Μαρίνα Στεργίδου ν. Σχολική Εφορεία Στροβόλου, Αρ. Αγωγής.: 3054/04, 30 Νοεμβρίου, 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2010:A389 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Κυριακίδου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής.: 3054/04 Μαρίνα Στεργίδου Ενάγουσα και Σχολική Εφορεία Στροβόλου Εναγομένη και Κυπριακή Ομοσπονδία Καθαλόσφαιρας Τριτοδιάδικος --------------------------------- Ημερομηνία: 30 Νοεμβρίου,
- Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. A. Παπαντωνίου με κα Μιλτιάδους. Για την Εναγομένη: κ. Σ. Αγγελίδης με κα Κοτσώνη. Για τον Τριτοδιάδικο: κ. Α. Δράκος. Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή η Ενάγουσα ζητά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, συνεπεία ατυχήματος, το οποίο επεσυνέβη την 9.11.
- Συγκεκριμένα στην Έκθεση Απαίτησης η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι, κατά τον επίδικο χρόνο, ενώ ήταν μέλος της Γραμματείας του καλαθοσφαιρικού αγώνα, μεταξύ του Philips College και της ΑΕΚ Λάρνακας, ο οποίος διεξήγετο στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Γυμνασίου Σταυρού, στο Στρόβολο, ιδιοκτησία της Εναγομένης και ενώ η Ενάγουσα ανέβαινε τη σκάλα της σκηνής του θεάτρου, το οποίο υπάρχει εντός της αίθουσας, για να εκτελέσει τα καθήκοντα της, σαν μέλος της Γραμματείας, αυτή υποχώρησε με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να πέσει, να κτυπήσει και να υποστεί διάφορες σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές οι οποίες περιγράφονται. Είναι ισχυρισμός της ότι η σκάλα υποχώρησε, εξ' αιτίας της αμέλειας της Εναγομένης να συντηρεί και διατηρεί αυτή, σε άριστη κατάσταση και/ή σε λειτουργήσιμη κατάσταση και ισχυρίζεται περαιτέρω ότι αυτή υποχώρησε για το λόγο ότι ήταν λανθασμένα τοποθετημένη και/ή δεν ήταν καλά στερεωμένη και ότι η Εναγομένη παρέλειψε να τη στερεώσει καλά πάνω στη σκηνή. Στην υπεράσπιση της η Εναγομένη αρνείται τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας και ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν μόνο ιδιοκτήτρια του μέρους, ενώ κάτοχος, ο οποίος είχε την αποκλειστική ευθύνη της αίθουσας πολλαπλής χρήσης, ήταν δυνάμει συμφωνίας, μεταξύ Εναγομένης και της Κυπριακής Ομοσπονδίας Καλαθόσφαιρας, ο Τριτοδιάδικος της αγωγής. Επίσης ισχυρίζεται αποκλειστική ευθύνη της Ενάγουσας και ή του Τριτοδιαδίκου. Ο Τριτοδιάδικος αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη για το ατύχημα και ισχυρίζεται ότι αυτό επεσυνέβη λόγω της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας ευθύνης της Ενάγουσας και της Εναγομένης. Κατά την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης οι δικηγόροι των διαδίκων δήλωσαν εκ συμφώνου ότι οι ειδικές αποζημιώσεις που θα δικαιούτο η Ενάγουσα επί πλήρους ευθύνης είναι €
- Επίσης έγιναν αποδεκτά τα ιατρικά πιστοποιητικά ημερ. 1.3.2004, 19.1.2006 και 28.2.2004 με δήλωση ότι αυτά παρουσίαζαν την ιατρική εικόνα της Ενάγουσας. Ως εκ τούτου παρέμεινε προς εκδίκαση το θέμα της ευθύνης και ο καθορισμός των γενικών αποζημιώσεων. Για την πλευρά της Ενάγουσας στη διαδικασία, προσέφερε μαρτυρία εκτός από την ίδια, ο Ανδρέας Δημητρίου (ΜΕ1). Για την πλευρά της Εναγομένης ο Ανδρέας Αθανασιάδης (ΜΥ1), ο Γιώργος Παπαδόπουλος (ΜΥ2) και ο Χρίστος Σιλιμίτρης (ΜΥ3), ενώ ο Τριτοδιάδικος δεν προσέφερε μαρτυρία. Το σύνολο της μαρτυρίας η οποία τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου στα πλαίσια της παρούσας ακροαματικής διαδικασίας, βρίσκεται στα πρακτικά της διαδικασίας. Πολύ συνοπτικά και περιοριζόμενο στα βασικά και σχετικά με την παρούσα υπόθεση σημεία, το Δικαστήριο θα αναφερθεί σε αυτή. Αυτονόητο θα πρέπει να θεωρείται εξάλλου ότι κατά το στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας, λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της προσκομισθείσας και αποδεκτής μαρτυρίας ως επίσης κάθε σχετική λεπτομέρεια. (Βλ. Χρυσούλα Καννάουρου κ.α ν Ανδρέα Σταδιώτη
(1990)1 Α.Α.Δ σελ. 35). Ήταν η εκδοχή της Ενάγουσας ότι είναι επιθεωρήτρια Φυσικής Αγωγής. Στις 9.11.03 ήταν μέλος της Γραμματείας του Καλαθοσφαιρικού Αγώνα μεταξύ του Philips College και της ΑΕΚ Λάρνακας, ο οποίος διεξήχθη, στις 9.11.03, στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Γυμνασίου Σταυρού, στο Στρόβολο, η οποία λειτουργεί και ως χώρος αθλοπαιδιών του εν λόγω Γυμνασίου το οποίο διοργάνωνε ο Τριτοδιάδικος. Κατά τη διεξαγωγή του εν λόγω αγώνα, ενώ ανέβαινε τη σκάλα της σκηνής του θεάτρου το οποίο υπάρχει εντός της εν λόγω αίθουσας, αυτή υποχώρησε με αποτέλεσμα να πέσει και να κτυπήσει σοβαρά σε διάφορα μέρη του σώματος της. Η σκηνή ήταν ο χώρος όπου κάθονταν τα μέλη της Γραμματείας. Η ίδια ασκούσε εκείνη την ημέρα καθήκοντα χρονομέτρη. Προτού ανέβει τη σκάλα, ήδη είχαν ανέβει από εκεί και τα άλλα μέλη της γραμματείας. Ήταν ο μοναδικός τρόπος εκείνη τη μέρα για να ανέβει κάποιος στη σκηνή και δεν υπήρχαν οποιεσδήποτε προειδοποιήσεις για να μην χρησιμοποιείται. Η σκηνή στην οποία εφάπτετο η ξύλινη σκάλα είχε ύψος 85 εκατοστά και η σκάλα 1.10 μέτρα με 3 σκαλοπάτια. Την ημέρα εκείνη φάνηκε ότι η σκάλα δεν ήταν καλά στερεωμένη, ως έπρεπε, πάνω στη σκηνή ή ήταν ελαττωματική, γι' αυτό και τελικά υποχώρησε. Από την εν λόγω πτώση ο γιατρός που την εξέτασε κ. Μιχάλης Πρωτοπαπάς-νευρολόγος, της ανέφερε ότι παρουσίαζε μία πάρεση του υπερκανθίου μυός, καθώς και του δικέφαλου και δυσαισθησίες στο δερμάτωμα. Επίσης, παρουσίασε αύξηση του μεγέθους προϋπάρχουσας ρήξης του Δίσκου Α 5/6, τραύμα το οποίο είχε από το 1988 με σημαντική βελτίωση. Είχε επίσης πάθει εγκεφαλική διάσειση και είχε μώλωπες σε διάφορα μέρη του σώματός της. Της χορηγήθηκε η ανάλογη θεραπεία, χωρίς όμως αισθητή βελτίωση. Επισύναψε ως τεκμήριο 2 σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Πρωτοπαπά ημερομηνίας 1/3/
- Ο γιατρός της συνέστησε να αρχίσει φυσιοθεραπεία και να κάνει μαγνητική τομογραφία (MRI), λόγω υποψίας μετακίνησης δίσκου από την πτώση. Επισύναψε ως τεκμήριο 3 το παραπεμπτικό του γιατρού για μαγνητική τομογραφία. Της χορήγησε φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη μυοχαλαρωτικά και αναλγητικά φάρμακα. Άρχισε αμέσως φυσιοθεραπεία στο Physiotherapy Center - συνολικά 15 θεραπείες. Στις 26.2.04 υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο Άγιος Θέρισσος από το γιατρό Οικονομίδη, όπου διέγνωσε αύξηση του μεγέθους της γνωστής ρήξης του Δίσκου Α5/6 (βλ. τεκμήριο 7). Στις 23/3/04 ο γιατρός Πρωτοπαπάς της συνέστησε θεραπεία με ασκήσεις φυσιοθεραπείας σε πισίνα για εκγύμναση των παρέσεων των μυών, 3 φορές την εβδομάδα για διάστημα 6 μηνών. (βλ. τεκμήριο 9 το παραπεμπτικό). Τον Απρίλιο του 2004 άρχισε φυσιοθεραπεία στην πισίνα του Eurogym για 6 μήνες. Στις 3.1.06 αφού εξετάστηκε από τον γιατρό Πρωτοπαπά διαπίστωσε ότι οι αιμωδίες εξακολουθούσαν να υφίστανται σε τέτοιο βαθμό που θα επηρέαζαν την καθημερινότητα της. Υπήρχαν ακόμη δυσαισθησίες στο Α 5/6 Δερμάτωμα (βλ. τεκμήριο 14). Αρκετές φορές αναγκάστηκε να απουσιάζει με άδεια από την εργασία της για αυτό το πρόβλημα. Ακόμη παρακολουθείται για το πρόβλημα της από τον γιατρό Κωνσταντίνο Ζαφείρη, ο οποίος της χορηγεί τοπικές ενέσεις για τον πόνο και άλλα φάρμακα αναλγητικά, καθώς και από τον γιατρό Πρωτοπαπά και επίσης από τις 14.8.06 μέχρι την 1.9.06 ακολούθησε φυσιοθεραπευτική αγωγή στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Παρόλα τα πιο πάνω το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και σήμερα (βλ. τεκμήριο 14). O ΜΕ1 Ανδρέας Δημητρίου επιβεβαίωσε ότι στις 9.11.2003 συμμετείχε, ως μέλος της γραμματείας, στο εν λόγω καλαθοσφαιρικό αγώνα μαζί με την Ενάγουσα. Επιβεβαίωσε ότι η γραμματεία ήταν πάνω στη σκηνή και ανέβηκαν όλοι από την ξύλινη σκάλα και όταν ανέβαινε η Ενάγουσα αποχώρησε ένα σκαλί δηλαδή έσπασε και η Ενάγουσα έπεσε κάτω και η σκάλα υποχώρησε στα αριστερά. Ο ίδιος μόνο αυτή τη σκάλα είδε, δεν πρόσεξε να υπάρχει άλλος χώρος για να ανέβουν στη σκηνή. Όταν κατέβηκαν από τη σκηνή χρησιμοποίησαν καρέκλα γιατί η ξύλινη σκάλα δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί. Η εκδοχή της Εναγομένης όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Ανδρέα Αθανασιάδη, Προέδρου της Εναγομένης (ΜΥ1) ήταν ότι η Εναγόμενη είχε συμφωνία χρήσης της αίθουσας πολλαπλής χρήσης Γυμνασίου Σταυρού, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 19, με το Τριτοδιάδικο και την ώρα που έγινε το ατύχημα υπεύθυνος για το χώρο ήταν ο Τριτοδιάδικος και όχι η Εναγομένη. Η Ενάγουσα καμιά σχέση δεν είχε με την Εναγομένη, κατά τον ουσιώδη χρόνο, αφού ο αγώνας διοργανώνετο από τον Τριτοδιάδικο. Ο ενδεδειγμένος τρόπος να ανεβαίνουν στη σκηνή ήταν η πόρτα που οδηγεί στα αποδυτήρια και στη σκηνή. Η πόρτα αυτή είναι πάντοτε ανοικτή, εκτός αν υπήρχε ανάγκη να κλείσει. Η σκάλα που υπήρχε εκεί ήταν προσωρινή και δεν γνωρίζει πως αυτή τοποθετήθηκε. Όταν η Εναγομένη παρεχώρησε τη χρήση της αίθουσας δεν έδωσαν άδεια στον Τριτοδιάδικο να χρησιμοποιείται η σκηνή. Δεν είχε όμως πινακίδα που να απαγορεύει τη χρήση της. Ο ίδιος όμως δεν ήταν παρών στο ατύχημα, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ούτε γνώριζε πως ήταν η αίθουσα, αλλά τα όσα ανέφερε αφορούσαν το πως θα έπρεπε να ήταν στη κανονική πορεία των πραγμάτων η αίθουσα. Στις 9.11.03 ο φροντιστής της Εναγομένης άνοιξε τη πόρτα της αίθουσας πολλαπλής χρήσης, ο ίδιος ο ΜΥ1 δεν γνώριζε ότι είχε τοποθετηθεί προσωρινή σκάλα στη σκηνή, ούτε γνώριζε ποιος τη τοποθέτησε. Ο Αστ. 37 Γιώργος Παπαδόπουλος (ΜΥ2) ανέφερε ότι ήταν ο προπονητής της ομάδας του Fillips College και χρησιμοποιούσε την εν λόγω αίθουσα από το
- Στις 9.11.2003 υπήρχε μια ξύλινη σκάλα για να ανεβαίνει κάποιος στη σκηνή. Αυτή η σκάλα κάποτε ήταν στην αίθουσα και κάποτε όχι. Τα αποδυτήρια ήταν πάντοτε ανοικτά από το φροντιστή και εκείνη τη μέρα χρησιμοποιήθηκαν τα αποδυτήρια. Στα αποδυτήρια μπαίνουν από στερεά σκάλα και υπάρχει πρόσβαση από εκεί στη σκηνή από πόρτα στα αριστερά της σκηνής. Περιγράφοντας το επίδικο συμβάν ανέφερε ότι, από ότι θυμάται, ο φροντιστής άνοιξε το γήπεδο, τα παιδιά έκαναν προθέρμανση και η ξύλινη σκάλα βρισκόταν στα αριστερά ακουμπισμένη στη σκηνή. Όταν ήρθαν οι διαιτητές και η γραμματεία βγήκαν όλοι από εκείνη τη σκάλα και μια κοπέλα έχασε την ισορροπία της και έπεσε από τη σκάλα και μετά έπεσε η σκάλα πάνω της. Τέλος ο ΜΥ3 Χρίστος Σιλιμίντρης, φροντιστής της επίδικης αίθουσας, ανέφερε ότι ο ίδιος κρατούσε κλειδιά της επίδικης αίθουσας και άνοιγε την πόρτα πριν τη χρησιμοποίηση της από τον Τριτοδιάδικο. Δέχθηκε ότι υπήρχε μια ξύλινη σκάλα στην αίθουσα που δεν ήταν μόνιμη αλλά δεν θυμόταν αν αυτή υπήρχε κατά την επίδικη ημερομηνία. Όμως ο ενδεδειγμένος τρόπος να ανεβεί κάποιος στη σκηνή ήταν μια σκάλα από μπετόν, από πόρτα στην αριστερή πλευρά της σκηνής, που οδηγεί στα αποδυτήρια και μετά στη σκηνή. Το τραπέζι πάνω στη σκηνή το ανεβάζουν οι καθηγητές και αν αυτοί ξεχνούσαν το ανεβάζει ο ίδιος. Δεν υπάρχει πινακίδα που να προειδοποιεί να μην χρησιμοποιείται η ξύλινη σκάλα. Η σκάλα δεν είχε γάντζους, έπρεπε να στερεωθεί στη σκηνή. Ο ίδιος δεν ήταν στο χώρο όταν έγινε το ατύχημα. Πήγε αργότερα για να κλείσει την αίθουσα αλλά δεν έμαθε τη μέρα εκείνη για το συμβάν. Οι συνήγοροι μετά την ακροαματική διαδικασία με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις των διαδίκων . ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση της προσφερθείσας μαρτυρίας μπορούν να καταγραφούν τα μη αμφισβητούμενα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης τα οποία έχουν ως ακολούθως: Η Ενάγουσα στις 9.11.03 ήταν μέλος της Γραμματείας του Καλαθοσφαιρικού αγώνα μεταξύ του Philips College και της ΑΕΚ Λάρνακας ο οποίος διοργανώνετο από την Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθόσφαιρας στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Γυμνασίου Σταυρού στο Στρόβολο ιδιοκτησία της Εναγομένης. Κατά τη διεξαγωγή του εν λόγω αγώνα η Ενάγουσα ενώ ανέβαινε τη σκάλα της σκηνής του θεάτρου, το οποίο υπάρχει εντός της εν λόγω αίθουσας, αυτή υποχώρησε με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να πέσει και να κτυπήσει. Από το ατύχημα υπέστη τις σωματικές βλάβες που αναφέρονται από τον Δρ. Μιχάλη Πρωτοπαπά στις ιατρικές του εκθέσεις ημερ. 1.3.2004 (τεκμήριο 2) και 19.1.2006 (τεκμήριο 14) οι οποίες δεν έχουν αμφισβητηθεί από τους αντίδικους της Ενάγουσας και έχουν ως ακολούθως: Η Ενάγουσα επισκέφθηκε τον κ. Πρωτοπαπά στις 2.10.
- Τον πληροφόρησε ότι στο παρελθόν υπέφερε από πόνο και αδυναμία στο αριστερό χέρι συνεπεία ρήξης δίσκου στην αυχενική μοίρα αλλά μετά από φυσιοθεραπεία και συντηρητική θεραπεία δεν είχε καθόλου ενοχλήσεις και περιορισμούς στην κινητικότητα του χεριού και του βραχίονα. Στην κλινική εξέταση που έκανε ο γιατρός η ασθενής παρουσίασε δυσαισθησίες στο Δερμάτωμα Α5 και ελαφριά αδυναμία του υπερκανθύου μυός χωρίς λειτουργικές ελλείψεις. Ένα ΗΜΓ των μυών του βραχίονα δεν έδειξε στοιχεία οξείας απονευρώσεως. Στις 10.11.03 σε νέα επίσκεψη τον πληροφόρησε ότι στις 9.11.03 είχε ατύχημα με πτώση από την κλίμακα της σκηνής του θεάτρου και υποφέρει με πόνο και αδυναμία στον αριστερό βραχίονα και χέρι, ενώ ο πόνος ήταν ανυπόφορος και η ασθενής δεν μπορούσε να κοιμηθεί το βράδυ. Στην κλινική εξέταση παρουσίασε μια πάρεση του υπερκανθίου μυός καθώς επίσης και του δικέφαλου σαν παρέσεις των ριζών Α5/6 και δυσαισθησίες στο Δερμάτωμα Α5/
- Χορηγήθηκε η ανάλογη θεραπεία χωρίς όμως αισθητή βελτίωση. Συνεστήθηκε στην ασθενή φυσιοθεραπεία και απεικονιστικός επανέλεγχος μέσω μαγνητικής τομογραφίας με υποψία μετακίνησης δίσκου από πτώση. Επίσης χορήγησε φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά σκευάσματα. Στις 26.2.04 η ασθενής υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία. Η γνωμάτευση τους Δρος Οικονομίδη καταγράφει αύξηση του μεγέθους της γνωστής ρήξης του Δίσκου Α5/
- Ως αναφέρεται από τον Δρ. Πρωτοπαπά τα προαναφερθένα κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα και τα προβλήματα υγείας της Ενάγουσας έχουν να κάνουν άμεσα με την πτώση στις 9.11.03 και υπάρχει ο κίνδυνος τα προβλήματα να μετατραπούν σε χρόνια. Στις 3.1.06 ο κ. Πρωτοπαπάς επανεξέτασε την Ενάγουσα η οποία εξακολουθούσε να παραπονείται για το ίδιο πρόβλημα. Ο πόνος και οι αιμωδίες εξακολουθούσαν να υφίσταναται σε τέτοιο βαθμό που της επηρέαζαν την καθημερινότητα της. Στην κλινική εξέταση δεν υπήρχε πάρεσης της μυϊκής ισχύος αλλά δυσαισθησίες στο Α5/6 Δερμάτωμα. Ήταν η άποψη του εν λόγω γιατρού ότι είναι μόνιμη κατάσταση με πολύ περιορισμένη πιθανότητα βελτίωσης. Ως προς τις ειδικές αποζημιώσεις έχει συμφωνηθεί από όλες τις πλευρές ότι είναι το ποσό των €1332 επί πλήρους ευθύνης. Ως προς την αμφισβητούμενη μαρτυρία προχωρώ στην αξιολόγηση της. Στα πλαίσια της αξιολόγησης έχω παρακολουθήσει με κάθε δυνατή προσοχή όλους τους μάρτυρες και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία και αξιοπιστία τους με βάση τα όσα παρατήρησα και ειδικότερα την εντύπωση που σχημάτισα έχοντας υπόψη τον τρόπο και το ύφος που απαντούσαν, την ευθύτητα στις απαντήσεις ή την τάση για υπεκφυγή, την τεκμηρίωση σε συνδυασμό με την έγγραφη μαρτυρία και γενικά την εικόνα τους ενόσω κατέθεταν ενόρκως. Γενικά για την Ενάγουσα και τον ΜΕ1 Ανδρέα Δημητρίου σχημάτισα την εντύπωση ότι υπήρξαν ειλικρινείς και αξιόπιστοι. Απαντούσαν ευθέως στις ερωτήσεις και υπήρξαν σταθεροί στις θέσεις τους. Σε κανένα σημείο δεν έδωσαν την εικόνα ότι είχαν πρόθεση να παραπλανήσουν το Δικαστήριο. Καθένας από αυτούς κατέθεσε για θέματα τα οποία γνώριζε προσωπικά και όπου δεν είχαν προσωπική γνώση, το δήλωσαν χωρίς κανένα δισταγμό. Μικροαντιφάσεις μπορεί να υπήρξαν, αλλά δεν ήταν τέτοιες που να κλονίσουν τη συνολική καλή εικόνα που έχω σχηματίσει. Αντιθέτως ενισχύουν την βεβαιότητα έλλειψης προσυνεννόησης μεταξύ τους. Έτσι δέχομαι την μαρτυρία της Ενάγουσας και γίνονται ανάλογα ευρήματα ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος και ότι η Ενάγουσα την ώρα που ανέβαινε την ξύλινη σκάλα επί της σκηνής, αυτή υποχώρησε με αποτέλεσμα να πέσει κάτω και να υποστεί τις σωματικές βλάβες που περιγράφονται στα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά που έχουν κατατεθεί από την ίδια και δεν έχουν αμφισβητηθεί με οποιοδήποτε τρόπο. Επί αυτού του σημείου δεν θα δεχθώ τη θέση του κ. Δημητρίου (ΜΕ1) ότι το ατύχημα επεσυνέβη λόγω του ότι έσπασε ένα σκαλί από την ξύλινη σκάλα γιατί αυτό δεν έχει διαπιστωθεί από κανένα άλλο πρόσωπο που ευρίσκετο εκεί. Σημαντική επίσης είναι η θέση και των δύο ότι μετά την μετακίνηση της σκάλας οι παράγοντες της γραμματείας κατέβηκαν από τη σκηνή με μια καρέκλα και το γεγονός αυτό αποτελεί εύρημα μου. Στρεφόμενη στη μαρτυρία του Προέδρου της Εναγομένης (ΜΥ1) λέγω εξ' αρχής ότι ο μάρτυρας αυτός δεν βοήθησε με οποιοδήποτε τρόπο στα γεγονότα που διαδραματισθήκαν την επίδικη μέρα, αφού ο ίδιος δεν ήταν παρών, ούτε εγνώριζε την κατάσταση της επίδικης αίθουσας, ούτε πως παραδόθηκε στον Τριτοδιάδικο για χρήση της στο εν λόγω αγώνα. Ως εκ τούτου τα όσα ανέφερε και αφορούσαν τη πόρτα που θα έπρεπε να χρησιμοποιείται από τον Τριτοδιάδικο ή τι έπρεπε να χρησιμοποιείται από τον Τριτοδιάδικο δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Δέχομαι όμως από τη μαρτυρία του ότι υπήρχε συμφωνία χρήσης της εν λόγω αίθουσας από την Εναγομένη προς τον Τριτοδιάδικο με τους όρους που αναφέρονται σ' αυτήν (Βλέπε Τεκμήριο 19). Σε σχέση με τη μαρτυρία του Γιώργου Παπαδόπουλου (ΜΥ2) αναφέρω από την αρχή ότι η μαρτυρία του αναφέρετο στο τι εσυνέβαινε συνήθως και δεν μου έδωσε την εντύπωση ότι θυμάται πραγματικά τι συνέβηκε τη συγκεκριμένη μέρα ως προς το αν ήταν ή όχι η πόρτα της σκηνής ανοικτή, αν τα παιδιά χρησιμοποίησαν τα αποδυτήρια ή όχι ή αν την ώρα που χρησιμοποιήθηκαν τα αποδυτήρια, η πόρτα έμεινε ή όχι κλειστή για να αλλάξουν οι παίχτες και πόση ώρα έγινε αυτό. Επίσης η αναφορά του ότι είδε μια κοπέλα να χάνει την ισορροπία της και να πέφτει από την ξύλινη σκάλα με κανένα τρόπο δεν διαφοροποιεί την θέση της Ενάγουσας ότι η πτώση της οφείλετο στη μετακίνηση της σκάλας, αφού ο μάρτυρας αυτός ανέφερε ότι άκουσε πρώτα το θόρυβο και μετά είδε την Ενάγουσα να χάνει την ισορροπία της που υποδηλεί ότι δεν ήταν από την αρχή η προσοχή του στραμμένη στην Ενάγουσα. Το ότι μετά την μετακίνηση της σκάλας η Ενάγουσα έχασε την ισορροπία της και μετά έπεσε κρίνεται λογικό. Εν όψει των πιο πάνω ούτε αυτός ο μάρτυρας βοήθησε να αποκρυσταλλωθούν τα γεγονότα της πτώσης της Ενάγουσας, ούτε τα γεγονότα που αφορούν την χρήση της ξύλινης σκάλας από τη γραμματεία. Ιδιαίτερα έχοντας υπόψη και τη θέση των μαρτύρων ότι τα μέλη της γραμματείας, μετά τη πτώση της σκάλας, κατέβηκαν όλα από καρέκλα που τοποθετήθηκε δίπλα από τη σκηνή υποδηλεί ότι οι δίοδοι, από τις πόρτες, προς τη σκηνή, τη μέρα εκείνη, δεν ήταν προσβάσιμες. Τέλος η μαρτυρία του φροντιστή της επίδικης αίθουσας, διορισμένου από την Εναγομένη, να καθαρίζει και να την ελέγχει, κρίνεται κατά βάση αξιόπιστη. Παρά το ότι ο μάρτυρας δεν ήταν παρών κατά την ώρα του ατυχήματος ανέφερε ότι γνώριζε για την ύπαρξη της προσωρινής ξύλινης σκάλας και ότι αυτή δεν ήταν μόνιμη αλλά προσωρινή και έπρεπε να στερεώνεται στη σκηνή και ότι δεν υπήρχε πινακίδα που να προειδοποιεί να μην χρησιμοποιείται από τους επισκέπτες η ξύλινη σκάλα. Επίσης σημαντική ήταν και η θέση του ότι στη σκηνή υπήρχαν συνήθως τραπεζάκια για τους αγώνες τα οποία ήταν τοποθετημένα από τους καθηγητές και ότι αν δεν υπήρχαν τα τοποθετούσε ο ίδιος. Αναφορικά με τη θέση του ότι ο ενδεδειγμένος τρόπος να βγει κάποιος στη σκηνή, ήταν η πόρτα με μπετόν, αυτή δεν βοηθά αφού ο μάρτυρας δεν μπορούσε να προσδιορίσει τι εσυνέβηκε στον επίδικο χρόνο και αν η εν λόγω πόρτα ήταν προσβάσιμη ή όχι. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας ρυθμίζεται από το άρθρο 51
(2)(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, το οποίο κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο: «Ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας υπέχει τέτοια υποχρέωση έναντι κάθε προσώπου που τελεί νόμιμα, καθώς και έναντι του κυρίου οποιασδήποτε ιδιοκτησίας που αποκτήθηκε νόμιμα, εντός, επί ή τόσο πλησίον της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας ώστε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επηρεάζεται από την αμέλεια: Νοείται ότι ο κύριος και ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας υπέχουν από κοινού τέτοια υποχρέωση σε σχέση με τη συντήρηση και την επισκευή της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας, έναντι κάθε προσώπου που δεν βρίσκεται, καθώς και έναντι του κυρίου ιδιοκτησίας που δεν βρίσκεται εντός ή επί της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας ή εντός ή επί οποιασδήποτε ακίνητης ιδιοκτησίας η οποία συνέχεται και κατέχεται μαζί με την ακίνητη αυτή ιδιοκτησία από τον κύριο και τον κάτοχο της ή από το καθένα από αυτούς: Νοείται περαιτέρω ότι ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας δεν υπέχει τέτοια υποχρέωση σε σχέση με τη κατάσταση ή την συντήρηση ή την επισκευή της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας έναντι απλού αδειούχου (bare licensee) ο οποίος βρίσκεται ή η ιδιοκτησία του οποίου βρίσκεται, εντός ή επί της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας, παρά μόνο για προειδοποίηση αυτού για οποιοδήποτε κρυμμένο ή απαρατήρητο κίνδυνο εντός ή επί ακίνητης ιδιοκτησίας, τον οποίο ο κάτοχος γνωρίζει ή πρέπει κατά τεκμήριο να θεωρηθεί ότι γνωρίζει. Για σκοπούς του άρθρου αυτού «απλός αδειούχος» σημαίνει οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο εισέρχεται νόμιμα σε ακίνητη ιδιοκτησία άλλως παρά- (
- i)σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος της ακίνητης ιδιοκτησίας ή (
- ii)κατά την νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος βάσει των διατάξεων οποιουδήποτε νομοθετήματος ή άλλως πως, και περιλαμβάνει τους προσκαλεσμένους, εκτός αυτούς που είναι με αμοιβή και τους υπηρέτες του κατόχου της ακίνητης ιδιοκτησίας». Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα «Αστικά Αδικήματα» των κ.κ Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, Τόμος 2, σελ. 34 η γενική υποχρέωση κατόχου είναι «του επιπέδου και βαθμού της γενικής κοινής υποχρέωσης που εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση αμέλειας», ενώ σε σχέση με την υποχρέωση για συντήρηση και επισκευή αναφέρονται ότι «Τόσο ο κύριος όσο και ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας υπέχουν υποχρέωση έναντι προσώπων ή ιδιοκτησίας προσώπων που δεν βρίσκονται στην ακίνητη ιδιοκτησία ή σε συνεχόμενη που κατέχεται μαζί από τον κύριο και τον κάτοχο της ή από κάθε ένα από αυτούς. Η υποχρέωση αυτή αφορά και σχετίζεται μόνο με την συντήρηση και επισκευή της ακίνητης τους ιδιοκτησίας». Επίσης πιο κάτω στη σελ. 35 δίδεται ο ορισμός του όρου «απλός αδειούχος» (bare licensee) ότι σημαίνει οποιοδήποτε πρόσωπο που εισέρχεται νόμιμα σε ακίνητη ιδιοκτησία, είτε με την άδεια ή την πρόσκληση του κατόχου, και περιλαμβάνει και τους υπηρέτες του κατόχου. Ενώ για τον όρο «Προσκεκλημένοι» αναφέρεται ότι είναι τα πρόσωπα που εισέρχονται στην ακίνητη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου για εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος και περιλαμβάνει και προσκεκλημένους επ' αμοιβή. Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική ή εξυπακουόμενη ή να συνάγεται ότι δόθηκε ή ότι υπάρχει λόγω συμπεριφοράς (βλ. Ellis v Fulham Borohgh Council
(1937)3 All ER 454. Στην υπόθεση Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν Νικήτα,
(2000)1 Α.Α.Δ 1712 αναφέρθηκε πως, για να θεωρηθεί ο επισκέπτης προσκεκλημένος, σύμφωνα με το κοινό δίκαιο, ο επισκέπτης και ο κάτοχος πρέπει να έχουν κοινό συμφέρον, που είναι χρηματικό ή υλικό. Επίσης τονίστηκε ότι η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική ή εξυπακουόμενη ή να συνάγεται από συμπεριφορά. Στην υπόθεση Κυριακίδης ν Tenekedzian
(1994)1 Α.Α.Δ 504 λέχθηκε ότι, όταν πρόκειται για δραστηριότητες του κατόχου, η ευθύνη και η υποχρέωση είναι η ίδια, είτε αυτή αφορά αδειούχους, είτε προσκεκλημένους. Η διάκριση μεταξύ «απλού αδειούχου» και «προσκεκλημένων» αποκτά σημασία μόνο όπου η ζημιά προκαλείται από τη στατική κατάσταση του ακινήτου (occupancy duty). Σύμφωνα με την επιφύλαξη του άρθρου 51
(2)(β), ο κάτοχος δεν υπέχει υποχρέωση έναντι απλού αδειούχου, παρά μόνο να τον προειδοποιεί για οποιοδήποτε κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο που ο κάτοχος γνωρίζει ή που θα έπρεπε να γνωρίζει ενώ η υποχρέωση του κατόχου προς προσκεκλημένο συνίσταται στη λήψη μέτρων που να καθιστούν το υποστατικό εύλογα ασφαλές και να εμποδίζουν ζημιά από ασυνήθιστο κίνδυνο που ο κάτοχος γνωρίζει ή οφείλει να γνωρίζει. Το κατά πόσο ο κίνδυνος είναι ασυνήθιστος κρίνεται αντικειμενικά. Ο κάτοχος υποστατικών που επιθυμεί να περιορίσει τις κινήσεις προσκεκλημένων μέσα στα υποστατικά πρέπει να το κάμει ειδικά και ρητά. Διαφορετικά θα είναι υπόλογος για οποιαδήποτε ζημιά που οι προσκεκλημένοι θα υποστούν, ως αποτέλεσμα λογικά προβλεπτού κινδύνου. (Βλ. υπόθεση G.I.P Constructions Ltd v Neophytou and Another
(1983)1ΑΑΔ 669). Επίσης στην υπόθεση Φραγκεσκίδης ν Μάμα
(1989)1 Α.Α.Δ(Ε) 70 λέχθηκε πως έστω και αν είναι μικρή η πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου, ο κάτοχος δεν απαλλάσσεται από το καθήκον λήψης προστατευτικών μέτρων, αν ο κίνδυνος είναι προβλεπτός. Όπου η λήψη προστατευτικών μέτρων δεν είναι πρακτικά δυνατή, τότε πρέπει να δίδεται προειδοποίηση για τον κίνδυνο. Από την υπόθεση Papadakis v Constantinou,
(1986)1CLR 496 προκύπτει ότι «το καθήκον του κατόχου συνήθως αφορά την κατάσταση του ακινήτου, αλλά μπορεί να επεκταθεί για να περιλάβει και τη χρήση που επιτρέπει να κάμουν τρίτα πρόσωπα. Όπου η χρήση από τρίτους είναι προβλεπτό ότι μπορεί να προκαλέσει ζημιά, ο κάτοχος καθίσταται υπεύθυνος όταν προκαλείται τέτοια ζημιά. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω και με βάση τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι ξεκάθαρο ότι η Ενάγουσα, ως μέλος της γραμματείας, σε αγώνα που διοργάνωνε ο Τριτοδιάδικος, βρισκόταν νόμιμα στην επίδικη αίθουσα, ως προσκεκλημένη, αφού ο Τριτοδιάδικος είχε άδεια χρήσεως, με γραπτή συμφωνία με την Εναγομένη και εν πάση περιπτώσει ήταν τουλάχιστον αδειούχος. Έτσι η Εναγόμενη ως ιδιοκτήτης και κάτοχος του υποστατικού είχε καθήκον να φροντίζει ώστε το υποστατικό της να ήταν ευλόγως ασφαλές και να μεριμνά για την αποτροπή ή τη πρόληψη πρόκλησης ζημιάς από κίνδυνο την ύπαρξη του οποίου γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Η Εναγόμενη ενώ εγνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει από το φροντιστή της ότι υπήρχε η εν λόγω ξύλινη σκάλα άφησε την ξύλινη σκάλα στην επίδικη αίθουσα ώστε οποιοσδήποτε να ανεβαίνει στη σκηνή, δεν προειδοποίησε για οποιονδήποτε κίνδυνο που τυχόν ελλόχευε από τη χρήση της, ούτε μερίμνησε ώστε να ήταν στερεά συνδεδεμένη και να λειτουργούσε με ασφάλεια. Η Εναγόμενη στις 9.11.03 είχε υποχρέωση να παρέχει ασφαλείς συνθήκες διεξαγωγής του αγώνα καλαθόσφαιρας και να διατηρεί το χώρο που παραχωρούσε για αθλοπαιδιές σε ασφαλή κατάσταση αλλά δεν το έπραξε και αδιαφόρησε για την ύπαρξη των ευλόγως προβλεπτών κινδύνων. Είχε την υποχρέωση να μεριμνήσει για την ασφάλεια της Ενάγουσας, πράγμα που δεν έπραξε και ως εκ τούτου ευθύνεται για το ατύχημα που υπέστη η Ενάγουσα και είναι υπόλογη για τις ζημιές που υπέστη. Με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης και τα όσα αναφέρονται πιο πάνω δεν βρίσκω υπό τις περιστάσεις ότι η Ενάγουσα ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια αφού δε φαίνεται να προειδοποιήθηκε για οποιοδήποτε κίνδυνο από τη χρήση της εν λόγω ξύλινης σκάλας. Μετά τη διαπίστωση ότι η Εναγομένη ευθύνεται για το επίδικο ατύχημα ως ιδιοκτήτρια, το επόμενο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι το κατά πόσο ο τριτοδιάδικος υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη είτε από αμέλεια είτε συμβατική (συμφωνία ημερομηνίας 9.10.2003) για το ατύχημα και κατ' επέκταση είναι υπόλογος για τις ζημιές που υπέστη η Ενάγουσα. Σημειώνω ότι η Εναγομένη στην Έκθεση Απαίτησης της απαιτεί συνεισφορά και κάλυψη από τον Τριτοδιάδικο για αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων του που είχε ως κάτοχος της αίθουσας κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ως προς το ζήτημα του κατόχου της επίδικης αίθουσας σημειώνω ως αναφέρθηκε και πιο πάνω, ότι ο τριτοδιάδικος είχε άδεια χρήσεως του χώρου (βλ. τεκμήριο 19). Όμως η επίδικη αίθουσα παραχωρείτο στο τριτοδιάδικο για κάποιες ώρες και τα κλειδιά τα είχε ο φροντιστής ο οποίος άνοιγε και έκλεινε την αίθουσα μετά την χρήση της και είχε την υποχρέωση να τη καθαρίζει. Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι την κατοχή της αίθουσας και τον έλεγχο της τον είχε η Εναγομένη και όχι ο τριτοδιάδικος ο οποίος ήταν απλός προσκεκλημένος με βάση τη συμφωνία χρήσεως. Ως εκ τούτου δεν βρίσκω ότι ο τριτοδιάδικος ευθύνεται ως κάτοχος της αίθουσας έναντι της Ενάγουσας και η απαίτηση της Εναγομένης εναντίον του Τριτοδιαδίκου υπόκειται σε απόρριψη. Ο ισχυρισμός της Εναγομένης ότι ο τριτοδιάδικος είχε συμβατική ευθύνη έναντι της Ενάγουσας για το ατύχημα λόγω του όρου 13 της συμφωνίας χρήσεως σημειώνω ότι αυτή η πτυχή της υπόθεσης δεν δικογραφείται στην Έκθεση Απαίτησης της Εναγομένης και ως εκ τούτου δεν μπορεί να εξετασθεί. Ανεξάρτητα όμως από τα πιο πάνω ακόμη και αν μπορούσε να εξετασθεί αυτή η πτυχή δεν θα μπορούσε να επιτύχει. Έχοντας υπόψη το λεκτικό του όρου 13 της συμφωνίας ημερομηνίας 9.10.2003 αυτός δεν καλύπτει ευθύνη του τριτοδιάδικου για αμέλεια της Εναγομένης ως κατόχου της επίδικης αίθουσας, ούτε ο όρος αυτός είναι αποτελεσματικός ώστε να δικαιολογήσει εύρημα ότι ο τριτοδιάδικος ευθύνεται για αμέλεια της Εναγομένης γιατί σε περίπτωση που υπήρχε τέτοια πρόθεση, από τους συμβαλλόμενους, θα έπρεπε να αναφέρεται ρητά στη συμφωνία δηλαδή στον πιο πάνω όρο θα έπρεπε να αναφέρεται ρητώς ότι εξαιρεί την Εναγόμενη για ευθύνη και για αμέλεια (Βλ. CHITTY ON CONTRACTS 23rd Edition 728, Burnetty British Waterways Board
(1973)2 All ER 631, Hollier v Ramler Motors (AMC) Ltd
(1972)1 All ER,
- Εν όψει των πιο πάνω και έλλειψει αυτής της εξειδίκευσης ο πιο πάνω όρος δεν καλύπτει ούτε μπορεί να εφαρμοστεί στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Είναι καλά γνωστό ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να εξειδικεύονται στην Έκθεση Απαίτησης και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Ως αναφέρθηκε πιο πάνω οι ειδικές ζημιές της Ενάγουσας έχουν δηλωθεί ως παραδεκτό γεγονός και η Ενάγουσα δικαιούται απόφαση επί του πιο πάνω ποσού των €
- ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Για το θέμα της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας, των σωματικών της βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης της, ως και της θεραπείας που έτυχε κατέθεσε η ίδια η Ενάγουσα (ΜΕ1) η οποία κατέθεσε το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών ημερομηνίας 1.3.2004, ημερ. 19.1.2006 και ημερ. 28.2.2004 το περιεχόμενο των οποίων ήταν αποδεκτό από τους διαδίκους ότι δείχνουν τη κατάσταση της. Τα όσα ανέφερε η Ενάγουσα συνάδουν με τα πιο πάνω ιατρικά πιστοποιητικά και γίνονται αποδεκτά από το Δικαστήριο. Επίσης τα περιεχόμενα των πιο πάνω πιστοποιητικών αποτελούν και τα ευρήματα του Δικαστηρίου ως προς τις σωματικές βλάβες που υπέστη η Ενάγουσα ως αναφέρεται πιο πάνω. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd ν. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: «.Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή
(1998)1ΑΑΔ επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Στην παρούσα υπόθεση άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, την επιδείνωση της προϋπάρχουσας κατάστασης και προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία και αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη η Ενάγουσα, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε και τη δυσκολία που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει η Ενάγουσα γενικότερα από τον πιο πάνω τραυματισμό, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξεως των €9.000- θα αποτελούσε για την περίπτωση της δίκαιη και λογική αποζημίωση υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Στην παρούσα υπόθεση δεν διέλαθε της προσοχής μου ότι η Ενάγουσα αντιμετώπιζε κάποια προβλήματα προτού γίνει το ατύχημα και ότι αυτά επιδεινώθηκαν μετά από αυτό. Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων ότι αποδέχεσαι το θύμα του αδικήματος στην κατάσταση στην οποία ευρίσκεται (You take your victim as you find him and the "egg-shell skull" principle) και όχι στη νοητή κατάσταση που ο μέσος άνθρωπος στη θέση του θύματος, περιλαμβανομένης της ηλικίας του, θα βρισκόταν. Έτσι ισχύει η αρχή ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για την επιδείνωση υφιστάμενης κατάστασης Αριστείδου ν Παυλίδου
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ 2153, 2153. Έτσι το Δικαστήριο αποκλείει από το πεδίο των αποζημιώσεων τα κατάλοιπα από προϋπάρχουσα κατάσταση της Ενάγουσας. Διαφορετικά οι αποζημιώσεις που θα επιδικάζονταν θα περιλάμβαναν και ζημιά που προκλήθηκε από γεγονός άσχετο προς το επίδικο βλ. Πολυμετάλ Λτδ ν Κωνσταντίνου
(1998)1 Α.Α.Δ 393,406. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του Περί Δικαστηρίου Ν14/60 ήταν 8%. Με το τροποποιητικό Νόμο 81
(1)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5% από 15.10.2008. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε ο τροποποιητικός Νόμος 82
(1)/08 στο άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην Αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ
- Σε ότι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις λαμβάνω υπόψη μου ότι το δυστύχημα έλαβε χώρα στις 9.11.2003 το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 31.3.2004, και στη συνέχεια η έκθεση απαίτησης καταχωρήθηκε στις 2.6.2004 ήτοι μετά παρέλευση εφτά μηνών. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης ήτοι από 2.6.
- Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις έχοντας υπόψη τα όσα λέχθηκαν στην εν λόγω απόφαση θεωρώ ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικασθεί τόκος από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, ήτοι 31.3.2004 μειωμένο κατά το ήμισυ. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθία όλων των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης για ποσό €1322 υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων με τόκο όπως αναφέρθηκε πιο πάνω και ποσό €9000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων με τόκο όπως αναφέρθη ανωτέρω. Η απαίτηση της Εναγομένης εναντίον του τριτοδιαδίκου απορρίπτεται. Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, με νόμιμο τόκο, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης. Επίσης τα έξοδα στη διαδικασία τριτοδιαδίκου με νόμιμο τόκο επιδικάζονται υπέρ του τριτοδιάδικου και εναντίον της Εναγομένης όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............................................. Γ. Κυριακίδου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /Μ.Σ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο