ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 922/08, 14 Σεπτεμβρίου, 2010

(2),

(3)και

(4)της Έκθεσης Απαίτησης που αφορά ειδικές ζημιές και κατατέθηκαν σχετικές αποδείξεις ως τεκμήριο Α. £ Κατατέθηκε ως τεκμήριο Β1 η αρχική σύμβαση εργασίας του Ενάγοντα ημερ. 2/3/00 και η επιστολή ανανέωσης της σύμβασης ημερ. 9/3/10 ως τεκμήριο Β

1. £ Κατατέθηκε το πιστοποιητικό του γιατρού Δρ. Α.Αλκιβιάδη (τεκμήριο 1) το περιεχόμενο του οποίου έγινε παραδεκτό όπως επίσης και το ποσό εξόδων του εν λόγω πιστοποιητικού που ανέρχετο σε €
2. Μετά την κατάθεση των πιο πάνω κοινώς παραδεκτών γεγονότων παρέμεινε επίδικο μόνο το θέμα της απαίτησης του ενάγοντα για οδοιπορικά με βάση την παράγραφο 10

(5)της Εκθεσης Απαίτησης και προς απόδειξη αυτής της απαίτησης ο Ενάγων προσκόμισε μαρτυρία και συγκεκριμένα αυτή του Γεώργιου Ευαγγέλου ο οποίος κατέθεσε στο Δικαστήριο ότι είναι επαγγελματίας οδηγός ταξί και ότι είχε μεταφέρει τον Ενάγοντα από το σπίτι του στον γιατρό κατά τα έτη 2005, 2006 και

1. Κατέθεσε δε ως τεκμήρια αποδείξεις είσπραξης που σημειώθηκαν ως Τεκμήριο 2 (α-ν) και που αφορούν τα ποσά που εισέπραξε από τον Ενάγοντα ως οδοιπορικά. Ο μάρτυρας αυτός αντεξετάστηκε από την άλλη πλευρά. ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Ο κ. Σωτηριάδης εκ μέρους του Ενάγοντα εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να επιδικάσει προς όφελος του Ενάγοντα στη βάση του 75% της ευθύνης του Εναγόμενου το ποσό των €85,000 ως γενικές αποζημιώσεις και ποσό €3789,18 με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου τεκμήρια. Οσον αφορά τον τόκο εισηγήθηκε ότι οι γενικές αποζημιώσεις θα πρέπει να φέρουν τόκο 8% από 20/10/05 που επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα μέχρι τις 14/10/10 και 5,5% από 15/10/08 μέχρι εξοφλήσεως. Η κα Δημητρίου εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα εισηγήθηκε όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις ένα ποσό της τάξης των €17,000 ως δίκαιη και λογική αποζημίωση. Διευκρίνισε περαιτέρω ότι στην προκειμένη περίπτωση θέμα απώλειας μελλοντικών απολαβών δεν τίθεται ενόψει του ότι από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι σήμερα ο Ενάγοντας εξακολουθεί να εργοδοτείται ως ΕΠΥ στην Εθνική Φρουρά λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση εργασίας του ανανεώθηκε στις 2/3/10 για περαιτέρω πέντε έτη με τους ίδιους όρους ως η αρχική σύμβαση. Σε σχέση με το υπολογισμό τόκου η συνήγορος εισηγήθηκε ότι ο τόκος επί των γενικών αποζημιώσεων θα πρέπει να υπολογιστεί από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής στις 30/4/08 και όχι από την ημέρα του ατυχήματος που ήταν 20/10/
2. Οσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις που τυχόν επιδικαστούν από το Δικαστήριο εισηγήθηκε όπως φέρουν τόκο προς 4% από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης και 8% από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Όσον αφορά τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα με βάση το πιστοποιητικό του ιατρού Δρα. Αλκιβιάδη Αλκιβιάδους (τεκμήριο 1) προέκυψαν τα ακόλουθα τα οποία συνιστούν ταυτόχρονα και τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην παρούσα υπόθεση: ü Ο ενάγων υπέστη πλήρη ακρωτηριασμό τελικής φάλαγγας αριστερού δείκτη στο ύψος της DIP, ακρωτηριασμό μέσου δακτύλου στο ύψος της PIP, παράμεσου δακτύλου στο ύψος της PIP και σύνθλιψη μικρού δακτύλου τελικής φάλαγγας. Ο ακρωτηριασμός προήλθε από σύνθλιψη βαριού αντικειμένου και ήταν αδύνατη η συγκόλληση των δακτύλων. ü Λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων του στάληκε με ασθενοφόρο από το νοσοκομείο Λάρνακας όπου έτυχε των πρώτων βοηθειών και του έγινε άμεση χειρουργική επέμβαση για διαμόρφωση των κολοβωμάτων με V.Y. flap. Του τοποθετήθηκε γυψονάρθηκας και έμεινε κλινήρης στη κλινική για δύο μέρες και υπέφερε από αρκετούς πόνους και του χορηγήθηκαν δυνατά αναλγητικά φάρμακα. ü Στις 22/10/2005 του χορηγήθηκε άδεια εκτός εργασίας για δύο μήνες. ü Στις 27/12/2005 ακολούθησε και δεύτερη χειρουργική επέμβαση για τοποθέτηση επιμικιτήρων στο αριστερό παράμεσο δάκτυλο για 2,5 εκ. όπου έμεινε στην κλινική για μια μέρα και του χορηγήθηκε άδεια εκτός εργασίας για 5 μήνες. ü Στις 2/5/2006 έγινε τρίτη χειρουργική επέμβαση για επιμήκυνση του μέσου δακτύλου 2,5 εκ. όπου έμεινε στην κλινική για μια μέρα και του χορηγήθηκε άδεια εκτός εργασίας για άλλους 3 μήνες. ü Στις 27/7/2007 έγινε και τέταρτη χειρουργική επέμβαση για αρθρόδεση της PIP μέσου δακτύλου και παράμεσου δακτύλου όπου και πάλι έμεινε στην κλινική για μια μέρα και του χορηγήθηκε άδεια εκτός εργασίας για ενάμιση μήνα. ü Ο ενάγων από τις 22/10/2005 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2007 ερχόταν στο ιατρείο του Δρα. Αλκιβιάδους τρεις φορές την εβδομάδα για αλλαγές. ü Ο ενάγων υπέφερε με αρκετούς πόνους κατά τη διάρκεια των πιο πάνω επεμβάσεων και του χορηγούνταν δυνατά παυσίπονα καθώς και αντιβιοτικά φάρμακα. ü Στις 24/6/2008 μετά από κλινικό έλεγχο ο ενάγων παρουσίαζε μια μόνιμη απώλεια της τελικής φάλαγγας δείκτου, μέσου και παράμεσου δακτύλου στο ύψος της PIP και μόνιμη παραμόρφωση του μικρού δακτύλου. Έχει δε μια μόνιμη απώλεια στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων, θα πρέπει να εργάζεται ελαφριά εργασία και κατά τις αλλαγές ü του καιρού θα υποφέρει με πόνους. Αξιολόγηση μαρτυρίας για τα οδοιπορικά - ευρήματα Σ΄ ό,τι αφορά τη μαρτυρία που προσκομίσθηκε αναφορικά με την απαίτηση του ενάγοντα για οδοιπορικά, θεωρώ ότι η μαρτυρία του Γεώργιου Ευαγγέλου (Μ.Ε.1) ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη. Ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε με σαφήνεια στην περίπτωση του ενάγοντα και τις υπηρεσίες που του προσέφερε κατά τη διάρκεια των ετών 2005, 2006 και 2007 ως επαγγελματίας ταξιτζής μεταφέροντάς τον στο γιατρό. Για το σκοπό των οδοιπορικών εξόδων ο Μ.Ε.1 κατέθεσε και σχετικές αποδείξεις, τα Τεκμ. 2 (Α) - 2 (Ν). Περαιτέρω επισημαίνω ότι η μαρτυρία του αναφορικά με τις χρεώσεις οδοιπορικών δεν έχει κατ΄ ουσίαν αμφισβητηθεί μέσω της αντεξέτασης και όσες ερωτήσεις υπεβλήθηκαν στο στάδιο αυτό δεν διεφάνη να αμφισβητούν είτε τις χρεώσεις που έγιναν από τον Μ.Ε.1, είτε τις ημερομηνίες στις οποίες αυτές αναφέρονται. Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω η μαρτυρία του Μ.Ε.1 γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της με επακόλουθο τη διατύπωση των ανάλογων ευρημάτων συγκεκριμένα ο Ενάγων έχει επιβαρυνθεί οδοιπορικά έξοδα για σκοπούς επισκέψεων στο ιατρείο του Δρ. Αλκιβιάδους για αλλαγές ανερχόμενα στο συνολικό ποσό των ΛΚ1.574, ήτοι €2.689,
3. Ενόψει, όμως, του γεγονότος ότι ο Ενάγων στο δικόγραφό του διεκδικεί ποσό €2.500 για οδοιπορικά έξοδα το Δικαστήριο θα περιοριστεί σ' αυτό το ποσό αναφορικά με το σύνολο των οδοιπορικών εξόδων του Ενάγοντα. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική, πλέον, πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789: ". To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[1] Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[2]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[3]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος[4]. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή,

(1998)1 Α.Α.Δ. 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι είναι ταυτόχρονα νομολογημένο ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση.[5] Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας, βέβαια, στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[6]. Προχωρώ στη συνέχεια να αναφερθώ σε κάποιες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που αφορούν παρόμοιες περιπτώσεις τραυματισμού όπως η υπό εξέταση. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Σταύρος Στυλιανού κ.α.

(2002)1 ΑΑΔ 1718 ο ενάγων παρουσίαζε ακρωτηριασμό των 2, 3, 4 και 5 δακτύλων της αριστεράς άκρας χειρός και ακρωτηριασμό της αριστερής παλάμης από το ύψος της μεσότητας των μετακαρπίων. Παρουσίαζε επίσης απώλεια του δέρματος κατά τη ραχιαία επιφάνεια της αριστερής παλάμης. Τα αποτελέσματα της επέμβασης ήταν πολύ καλά και ο ενάγων εξήλθε του νοσοκομείου με τη προτροπή όπως ακολουθήσει ειδικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Το τραύμα επουλώθηκε πλήρως, όμως, από λειτουργικής πλευράς το αριστερό του χέρι ήταν άχρηστο. Δεκαπέντε μήνες μετά το ατύχημα υποβλήθηκε σε μικροχειρουργική επέμβαση προς μεταφορά και εμφύτευση δακτύλου στο χέρι από το αριστερό κάτω άκρο. Η βλάβη όμως δεν αποκαταστάθηκε σε βαθμό που το νέο δάκτυλο να έχει την ίδια λειτουργική ικανότητα και εμφάνιση του φυσιολογικού. Σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία ο ενάγων που ήταν εντελώς αδύνατο να ασκεί την χειρονακτική του ενασχόληση κρίθηκε ως μονίμως ανίκανος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε στον ενάγοντα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των Λ.Κ.50.000. Στην υπόθεση Εταιρεία Αναψυκτικών Κεάν Λτδ ν. Κωνσταντίας Ανδρέου

(1994)1 ΑΑΔ

1. Η Εφεσίβλιτη ηλικίας κατά τον ουσιώδη χρόνο 17 ετών υπέστη ακρωτηριασμό του αντίχειρος, του δείκτου και του μέσου δακτύλου όλα στο ύψος της πρώτης φάλαγγος, υπέφερε με αρκετούς πόνους, έχασε τη λειτουργικότητα του αριστερού χεριού, είχε προβλήματα στο να εργαστεί εκτός οικίας ως επίσης και στις οικιακές εργασίες όπως πλύσιμο πιάτων, στρώσιμο κρεβατιού και άλλα όπως παραδείγματος χάρη να κουμπώνει το παντελόνι της και να κάνει μπάνιο ως και άλλες παρόμοιας φύσεως εργασίες και τέλος είχε ψυχολογικά προβλήματα. Μελλοντικά δε λέχθηκε ότι θα χρειαζόταν να υποβληθεί σε πλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις προς βελτίωσης της κατάστασής της. Στην εφεσίβλητη πρωτόδικα επιδικάστηκε ποσό Λ.Κ.7.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το οποίο κατ΄ έφεση αυξήθηκε σε Λ.Κ.10.
2. Στην υπόθεση G & L Calibers Ltd v. Στέλιου Λεμεσιανού

(2003)1 ΑΑΔ 948 ο εφεσίβλητος ο οποίος ήταν 14 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο υπέστη ακρωτηριασμό του δείκτη του δεξιού του χεριού από το ύψος της κεντρικής μεσοφαλαγγικής άρθρωσης. Ως αποτέλεσμα ο εφεσίβλητος ο οποίος ήταν δεξιόχειρας αισθανόταν μεγάλη δυσφορία στην προσπάθεια του να γράψει, δυσκολευόταν να δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών του και να κουμπώσει το υποκάμισο του. Επίσης όταν άγγιζε κάπου με δύναμη αισθανόταν πόνο επειδή στο σημείο του ακρωτηριασμού το κόκκαλο ήταν αμέσως κάτω από το δέρμα. Τον ίδιο πόνο αισθανόταν και όταν άλλαζε ο καιρός. Η κατάσταση του του προκάλεσε ψυχολογικά προβλήματα. Στην υπόθεση αυτή πρωτόδικα επιδικάστηκε στον εφεσίβλητο υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των Λ.Κ.3.500 το οποίο κατ΄ έφεση κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές και αυξήθηκε στο ποσό των Λ.Κ.10.000. Στην υπόθεση Φάνος Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1 ΑΑΔ 556 ο Εφεσίων λόγω του ατυχήματος είχε υποστεί ακρωτηριασμό του δείκτη, μέσου και παράμεσου δακτύλου και των δύο χεριών. Έγινε υπό γενική αναισθησία επανασυγκόλληση των δακτύλων που είχαν ακρωτηριαστεί. Ο Εφεσίων δεν μπορούσε να κλείσει τα δάκτυλα του και να κάνει γροθιά και στα δύο χέρια. Η αγκύλωση ήταν μόνιμη στην πρώτη μεταφαλαγγική άρθρωση του δεξιού μέσου δακτύλου και την τελευταία φαλαγγική άρθρωση του αριστερού μέσου δακτύλου. Οι κινήσεις των άλλων δακτύλων ήταν πολύ περιορισμένες και επώδυνες. Υπήρχε επίσης πόνος και παραμόρφωση της τελευταίας φάλαγγας του αριστερού παράμεσου δακτύλου. Παρά το γεγονός ότι τελικά τα δάκτυλα είχαν σωθεί εντούτοις λόγω της παρουσιαζόμενης παραμόρφωσης και της δυσκαμψίας ο εφεσίων δεν μπορούσε πλέον να εργαστεί ή να κάνει χειρονακτική εργασία αλλά ούτε και τον εαυτό του δεν μπορούσε να περιποιηθεί μέχρι και τις πιο απλές προσωπικές του ανάγκες. Στην υπόθεση αυτή το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των Λ.Κ.8.000 το οποίο κατ΄ έφεση, αν και κρίθηκε χαμηλό, το Εφετείο δεν το διαφοροποίησε. Στην υπόθεση Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ

(2000)1 ΑΑΔ 1049 η Εφεσείουσα υπέστη αποκοπή του αριστερού της χεριού από το ύψος του καρπού σε εργατικό ατύχημα. Οι συνέπειες του ατυχήματος υπήρξαν ολέθριες για την Εφεσείουσα η οποία είχε αποστερηθεί τη δυνατότητα για χειρονακτική εργασία, καθιστάμενη, εν μέρει, εξαρτώμενη από τους πλησίον της για την αυτοεξυπηρέτηση της. Τα ψυχικά τραύματα, τα οποία επέφερε ο ακρωτηριασμός της, ήταν ακόμη μεγαλύτερα. Μετατράπηκε από ένα χαρούμενο και κοινωνικά δραστήριο πρόσωπο σε άτομο μελαγχολικό, αποκομμένο από τον κοινωνικό περίγυρο. Η κατάσταση της Εφεσείουσας υπήρξε επώδυνη και η ψυχική της αναστάτωση μεγάλη. Πρωτόδικα της επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των Λ.Κ.20.000 το οποίο κατ΄ έφεση δεν διαφοροποιήθηκε. Έχοντας λοιπόν αναφερθεί σε κάποιες αποφάσεις που αφορούν περιπτώσεις τραυματισμού που προσομοιάζουν σε κάποιο βαθμό με την υπό κρίση περίπτωση, εξετάζοντας τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης επισημαίνω ότι, όπως προκύπτει από το πιστοποιητικό του Δρ. Άλκη Αλκιβιάδους (Τεκμήριο 1) ο Ενάγων όντας 29 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος που επεσυνέβη στις 20/10/05 υπέστη πλήρη ακρωτηριασμό της τελικής φάλαγγας αριστερού δείκτη στο ύψος της DIP, ακρωτηριασμό μέσου δακτύλου στο ύψος της ΡIP, ακρωτηριασμό παράμεσου δακτύλου στο ύψος της ΡΙΡ και σύνθλιψη μικρού δακτύλου τελικής φάλαγγας. Η συγκόλληση των δακτύλων, όπως προέκυψε, ήταν αδύνατη. Του έγινε άμεση χειρουργική επέμβαση για διαμόρφωση των κολοβωμάτων και του τοποθετήθηκε γυψονάρθηκας, έμεινε δε κλινήρης στην κλινική για 2 ημέρες και υπέφερε από αρκετούς πόνους, του χορηγήθηκαν δε δυνατά αναλγητικά φάρμακα. Στις 27.12.05 ακολούθησε και δεύτερη χειρουργική επέμβαση για τοποθέτηση επιμικιτήρων στο αριστερό παράμεσο δάκτυλο για 2,5 εκ. και έμεινε στην κλινική μια μέρα. Στις 2.5.05 έγινε τρίτη χειρουργική επέμβαση για επιμήκυνση του μέσου δακτύλου 2,5 εκ. και έμεινε στην κλινική για μια μέρα. Στις 27.7.07 έγινε και τέταρτη χειρουργική επέμβαση για αρθρόδεση της ΡΙΡ μέσου δακτύλου και παράμεσου δακτύλου όπου και πάλι έμεινε στην κλινική για μια μέρα. Χωρίς αμφιβολία ο Ενάγων υπέστη σοβαρό τραυματισμό από τον οποίο υπέφερε από αρκετό πόνο και ταλαιπωρία. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, χρειάστηκε να του διενεργηθούν συνολικά τέσσερεις χειρουργικές επεμβάσεις στη διάρκεια των οποίων υπέφερε με αρκετούς πόνους και του χορηγούνταν δυνατά παυσίπονα και αντιβιοτικά φάρμακα. Ακόμη για την περίοδο από 22.10.05 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2007, δηλ. για δύο χρόνια, ερχόταν στο ιατρείο του ιατρού Αλκιβιάδους τρεις φορές τη βδομάδα για αλλαγές. Από τον τραυματισμό του έχει μόνιμα κατάλοιπα. Συγκεκριμένα παρουσιάζει μια μόνιμη απώλεια της τελικής φάλαγγας δείκτου, μέσου και παράμεσου δακτύλου στο ύψος της ΡΙΡ και μόνιμη παραμόρφωση του μικρού δακτύλου. Έχει δε μια μόνιμη απώλεια στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων και κατά τις αλλαγές του καιρού θα υποφέρει με πόνους. Τέλος με βάση το πιστοποιητικό του ιατρού Αλκιβιάδους ο Ενάγων θα πρέπει να εργάζεται ελαφριά εργασία. Να αναφερθεί τέλος ότι ο Ενάγων παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο περίπου 10½ μηνών από 20.10.05 μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου

1. Από τις πιο πάνω υποθέσεις δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υπόθεση Γ.Ε. ν. Στυλιανού κ.α. [2002] 1Α.Α.Δ. 1718, αφορά πολύ πιο σοβαρούς τραυματισμούς απ΄ ό,τι η υπό εξέταση υπόθεση. Επισημαίνω ότι εκεί υπήρχε ακρωτηριασμός των 2, 3, 4 και 5 δακτύλων της αριστερής άκρας χειρός καθώς επίσης και ακρωτηριασμός της αριστερής παλάμης από το ύψος της μεσότητας των μετακαρπίων. Περαιτέρω, σ΄ εκείνη την υπόθεση, από λειτουργικής πλευράς, το αριστερό χέρι του εφεσίβλητου ήταν άχρηστο και είχε κριθεί ως μόνιμα ανίκανος να ασκεί τη χειρονακτική του απασχόληση. Πολύ πιο σοβαρά ήταν και τα τραύματα της υπόθεσης Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. [2000] 1 Α.Α.Δ. 1049, απ΄ ό,τι αυτά της υπό κρίση υπόθεσης εφόσον ενώ η εφεσείουσα είχε υποστεί αποκοπή του αριστερού της χεριού από το ύψος του καρπού με ολέθριες, όπως χαρακτηρίστηκαν, συνέπειες για την εφεσείουσα η οποία είχε αποστερηθεί της δυνατότητας για χειρονακτική εργασία και κατέστη μερικώς εξαρτώμενη από τους άλλους για τη δική της αυτοεξυπηρέτηση. Πέραν δε των σωματικών της βλαβών η εφεσείουσα είχε υποστεί και ψυχικά τραύματα και μεγάλη ψυχική αναστάτωση. Η υπόθεση Εταιρεία Αναψυκτικών Κεάν Λτδ. ν. Ανδρέου [1994] 1 Α.Α.Δ. 553 αν και είναι πιο πλησίον στην υπό εξέταση υπόθεση από τις πιο πάνω είναι, αναμφισβήτητα, πιο σοβαρή όσον αφορά τα μόνιμα κατάλοιπα τραυματισμού εφόσον εκεί η εφεσίβλητη είχε χάσει τη λειτουργικότητα του αριστερού της χεριού και είχε προβλήματα στο να εργαστεί εντός οικίας ως επίσης και στις οικιακές της εργασίες αλλά και στην εξυπηρέτηση των δικών της αναγκών. Περαιτέρω η εφεσίβλητη στην εν λόγω υπόθεση είχε και ψυχολογικά προβλήματα ως απότοκο του τραυματισμού της και της όλης της κατάστασης. Η υπόθεση G & L Calibers Ltd. v. Λεμεσιανού [2003] 1 Α.Α.Δ. 948, αν και δεν είναι τόσο σοβαρή όσο οι πρώτες δύο υποθέσεις που αναφέρθηκαν ανωτέρω και κρίθηκαν ως πολύ σοβαρότερες από την παρούσα, είναι και αυτή, σε γενικές γραμμές και τουλάχιστον καθόσον αφορά τα κατάλοιπα στον Εφεσίβλητο, πιο σοβαρή λαμβάνοντας υπόψη ότι ο εφεσίβλητος όντας δεξιόχειρ αισθανόταν, ως αποτέλεσμα του ακρωτηριασμού του δείκτη του δεξιού χεριού του, μεγάλη δυσφορία στην προσπάθεια του να γράψει, να δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών του και να κουμπώσει το υποκάμισο του. Πέραν τούτου η κατάσταση του εφεσίβλητου του προκάλεσε ψυχολογικά προβλήματα. Βεβαίως στην υπό εξέταση υπόθεση ο τραυματισμός αφορούσε ακρωτηριασμό πέραν του ενός δαχτύλου (ήτοι 3) και παραμόρφωση του ενός ενώ ο ενάγων είχε υποβληθεί σε 4 συνολικά χειρουργικές επεμβάσεις στη διάρκεια των οποίων ταλαιπωρήθηκε και υπέφερε από αρκετούς πόνους. Τέλος, όσον αφορά την υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd [2005] 1 A.A.Δ. 556, επισημαίνω ως διαφορά με την υπό κρίση υπόθεση το ότι τα δάκτυλα του εφεσείοντα που είχαν ακρωτηριασθεί, τελικώς, εσώθηκαν εφόσον έγινε επανασυγκόλληση των δακτύλων που είχαν ακρωτηριασθεί. Να σημειώσω, περαιτέρω, ότι σ΄ εκείνη την υπόθεση αν και το επιδικασθέν ποσό γενικών αποζημιώσεων δεν είχε διαφοροποιηθεί, κρίθηκε από το Εφετείο ως χαμηλό. Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω προχωρώ να εξετάσω το θέμα του υπολογισμού του ύψους των γενικών αποζημιώσεων. Για το σκοπό αυτό έλαβα υπόψη μου τη φύση και έκταση των σωματικών βλαβών που υπέστη ο Ενάγων και των επιπτώσεων τους και ειδικότερα το γεγονός ότι θα έχει μόνιμα κατάλοιπα με την απώλεια της τελικής φάλαγγας των τριών δακτύλων (δείκτου, μέσου και παράμεσου) ως και μόνιμη παραμόρφωση του μικρού δακτύλου, τις χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες αυτός υποβλήθηκε, το χρόνο που αυτές καταλαμβάνουν, και το γεγονός ότι υπέφερε από έντονους πόνους στη διάρκεια αυτών των επεμβάσεων ως επίσης, και το γεγονός ότι, θα έχει μια μόνιμη απώλεια στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων, ενώ κατά τη διάρκεια αλλαγών του καιρού θα υποφέρει από πόνους. Ακόμη έλαβα υπόψη μου και το γεγονός ότι από τούδε και στο εξής ο Ενάγων θα πρέπει να εργάζεται σε ελαφριά εργασία. Συνεκτιμώντας λοιπόν όλα τα πιο πάνω αφενός τον πόνο και την ταλαιπωρία που ο Ενάγων υπέστη και θα υφίσταται και αφετέρου τη φύση και έκταση του τραυματισμού του με τις συνέπειες που αναφέρθηκαν ανωτέρω κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €40.000 ως γενικές αποζημιώσεις θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση επί πλήρους ευθύνης. Μελλοντικές απώλειες Όσον αφορά την εισήγηση του κ.Σωτηριάδη για επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων υπό μορφή μελλοντικών απωλειών, θα ήθελα να επισημάνω ότι, με βάση τα παραδεκτά γεγονότα που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, η σύμβαση εργασίας του ενάγοντα ημερ. 2.3.2000 (Τεκμ.Β 1) έτυχε ανανέωσης με σχετική επιστολή ημερ. 9.3.10 (Τεκμ. Β 2). Με βάση αυτή την επιστολή αποφασίσθηκε από τον Υπουργό ΄Αμυνας η ανανέωση της σύμβασης απασχόλησης του ενάγοντα στο Στρατό της Δημοκρατίας ως Εθελοντή Πενταετούς Υποχρεώσεως (Ε.Π.Υ) για περαιτέρω πενταετή περίοδο από τις 2.3.10 με τους ίδιους όρους της αρχικής του Σύμβασης. Κατά συνέπεια αδυνατώ να αντιληφθώ την εισήγηση του συνηγόρου του ενάγοντα περί μελλοντικών απωλειών, το δε σκεπτικό επί του οποίου βάσισε την εν λόγω εισήγηση του δεν αποτελεί μέρος της μαρτυρίας που προσήχθη ενώπιον του Δικαστηρίου ή των παραδεκτών γεγονότων που κατατέθηκαν και, ως τέτοιο, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Με άλλα λόγια το σκεπτικό αυτό αποτελεί επιχειρηματολογία η οποία δεν στηρίζεται σε γεγονότα που αποδείχθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Θα προχωρούσα ακόμη ένα βήμα λέγοντας ότι η πιο πάνω εισήγηση του συνηγόρου δεν φαίνεται να συνάδει με τα παραδεκτά γεγονότα που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου και τα οποία αναφέρθηκαν ανωτέρω απ΄ όπου προκύπτει ότι, αν και μεσολάβησε ο τραυματισμός του ενάγοντα στο επίδικο δυστύχημα στις 20.10.05, δεν επηρεάσθηκε η σύμβαση απασχόλησης του ως Ε.Π.Υ. εφόσον αυτή έτυχε ανανέωσης μόλις έληξε, την 11.3.10, για περαιτέρω πενταετή περίοδο από τις 2.3.
2. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Με βάση τα παραδεκτά γεγονότα και την προσαχθείσα μαρτυρία αναφορικά με οδοιπορικά έξοδα έχουν αποδειχθεί οι πιο κάτω ειδικές ζημιές. § Ποσό €100 ως έξοδα ετοιμασίας και σύνταξης ιατρικού πιστοποιητικού του Δρ. Αλκιβιάδους. § Ποσό €410,06 ως έξοδα του αναισθησιολόγου Δρ. Σ. Γιωργαλλίδη (παρ.10

(2)της Έκθεσης Απαίτησης) § Ποσό €360,55 ως έξοδα πολυκλινικής υγείας για την τρίτη εγχείριση (παρ.10

(3)της Έκθεσης Απαίτησης) § Ποσό €418,57 ως έξοδα πολυκλινικής υγείας για την τέταρτη εγχείριση (παρ.10

(4)της Έκθεσης Απαίτησης) § Ποσό €2.500 ως οδοιπορικά έξοδα για επισκέψεις στο ιατρείο του Δρ. Αλκιβιάδους για αλλαγές Το συνολικό ποσό των πιο πάνω αναφερόμενων ειδικών ζημιών ανέρχεται σε €3.789,

1. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν. 14/60, ήταν 8%. Με τον τροποποιητικό Νόμο 81(I)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5.5% από 15.10.
2. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο τροποποιητικός Νόμος 82(I)/08 στο ΄Αρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
3. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. [7] Στην υπόθεση Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ

(2005)1 (Β) ΑΔΔ 1246. Στην υπόθεση αυτή ο τόκος επιδικάστηκε από την ημερομηνία καταχώρισης της Τροποποιημένης ΄Εκθεσης Απαίτησης λόγω αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην προώθηση της Αγωγής. Από την άλλη, καθυστέρηση δύο ετών στην καταχώρηση της ΄Εκθεσης Απαίτησης κρίθηκε ως δικαιολογημένη λόγω της έκτασης και πολλαπλότητας των τραυμάτων του Ενάγοντα[8]. Σχετικές είναι επίσης οι υποθέσεις Θεοφάνους ν. Κουρουκλά

(2006)1(Α) ΑΑΔ 528 όπου ο τόκος επιδικάστηκε από τη μέρα έγερσης του αγώγιμου δικαιώματος, Ευαγγέλου ν. Δημητρίου Π.Ε. 304/06, 29/2/08 και Αζόφ ν. Προδρόμου κ.ά.

(2006)1(Α) ΑΑΔ

1. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. .............................. ΄Ετσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Στην παρούσα υπόθεση το αγώγιμο δικαίωμα δημιουργήθηκε στις 20.10.05, το γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα κατεχωρήθη στις 30.4.08, δηλαδή 2½ χρόνια αργότερα, ενώ η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 11.12.08, δηλαδή άλλους 7½ περίπου μήνες μετά την καταχώρηση του κλητηρίου εντάλματος και πάνω από τρία χρόνια από της δημιουργίας του αγώγιμου δικαιώματος. Σε ό,τι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω και ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια, θεωρώ ότι ενόψει του γεγονότος, όπως προέκυψε από το πιστοποιητικό του Δρα Αλκιβιάδους (Τεκμ.1), ότι ο ενάγων από της ημερομηνίας του επίδικου δυστυχήματος μέχρι και τέλος του Ιουλίου του 2007, είχε υποστεί 4 συνολικά χειρουργικές επεμβάσεις, ενώ μέχρι και τον Οκτώβριο του 2007 επισκεπτόταν το ιατρείο του Δρα Αλκιβιάδους τρεις φορές εβδομαδιαίως για αλλαγές, πιστεύω ότι η ανάγκη αποκρυστάλλωσης της τελικής εικόνας της κατάστασης του ενάγοντα και της ιατρικής εκτίμησης των καταλοίπων του τραυματισμού του δικαιολογούσε ένα εύλογο διάστημα καθυστέρησης, φρονώ δύο ετών, στην καταχώριση της παρούσας αγωγής. Σε ό,τι αφορά τις ειδικές ζημιές θεωρώ ορθό να επιδικάσω τόκο από την ημέρα γένεσης του αγωγίμου δικαιώματος, δηλαδή από 20.10.05 με βάση τα όσα προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Υπό το φως όλων των πιο πάνω και με βάση τον συμφωνηθέντα επιμερισμό της ευθύνης μεταξύ των διαδίκων εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου για τα ακόλουθα ποσά: (Α) Ποσό €30.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων με τόκο 8% ετησίως από 20.4.2006 μέχρι 14.9.2010 και 5,5% ετησίως από 15.9.2010 μέχρι εξοφλήσεως. (Β) Ποσό €2.841,8 ως ειδικές ζημιές με τόκο 4% από 20.10.05 μέχρι 14.10.08 και 2,75% από 15.10.08 μέχρι 14.9.
2. Νοείται ότι το ποσό αυτό θα φέρει τόκο 5,5% από την ημέρα της απόφασης, δηλαδή από σήμερα 15.9.2010 μέχρι εξόφλησης. Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου. (Υπ.).................... Λ.Δημητριάδου-Ανδρέου Α.Ε.Δ [1] Δέστε Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75. [2] Δέστε Fysko v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029 και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους

(2004)1 ΑΑΔ 416. [3] Δέστε Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ,

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α.,

(2000)1 Α.Α.Δ. 2079. [4] Δέστε Polykarpou v. Adamou (πιο πάνω) όπου ο Δικαστής Πικής (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: "Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in "Tziellas v. The Ship Natalena H"

(1982)1 C.L.R. 807, 820. They offer guidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound.". Δέστε επίσης G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού

(2003)1 ΑΑΔ 948. [5] Δέστε Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 ΑΑΔ 590. [6] Δέστε Σπύρου ν. Χ. Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298. [7] Δέστε MILLER ROSA MARIA κ.ά. ν. UTE PETEK

(1999)1 ΑΑΔ 2091 και Στεφανή ν. Λαμπή

(1999)1 ΑΑΔ 1849. [8]Φιλίππου κ.ά. ν. Τσολάκη

(2006)1 (Β) ΑΑΔ 1188. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο