Αναφορικά με την Αίτηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την έκδοση του Victor Nicolaevich Makushin, Αρ. Αίτησης: 4/10, 25 Ιανουαρίου 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2010:A1 Αρ. Αίτησης: 4/10 Αναφορικά με τον Περί Εκδόσεως Φυγοδίκων Νόμο 95/70 - ν - Αναφορικά με την Αίτηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την έκδοση του Victor Nicolaevich Makushin από την Ρωσία Καθ' ου η Αίτηση Ημερομηνία: 25 Ιανουαρίου 2010 Για αιτήτρια χώρα: κα Ελένη Λοϊζίδου Για καθ' ου η αίτηση: Κος Γιώργος Γεωργίου με κο Βαγγέλη Πουργουρίδη Καθ' ου η αίτηση: Παρών ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αίτηση της, η αιτήτρια χώρα ζητά την έκδοση του καθ' ου η αίτηση στην Ρωσική Ομοσπονδία προκειμένου να δικαστεί ενώπιον Ρωσικού Δικαστηρίου για τα αδικήματα της απάτης σε μεγάλο βαθμό και της πρόκλησης ζημιάς σε περιουσία με απάτη και κατάχρηση εμπιστοσύνης σε συνομωσία με άλλα πρόσωπα. Σύμφωνα με τα έγγραφα που απεστάλησαν από τις αρμόδιες Ρωσικές αρχές, ο καθ' ου η αίτηση ενώ κατείχε την θέση του Προέδρου συγκροτήματος εταιρειών στην Ρωσία, συνωμότησε με αξιωματούχους άλλων εταιρειών του συγκροτήματος και κατέστρωσε σχέδιο εξαπάτησης εμπορικής Τράπεζας με αποτέλεσμα να υπεξαιρέσει από αυτή, μεγάλα χρηματικά ποσά και να της επιφέρει μεγάλη χρηματική ζημιά της τάξης των 50 εκατομμυρίων Ευρώ. Η πλευρά του καθ' ου η αίτηση έφερε ένσταση στο διάταγμα έκδοσης. Δια μέσου του δικηγόρου του, ενημέρωσε την συνήγορο της αιτήτριας χώρας με επιστολή ημερομηνίας 11.11.10 ότι κατά την ακροαματική διαδικασία θα ισχυριστεί μεταξύ άλλων ότι η ποινική δίωξη που αντιμετωπίζει ο καθ' ου στην Ρωσία είναι κακόπιστη και μολυσμένη με αλλότρια κίνητρα, κυρίως πολιτικά. Αναφέρεται συγκεκριμένα στην πιο πάνω επιστολή ότι η ποινική δίωξη του καθ' ου η αίτηση γίνεται για να τιμωρηθεί για τις πολιτικές του θέσεις όπως εκφράστηκαν με αρθρογραφία στο διαδίκτυο και σε Ρωσικά ΜΜΕ. Στην πιο πάνω αρθρογραφία ο καθ' ου η αίτηση ασκεί κριτική στις Ρωσικές αρχές για την οικονομική πολιτική της χώρας. Μετά την εξέλιξη αυτή, η συνήγορος για την αιτήτρια χώρα, υπέβαλε προφορικό αίτημα εξαίρεσης μου από την εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης. Είναι η θέση της ότι επί των πιο πάνω ζητημάτων που θα εγερθούν στην ακρόαση της υπόθεσης, έχω αποφανθεί προβαίνοντας σε σχετικά ευρήματα στην απόφαση μου επί της αιτήσεως 2/07 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας. Η πιο πάνω υπόθεση αφορούσε αίτημα της Ρωσικής Ομοσπονδίας για έκδοση του Ρώσου υπηκόου Kartashov στην Ρωσική Ομοσπονδία. Στην απόφαση μου ημερομηνίας 10.4.2008, είχα απορρίψει το αίτημα έκδοσης αφού μεταξύ άλλων έκρινα ότι η δίωξη του Kartashov εντασσόταν στο ευρύτερο πλαίσιο των διώξεων αξιωματούχων της εταιρείας Yukos, οι οποίες σύμφωνα με ψηφίσματα του Συμβουλίου της Ευρώπης αλλά και αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Ε.Δ.Α.Δ), ήταν μολυσμένες με πολιτικά κίνητρα. Ο συνήγορος του καθ' ου η αίτηση, διευκρίνισε στο σημείο αυτό ότι η δίωξη του πελάτη του στην Ρωσία δεν σχετίζεται με τις υποθέσεις που αφορούν την εταιρεία Yukos. Επιμένει όμως ως προς τα πολιτικά κίνητρα των Ρωσικών αρχών. Από την άλλη, η συνήγορος για την αιτήτρια χώρα, επέμενε στο αίτημα της ότι θα πρέπει να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της παρούσας παρά την θέση της άλλης πλευράς ότι οι δίωξη του καθ' ου δεν έχει σχέση με την υπόθεση Yukos. Ζήτησα ως εκ τούτου από τις δύο πλευρές να τοποθετηθούν επί του θέματος. Οι συνήγοροι κατέθεσαν τις θέσεις τους με την μορφή γραπτών αγορεύσεων. Η συνήγορος για την αιτήτρια χώρα στην γραπτή της αγόρευση, αναφέρθηκε στην απόφαση μου στην υπόθεση Kartashov παραθέτοντας σχετικά αποσπάσματα. Ήταν η θέση της ότι αποδέχθηκα τις θέσεις των μαρτύρων υπεράσπισης ότι ο τότε Πρόεδρος της Ρωσίας Putin μεσολάβησε στην δίωξη των αξιωματούχων της Yukos και ότι το ΕΔΑΔ αποφάσισε ότι οι Ρωσικές αρχές στην υπόθεση Gousinsky, χρησιμοποίησαν την ποινική διαδικασία για αλλότριους σκοπούς. Ήταν επιπλέον η θέση της συνηγόρου ότι οι μάρτυρες υπεράσπισης που κατέθεσαν για τον Kartashov και οι οποίοι κρίθηκαν αξιόπιστοι από το Δικαστήριο, δεν αναφέρονταν μόνο στην υπόθεση Yukos. Ήταν η γενικότερη θέση τους ότι ο Πρόεδρος Putin καταδιώκει τους πολιτικούς του αντιπάλους χρησιμοποιώντας την ποινική διαδικασία και ότι το Δικαστικό σύστημα στην Ρωσία είναι διεφθαρμένο. Είναι λογικό ως εκ τούτου για την συνήγορο, οι Ρωσικές αρχές να επιθυμούν την εκδίκαση της υπόθεσης από άλλο Δικαστή που να μην έχει αποφανθεί επί των πιο πάνω θεμάτων τα οποία είναι καθοριστικά στην έκβαση της παρούσας υπόθεσης. Ο συνήγορος του καθ' ου η αίτηση στην δική του αγόρευση, έφερε ένσταση στο αίτημα εξαίρεσης μου. Επανέλαβε ότι η παρούσα δεν σχετίζεται με τις υποθέσεις της εταιρείας Yukos παρά το γεγονός ότι η υπεράσπιση προτίθεται να ισχυριστεί ότι ακολουθείται από την Ρωσική Ομοσπονδία παρόμοια μεθοδολογία, η χρήση δηλαδή του Ποινικού Κώδικα για την επίτευξη πολιτικών στόχων. Παρόλα αυτά δεν υπάρχει τίποτε ενώπιον του Δικαστηρίου που να υποστηρίζει την θέση ότι τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης ταυτίζονται ή έστω προσομοιάζουν με τα γεγονότα της υπόθεσης Yukos ή της αίτησης για την έκδοση του Kartashov που εκδίκασα στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Το μόνο κοινό κατά τον συνήγορο του καθ' ου η αίτηση, είναι ότι αφορούν αίτηση έκδοσης στην Ρωσική Ομοσπονδία και ότι προσομοιάζουν κάποιες από τις υπερασπίσεις που θα προβληθούν στο Δικαστήριο. Ούτε η αποδοχή της εκδοχής των μαρτύρων υπεράσπισης στην υπόθεση Kartashov, δικαιολογεί κατά τον συνήγορο την θέση της αιτήτριας χώρας. Νομική πτυχή Η για οποιονδήποτε λόγο αίτηση εξαίρεσης του Δικαστηρίου ποτέ δεν είναι ευχάριστη. Το Δικαστήριο όμως δεν θα κρίνει την αίτηση με βάση προσωπικά συναισθήματα αλλά με αποκλειστικό κριτήριο τις προϋποθέσεις που η Νομολογία έχει καθιερώσει. Το ζήτημα έχει εξετασθεί σε αριθμό υποθέσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Τονίστηκε ότι η δικαιοσύνη όχι μόνο πρέπει να απονέμεται αλλά και να φαίνεται ότι απονέμεται (βλ. μεταξύ άλλων, Πίτσιλλος ν. Δημοκρατίας
(1964)1 Α.Α.Δ. 268). Παρόλα αυτά, ο Δικαστής δεν εξαιρείται ανάλογα με τις επιθυμίες των διαδίκων, οι οποίοι σε καμία περίπτωση δεν έχουν δικαίωμα να καθορίζουν τη σύνθεση του Δικαστηρίου. Το κριτήριο για εξαίρεση Δικαστή, είναι η δημιουργία δικαιολογημένης εντύπωσης ύπαρξης πραγματικής πιθανότητας προκατάληψης από τον Δικαστή στο νου του μέσου λογικού πολίτη, ο οποίος γνωρίζει όλα τα γεγονότα. Εικασίες και καχυποψίες μόνο δεν είναι αρκετές. Στην υπόθεση Stejaru ν. Ιωάννου
(2003)1Β Α.Α.Δ 1188 γίνεται αναφορά στην παλαιότερη απόφαση Αποστολίδου ν. Δημοκρατίας
(1988)3 Α.Α.Δ 80, στην οποία εξετάστηκαν οι αρχές που διέπουν την εξαίρεση Δικαστή από την εκδίκαση Δικαστικών υποθέσεων. Υποδείχθηκε επιπλέον ότι η ευαισθησία του Δικαστή που τείνει να αποκλείσει τον εαυτό του από την εκδίκαση της υπόθεσης δεν πρέπει να κυριαρχεί στην προσέγγιση του. Παραπέμποντας επίσης στην υπόθεση Makrides v. Republic
(1984)3 C.L.R 304 το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε τα εξής: « Η ευαισθησία του Δικαστή, ως υποδεικνύεται στην Makrides, δεν αποτελεί τον οδηγό στη διαπίστωση κωλύματος, αλλά οδηγό συνιστά η σωστή εκτίμηση του δικαστικού καθήκοντος και ό,τι αυτό επιβάλλει. Παραίτηση από αυτό το καθήκον ενέχει ορατούς κινδύνους για την απονομή της δικαιοσύνης όπως υποδεικνύεται: «One such danger is that we would be coming close to acknowledging to a litigant a right to choose the judge who will try him.» «Ένας τέτοιος κίνδυνος είναι ότι θα φθάναμε κοντά στην αναγνώριση δικαιώματος στο διάδικο να επιλέγει το δικαστή που θα τον δικάσει.» Στη σχετικά πρόσφατη απόφαση του Αγγλικού Εφετείου (απαρτιζόμενου από τον Αρχιδικαστή, τον Πρόεδρο του Εφετείου και τον Αντικαγκελάριο (V-C)), Locabail Ltd v. Bayfield Properties [2000] 1 All E.R. 65, τονίζεται ότι αποτελεί καθήκον του δικαστή να επιλαμβάνεται των υποθέσεων που του ανατίθενται, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο ο διάδικος να επιλέγει το δικαστή που θα τον δικάσει.» Στην ίδια υπόθεση αναφέρονται τα πιο κάτω αναφορικά με το ζήτημα της προκατάληψης Δικαστή που δικαιολογεί την εξαίρεση του από την υπόθεση. «Χρήσιμη καθοδήγηση για τη διαπίστωση προκατάληψης παρέχεται και από την απόφαση Ex p. Pinochet Ugarte (No. 2) [1999] 1 All E.R. 577 (HL). Σκοπός του αποκλεισμού δικαστή από τη σύνθεση δικαστηρίου λόγω προκατάληψης είναι, ως υπογραμμίζεται, η διασφάλιση της καθαρότητας στη διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης. Προκατάληψη (bias) του Δικαστή, με την έννοια που ο όρος ενέχει στο δίκαιο, τον αποκλείει από την εκδίκαση υπόθεσης. Η ύπαρξη προκατάληψης συναρτάται με το εξ αντικειμένου διαφαινόμενο συμφέρον του Δικαστή στην έκβαση της υπόθεσης. Τέτοιο συμφέρον αναφαίνεται οποτεδήποτε η σχέση του Δικαστή με διάδικο ή προς το επίδικο θέμα είναι τέτοια ώστε να στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η ύπαρξή του.» Δεν γεννάται συμφέρον, ούτε ανακύπτει κώλυμα από την απόφαση Δικαστή πρωτοδίκως ή κατ' έφεση, επί νομικού θέματος. Άλλωστε η αρχή του δεσμευτικού προηγούμενου επιβάλλει την υιοθέτηση του λόγου προηγούμενων αποφάσεων, ανεξάρτητα από τη σύνθεση του Δικαστηρίου» Το θέμα της προκατάληψης, πραγματεύεται επιπλέον η πολύ πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος certiorari αρ. 135/10 ημερομηνίας 21.12.10. Γίνεται αναφορά στην υπόθεση αυτή, στην επίσης πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Tekinder Pal ν. Δημοκρατίας & Χρύσω Προκοπίου Κίτα ν. Δημοκρατίας, Πολ. Εφέσεις 4/2010 και 5/2010, ημερομηνίας 3/12/2010. Στην απόφαση αυτή, το Εφετείο με αναφορά στην Αγγλική υπόθεση Hellow (AP) v. Secretary of State and another
(2008)UKHL 62, τόνισε τα πιο κάτω σε σχέση με το θέμα της προκατάληψης: «Η ουσία παραμένει ότι η θεώρηση εκ μέρους του παραπονουμένου ατόμου ως προς την ύπαρξη φαινομενικής προκατάληψης, θα πρέπει στο τέλος της ημέρας να είναι δυνατόν να αιτιολογηθεί κατά αντικειμενικό τρόπο.» Συμπεράσματα Στην παρούσα υπόθεση, η κα Λοϊζίδου στην αίτηση της για παραπομπή της υπόθεσης σε άλλο Δικαστή δεν έκαμε αναφορά όσον αφορά το πρόσωπο μου σε άμεση πιθανότητα προκατάληψης. Η επιχειρηματολογία της, εστιάστηκε αποκλειστικά στα ευρήματα του Δικαστηρίου στην απόφαση μου αναφορικά με την αίτηση έκδοσης του Kartashov, τα οποία θεωρεί επιβαρυντικά για την αιτήτρια χώρα. Η εισήγηση υπονοεί βέβαια έμμεση προκατάληψη. Είναι η θέση της συνηγόρου εάν την έχω αντιληφθεί σωστά ότι επειδή αποφάσισα σε προηγούμενη υπόθεση ότι οι Ρωσικές αρχές χρησιμοποίησαν την ποινική δικαιοσύνη για πολιτικούς λόγους, είναι λογικό για την ίδια και τους πελάτες της ότι έχω ήδη προαποφασίσει ότι και στην παρούσα περίπτωση συμβαίνει το ίδιο. Έχω μελετήσει με πολλή προσοχή την πιο πάνω επιχειρηματολογία και κρίνω ότι δεν ευσταθεί. Το εύρημα του Δικαστηρίου στην υπόθεση Kartashov είναι ότι η δίωξη του καθ' ου αλλά και οι γενικότερες διώξεις αξιωματούχων της εταιρείας Yukos στην Ρωσία, είναι μολυσμένες με πολιτικά κίνητρα. Έγινε επί του προκειμένου αποδεκτή η θέση που εκφράστηκε σε ψηφίσματα της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης και σε απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ). Δεν υπάρχει όμως εύρημα του Δικαστηρίου όπως εισηγήθηκε η κα Λοϊζίδου ότι αυτό είναι συνήθης πρακτική στην Ρωσία ή ότι το Δικαστικό σύστημα στην χώρα αυτή είναι διεφθαρμένο. Σε καμία πτυχή της απόφασης μου στην αίτηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας για έκδοση του Kartashov δεν αναφέρεται ή έστω υπονοείται κάτι τέτοιο. Ήταν επιπλέον σαφής η θέση του συνηγόρου υπεράσπισης ότι η δίωξη του πελάτη του στην παρούσα δεν εμπίπτει στο πλέγμα των υποθέσεων που είναι γνωστές στην Ρωσία ως υποθέσεις της εταιρείας Yukos. Δεν ισχύει ως εκ τούτου η θέση της αιτήτριας χώρας ότι το Δικαστήριο τούτο με την απόφαση του στην υπόθεση Kartashov, έχει αποφανθεί επί των επιδίκων θεμάτων της παρούσας. Ούτε το γεγονός ότι ο καθ' ου θα επικαλεστεί στην παρούσα διαδικασία τις ίδιες υπερασπίσεις που επικαλέστηκε ο Kartashov στην δική του υπόθεση, σημαίνει ότι χωρίς άλλο το Δικαστήριο θα αποδεχθεί αυτές τις υπερασπίσεις και στην παρούσα. Υπενθυμίζω ότι μετά το τέλος της διαδικασίας το Δικαστήριο θα αποφανθεί αν ευσταθεί η θέση του καθ' ου η αίτηση για καταχρηστική χρήση των ποινικών διαδικασιών αλλά και της χρήσης την εναντίον του ποινικής δίωξης στην Ρωσία για πολιτικούς λόγους. Και δεν σημαίνει βέβαια ότι επειδή οι υπερασπίσεις αυτές αποδείχθηκαν στην υπόθεση Kartashov ότι θα αποδειχθούν οπωσδήποτε και στην παρούσα Πέραν των πιο πάνω, η αίτηση θα πρέπει να απορριφθεί και για ένα επιπρόσθετο λόγο. Ήταν σαφής η θέση της συνηγόρου για την αιτήτρια χώρα ότι λόγω των ευρημάτων του Δικαστηρίου στην υπόθεση Kartashov, επιθυμία των πελατών της είναι όπως η παρούσα εκδικαστεί από άλλο Δικαστή. Επιδιώκεται δηλαδή όχι η εξαίρεση μου λόγω προκατάληψης αλλά η με άμεσο τρόπο επιλογή από την αιτήτρια χώρα, της σύνθεσης του Δικαστηρίου που θα εκδικάσει την υπόθεση, πράγμα ανεπίτρεπτο με βάση την νομολογία που παρέθεσα πιο πάνω. Είναι σαφές από όλα τα πιο πάνω ότι δεν έχει αιτιολογηθεί με αντικειμενικό τρόπο εκ μέρους της αιτήτριας χώρας, ζήτημα προκατάληψης του παρόντος Δικαστηρίου στην εκδίκαση της υπόθεσης. Αντιθέτως, κρίνω ότι τυχόν έγκριση του αιτήματος θα ισοδυναμούσε στην ουσία με παραίτηση εκ μέρους μου, του Δικαστικού καθήκοντος να επιληφθώ της υπόθεσης όπως αυτό μου επιβάλει το Σύνταγμα και ο Νόμος αλλά και η Δικαστική μου συνείδηση. Επιπλέον, θα δινόταν με αυτό τον τρόπο δικαίωμα στην αιτήτρια χώρα για επιλογή της σύνθεσης του Δικαστηρίου, γεγονός που δεν είναι μόνο ανεπίτρεπτο αλλά ενέχει δυνάμει της πιο πάνω νομολογίας, ορατούς κινδύνους για την εν γένει απονομή της δικαιοσύνης. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, η αίτηση εξαίρεσης μου από την εκδίκαση της υπόθεσης απορρίπτεται. ............ Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο