ΜΑΡΙΑ ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΚΟΛΟΜ ν. ΜΑΡΙΝΑ ΣΚΟΥΛΟΥΚΟΥ, Αρ. Υπ.: 2945/2005, 26 Μαρτίου 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2010:A33 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Η. Γεωργίου, Ε.Δ. Αρ. Υπ.: 2945/2005 Μεταξύ: ΜΑΡΙΑ ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΚΟΛΟΜ Ενάγουσα -και- ΜΑΡΙΝΑ ΣΚΟΥΛΟΥΚΟΥ Εναγόμενη Αίτηση ημερ. 2.6.2009 για παραμερισμό απόφασης του Διαιτητή 26 Μαρτίου 2010 Εμφανίσεις: Για εναγόμενη - αιτήτρια: κα Μ.Αντωνίου Χάματσου Για ενάγουσα - καθ΄ ης η αίτηση: κ. Δ. Παυλίδης (για ν΄ ακούσει απόφαση ο κ.Λουκαίδης) Α Π Ο Φ Α Σ Η
- Η εναγόμενη - αιτήτρια επιζητεί διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να ακυρώνει την απόφαση του διαιτητή ημερ. 21.4.09 καθότι επέδειξε κακή συμπεριφορά ή και χειρίστηκε κακώς την υπόθεση ή και η διαιτησία διεξήχθηκε παράτυπα. Η αίτηση βασίζεται μεταξύ άλλων στα άρθρα 20, 26, 27, 28 του περί Διαιτησίας Νόμου Κεφ.4, στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας και στα άρθρα 35, 36 και 37 του περί Δικαστηρίου Νόμου, Ν.14/
- Η αίτηση συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση της εναγόμενης - αιτήτριας. Οι λόγοι για τους οποίους επιζητεί την ακύρωση της απόφασης του διαιτητή, όπως διαφαίνονται από την ένορκη δήλωση είναι οι ακόλουθοι όπως έχουν συνοψιστεί: α) Ο διαιτητής επέδειξε κακή συμπεριφορά και χειρίστηκε την υπόθεση κακά. β) Ο διαιτητής εξέδωσε την οδηγία αριθμός 3, η οποία ήταν εκτός των όρων εντολής του και σε σαφή αντίθεση με το τι είχε αποφασιστεί ότι θα ακολουθηθεί διαδικαστικά από τα μέρη. Εξέδωσε την απόφαση του ημερ. 21.4.09 ενώ δεσμεύτηκε ότι θα παρέπεμπε το νομικό ζήτημα που προέκυψε στο Δικαστήριο πράγμα το οποίο δεν έπραξε και περαιτέρω δεν ανέμενε την απόφαση του Δικαστηρίου στα πλαίσια σχετικής αίτησης που καταχωρήθηκε από την εναγόμενη - αιτήτρια. γ) Ήταν μεροληπτικός και προκατειλημμένος εναντίον της αιτήτριας. Καθόλη την διάρκεια της εξέτασης των δυο εμπειρογνωμόνων ήταν εμφανές σύμφωνα με την αιτήτρια ότι είχε προαποφασίσει. δ) Έδινε ο ίδιος μαρτυρία και κατέστησε τον εαυτό του εμπειρογνώμονα. Περαιτέρω κατέληγε σε αυθαίρετα συμπεράσματα χωρίς την απαιτούμενη στοιχειοθέτηση. ε) Παράτυπα απέκλεισε μαρτυρικό υλικό και δέχθηκε επιλεκτικά μαρτυρία.
- Η ενάγουσα - καθ΄ ης η αίτηση έφερε ένσταση στην πιο πάνω αίτηση και στην ένορκη δήλωση της μεταξύ άλλων ισχυρίζεται ότι η όλη διαδικασία ήταν νομότυπη και καμία παρατυπία ή και πλημμέλεια δεν υπήρξε στην όλη διαδικασία ώστε να δικαιολογείται η έκδοση του αιτούμενου διατάγματος και ανεξάρτητα τούτου η αιτήτρια εμποδίζεται από του να εγείρει τέτοιο θέμα. Ο δε διαιτητής ενήργησε στα πλαίσια των εξουσιών του. Το ιστορικό και τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: α) Η ενάγουσα - καθ΄ ης η αίτηση την 1.9.05 καταχώρησε εναντίον της εναγόμενης - αιτήτριας κλητήριο ένταλμα ειδικώς οπισθογραφημένο αξιώνοντας μεταξύ άλλων ΛΚ16.100.-, αποζημιώσεις για οχληρία ως επίσης και σχετικές δηλώσεις και διατάγματα του Δικαστηρίου με τα οποία να απαγορεύουν στην εναγόμενη - αιτήτρια να διατηρεί φρεάτιο, να διατηρεί στο τεμάχιο της την υψομετρική διαφορά με το τεμάχιο της ενάγουσας και όπως επαναφέρει το τεμάχιο της στην υψομετρική διαφορά στην οποία βρισκόταν πριν από τον Ιανουάριο του
- Στις 15.11.06 καταχωρήθηκε Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτηση και στις 5.12.06 καταχωρήθηκε Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση. β) Στις 6.5.08 οι συνήγοροι των διαδίκων συμφώνησαν όπως η μεταξύ τους διαφορά παραπεμφθεί σε διαιτησία, ο οποίος διαιτητής θα διοριζόταν από την διοικούσα επιτροπή του ΕΤΕΚ. Τα θέματα τα οποία θα καλείτο να αποφασίσει ήταν (α) κατά πόσο δημιουργήθηκε υψομετρική διαφορά στην χωμάτινη αυλή της εναγόμενης από τις εργασίες στις οποίες προέβηκε από το 2002 και μετά στα σημεία που συνορεύει με τα ακίνητα της ενάγουσας και κατά πόσο η υψομετρική διαφορά, εάν υπάρχει, επηρέασε καθ΄ οιονδήποτε τρόπο τα ακίνητα της ενάγουσας. Περαιτέρω συμφώνησαν μεταξύ άλλων όπως τα έξοδα του διαιτητή τα επωμισθούν εξ ημισείας οι διάδικοι, όμως στο τέλος της αγωγής τα έξοδα της διαιτησίας θα τα επωμισθεί ο διάδικος εναντίον του οποίου θα εκδοθεί το πόρισμα. Έτσι το Δικαστήριο κατόπιν των σχετικών δηλώσεων των συνηγόρων των διαδίκων εξέδωσε το ακόλουθο διάταγμα: «Ενόψει των όσων έχουν αναφερθεί εκ συμφώνου εκδίδεται διάταγμα με το οποίο παραπέμπεται σε διαιτησία ειδικού διαιτητή, ο οποίος θα διοριστεί από τη Διοικούσα Επιτροπή του Ε.Τ.Ε.Κ. η επίλυση των πιο κάτω διαφορών: (α) κατά πόσο έχει δημιουργηθεί υψομετρική διαφορά στην χωμάτινη αυλή της εναγομένης στα σημεία της που γειτνιάζει με τον τοίχο ή/και τα ακίνητα της ενάγουσας, τα οποία περιγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης και η οποία δυνατόν να δημιουργήθηκε από την εκτέλεση εργασιών στην αυλή της εναγομένης από το 2002 και εντεύθεν και, (β) κατά πόσο η εν λόγω υψομετρική διαφορά στην περίπτωση που διαφανεί ότι υπάρχει επηρεάζει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο τον τοίχο ή/και τα ακίνητα της ενάγουσας. Η αμοιβή του διαιτητή θα υπολογιστεί με βάση τις αμοιβές διαιτητών που ισχύουν στο Ε.Τ.Ε.Κ. και θα πληρωθεί εξ΄ ημισίας από τους διαδίκους. Όμως στο τέλος της αγωγής όλα τα έξοδα της διαιτησίας θα επωμιστεί ο διάδικος εναντίον του οποίου θα εκδοθεί το πόρισμα. Ο διαιτητής υποχρεούται όπως ετοιμάσει το πόρισμα του και το υποβάλει στο Δικαστήριο εντός ενενήντα ημερών από του διορισμού του. Όλες οι πιο πάνω δηλώσεις των συνηγόρων των διαδίκων έχουν σημειωθεί στο πρακτικό του Δικαστηρίου και γίνονται Κανόνας Δικαστηρίου. Η αγωγή θα επαναοριστεί για οδηγίες στις 7.7.08 ώρα 9:00π.μ.» γ) Στις 13.11.08 έγινε η πρώτη συνάντηση μεταξύ όλων των μερών όπου αποφασίστηκε ότι η επόμενη συνάντηση θα γινόταν στις 20.11.08 και θα αποφασιζόταν η διαδικασία η οποία θα ακολουθείτο ως επίσης και άλλα θέματα. δ) Στις 20.11.08 έγινε η δεύτερη συνάντηση όλων των μερών και υπογράφηκε «το συμφωνητικό έγγραφο διαιτησίας ενός διαιτητή» (βλ.τεκμ.1). Σύμφωνα με την παραγρ.5 της πιο πάνω συμφωνίας ο διαιτητής είχε το δικαίωμα να καθορίζει την ακολουθητέα κατά τη διαιτησία διαδικασία και να εκδίδει δεσμευτικές οδηγίες στα μέρη αναφορικά με την υποβολή εγγράφων και άλλων αποδεικτικών στοιχείων. Περαιτέρω σύμφωνα με τα πρακτικά ημερ.20.11.08 (βλ. τεκμ.4) μεταξύ άλλων, εκ συμφώνου αποφασίστηκε ότι η ακροαματική διαδικασία θα διεξαχθεί με την κλήση των εμπειρογνωμόνων των διαδίκων και οι ερωτήσεις θα υποβάλλονταν από τον διαιτητή. Περαιτέρω συμφωνήθηκε ότι θα γινόταν επιτόπια συνάντηση στο χωριό Κάτω Δρυς παρουσία των μερών των δικηγόρων τους και των εμπειρογνωμόνων. Η ακροαματική διαδικασία ορίστηκε στις 15.1.
- ε) Στις 8.1.09 διενεργήθηκε η επιτόπια επιθεώρηση στα επίδικα τεμάχια στην παρουσία των μερών. Σύμφωνα με τα πρακτικά (βλ.τεκμ.6) «Έγινε σύσκεψη στην οικία του απαιτητή, εκ συμφώνου για να συζητήσουν τα μέρη και οι αντιπρόσωποι τους μεταξύ τους και μαζί μου για να συμφωνήσουν να μου χορηγήσουν εξουσία να εκδώσω νέες οδηγίες λόγω των παρατηρήσεων που είχα εξ αιτίας της επιθεώρησης και της ανάγνωσης όλων των προηγούμενων εγγράφων που παρουσίασαν τα μέρη. Οδηγία αρ.
- Μετά από διεξοδική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων ο απαιτητής αποδέχτηκε ανεπιφύλακτα την χορήγηση της εξουσίας και ο καθ΄ ου η απαίτηση επιφυλάχτηκε χωρίς να τοποθετηθεί. Ενόψει των όσων έχουν αναφέρει και των άρθρων 6 και 26
(1)του περί Διαιτησίας Νόμου Κεφ.4 και της συμφωνίας της 20.11.08 άρθρα 3, 5, 8 και13 εκδίδεται η κάτωθι οδηγία αρ.3 .....» Με την πιο πάνω οδηγία ο διαιτητής ζητούσε από την ενάγουσα, να παρουσιάσει στον διαιτητή εντός καθορισμένης προθεσμίας όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στην έκθεση του εμπειρογνώμονα, να προβεί σε υψομέτρηση των υποστατικών του που βρίσκονται κατά μήκος και πλάτος του τεμαχίου 125, σε εκσκαφή λάκκου συγκεκριμένων διαστάσεων και βάθους, να προβεί σε ετοιμασία γεωλογικής έρευνας και έκθεσης στην οποία καθόρισε τι θα περιλάμβανε κατ΄ ελάχιστο. Περαιτέρω να παραδινόταν κοινή έκθεση εμπειρογνωμόνων που θα βασιζόταν στα αποτελέσματα της γεωλογικής έρευνας και η οποία αν ήταν δυνατόν να καθόριζε τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας. Περαιτέρω η εναγόμενη θα παρουσίαζε στον διαιτητή εντός καθορισμένης προθεσμίας όλα τα έγγραφα που αποτελούν μέρος των αδειών οικοδομής που αναφέρονταν στο ιστορικό της υπόθεσης. Περαιτέρω αυτή θα προέβαινε σε υψομέτρηση της αυλής της στο τεμάχιο 125 καθορίζοντας το τι θα έπρεπε να συμπεριλαμβανόταν σ΄ αυτήν. Επίσης η εναγόμενη σύμφωνα με την πιο πάνω οδηγία θα χωροθετούσε την υφιστάμενη ροδιά, τις πλαστικές σωλήνες και τα φρεάτια σε κτηματικό σχέδιο και θα προέβαινε σε εκσκαφή λάκκων συγκεκριμένων διαστάσεων και θα έπρεπε να παραδώσει γεωλογική έρευνα. Σύμφωνα με το πρακτικό ο διαιτητής θα ειδοποιείτο από τα μέρη 48 ώρες πριν την ημερομηνία της δειγματοληψίας για να είναι παρών και αν χρειαστεί να δώσει διευκρινιστικές οδηγίες (βλ. τεκμ.6 σελ. 5, παρ.14). στ) Στις 27.2.09 καταχωρήθηκε αίτηση στα πλαίσια της πιο πάνω αγωγής με την οποία μεταξύ άλλων η εναγόμενη - αιτήτρια ζητούσε όπως ο διαιτητής παραπέμψει με υπόμνημα και ή υπό μορφή ειδικής υπόθεσης το νομικό ζήτημα που ανέκυψε αναφορικά με την οδηγία αρ.3 και κατά πόσο η πιο πάνω οδηγία ενέπιπτε εντός των όρων εντολής του διαιτητή και όπως η διαδικασία ανασταλεί μέχρι την περάτωση της αίτησης. Η εν λόγω αίτηση αποσύρθηκε στις 15.9.09 αφού στο μεταξύ εκδόθηκε η απόφαση του διαιτητή (21.4.09). ζ) Όπως διαφαίνεται από τα πρακτικά που ετηρούντο στο στάδιο της διαιτησίας η διαδικασία διεξήχθηκε σε τρεις δικασίμους και ειδικότερα στις 11.3.09, 18.3.09 και 24.3.09. Έδωσαν μαρτυρία ο αρχιτέκτονας Κ. Φυσεντζίδης ο οποίος κλήθηκε από την ενάγουσα - καθ΄ ης η αίτηση και ο κ. Π. Σκούλουκος, πολιτικός μηχανικός, ο οποίος κλήθηκε από την εναγόμενη - αιτήτρια. Θα επανέλθω στο τι αναφέρθηκε στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας όταν θα εξεταστούν οι σχετικές εισηγήσεις της συνηγόρου της εναγόμενης - αιτήτριας. η) Όπως διαφαίνεται από τα γεγονότα εκ συμφώνου εκδόθηκε διάταγμα με το οποίο παραπέμφθηκε σε διαιτησία η επίλυση των διαφορών που περιγράφονται στην παρ. 4(β). Ακολούθως διορίστηκε διαιτητής και συμφωνήθηκε η ακολουθητέα κατά την διαιτησία διαδικασία και ειδικότερα μεταξύ άλλων συμφωνήθηκε η κλήση των εμπειρογνωμόνων των διαδίκων και όπως οι ερωτήσεις υποβάλλονταν από τον διαιτητή. 5.1 Η επίλυση των διαφορών δεν παραπέμφθηκε από το Δικαστήριο με βάση το άρθρο 35 του Κεφ.4. Δεν παραπέμφθηκε για έρευνα η έκθεση στον διαιτητή. Το άρθρο 20
(2)του περί Διαιτησίας Νόμου, Κεφ.4 προνοεί τα ακόλουθα: «Όταν ο διαιτητής ή ο επιδιαιτητής επέδειξε κακή συμπεριφορά ή χειρίστηκε κακώς την υπόθεση ή όταν η διαιτησία διεξάχθηκε παράτυπα ή η διαιτητική απόφαση εκδόθηκε παράτυπα, το δικαστήριο δύναται να ακυρώσει τη διαιτητική απόφαση.» 5.2 Στην υπόθεση Τράπεζα Κύπρου Λτδ ν. Dynacon Limited κ.ά.
(1999)1 ΑΑΔ τέθηκε ζήτημα έλλειψης αμεροληψίας ενός των διαιτητών. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε ότι το έργο των διαιτητών είναι οιωνεί δικαστικό. Δικαστική είναι και η αποστολή τους. Αναφέρθηκαν δε τα ακόλουθα στη σελ.722: «Στον όρο «misconduct», ανάρμοστη συμπεριφορά, αποδίδεται ευρεία ερμηνεία, όπως προκύπτει από τις αγγλικές αποφάσεις ερμηνευτικές του άρθρου 23
(1)του περί Διαιτησίας Νόμου του 1950. Αυτό διαφαίνεται από την ανάλυση του όρου «misconduct» στην οποία προέβη ο Λόρδος Denning στην Modern Engineering n. Miskin
(1981)1 Lloyd´s Rep. 135 ............. Περιλαμβάνει κάθε μορφή συμπεριφοράς, η οποία τείνει να διασαλεύσει και να καταστρέψει την εμπιστοσύνη την οποία οι διάδικοι ή εκάτερος από αυτούς πρέπει να έχει στους διαιτητές, ότι θα προέλθουν σε δίκαιη απόφαση. Άλλη απόφαση στην οποία μας παρέπεμψε η εφεσείουσα διαφωτιστική της σημασίας του όρου misconduct είναι η Catalina Owners v. Norma Owners 61 L1L. Rep. 360 στην οποία κρίθηκε ότι παρατήρηση κατά τη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης μειωτική για τη ροπή προς την αλήθεια μαρτύρων της εθνικής προέλευσης εκείνων που κατέθεσαν, θεωρήθηκε ανάρμοστη συμπεριφορά και αποκαλυπτική προκατάληψης ασυμβίβαστης με την αμεροληψία από την οποία πρέπει να διαπνέεται ο διαιτητής.» 5.3 Στην υπόθεση Οικοδομικές Επιχειρήσεις Σταύρος Α. Σταύρου Λτδ ν. Άντρου Τυλλη κ.ά. Πολ.Έφ. 268/05/ημερ 6.11.07 υιοθετήθηκαν τα όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Dynacon, ανωτέρω, και ειδικότερα αναφέρθηκε ότι ο όρος «misconduct» - ανάρμοστη συμπεριφορά του διαιτητή περιλαμβάνει κάθε μορφής συμπεριφορά η οποία τείνει να διασαλεύσει και να καταστρέψει την εμπιστοσύνη την οποία οι διάδικοι ή εκάτερος απ΄ αυτούς πρέπει να έχει στους διαιτητές ότι θα καταλήξουν σε δίκαιη απόφαση. 5.4 Στην υπόθεση Παπακυριάκου κ.ά. ν. Αστυνομίας, Ποιν.Εφ. 7802 έως 7805/ημερ. 26.2.07, κρίθηκε ότι η συμπεριφορά που επιδείχθηκε και η κατάληξη ότι ο μάρτυρας ήταν αξιόπιστος πριν το τέλος της διαδικασίας αλλά και η επίτρεψη να του επιδειχθεί σχέδιο που είχε σχέση με την υπόθεση και να μην αποκαλύψει αυτό το γεγονός στους διαδίκους, ήταν μεμπτή και ότι απωλέστηκε η αντικειμενική αμεροληψία που ήταν απαραίτητη για την διεξαγωγή δίκαιας δίκης. 5.5 Στην υπόθεση Μόδεστος Πίτσιλλος ν. Δημητράκη Ευγενίου
(1989)1 ΑΑΔ 691, το Εφετείο επανέλαβε τη θεμελιωμένη αρχή πως ο Δικαστής δεν πρέπει απλά να είναι αλλά και να φαίνεται αμερόληπτος. Η αμεροληψία δεν συναρτάται μόνο με υποκειμενικά αλλά και με αντικειμενικά κριτήρια. Η ύπαρξη προκατάληψης ανατρέπει το θεμέλιο της δίκης και καθιστά τη διαδικασία άκυρη. Η αμεροληψία του Δικαστή κατοχυρώνεται ως ένα από τα εχέγγυα της δίκαιης δίκης και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, στο άρθρο 30.2 του Συντάγματος. 5.6 Χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει και στην υπόθεση Χριστόδουλος Νικολαΐδης ν. Αστυνομίας
(2003)2 ΑΑΔ 271 όπου εξετάστηκε ζήτημα μεροληψίας Δικαστή από υποκειμενική σκοπιά, και στις Αγγλικές αποφάσεις Locabail Ltd v. Bayfield Properties
(2001)1 All E.R. 65 και Ex Parte Pinochet Ugarte (No.2)
(1999)2 All E.R. 577 (HL), όπου καθορίστηκαν κατευθυντήριες γραμμές. 5.7 Ο διαιτητής θα πρέπει να είναι προσηλωμένος και να συμμορφώνεται αυστηρά με τους όρους του διορισμού του. (βλ. A. N. Stasis Estates Co. Ltd v. G. M. P. Katsambas Ltd, Πολ. Έφ.10910/ημερ.18.12.01 και Winter v. White
(1819)1 B & B 350, 357). Ως λειτουργός του Δικαστηρίου είναι υποχρεωμένος να τηρεί τους δικονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στις δικαστικές διαδικασίες. Διαφορετικά θα προέκυπτε κίνδυνος δημιουργίας ενός συστήματος διαιτητικού δικαίου ανεξάρτητου και ίσως διαφορετικού από το Νόμο και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται στα Δικαστήρια της χώρας, με απρόβλεπτες συνέπειες, μια και ο κάθε διαιτητής θα μπορούσε να εφαρμόζει κανόνες τόσο του ουσιαστικού όσο και του δικονομικού δικαίου, που κατά την δική του κρίση τυγχάνουν εφαρμογής στη συγκεκριμένη περίπτωση, με αποτέλεσμα να παραβιάζεται η ισονομία βασική αρχή του δικαίου (βλ. A. N. Stasis Estates Co. Ltd, ανωτέρω). Η λανθασμένη αποδοχή μαρτυρίας δυνατό να συνιστά νομικά πλημμελή εκτέλεση καθήκοντος του διαιτητή (βλ. Paniccos Harakis Ltd v. The Official Receiver
(1978)1 CLR 15, 23). Η πλημμελής εκτέλεση των καθηκόντων του διαιτητή συνιστά λόγο ακύρωσης του τελικού πορίσματος (βλ. Halsbury´s Laws of England 4η Έκδοση, Τόμος 2, παρ.693). 5.8 Η επήρεια που έχει στην απόφαση του διαιτητή η παράνομα χρησιμοποιηθείσα μαρτυρία δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί. Δεν είναι απλώς θέμα λανθασμένου συμπεράσματος. Η χρήση της μαρτυρίας αυτής καθιστά την απόφαση μη ασφαλή. (Thomas Borthwick (Glasgow) Ltd v. Faure Fairclough Ltd
(1968)1 Lloyd´s Rep. 16 και A. N. Stasis Estates Co. Ltd, ανωτέρω).
- Κατ΄ αρχήν θα εξετάσω την εισήγηση της ευπαιδεύτου συνηγόρου της αιτήτριας ότι η οδηγία αρ.3 του διαιτητή ήταν εκτός των όρων εντολής του διαιτητή και σε αντίθεση με το τι είχε αποφασιστεί. Με την οδηγία αρ.3 ο διαιτητής ζητούσε από τα μέρη να προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες όπως η εκσκαφή λάκκου, υψομέτρηση της αυλής, η ετοιμασία γεωλογικής έρευνας και κοινής έκθεσης εμπειρογνωμόνων η οποία θα βασιζόταν στην γεωλογική έρευνα και ειδικότερα στις ενέργειες που αναφέρονται στην παρ. 4(ε) ανωτέρω. Όπως έχει εκτεθεί και πιο πάνω εκ συμφώνου αποφασίστηκε το πώς θα διεξαγόταν η ακροαματική διαδικασία και ειδικότερα θα καλείτο εμπειρογνώμονας από την κάθε πλευρά και οι ερωτήσεις θα υποβάλλοντο από τον διαιτητή και επίσης θα διεξαγόταν επιτόπια επίσκεψη. Το άρθρο 5 του συμφωνητικού εγγράφου προνοεί: «Ο Διαιτητής έχει δικαίωμα να καθορίζει την ακολουθητέα κατά τη Διαιτησία διαδικασία και να εκδίδει προς τα Μέρη σχετικές οδηγίες (οι οποίες οδηγίες θα θεωρούνται δεσμευτικές για τη διαδικασία) σε ό,τι αφορά την υποβολή εγγράφων και άλλων αποδεικτικών στοιχείων, τη λήψη προφορικών καταθέσεων, τον καθορισμό ημερομηνιών συμπλήρωσης των σταδίων της διαδικασίας και γενικά κάθε διαδικαστικό ή άλλο θέμα το οποίο αναφύεται από το παρόν Συμφωνητικό Έγγραφο ή σχετίζεται με τα επίδικα θέματα, για το σκοπό της ταχύτερης το δυνατόν και δέουσας διεξαγωγής και αποπεράτωσης της Διαιτησίας.» Με την οδηγία αρ.2 (βλ.τεκμ.4) συμφωνήθηκε η διαδικασία δηλ. η κλήση εμπειρογνωμόνων και η υποβολή ερωτήσεων από τον διαιτητή. Περαιτέρω υπογράφηκε το συμφωνητικό έγγραφο. Το άρθρο 5 αναφέρεται στο δικαίωμα του διαιτητή να καθορίζει την διαδικασία που θα ακολουθηθεί στη διαιτησία αναφορικά με την μαρτυρία που επιθυμούν να παρουσιάσουν τα μέρη. Δεν παρέχεται εξουσία στον διαιτητή να καθορίσει το πώς θα χειριστεί την υπόθεση της η κάθε πλευρά και δεν παρέχεται εξουσία στον διαιτητή να προκαλεί την προσαγωγή μαρτυρίας όπως το έχει πράξει στην προκειμένη περίπτωση. Κάθε πλευρά έχει την ευχέρεια να προσάγει ή να προκαλεί την προσαγωγή των μέσων απόδειξης. Στην προκειμένη περίπτωση συμφωνήθηκε η κλήση εμπειρογνωμόνων από μέρους των διαδίκων. Ο διαιτητής δεν είχε εξουσία να εκδώσει οποιασδήποτε μορφής οδηγία με την οποία να ζητά την προσαγωγή μαρτυρίας είτε από την μία είτε από την άλλη πλευρά. Συνεπώς η οδηγία αρ.3 όπως αναφέρεται πιο πάνω εκδόθηκε καθ΄ υπέρβαση των εξουσιών του διαιτητή. Η μαρτυρία που λήφθηκε κατόπιν των οδηγιών του διαιτητή λήφθηκε υπόψη στην απόφαση του. Η πλημμέλεια αυτή δεν συνιστά απλή παρατυπία που θα μπορούσε ίσως να παραβλεφθεί ή να επιτρέπει την διάσωση της απόφασης του. Η παράβαση αυτή κλονίζει το θεμέλιο της όλης διαδικασίας και συνεπώς δεν τίθεται θέμα παραίτησης ή κωλύματος (βλ. A. N. Stasis Estates Co. Ltd, ανωτέρω) και λαμβανομένου υπόψη ότι η αιτήτρια ουδέποτε συγκατατέθηκε στην οδηγία αρ.
- 7.1 Ακολούθως θα εξετάσω την εισήγηση της συνηγόρου της εναγόμενης - αιτήτριας ότι ο διαιτητής κατέστησε τον εαυτό του μάρτυρα και εμπειρογνώμονα κατά την διαιτητική διαδικασία. Έχω διέλθει με προσοχή τα πρακτικά της διαιτησίας. Θα παραθέσω αυτούσιο μέρος των πρακτικών. 7.2 Ενώ έδιδε μαρτυρία ο εμπειρογνώμονας που κλήθηκε από μέρους της ενάγουσας - καθ΄ ης η αίτηση στις 11.3.09 ο διαιτητής ανέφερε τα ακόλουθα: «Πιστοποιώ εγώ ότι στην επίσκεψη μου ήταν όντως μάρμαρα δεξιά, πιστοποιώ ότι είχα αφαιρέσει ένα τεμάχιο σοβά και με το δάκτυλο μου είχα σκάψει τον αρμό μεταξύ των πετρών και παρατήρησα και θέλω τα δικά σας σχόλια σαν εμπειρογνώμονας, ότι με το που τον άγγιξα τον αρμό, έφυγε.» (βλ. σελ.24 των πρακτικών ημερ.11.3.09, τεκμ.7) «Και διαισθάνθηκα ότι υπήρχε υγρασία, μπορείτε να μας πείτε γιατί;» (βλ. σελ.25 τεκμ.7) «......... Στο σημείο που είχα αγγίξει διαπίστωσα από την άλλη πλευρά ότι υπήρχε ένα φρεάτιο και φαίνεται σε φωτογραφικό υλικό.» (βλ. σελ.25 τεκμ.7) «..... Εγώ το μέτρησα. » (βλ. σελ. 47 τεκμ.7) «....... Όταν μπήκαμε στο υπνοδωμάτιο και ακολούθως εκεί στο νιπτήρα και ερωτούσα πού είναι ο εξαερισμός και ρώτησα τον κύριο Μαυρή και μου είπε είναι μέσα και δε φαίνεται το θυμάστε αυτό; Τον ρώτησα, εντόπισα υγρασίες πάνω στον τοίχο και εντόπισα και άλατα από τους αρμούς των κεραμικών, με το χέρι μου όταν το άγγιξα γνωρίζοντας ότι είναι άλας αυτό και ζήτησα να γίνει μια έρευνα από τον κύριο Σιαθά η οποία δεν έγινε.» (βλ. 65 τεκμ.7) «Να πω τις δικές μου εμπειρίες σε έτσι περιοχές, με έτσι χώματα, εκπλήσσομαι ο κύριος Σκούλουκος πήρε ένα reference περίπου κοντά στην είσοδο και είναι σε ένα τοπογραφικό σχέδιο ............» (βλ. σελ. 10 τεκμ. 8 της συνεδρίας ημερ. 18.3.09) «Όλα αυτά ήταν το σενάριο για να αποδείξουμε ότι τα 2 συνεργεία έκαμαν μια πολύ καλή εργασία όσον αφορά τα υψόμετρα. Θυμάστε που σας είπα οι 2 εμπειρογνώμονες να βρεθούν, να βρουν τα σημεία και σε κάποια σημεία τα καθόρισα μέσα από όλη τη διαδικασία εμπρόθεσμα, εκπρόθεσμα δεν ...... και συμφωνάτε σε κάποια πράγματα. Να ρωτήσω κάτι τον κύριο Σκούλουκο (απευθύνει ερώτηση προς τον κύριο Σκούλουκο) 75 εκατοστά;» (βλ. σελ. 13 τεκμ.8) «............ Ο μόνος ανεξάρτητος με όλο το σέβας είμαι εγώ, άρα ζητώ να επισκεφθώ ξανά το χώρο για να το μετρήσω εγώ, διότι ο ένας λέει είναι τόσα, ο άλλος μου λέει δεν είναι τόσα. Κάποιος πρέπει να πει πόσα είναι στην πραγματικότητα.» (βλ. σελ.14 τεκμ.8) «............. θα καθορίσουμε πότε θα πάω εγώ στην αυλή της κυρίας Σκούλουκου για να δω αυτό το σημείο.» (βλ. σελ. 17 τεκμ.8) «............ Θα επισκεφθεί ο Διαιτητής το τεμάχιο για εξακρίβωση αυτής της απόστασης, αυτού του υψόμετρου διότι υπάρχει διαφορά μεταξύ των 2 Εμπειρογνωμόνων. .........» (βλ. σελ.18 τεκμ.8) «.............. η επίσκεψη μου θα κρίνει και το αποτέλεσμα. ..............» (σελ.20 τεκμ.8). «Ισχυρίζομαι εγώ σαν Διαιτητής ότι έσκαψα σε 6 σημεία μέσα στην αυλή διάσπαρτα, πιο συγκεκριμένα δίπλα από τον τοίχο του Τεμαχίου 255, έκαμα 2 τρύπες και περίπου μέσα στο κέντρο και στη λεκάνη της ροδιάς, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο διότι εμφανίζεται, έσκαψα και έκαμα κάποιες ερωτήσεις. Κάμνω την εξής ερώτηση, όταν έσκαψα πήγα σε ένα βάθος περίπου 200 χιλιοστά και βρήκα το εξής: Τούβλα κόκκινα σπασμένα, αμμοχάλικο και μια μεμβράνη που σημείωσε ότι εμείς οι μηχανικοί και εσείς οι αρχιτέκτονες χρησιμοποιείτε για υγρομόνωση, πάχους 20 χιλιοστά, πλάτους 70 χιλιοστά και μήκους περίπου 350-400 χιλιοστά, την τράβησα με το χέρι μου, την κρατούσα περίπου 50 δεύτερα χωρίς να πω τίποτε. Και ρωτώ εάν αυτά είναι επιχωμάτωσης, εάν αυτά είναι υλικά αυτόχθονα της αυλής, εάν αυτά είναι μπάζα, εάν αυτά είναι οικοδομικά υλικά ή κάτι άλλο που δεν το έχω καλύψει;» (βλ. 30 και 31 τεκμ.8) «Όταν μέτρησα το στόμιο της σωλήνας ........» (βλ. σελ.33 τεκμ.8) 7.3 Όλα τα πιο πάνω αναφέρθηκαν από τον ίδιο τον διαιτητή κατά τις συνεδριάσεις στις 11.3.09 και στις 18.3.09 όταν κλήθηκε να δώσει μαρτυρία ο εμπειρογνώμονας της καθ΄ ης η αίτηση - ενάγουσας κ. Κ. Φυσεντζίδης. Περαιτέρω ο διαιτητής κατά τις συνεδριάσεις που έγιναν στις 18.3.09 (τεκμ.8) και 24.3.09 (τεκμ.9) και ενώ έδιδε μαρτυρία ο εμπειρογνώμονας που κλήθηκε από την εναγόμενη - αιτήτρια κ.Π. Σκούλουκος, ανέφερε τα ακόλουθα: «... εγώ λέω συγκεκριμένα πώς γέμισε αυτή η εκσκαφή που ισχυρίζεστε ότι έγινε από την άλλη πλευρά...........» (βλ. σελ.47 τεκμ.8). «............ Εγώ λέω ότι βλέποντας και τη δική σας και αυτή της άλλης πλευράς, εγώ λέω τα χώματα είναι κάτω από την πέτρα
- Τι γνώμη έχετε εσείς; ............. » (βλ. σελ.11 τεκμ.9) «.......... Και όταν εγώ όντως με κασμά, κούσπο έσκαψα περίπου μέχρι 8 χιλιοστά είχα ανακαλύψει πράγματι μπάζα όχι όμως 2 χιλιοστά, 200 λέω, που δεν είναι φυσικό έδαφος όπως σας εξήγησε ο κύριος Φυσεντζίδης εσείς τι λέτε εδώ;» (βλ. σελ.26 τεκμ.9) «........ με έβαλαν σε διαλογισμό και έπρεπε κάποιος να σκάψει για να δει τι συμβαίνει. ..........» (βλ. σελ.28 τεκμ.9) «... εγώ λέω ότι δεν υπήρχε άδεια για την αυλή, για το αναπαλαιωμένο σπίτι ............» (βλ. σελ.28 τεκμ.9) «Όταν έσκαψα και βρήκα ...... Τι γίνεται όταν πάει κάποιος να κάνει έρευνα; Δε σκάβει επιφανειακά και βλέπει ναι ψήλωσε ή δεν ψήλωσε;» (βλ. σελ.31 τεκμ.9) «Αν νομίζετε ότι δε δικαιούμαι να το κάμω αυτό, τότε να πάτε στο Δικαστήριο και να το πείτε ότι έσκαψα και δεν το δικαιούμαι. Αυτό που θέλω να πω είναι το εξής, είναι στην έκθεση μου, εγώ στην απόφαση μου λέω ότι το έκαμα αυτό και το γνωρίζατε. Είσαστε παρών, δεν είναι μυστικό. Επήγα όπως μου είχε διαταχθεί και προσπάθησα να ανακαλύψω αν πράγματι είναι μπάζα ή δεν ήταν μπάζα...............» (βλ.σελ.32 τεκμ.9) «Οι σωλήνες που βρήκα εγώ τυχαία;» (σελ.49 τεκμ.9) «.... Εγώ ισχυρίζομαι είτε διαιτητής αλλά έχοντας κάποια γνώση η κυρίας Οικονομίδου λέω ότι δεν είναι γεωλόγος» (σελ.53 τεκμ.9) «.......... Η κυρία Οικονομίδη δεν είναι γεωλόγος. ................. Αλλά δεν είναι γεωλόγος γιατί δεν είναι γραμμένος στο ΕΤΕΚ σαν γεωλόγος» (σελ.54 τεκμ.9) 7.4 Όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω στην παρ. 4 (δ) συμφωνήθηκε μεταξύ των μερών ότι θα γινόταν επιτόπια συνάντηση στο χωριό Κάτω Δρυς. Επίσης διαφαίνεται από τα πρακτικά όπως τα έχω παραθέσει αυτούσια πιο πάνω ότι ο διαιτητής δεν περιορίστηκε στην επιτόπια επίσκεψη αλλά προέβηκε και στις ενέργειες που περιγράφονται πιο πάνω. Έσκαψε, μέτρησε και προέβη σε ευρήματα συνεπεία της επιτόπιας επίσκεψης του, τα οποία έλαβε υπόψη του στην απόφαση που εξέδωσε. 7.5 Στην υπόθεση Κώστας Στρατής ν. Πεντέλης - Εταιρείας Μωσαϊκών Λτδ Πολ.Έφ. 10230/ημερ.8.10.99, αναφέρθηκε ότι το θέμα της διενέργειας αυτοψίας ενός χώρου επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Όταν από την αυτοψία αναμένεται η διαμόρφωση γνώμης αναφορικά με τεχνικά θέματα για τα οποία υπάρχουν διισταμένες απόψεις μεταξύ των διαδίκων όπως π.χ. για τις διαστάσεις των μαρμάρων και της σκάλας της οικοδομής το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί την διεξαγωγή μιας αυτοψίας γιατί δεν αναμένεται ότι θα προβεί το ίδιο στις καταμετρήσεις των υλικών. (βλ. την υπόθεση Παπακόκκινου κ.ά. ν. Κουρέα κ.ά. , Πολ.Έφ. 10659/ημερ. 22.11.92). 7.6 Το έργο του διαιτητή είναι οιωνεί δικαστικό και δικαστική είναι η αποστολή του. Με τις πιο πάνω πράξεις του ο διαιτητής κατέστησε τον εαυτό του μάρτυρα. Εισήγαγε ο ίδιος μαρτυρία, πράγμα ανεπίτρεπτο. Πέραν δε τούτου απωλέσθηκε και η αντικειμενική του αμεροληψία που ήταν απαραίτητη. Η πιο πάνω συμπεριφορά του διασαλεύει και καταστρέφει την εμπιστοσύνη την οποία ο διάδικος πρέπει να έχει στον διαιτητή ότι θα προέλθει σε δίκαιη απόφαση. Οι πράξεις και η συμπεριφορά του διαιτητή όπως περιγράφονται πιο πάνω κλονίζουν ολόκληρο το θεμέλιο της διαδικασίας και συνιστούν λόγο ακύρωσης της απόφασης του. 8.1 Στη συνέχεια θα εξετάσω τις σχετικές εισηγήσεις της εναγόμενης - αιτήτριας ότι ήταν μεροληπτικός και προκατειλημμένος εναντίον της. Όταν έδιδε μαρτυρία ο εμπειρογνώμονας που κλήθηκε από την εναγόμενη - καθ΄ ης η αίτηση στις 24.3.09 ο διαιτητής ανέφερε τα ακόλουθα: «Διαιτητής: Κύριε Σκούλουκε, δυστυχώς όπως είναι το νομικό σύστημα δεν επιτρέπεται να μπούμε σε διάλογο με το Δικαστή ή και το Διαιτητή. Εγώ έχω παρακάμψει τη διαδικασία για τον εξής λόγο: Τη διαδικασία που είχα δώσει δεν την αποδέχθηκαν. Είναι μια απλοποιημένη διαδικασία κακώς κατά την άποψη μου, και να καταγραφεί αυτό πώς κακώς, διότι είχαν στερηθεί κάποια δικαιώματα που τα προνοεί ο νόμος. Υποβάλλω εγώ ερώτηση επειδή υποβάλλω εγώ ερωτήσεις, δεν μπορεί ο εμπειρογνώμονας να κάμνει οτιδήποτε εκτός των οδηγιών και δεν μπορεί να απαντά οτιδήποτε άλλο εκτός από τις ερωτήσεις που του υποβάλλω, δεν θέλω να συνεχίσω, διότι είναι σαν να αρχίζω να λέω πράγματα τα οποία θα δείτε στην απόφαση μου.» (βλ. σελ.6 τεκμ.9) Λίγο πριν ολοκληρωθεί η μαρτυρία του κ.Σκούλουκου και ενώ ο διαιτητής εγνώριζε το γεγονός ότι καταχωρήθηκε αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου, ημερ. 27.2.09, ο διαιτητής ανέφερε τα ακόλουθα: «Να σημειώσω ότι δεν ορίζεται ημερομηνία για συνάντηση, αναμένοντας την κρίση του Δικαστηρίου όσον αφορά το θέμα που περιήλθε κοντά του. Κάτι θέλει να συμπληρώσει ο κύριος Σκούλουκος, κύριοι δώστε μας ακόμα ένα λεπτό» 8.2 Από τα όσα ανέφερε ο διαιτητής πιο πάνω ευλόγως δημιουργούνται διάφορα ερωτήματα μεταξύ άλλων. Είχε αποφασίσει πριν ολοκληρωθεί η μαρτυρία του εμπειρογνώμονα που κλήθηκε από την εναγόμενη - αιτήτρια; Γιατί δεν ανέμενε την απόφαση του Δικαστηρίου όπως ο ίδιος δήλωσε; Στην απόφαση του και ειδικότερα στην παρ. 3.2 αναφέρει ότι ο λόγος που αποφάσισε να συνεχίσει την διαδικασία και να υποβάλει ερωτήσεις στους εμπειρογνώμονες ήταν διότι το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση της εναγόμενης - αιτήτριας για αναστολή της διαδικασίας. Η αίτηση ημερ. 27.2.09 αποσύρθηκε στις 15.9.09 ενώ η απόφαση του διαιτητή εκδόθηκε στις 21.4.
- Στις 24.3.09 λίγο πριν ολοκληρωθεί η μαρτυρία του κ.Σκούλουκου ο διαιτητής ανέφερε ότι θα ανέμενε «την κρίση του Δικαστηρίου». Συνεπώς τα όσα αναφέρει στην απόφαση του ο διαιτητής ότι συνέχισε στην υποβολή ερωτήσεων δεν ισχύουν αφού η 24.3.09 ήταν η τελευταία συνεδρία. Όπως έχει αναφερθεί και στην υπόθεση Πίτσιλλος, πιο πάνω, ο Δικαστής δεν πρέπει απλά να είναι αλλά και να φαίνεται αμερόληπτος. Η ύπαρξη προκατάληψης ανατρέπει το θεμέλιο της δίκης και καθιστά την διαδικασία άκυρη. Η δήλωση του διαιτητή, κατά την διάρκεια που έδινε μαρτυρία ο κ. Π. Σκούλουκος, «δεν θέλω να συνεχίσω, διότι είναι σαν να αρχίζω να λέω πράγματα τα οποία θα δείτε στην απόφαση μου» αλλά και των θέσεων του όπως περιγράφονται πιο πάνω, κλονίζουν την εμπιστοσύνη της αιτήτριας. Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι η συμπεριφορά του διαιτητή είναι ανάρμοστη (misconduct) και διασάλευσε την εμπιστοσύνη την οποία οι διάδικοι ή κάθε ένας απ΄ αυτούς έπρεπε να έχει στον διαιτητή ότι θα κατέληγε σε δίκαιη απόφαση. Απωλέσθηκε η αντικειμενική αμεροληψία που ήταν απαραίτητη. Συνακόλουθα η απόφαση του διαιτητή και γι΄ αυτό το λόγο είναι έκθετη σε ακύρωση.
- Στη συνέχεια θα εξετάσω την εισήγηση ότι λανθασμένα ο διαιτητής αποδέχθηκε τον εμπειρογνώμονα της ενάγουσας - καθ΄ ης η αίτηση και λανθασμένα αποφάσισε με επιφύλαξη να ορκιστεί ο κ. Π. Σκούλουκος εμπειρογνώμονας που κλήθηκε από την εναγόμενη - αιτήτρια. Ο διαιτητής όπως διαφαίνεται από τα πρακτικά της διαδικασίας μετά που ορκίστηκε ο εμπειρογνώμονας που κλήθηκε από την ενάγουσα - καθ΄ ης η αίτηση κ. Κ. Φυσεντζίδης και μετά που υπέβαλε κάποιες ερωτήσεις σ΄ αυτόν έκρινε ότι αυτός ήταν εμπειρογνώμονας. Ο διαιτητής όταν κλήθηκε ο κ. Π. Σκούλουκος και μετά που οι δυο συνήγοροι των διαδίκων εξέφρασαν διάφορες εισηγήσεις αποφάσισε τα ακόλουθα: «.......... Άρα κρίνω και αποφασίζω ότι με επιφύλαξη θα δεχτώ να ορκιστεί ο κύριος Σκούλουκος αλλά ενδεχομένως να αποταθώ στο Δικαστήριο.» Λανθασμένα ο διαιτητής αποφάσισε πριν ολοκληρωθεί η μαρτυρία να κρίνει ότι ο κ.Κ Φυσεντζίδης ήταν εμπειρογνώμονας. Περαιτέρω λανθασμένα έκρινε να αποδεχθεί να ορκιστεί με επιφύλαξη ο εμπειρογνώμονας της εναγόμενης - αιτήτριας. Όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω το έργο του διαιτητή είναι οιωνεί δικαστικό και δικαστική είναι η αποστολή του. Τα πιο πάνω διασαλεύουν και καταστρέφουν την εμπιστοσύνη που θα πρέπει να έχει ο διάδικος λαμβανομένων υπόψη των όσων προηγήθηκαν και των όσων επακολούθησαν όπως εκτίθενται πιο πάνω.
- Περαιτέρω αναφέρω ότι διήλθα και τους υπόλοιπους λόγους που προβάλλονται για ακύρωση της απόφασης αλλά κρίνω ότι δεν ευσταθούν.
- Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω η αίτηση επιτυγχάνει και συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ακυρώνεται η απόφαση του διαιτητή ημερ. 21.4.
- Αναφορικά με τα έξοδα της αίτησης δεν διαβλέπω οποιοδήποτε λόγο για να μην ακολουθηθεί ο κανόνας και συνακόλουθα επιδικάζονται υπέρ της εναγόμενης - αιτήτριας και εναντίον της ενάγουσας - καθ΄ ης η αίτηση όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.): ................... Η. Γεωργίου, Ε.Δ. ...../ΕΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο