charged with careless driving is «at fault» may be said to be whether the prosecution have proved that the defendant departed form the standard of care and skill that in the particular circumstances of the case would have been exercised by a reasonable, prudent, competent and experienced driver.» (σελ. 236), δείτε, επίσης, την Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68). Με άλλα λόγια, το μέτρο δεν αποτελεί «ο τέλειος οδηγός» (Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 4). Περαιτέρω, η εκάστοτε αμελής ενέργεια πρέπει να συσχετίζεται προς συγκεκριμένο καθήκον επίδειξης φροντίδας και μέριμνας (duty of care) σε κάθε πρόσωπο το οποίον, κατά λογική πρόβλεψη, δυνατόν να επηρεασθεί από τις ενέργειες του οδηγού. «. αμέλεια, γενικά και αόριστα... («negligence in the air») δεν υπάρχει.». (Αναστασίου ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 28). Η δυνατότητα πρόβλεψης, εκ μέρους του οδηγού, «συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια». (Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), 5). Έτσι, η συγκεκριμενοποίηση του καθήκοντος φροντίδας και επιμέλειας γίνεται επί τη βάσει των γεγονότων της υπόθεσης. Αποφασίζεται, πρώτον, η φύση του καθήκοντος και, δεύτερον, όπου διαπιστώνεται η ύπαρξή του, κατά πόσον ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. (Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), 4). Τέλος, το γεγονός πώς επήλθε σύγκρουση δύο οχημάτων δεν εξυπακούει άνευ άλλου τινός αμέλεια (Παππάς ν. Ναθαναήλ
(2000)1 (Α) Α.Α.Δ. 275, 279). Για να αποδείξει την υπόθεσή του κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγων (Μ.Ε.2) και κάλεσε, ως μάρτυρές του, τον αστυφύλακα 4726 Άριστο Νικολαϊδη (Μ.Ε.1) και τους ιατρούς Δρ. Louben Kroushovski (Μ.Ε.3) και Δρ. Νίκο Μαντά (Μ.Ε.4). Επιπλέον της προφορικής ένορκης μαρτυρίας τους, τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία. Μεταξύ άλλων, κατετέθηκαν αντίγραφα του συμμετρικού σχεδιαγραφήματος της σκηνής (τεκμήριο 1), της κατάθεσης του εναγομένου και του ενάγοντος στον αστυφύλακα 4726 Άριστο Νικολαϊδη (τεκμήρια 2 και 3, αντιστοίχως), και της κατάθεσης του ίδιου του αστυφύλακα (τεκμήριο 5). Η ακροαματική διαδικασία διευκολύνθηκε με την εκ συμφώνου κατάθεση τριών
(3)ιατρικών πιστοποιητικών, εκδοθέντων από τον Δρ. Λοϊζο Χριστοδούλου (τεκμήρια 11 και 12) και τον Δρ. Οδυσσέα Αθάνατο (τεκμήριο 24), και τη δήλωση της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγομένου πως δέχεται την αλήθεια του περιεχομένου των πιστοποιητικών αυτών. Επίσης, η κα Ερωτοκρίτου δήλωσε πως δέχεται την αλήθεια του περιεχομένου μίας καταχώρισης στα αρχεία του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ημερ. 28.9.03 (τεκμήριο 4), ενός πιστοποιητικού εκδοθέντος από το Δρ. Α. Λοϊζίδη, Ορθοπεδικό Χειρουργό, Μικροχειρούργο (τεκμήριο 9) και ενός πιστοποιητικού εκδοθέντος από το Δρ. Φ. Μιχαήλ, Ειδικευόμενο Χειρουργικής (τεκμήριο 14). Δέχθηκε, επίσης, πώς, σε περίπτωση που ο πελάτης της κριθεί αποκλειστικός υπεύθυνος για το δυστύχημα, ο ενάγων δικαιούται τις ακόλουθες αποζημιώσεις: (α) Λ.Κ.1592 ως τα ιατρικά έξοδά του, (β) Λ.Κ.230 ως τα έξοδά του για την έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών, (γ) Λ.Κ.72 ως τα έξοδά του για φυσιοθεραπεία και (δ) Λ.Κ.18 για την αγορά φαρμάκων. Τέλος, δηλώθηκε, από κοινού, ότι η αξία της μοτοσικλέττας, κατά τον ουσιώδη, χρόνο ήταν €
- Η πλευρά του εναγομένου επέλεξε να μην προσκομίσει μαρτυρία. Προώθησε τις υπερασπίσεις με την αντεξέταση των μαρτύρων του ενάγοντος. Όμως, κα Ερωτοκρίτου επέμεινε, μέχρι τέλους, πώς τα γεγονότα, όπως αυτά παρουσιάσθηκαν από την πλευρά του ενάγοντος, δεν καταδεικνύουν οιανδήποτε αμελή συμπεριφορά εκ μέρους του πελάτη της. Ακολουθεί σκιαγράφηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας: Κατά την κυρίως εξέτασή του ο αστυφύλακας 4726 Άριστος Νικολαϊδης (Μ.Ε.1), εξεταστής του δυστυχήματος, δήλωσε πως το δυστύχημα συνέβηκε στη συμβολή των οδών Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και Ελευθερίας στον Λυθροδόντα, στις 16:30 της 28.9.
- Ο ίδιος επεσκέφθηκε τη σκηνή στις 16:
- Εκεί βρήκε το αυτοκίνητο και τη μοτοσικλέττα στις τελικές τους θέσεις. Προέβηκε στις αναγκαίες μετρήσεις και επί τόπου ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής. Με το σχεδιαγράφημα αυτό συμφώνησαν οι διάδικοι. Επί τόπου, επίσης, διεπίστωσε πώς το δυστύχημα συνέβηκε κατά τη διάρκεια της ημέρας, με αίθριο καιρό και επί οδού (η οδός Αρχιεπισκόπου Κυπριανού) ευθείας και επίπεδης, με ανώτατο όριο ταχύτητας τα 80 χ.α.ω. Το οδόστρωμα ήταν στεγνό και σε κατάσταση καλή. Τόσον το οδόστρωμα όσον και τα παρακείμενα χωμάτινα παγκέτα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν. Βάσει του πρόχειρου σχεδιαγραφήματος ετοίμασε συμμετρικό (τεκμήριο 1). Ο μάρτυρας πληροφόρησε για το γεγονός πώς το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο εναγόμενος ήταν διπλοκάμπινο. Δεν μέτρησε τις διαστάσεις του, όμως, εξ επαγγέλματος, γνωρίζει πως τέτοια αυτοκίνητα έχουν πλάτος 1,70μ. και μήκος 4,10μ. Είναι χρήσιμο να παρεμβληθεί η αναφορά στα τα όσα το συμμετρικό σχεδιαγράφημα (τεκμήριο 1) παρουσιάζει: Η οδός Αρχιεπισκόπου Κυπριανού είναι διπλής κατεύθυνσης και έχει πλάτος 5,10μ. Ένθεν και ένθεν της οδού υπάρχουν χωμάτινα παγκέτα. Η μοτοσικλέττα πορευόταν επί της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, κατευθυνομένη νοτιοδυτικά προς τον Αναλυόντα και ευρισκομένη στο δεξιό μέρος της λωρίδας κυκλοφορίας ως η πορεία της. Το αυτοκίνητο επεχείρησε να εισέλθει στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού από νοτιοανατολική πάροδο, την οδό Ελευθερίας. Το πλάτος της παρόδου είναι 8,10μ. Η μοτοσικλέττα συγκρούσθηκε με το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου. Το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται εντός της λωρίδας κυκλοφορίας της μοτοσικλέττας, σε απόσταση 2μ. από τη νοητή γραμμή της συμβολής των δύο οδών. Το αυτοκίνητο δεν εισήλθε ολόκληρο στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Λαμβανομένης υπ΄ όψιν της νοητής γραμμής στη συμβολή των οδών και του σημείου σύγκρουσης, προκύπτει πως, εισερχόμενο στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, το αυτοκίνητο διήνυσε απόσταση 1,90μ. Ο ενάγων παρουσιάζεται να φρενάρισε όταν βρέθηκε σε απόσταση 17,55μ. από το σημείο σύγκρουσης. Τα ίχνη των φρένων της μοτοσικλέττας έχουν μήκος 1,45μ. Πλησίον του σημείου σύγκρουσης υπάρχουν ίχνη εκδορών του οδοστρώματος, οι οποίες προκλήθηκαν από το τρίψιμο της μοτοσικλέττας, μήκους 4,30μ. Στα δεξιά της μοτοσικλέττας, ως η πορεία της, υπάρχει χωμάτινο παγκέτο μήκους 1,80μ. και στα αριστερά χωμάτινο παγκέτο μήκους 0,80μ. Περαιτέρω, στην αριστερή πλευρά, ως η πορεία της μοτοσικλέττας, παραπλεύρως και των δύο οδών Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και Ελευθερίας, υπάρχει ελαιώνας, υπεριψωμένος κατά 1,50μ. Ο αστυφύλακας 4126 Άριστος Νικολαϊδης (Μ.Ε.1) προσέθεσε πως, πορευόμενος επί της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, μετά από μια αριστερόστροφη καμπή, ο ενάγων είχε ορατότητα περί τα 40μ. έως και το σημείο σύγκρουσης. Εν σχέσει με την ορατότητα του εναγομένου προς την κατεύθυνση της μοτοσικλέττας ο μάρτυρας ανέφερε πως αυτή ήταν «περί τα 40 μέτρα αλλά αυτή επηρεαζόταν σε κάποιο βαθμό από υπεριψωμένο περιβόλι ύψους 1.50 που ήτο στα δεξιά του αλτ της οδού Ελευθερίας όπου εξέρχετο το αυτοκίνητο ΕΡΖ 729 και μέσα σε αυτό στις άκριες, παράλληλα της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού υπήρχαν μεγάλα δέντρα, ελιές» (δείτε στο τεκμήριο 5, σελ. 3). Και συνέχισε δηλώνοντας πως: «Τα οχήματα που εξέρχονται από την οδό Ελευθερίας προς την οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού όταν σταματήσουν στη νοητή γραμμή της οδού έχουν περιορισμένη ορατότητα προς τα δεξιά περί τα 10 μέτρα, ενώ για να αποκτήσουν τη μέγιστη ορατότητα των 40 μέτρων πρέπει να εξέλθουν περί το 1.50 μέτρο από τη νοητή γραμμή» (δείτε στο τεκμήριο 5, σελ. 3). Κατά την αντεξέτασή του, ο αστυφύλακας 4726 Άριστος Νικολαϊδης (Μ.Ε.1) εξήγησε την αμέσως προηγούμενη δήλωσή του λέγοντας πώς οδηγός εισερχόμενος στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού από την οδό Ελευθερίας μπορεί να έχει στα δεξιά του τη μέγιστη ορατότητα των 40μ. μόνον εάν το σώμα του ευρίσκεται εντός της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού σε απόσταση 1,50μ. από τη νοητή γραμμή στη συμβολή των οδών αυτών. Διευκρίνισε πως η φράση που χρησιμοποιεί στη γραπτή κατάθεσή του (τεκμήριο 5, σελ.3) «να εξέλθουν περί το 1.50 μέτρο από τη νοητή γραμμή» αναφέρεται στα σώματα των οδηγών και όχι στα οχήματά τους. Τέλος, ο μάρτυρας πληροφόρησε για το γεγονός πώς η θέση του οδηγού στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο εναγόμενος απέχει 1,62μ. από το μπροστινό του μέρος. Κατά την κυρίως εξέτασή του, και εν σχέσει με τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα, ο ενάγων (Μ.Ε.2) δήλωσε τα εξής: «. Μετά από μία στροφή αριστερόστροφη ως η πορεία μου είδα ξαφνικά από την πάροδο αριστερά μου, .. να εξέρχεται ένα αυτοκίνητο να μπαίνει στο δρόμο που πήγαινα και να σταματά. Το είδα από πολύ κοντινή απόσταση πιο λίγο από 20 μέτρα και ενώ πήγαινα με ταχύτητα περί τα 40 με 50 ΧΑΩ. Ενώ αυτό είχε σταματήσει, το αυτοκίνητο ΕΖΡ 729, στην πορεία μου και εγώ κατευθυνόμουν προς το μέρος του πάτησα τα φρένα της μοτοσικλέττας μου για να τον αποφύγω αλλά έχασα τον έλεγχό της και έπεσα μαζί της στην άσφαλτο. Πρέπει να ήμουν από απόσταση 2 με 3 μέτρα από το αυτοκίνητο. Ήμουν ευθεία προς το αυτοκίνητο ΕΖΡ 729 το οποίο παρέμεινε σταματημένο στο σημείο που το είδα πριν. Έτσι, η μοτοσικλέττα μου μπήκε κάτω από το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου και εγώ πετάκτηκα στην άσφαλτο...» (δείτε στο τεκμήριο 3, στις σελ. 2 και 3). Αντεξετασθείς ο ενάγων (Μ.Ε.2) επιβεβαίωσε πώς πλησίον του σημείου σύγκρουσης, παραπλεύρως και των δύο οδών Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και Ελευθερίας, υπήρχε υπερυψωμένο χωράφι και δένδρα. Εν σχέσει με τις προσωπικές του συνθήκες, τους τραυματισμούς του, τις συνέπειες και τα κατάλοιπα αυτών, ο ενάγων δήλωσε τα ακόλουθα: Κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας είκοσι-τριών
(23)ετών, υγιής και του άρεσε να κολυμπά, να ψαρεύει και να κυνηγά. Είναι αριστερόχειρας. Διέμενε στο χωριό Λυθροδόντας και εργαζόταν ως οικοδόμος με μηνιαίες απολαβές Λ.Κ.640 (τεκμήριο 19). Το δυστύχημα του προεκάλεσε τους εξής σοβαρούς τραυματισμούς: (α) Τραύμα στο πιγούνι, το οποίο χρειάστηκε να ραφεί με είκοσι-πέντε
(25)ραφές. Έως και σήμερα παραμένει ευδιάκριτη ουλή μήκους περίπου 6 εκ. (β) Τραύμα στο δεξιό ώμο. Έως και σήμερα παραμένει ευδιάκριτη ουλή μήκους περίπου 10 εκ. (γ) Τραύμα στον αριστερό καρπό, το οποίο δεν αποθεραπεύθηκε. Ο αριστερός καρπός απώλεσε τη δυνατότητά του να περιστρέφεται και, έτσι, αδυνατεί πλέον να ασκεί το επάγγελμα του οικοδόμου. (δ) Κήλη στη βουβωνική περιοχή για την οποία χρειάστηκε να χειρουργηθεί δύο φορές με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ουλή. Η ύπαρξη της ουλής αυτής, στη συγκεκριμένη περιοχή, του δημιουργεί άγχος και αισθήματα μειονεξίας τόσον κατά τη σεξουαλική επαφή όσον και γενικά εφ΄ όσον οι συγχωριανοί του θεωρούν ότι μειονεκτούν όσοι υπέστηκαν κήλη. Επίσης, οι ιατροί του ανέφεραν πώς η βουβωνοκήλη υποτροπιάζει. Για τις επισκέψεις του στους θεράποντες ιατρούς χρησιμοποιούσε ταξί και κατέβαλε, ως κόμιστρα, το συνολικό ποσόν των Λ.Κ.224 (τεκμήριο 15). Αναγκάστηκε να χρησιμοποιεί ταξί αφ΄ ενός γιατί ο ίδιος, λόγω του τραυματισμού του, δεν μπορούσε να οδηγεί και αφ΄ ετέρου γιατί δεν υπήρχε λεωφορείο για να τον μεταφέρει από το χωριό Λυθροδόντας, στους θεράποντες ιατρούς του. Επίσης εξ αιτίας του δυστυχήματος κατεστράφηκε ολοσχερώς η μοτοσικλέττα καθώς και τα ρούχα που φορούσε. Τα ρούχα του άξιζαν Λ.Κ.75. Ο ενάγων προσέθεσε πως υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο Σώμα Καταδρομέων και ήταν ιδιαιτέρως υπερήφανος γι΄ αυτό. Όμως, λόγω του τραυματισμού του από το δυστύχημα χαρακτηρίζεται πλέον ως «Βοηθητικός - Ι3», οι δε εφεδρικές στρατιωτικές του υποχρεώσεις έχουν ανασταλεί (τεκμήρια 6 και 7). Το γεγονός αυτό συνέβαλε στην περαιτέρω πτώση του ηθικού του. Πέντε
(5)μήνες μετά το δυστύχημα, λόγω οικονομικής στενότητας καθώς και της ανάγκης να αποπληρώσει ληξιπρόθεσμες δόσεις δανείου (τεκμήρια 16, 17 και 18), αναγκάστηκε να εργασθεί ως φύλακας λατομείου με χαμηλότερες απολαβές. Για την εργασία του κατά τους μήνες Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο του έτους 2004 έλαβε μισθούς Λ.Κ.408, Λ.Κ.600 και Λ.Κ.384, αντιστοίχως (τεκμήριο 20). Επίσης, παρέμεινε εκτός εργασίας κατά την περίοδο από τις 7.3.06 έως και τις 10.4.06, όταν υπεβλήθηκε σε δεύτερη εγχείρηση βουβωνοκήλης. Σήμερα εργάζεται ως οδηγός φορτηγού. Το μόνιμο πρόβλημα στο αριστερό του χέρι δεν τον εμποδίζει να ασκεί το επάγγελμα αυτό γιατί το φορτηγό είναι αυτόματο και δεν χρειάζεται να αλλάζει ο ίδιος τις ταχύτητες. Ο Δρ. Louben Kroushovski (Μ.Ε.3), Γενικός Χειρουργός με πείρα πέραν των τριάντα
(30)ετών, δήλωσε πώς εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα στις 3.10.03 οπότε και διεπίστωσε αριστερή τραυματική βουβωνοκήλη. Τον υπέβαλε σε εγχείρηση στις 7.10.03 (τεκμήριο 10). Εξέτασε πρόσφατα τον ενάγοντα και διεπίστωσε πώς αυτός υπεβλήθηκε και σε δεύτερη εγχείρηση βουβωνοκήλης. Η ανάγκη για τέτοια εγχείρηση είναι συνήθης γιατί η βουβωνοκήλη υποτροπιάζει. Λόγω των συμπτωμάτων της βουβωνοκήλης από την οποία υποφέρει ο ενάγων (πόνος οξύς και ξαφνικός αντί ήπιος και φούσκωμα στη βουβωνική χώρα και τα γεννητικά όργανα) και λόγω των όσων ο ίδιος παρατήρησε κατά την εγχείρηση την οποία ο ίδιος διενήργησε στις 7.10.03 (ρήξη ιστών) είναι βέβαιος πώς αυτή υπήρξε το αποτέλεσμα τραυματισμού. Για την πρόσφατη εξέτασή του ενάγοντος έλαβε ως αμοιβή €50. Αντεξετασθείς ο Δρ. Louben Kroushovski (Μ.Ε.3) εξήγησε πώς βουβωνοκήλη η οποία προκαλείται από τραυματισμό σε τροχαίο δυστύχημα μπορεί να μην εκδηλώσει φούσκωμα και πόνο αμέσως γιατί ο τραυματίας παραμένει κλινήρης κάποιες ημέρες αμέσως μετά το δυστύχημα και βρίσκεται υπό την επήρεια παυσιπόνων. Ο Δρ. Νίκος Μαντάς (Μ.Ε.4), Πλαστικός Χειρουργός, δήλωσε ότι εξέτασε τον ενάγοντα στις 14.1.04 και διεπίστωσε πώς αυτός φέρει μετατραυματική ουλή μήκους 6εκ. και πλάτος έως και 3 χιλ. στην υπογενείδιο χώρα. Λόγω της παρόδου του χρόνου, η ουλή επολουθώθηκε μερικώς. Όμως αυτή θα πρέπει να θεωρείται πλέον μόνιμη. Πλαστική χειρουργική επέμβαση θα βελτιώσει περισσότερο την κατάσταση, χωρίς όμως να εξαφανίσει την ουλή (τεκμήριο 13). Το κόστος τέτοιας εγχείρησης ανέρχεται σήμερα στα €1500 περίπου. Κατά την αντεξέτασή του ο Δρ. Νίκος Μαντάς διευκρίνισε πώς η ουλή βρίσκεται στο κάτω μέρος του πιγουνιού, δεν δημιουργεί δυσμορφία και ούτε καθιστά το πρόσωπο του ενάγοντος αποκρουστικό. Επίσης, η ουλή δεν είναι ορατή όταν το κεφάλι βρίσκεται στην κανονική του θέση. Τέλος, επί τη βάσει των όσων τα τεκμήρια 4, 9, 11, 12, 14 και 24¸ δηλώνουν, τα οποία η ευπαίδευτη συνήγορος του εναγομένου δέχθηκε ως αληθή, προκύπτουν και τα ακόλουθα γεγονότα: Αμέσως μετά τον τραυματισμό του συνέπεια του δυστυχήματος, ο ενάγων μετεφέρθηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, εισήχθηκε δε στο Ορθοπεδικό Τμήμα επειδή παρουσιάζε κάκωση του στέρνου και κάκωση της στυλοειδούς απόφυσης της κερκίδας. Εκεί έγινε ανάταξη του κατάγματος και τοποθετήθηκε γύψινος επίδεσμος (τεκμήρια 4 και 9). Το τραύμα στον αριστερό καρπό του ενάγοντος έχει ως μόνιμο κατάλοιπο τον περιορισμό των κινήσεων και την μερική αναπηρία αυτού (του καρπού) καθώς και τον συνακόλουθο αρνητικό περιορισμό των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων. Τέτοιο τραύμα ενδέχεται να προκαλέσει στον καρπό οστεοαρθρίτιδα και αιφνίδιο άλγος κατά τις κινήσεις, ιδίως κατά τις εναλλαγές των καιρικών συνθηκών (τεκμήρια 12 και 24). Στις 7.3.06 ο ενάγων υπεβλήθηκε, στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, σε χειρουργική επέμβαση για την αποκατάσταση υποτροπής αριστερής βουβωνοκήλης. Στις 8.3.06 υπεβλήθηκε σε σχετική πλαστική αποκατάσταση και στις 10.3.06 έλαβε εξιτήριο (τεκμήριο 14). Η αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας αρχίζει, ως η λογική του πράγματος επιβάλλει, από το μέρος της που αφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα. Και αυτό για να διαπιστωθεί κατά πόσον υπήρχε, εξ αντικειμένου, η δυνατότητα να αντιληφθεί ο εναγόμενος τον ενάγοντα ενωρίτερα και να δράσει διαφορετικά. Μόνον υπό τις προϋποθέσεις αυτές συγκεκριμενοποιείται καθήκον φροντίδας και επιμέλειας του εναγομένου έναντι του ενάγοντος. Επί του ζητήματος τούτου κρίσιμα είναι τα όσα δήλωσαν ο αστυφύλακας 4726 Άριστος Νικολαϊδης (Μ.Ε.1) και ο ίδιος ο ενάγων (Μ.Ε.2) εν σχέσει με τη δυνατότητα οδηγού, εισερχόμενου στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού από την οδό Ελευθερίας, να ελέγξει την κίνηση στα δεξιά του. Κρίσιμη είναι και η εικόνα της σκηνής του δυστυχήματος, όπως αυτή αποτυπώνεται στο συμμετρικό σχεδιαγράφημα (τεκμήριο 1). Η μαρτυρία αυτή παρουσιάσθηκε από την πλευρά του ενάγοντος και παρέμεινε αναντίλεκτη, δηλώνει δε πώς λόγω του υπεριψωμένου ελαιώνα και των ελαιοδένδρων που υπήρχαν παραπλεύρως των οδών Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και Ελευθερίας, οδηγός εισερχόμενος στην πρώτη οδό από τη δεύτερη, είχε περιορισμένη ορατότητα προς τα δεξιά. Μπορούσε να δει, προς τα δεξιά, μόνον σε απόσταση περίπου 10μ. Για να μπορέσει να έχει την μέγιστη ορατότητα των 40μ. έπρεπε το σώμα του να εξέλθει περίπου 1,50μ. από τη νοητή γραμμή της συμβολής των δύο οδών. Εν προκειμένω, ο εναγόμενος εξήλθε από τη νοητή γραμμή της συμβολής των δύο οδών και ακινητοποιήθηκε αμέσως εντός της λωρίδας κυκλοφορίας του ενάγοντος. Η μοτοσικλέττα συνεκρούσθηκε με το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου. Το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται σε απόσταση 2μ. από τη νοητή γραμμή της συμβολής των δύο οδών. Όμως, η θέση του οδηγού στο αυτοκίνητο απέχει 1,62μ. από το μπροστινό του μέρος. Άρα, κατά τον ουσιώδη χρόνο, το σώμα του εναγομένου βρισκόταν εντός της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού σε απόσταση περίπου 40εκ. από τη νοητή γραμμή της συμβολής της οδού αυτής και της οδού Ελευθερίας. Ευρισκόμενος στη θέση αυτή, ο εναγόμενος, εξ αντικειμένου, είχε πολύ περιορισμένη ορατότητα προς τα δεξιά του, δηλαδή προς τη κατεύθυνση όπου εκινείτο ο ενάγων. Η ορατότητά του έφθανε μόνο στα 10μ. περίπου. Ευρισκόμενος στη θέση αυτή ο εναγόμενος δεν είχε, προς τα δεξιά του, τη μέγιστη ορατότητα των 40μ. περίπου. Τα ανωτέρω αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου περί των συνθηκών που ίσχυαν όταν συνέβηκε το δυστύχημα. Εξετάζοντας τις συνθήκες αυτές καταλήγω πως ο εναγόμενος ενήργησε, υπό τις περιστάσεις, ως ο μέσος, ικανός, λογικός και συνετός οδηγός. Επιχειρώντας να εισέλθει στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού από την οδό Ελευθερίας, και επειδή ο υπεριψωμένος ελαιώνας και τα ελαιόδενδρα, τα οποία ευρίσκοντο παραπλεύρως των δύο οδών εμπόδιζαν την ορατότητα προς τα δεξιά του, ο εναγόμενος, υποχρεώθηκε να κινηθεί πέραν της νοητής γραμμής της συμβολής των δύο οδών. Αλλιώς, δεν θα μπορούσε να έχει ορατότητα στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, στα δεξιά του. Η κατάσταση που επικρατούσε στην σκηνή επέτρεπε στον εναγόμενο να έχει τη μέγιστη ορατότητα των 40μ. προς τα δεξιά του μόνον εφ΄ όσον το σώμα του βρισκόταν σε απόσταση 1,50μ. από τη νοητή γραμμή της συμβολής των δύο οδών. Εν τούτοις, κατά τον ουσιώδη χρόνο το σώμα του εναγομένου δεν εισήλθε στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού μέχρι του σημείου τουτου. Δεδομένου του μήκους του αυτοκινήτου (4,10μ.), δεδομένης της απόστασης μεταξύ του μπροστινού μέρους του αυτοκινήτου και της θέσης του οδηγού (1,62μ.) και δεδομένης της απόστασης μεταξύ του σημείου σύγκρουσης και της νοητής γραμμής της συμβολής των δύο οδών (2μ.), έπεται πώς το σώμα του εναγομένου εισήλθε στην οδό Αρχιεπισκόπου Κυπριανού μόνον κατά 40εκ. Ευρισκόμενος σε αυτή τη θέση ο εναγόμενος είχε εξ αντικειμένου ορατότητα προς τα δεξιά του μόνον 10μ. Με αυτά τα δεδομένα, η ενέργεια του εναγομένου να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητο εντός της οδού Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, στη λωρίδα κυκλοφορίας ως η πορεία του ενάγοντος υπήρξε, υπό τις περιστάσεις, η αναμενόμενη από τον μέσο, ικανό, λογικό και σωστό οδηγό (Ζίκκου ν. Αστυνομίας
(2004)2 Α.Α.Δ. 18). Συνεπώς, ο εναγόμενος ουδεμία αμέλεια επέδειξε και ουδεμία ευθύνη φέρει για το δυστύχημα. Υπενθυμίζω πώς το μέτρο αξιολόγησης της οδικής συμπεριφοράς του εκάστοτε εναγομένου δεν είναι ο «τέλειος οδηγός», πώς η αδυναμία αποφυγής σύγκρουσης μεταξύ οχημάτων δεν σημαίνει πάντοτε αμέλεια εκ μέρους του εναγομένου και πως το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη μέτρων προς αποφυγή κινδύνου μη ευλόγως προβλεπτού (Ξυπτερά ν. Κυπριανού
(1997)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1996, 1705). Η διαπίστωσή μου περί της απουσίας οιασδήποτε αμελούς συμπεριφοράς εκ μέρους του εναγομένου οδηγεί την αγωγή σε αποτυχία. Παρά ταύτα, θα προχωρήσω να εξετάσω τη μαρτυρία που προσεκόμισε η πλευρά του ενάγοντος προς το σκοπό απόδειξης των επίδικων αξιώσεων για αποζημιώσεις: Κατ΄ αρχάς σημειώνω πώς η αντεξέταση στην οποίαν υπεβλήθηκε ο ενάγων δεν κλόνισε την αξιοπιστία των όσων αυτός εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου περί του επαγγέλματος που ασκούσε κατά τον ουσιώδη χρόνον, περί των απολαβών του, περί της ανικανότητάς του να εργασθεί για τους τέσσερις μήνες που ακολούθησαν το δυστύχημα και για την περιορισμένη ικανότητά του να εργασθεί κατά τους μήνες Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο του έτους
- Ούτε κλόνισε την αξιοπιστία του όσον αφορά στο είδος των τραυματισμών που υπέστη συνέπεια του δυστυχήματος, τα κατάλοιπά τους και τον πόνο και την ταλαιπωρία που βίωσε και βιώνει εξ αιτίας αυτών. Τέλος, η αντεξέταση του ενάγοντος δεν κλόνισε την αξιοπιστία του για την ολοσχερή καταστροφή της μοτοσικλέττας και των ενδυμάτων που φορούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο καθώς και για το κόστος της μεταφοράς του στους θεράποντες ιατρούς του. Σημειώνω περαιτέρω πως η πλευρά του εναγομένου δήλωσε πως, επί πλήρους ευθύνης, αυτός όφειλε να καταβάλει στον ενάγονα: (α) Λ.Κ.1592, ως τα ιατρικά έξοδά του, (β) Λ.Κ.230 ως τα έξοδά του για την έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών, (γ) Λ.Κ.72, ως τα έξοδά του για φυσιοθεραπεία και (δ) Λ.Κ.18 ως τα έξοδά του για την αγορά φαρμάκων. Δηλώθηκε, επίσης από κοινού, ότι η αξία της μοτοσικλέττας κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν €
- Τέλος σημειώνω πώς παρακολούθησα και τους ιατρούς Δρ. Louben Kroushovski και Δρ. Νίκο Μαντά να καταθέτουν και δεν αμφιβάλλω για τις γνώσεις και την πείρα τους και την αξιοπιστία των όσων δήλωσαν περί των τραυματισμό του ενάγοντος. Κατά συνέπειαν, εάν ήθελε κριθεί πως ο εναγόμενος ευθύνται για το δυστύχημα και επί πλήρους ευθύνης θα επεδίκαζα υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγομένου, ως αποζημιώσεις τα ακόλουθα ποσά: 1) €30,000, ως γενικές αποζημιώσεις για τις συνέπειες και τα κατάλοιπα των τραυματισμών του στον αριστερό καρπό, στο πηγούνι και τη βουβωνική περιοχή, 2) €3250 (ισόποσον των Λ.Κ.1912), ως τα συμφωνηθέντα ιατρικά έξοδα, 3) €4502, ως η αξία της μοτοσικλέττας, 4) €400 (ισόποσον των Λ.Κ.224) ως τα έξοδα για τη μεταφορά του στους θεράποντες ιατρούς του. 5) €4373 (ισόποσον των Λ.Κ.2560), ως η αποζημίωση για την ολική προσωρινή ανικανότητα του για εργασία κατά την περίοδο μεταξύ Οκτωβρίου του έτους 2003 έως και Ιανουαρίου του έτους 2004, 6) €880 (ισόποσον των Λ.Κ.518), ως η αποζημίωση για τη μερική ανικανότητα του για εργασία κατά τους μήνες Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο του έτους
- 7) €128 (ισόποσον τωνΛ.Κ.75) ως η αξία των ενδυμάτων του, 8) €1281,45 (ισόποσον των Λ.Κ.750) ως απώλεια εισοδήματος κατά την περίοδο από τις 7.03.06 έως και τις 10.04.
- Το ποσόν των €30,000 θα ήταν τοκοφόρο με νόμιμο επιτόκιο από τις 28.9.03, ημερομηνία κατά την οποίαν συνέβηκε το δυστύχημα μέχρι να εξοφληθεί. Τα ποσά των ειδικών αποζημιώσεων θα έφεραν τόκο με επιτόκιο νόμιμο από τις 13.9.05, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής. Δεν απεδείχθηκε απώλεια μελλοντικού εισοδήματος. Ο ενάγων είναι ικανός για εργοδότηση. Όμως, η προκριτική διαπίστωση πώς ο εναγόμενος ουδεμία αμέλεια επέδειξε και ουδεμίαν ευθύνη φέρει για το δυστύχημα οδηγεί την αγωγή σε αποτυχία. Η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ του εναγομένου και εναντίον του ενάγοντος. (Υπ)........................................ Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΧΡΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο