← Κύπρος

WATERWORLD HOLDINGS LTD ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω Γενικού Εισαγγελέα, Αρ. Αγωγής: 836/07, 13 Δεκεμβρίου, 2010

WATERWORLD HOLDINGS LTD ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω Γενικού Εισαγγελέα, Αρ. Αγωγής: 836/07, 13 Δεκεμβρίου, 2010 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2010:A104 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 836/07 Μεταξύ: WATERWORLD HOLDINGS LTD Εναγόντων και ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω Γενικού Εισαγγελέα Εναγομένων Ημερομηνία: 13 Δεκεμβρίου,

  1. ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες: Ο κ. Γ.Πιττάτζης. Για τους Εναγόμενους: Η κα Αρ. Ζερβού, Δικηγόρος της Δημοκρατίας. A Π Ο Φ Α Σ Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την παρούσα αγωγή οι ενάγοντες αξιώνουν: · Γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για δυσφήμιση που έγινε στις 4.7.07 από υπαλλήλους ή αντιπροσώπους των εναγομένων και/ή από τις ιατρικές υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας με γραπτή ανακοίνωση που έγινε στο διαδίκτυο και/ή ιστοσελίδα του Υπουργείου Υγείας ή και των ιατρικών υπηρεσιών και/ή με γνωστοποίηση της ανακοίνωσης αυτής στα ΜΜΕ και/ή στο Δήμο Αγ. Νάπας και/ή στο ευρύτερο κοινό. · Γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για την αναδημοσίευση που έγινε της ανωτέρω γραπτής δυσφήμισης από τα ΜΜΕ όπως το ΡΙΚ στις 2.5.07 στο βραδινό του δελτίο ειδήσεων και για την δημοσίευση της ανακοίνωσης αυτής σε όλες τις κυπριακές εφημερίδες στις 3.7.
  2. · Διάταγμα απαγορεύον στους εναγόμενους όπως με οποιοδήποτε τρόπο δυσφημίζουν τους ενάγοντες και/ή με ψευδείς και/ή ανακριβείς ανακοινώσεις τους στο διαδίκτυο και/ή ιστοσελίδα τους και/ή στα ΜΜΕ. · Τιμωρητικές και/ή επαυξημένες αποζημιώσεις για την ανωτέρω δυσφήμιση. Τα επίδικα δημοσιεύματα (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 1 και 6) έχουν ως εξής : ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας επιθυμούν να πληροφορήσουν τι κοινό ότι μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων τους που απορρέουν από τη σχετική νομοθεσία για Δημόσιες Κολυμβητικές Δεξαμενές έχουν προβεί σε δειγματοληψίες νερού από διάφορες Κολυμβητικές Δεξαμενές. Τα δείγματα εξετάστηκαν από το Γενικό Χημείο του Κράτους και σύμφωνα με τα αποτελέσματα διαπιστώθηκε ότι το νερό μιας Κολυμβητικής Δεξαμενής δεν ττληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια όπως αυτά καθορίζονται στους περί Δημοσίων-Κολυμβητικών Δεξαμενών Κανονισμούς του
  3. Για την πιο πάνω περίπτωση έχει γίνει εισήγηση προς την Τοπική Αρχή, λόγο Αρμοδιότητας, για λήψη δικαστικών μέτρων. Η Κολυμβητική Δεξαμενή για την οποία διαπιστώθηκε απόκλιση κατ' εξακολούθηση φαίνεται στον πίνακα που επισυνάπτεται. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Λευκωσία 29.6.2007 ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΑΝ ΑΠΟΚΛΙΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΑ ΟΠΟΙΑ ΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΣΧΕΤΙΚΗ [ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (Ιούνιος 2007) Ονομασία Κολυμβητικής Δεξαμενής DΡΟΡ ΤΟ (ΑΤLΑΝΤΙS W/Ρ) Διεύθυνση Αγία Νάπα Ημερομηνία Δειγματοληψίας"19.6.2007 Αποτέλεσμα Γ.Χ.Κ. Ο.Α.Β->300 Coliforms= 29 Ε.C. = 6 και WATERWORLD HOLDINGS LTD 26.6.2007 Ο.Α.Β.>300 Staphyl. = 65 Τα μικροβιολογικά όρια όπως αυτά καθορίζονται στη σχετική Νομοθεσία
  4. Ο.Α.Β. = Ολικός Αριθμός ΒακτηριδΙων < 100
  5. Staphyl.. = Σταφυλόκοκκος < 10
  6. Collforms = κολοβακτηριοειδή < 5
  7. Ε.Ο. = Εντερικά κολοβακτηρίδια < 0 Γ.Χ.Κ. = Γενικό Χημείο του Κράτους Στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» ημερ. 30.6.07 υπήρξε το ακόλουθο δημοσίευμα (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6): «Ακατάλληλη πισίνα στην Αγία Νάπα Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εξετάσεων που έκανε το Γενικό Χημείο του Κράτους σε δείγματα νερού από διάφορες κολυμβητικές δεξαμενές, διαπιστώθηκε ότι το νερό της κολυμβητικής δεξαμενής «Drop to Atlantis» (Waterworld Holdings Ltd), στην Αγία Νάπα, δεν πληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια. Για τη συγκεκριμένη περίπτωση έχει γίνει εισήγηση προς την τοπική αρχή, λόγω αρμοδιότητας, για τη λήψη δικαστικών μέτρων. Να σημειωθεί ότι τα μικροβιολογικά όρια καθορίζονται στους Περί Δημοσίων Κολυμβητικών Δεξαμενών Κανονισμούς του 1996.» ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Οι βασικοί ισχυρισμοί των εναγόντων, όπως καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης, έχουν ως εξής: · Οι ενάγοντες κατά τον ουσιώδη χρόνο ήσαν ιδιοκτήτες και/ή κάτοχοι και/ή διαχειριστές του υδροπάρκου AYIA NAPA WATERPARK στην Αγ. Νάπα. · Το υδροπάρκο των εναγόντων δημιουργήθηκε πριν περίπου 10 χρόνια και ήταν το πρώτο στο είδος του στην Κύπρο. Είναι το μεγαλύτερο και ωραιότερο στην Κύπρο με παγκόσμια φήμη, έχουν δε απονεμηθεί πέραν των 20 παγκόσμιων βραβείων και/ή τιμητικών διακρίσεων για την ποιότητα, καθαριότητα, υγιεινή και εξυπηρέτηση. · Οι ενάγοντες δέχονται στο υδροπάρκο αυτό εκατοντάδες παραθεριστές Κύπριους και ξένους, συνήθως πέραν των 200 χιλιάδων ετησίως. · Το υδροπάρκο λειτουργεί για το κοινό από η ώρα 10:00π.μ. έως 6:00μ.μ. κατά τους θερινούς ή τουριστικούς μήνες ήτοι από τον Μάιο μέχρι τέλος Οκτωβρίου. · Οι ενάγοντες με καλά εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό μετά την διακοπή της λειτουργίας του υδροπάρκου και μέχρι η ώρα 9:45 της επομένης το πρωί καθαρίζουν όλους τους χώρους του υδροπάρκου, ανανεώνουν και/ή αναπληρώνουν το νερό και/ή του παρέχουν τέτοια φάρμακα όπως απαιτεί η νομοθεσία έτσι που κατά τον χρόνο λειτουργίας του υδροπάρκου οι υγειονομικές και/ή άλλες συνθήκες του να είναι σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας. · Οι εναγόμενοι δια λειτουργών του Υπουργείου Υγείας και/ή των Υγειονομικών υπηρεσιών σε δυο περιπτώσεις, ήτοι στις 19.6.07 η ώρα 7:30π.μ. και στις 26.6.07 η ώρα 7:13π.μ. αντικανονικά και παράνομα, σε ώρες που οι κολυμβητικές δεξαμενές των εναγόντων στο υδροπάρκο δεν λειτουργούσαν και δεν είχαν πελάτες πήραν δείγματα νερού για έλεγχο παρά τις αντιδράσεις και/ή διαμαρτυρίες των εναγόντων. · Στα ανωτέρω δείγματα, ως ήταν αναμενόμενο λόγω του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία καθαρισμού και/ή χλωρίασης των κολυμβητικών δεξαμενών βρέθηκε ότι σε μια από τις πολλές ήτοι αυτή με την ονομασία DROP TO ATLANTIS (ATLANTIS) είχε περισσότερα κολοβακτηρίδια και σταφυλόκοκκο από τα όρια που επέτρεπαν και/ή όριζαν οι κανονισμοί. · Ακολούθως οι εναγόμενοι δημοσίευσαν τα ανωτέρω αποτελέσματα στην ιστοσελίδα τους στο διαδίκτυο (παρατίθεται στην παράγραφο 15 της Έκθεσης Απαίτησης το περιεχόμενο της γραπτής ανακοίνωσης των εναγομένων όπως αυτό δημοσιεύτηκε). · Η πιο πάνω ανακοίνωση δόθηκε από τους εναγόμενους και στα ΜΜΕ και μεταξύ άλλων ανακοινώθηκε στο βραδινό δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» ανακοίνωση η οποία καταγράφεται στην παράγραφο 16 της Έκθεσης Απαίτησης. · Οι ενάγοντες είχαν επισύρει την προσοχή των εναγομένων ότι ο δειγματοληπτικός έλεγχος έγινε παράνομα και παράτυπα και σε ώρες που δεν λειτουργούσε η κολυμβητική δεξαμενή και τους παρακάλεσαν επίμονα να μην προβάλουν και/ή γνωστοποιήσουν τα αποτελέσματα ενός παράνομου και/ή αντικανονικού δειγματοληπτικού ελέγχου γιατί ήταν επισφαλές και άδικο και θα τους προκαλούσε ανεπανόρθωτες ζημιές. Οι εναγόμενοι ισχυρίζοντο ότι δεν θα μπορούσαν να πάρουν δείγματα για έλεγχο μετά τις 10:00π.μ. που λειτουργούσαν οι κολυμβητικές δεξαμενές γιατί τα δείγματα ελέγχου θα έπρεπε να αποστέλλονταν στο κρατικό χημείο μέχρι η ώρα 8:30π.μ.. · Οι εναγόμενοι ενήργησαν κακόβουλα και/ή σκόπιμα για λόγους και κίνητρα άγνωστα στους ενάγοντες αδιαφορώντας για την τεράστια ζημιά που προκάλεσαν στους ενάγοντες. · Ως αποτέλεσμα της είδησης και/ή πληροφόρησης πελάτες των εναγόντων ματαίωσαν τις επισκέψεις και/ή κρατήσεις τους στο υδροπάρκο ενώ αναμενόμενες αυξήσεις δεν πραγματοποιήθηκαν και οι ενάγοντες αποστερήθηκαν για την τουριστική περίοδο του 2007 ποσό €232,369.79 που αφορά οκτώ χιλιάδες άτομα με αναμενόμενο έσοδο €29,05 το άτομο. · Περισσότερη ήταν είναι και θα είναι η ζημιά που υπέστησαν οι ενάγοντες στο καλό τους όνομα και στην προσδοκία τους να συνεργάζονται με τουριστικά γραφεία που τους φέρνουν μαζικά εκατοντάδες χιλιάδες παραθεριστές. Οι εναγόμενοι στην Υπεράσπιση τους προβάλλουν, βασικά, τους ακόλουθους ισχυρισμούς: · Στις 19.6.07 και ώρα 7:30π.μ. υγειονομικός επιθεωρητής επισκέφθηκε το υδροπάρκο των εναγόντων και αφού ανέφερε το λόγο της επίσκεψης της της επιτράπη η είσοδος στο υποστατικό. · Η υγειονομικός επιθεωρητής προέβηκε σε δειγματοληψία από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS και το δείγμα στάληκε στο Γενικό Χημείο του κράτους. · Με τη λήψη των προφορικών αποτελεσμάτων στις 22.6.07 και επειδή αυτά ήταν εκτός αποδεκτό από τη σχετική νομοθεσία ορίων η υγειονομικός επιθεωρητής πραγματοποίησε επί τόπου επίσκεψη στην κολυμβητική δεξαμενή για ενημέρωση των υπευθύνων του υδροπάρκου και στις 25.6.07 αποστάληκε προειδοποιητική επιστολή για το θέμα αυτό για τη λήψη όλων των απαραίτητων διορθωτικών μέτρων. · Στις 25.6.07 ο διευθυντής του υδροπάρκου απέστειλε στην Υγειονομική υπηρεσία αποτελέσματα αναλύσεων από ιδιωτικό εργαστήριο και για τις 10 κολυμβητικές δεξαμενές που λειτουργούν στο υδροπάρκο συμπεριλαμβανομένης και της κολυμβητικής δεξαμενής DROP TO ATLANTIS σύμφωνα με τα οποία όλα τα δείγματα ήταν κατάλληλα. · Στις 26.6.07 η ίδια υγειονομικός επιθεωρητής επισκέφθηκε και πάλιν στις 7:30π.μ. το υδροπάρκο και προέβηκε σε επαναληπτική δειγματοληψία από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS και απέστειλε το δείγμα στο Γενικό Χημείο του κράτους. · Το αποτέλεσμα της ανάλυσης του δείγματος της 26.6.07 ήταν και πάλιν ακατάλληλο και για τον λόγο αυτό η αρμόδια κρατική υπηρεσία στις 29.6.07 εξέδωσε και δημοσίευσε στην ιστοσελίδα της στο διαδίκτυο και απέστειλε προς τα ΜΜΕ την ανακοίνωση που περιλαμβάνεται στην παράγραφο 5(στ) της Υπεράσπισης. · Στις 27.6.07 ο γενικός διευθυντής του υδροπάρκου απέστειλε στην υγειονομική υπηρεσία ημερ. 25.6.07 στην οποία μεταξύ άλλων ανέφερε ότι η ανάλυση της 19.6.07 είναι εκ πρώτης όψεως αποδεκτή, ισχυρίστηκε όμως ότι τηρούνται τα μέτρα για την ασφάλεια των λουομένων και ότι καθημερινά, πριν την έναρξη λειτουργίας του υδροπάρκου, οι πισίνες καθαρίζονται σχολαστικά και χλωριώνονται. Περαιτέρω ζήτησε όπως τροποποιηθεί η ώρα δειγματοληψίας μετά της 10:00π.μ. που ανοίγει το υδροπάρκο. · Με επιστολή του ημερ. 10.7.07 ο υπεύθυνος υγειονομικός επιθεωρητής Αμμοχώστου απάντησε στο γενικό διευθυντή του υδροπάρκου ότι είναι αδύνατο να διεξαχθεί δειγματοληψία μετά της 10:00π.μ. επειδή μέχρι την ώρα αυτή τα δείγματα θα πρέπει να είναι ήδη στο Γενικό Χημείο του κράτους στη Λευκωσία. Περαιτέρω εισηγήθηκε όπως σε μεταγενέστερη δειγματοληψία θα μπορούσε να ληφθεί διπλό δείγμα ώστε να σταλεί σε οποιοδήποτε ιδιωτικό εργαστήριο για σκοπούς σύγκρισης αποτελεσμάτων. · Οι εναγόμενοι αρνούνται και απορρίπτουν τον ισχυρισμό ότι έχουν ενεργήσει κακόβουλα και/ή σκόπιμα και περαιτέρω ισχυρίζονται ότι το περιεχόμενο της σχετικής ανακοίνωσης τους είναι αληθές, συνιστά απόλυτα προνομιακή δημοσίευση δεδομένου ότι έχει γίνει με καλή πίστη μέσα στα πλαίσια νομοθετικής προς τούτο υποχρέωσης, συνιστά προνομιακή δημοσίευση δεδομένου που έχει γίνει με καλή πίστη από αρμόδια κατά νόμο αρχή να προβεί σε γνωστοποίηση προς το κοινό πληροφοριών που αφορούν την περιφρούρηση της δημόσιας υγείας, δεν υπερβαίνει δε σε έκταση ή σε ουσία την εύλογα επαρκή, υπό τις περιστάσεις, ενημέρωση του κοινού. · Η όποια πιθανή επίπτωση στους ενάγοντες οφείλεται αποκλειστικά σε δικές τους πράξεις και/ή παραλήψεις οι οποίες είχαν οδηγήσει στα αποτελέσματα της μικροβιολογικής ανάλυσης. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Από πλευράς εναγόντων κατέθεσαν πέντε συνολικά μάρτυρες ως εξής: · Ιωσήφ Πέτρου (ΜΕ1) · Δρ. Πέτρος Λοΐζου (ΜΕ2) · Παναγιώτα Χρίστου (ΜΕ3) · Ανθούλης Τροκούδης (ΜΕ4) · Αντώνης Μελάς (ΜΕ5) Από πλευράς εναγομένων κατέθεσαν τέσσερεις συνολικά μάρτυρες ως εξής: · Λαμπιδόνα Κώστα (ΜΥ1) · Παντελής Παντελή (ΜΥ2) · Νίκος Πισσαρίδης (ΜΥ3) · Δήμητρα Κάρυου (ΜΥ4) Μαρτυρία ΜΕ1 Ο ΜΕ1 είναι ο γενικός διευθυντής του υδροπάρκου AYIA NAPA WATERPARK στην Αγ. Νάπα. Στη μαρτυρία του ανέφερε, όπως μπορώ να συνοψίσω, τα εξής: · Το υδροπάρκο των εναγόντων είναι το μεγαλύτερο και ωραιότερο στην Κύπρο με παγκόσμια φήμη, έχουν δε απονεμηθεί παγκόσμια βραβεία και τιμητικές διακρίσεις για την ποιότητα και καθαριότητα, υγιεινή και εξυπηρέτηση. Τυγχάνει παγκύπριας, παγκόσμιας και διεθνούς αναγνώρισης ότι είναι ένα από τα καλύτερα υδροπάρκα στο οποίο προσφέρεται ψυχαγωγία σε συνθήκες ασφάλειας, καθαριότητας και υγείας για το κοινό. Δέχεται εκατοντάδες χιλιάδες παραθεριστές συνήθως πέραν των 200 χιλιάδων ετησίως. · Το υδροπάρκο λειτουργεί για το κοινό από η ώρα 10:00π.μ. έως η ώρα 6:00μ.μ. κατά τους θερινούς τουριστικούς μήνες δηλαδή από τον Μάιο μέχρι τέλος του Οκτωβρίου. · Οι ενάγοντες με καλά εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό μετά την διακοπή της λειτουργίας του υδροπάρκου και μέχρι η ώρα 9:45 της επομένης το πρωί καθαρίζουν όλους τους χώρους του υδροπάρκου, ανανεώνουν και αναπληρώνουν το νερό και παρέχουν τέτοια φάρμακα όπως απαιτεί η νομοθεσία. Κατά την ώρα λειτουργίας των κολυμβητικών δεξαμενών τακτικά και κάθε δυο ώρες ελέγχουν το ποσοστό χλωρίωσης και ασίτ του νερού με ηλεκτρονικές φορητές συσκευές που λειτουργούν με μπαταρίες για να είναι σίγουροι ότι το νερό περιέχει τόσο χλώριο που να μην επιτρέπει την ανάπτυξη βακτηρίων που να συνιστούν κίνδυνο στο κοινό. Από η ώρα 6:00μ.μ. που διακόπτεται η λειτουργία των κολυμβητικών δεξαμενών μέχρι την επομένη το πρωί που κάμνουν την χλωρίωση είναι δυνατή η παρουσία, καλλιέργεια, ανάπτυξη και πολλαπλασιασμός μικροβίων για οποιοδήποτε από τους ακόλουθους λόγους: · Πολλαπλασιασμός μικροβίων, σταφυλόκοκκου ή κολοβακτηριδίων που δυνατό να υπάρχουν στο νερό σε επιτρεπτά όρια και επίπεδα. · Ρήψη περιττωμάτων ή εκκριμάτων ζώων, πουλιών. · Ρίψιμο, πέσιμο ή επαφή με το νερό ζωυφίων όπως π.χ. σαυρών. · Ιδρώτας ή άλλα ανθρώπινα εκκρίματα του προσωπικού που καθαρίζει τις δεξαμενές το πρωί πριν γίνει η χλωρίωση. · Αποκόλληση από τους τοίχους και επιφάνειες των δεξαμενών ακαθαρσιών που δυνατό να περιέχουν τέτοια μικρόβια. · Η ανάπτυξη μικροβίων στο νερό από η ώρα 6:00μ.μ. μέχρι τις 9:00π.μ. που κάμνουν την χλωρίωση γίνεται γιατί εκείνες τις ώρες δεν κάμνουν χλωρίωση και η υπάρχουσα χλωρίωση του νερού μέχρι την επομένη εξασθενήσει. Γι΄ αυτό και επειδή τα μικρόβια στο νερό αναπτύσσονται τόσο γρήγορα και εύκολα με οδηγίες των προϊσταμένων του ΜΕ1 και του χημικού της εταιρείας τους δρ. Λοΐζου μετά τον καθαρισμό των δεξαμενών τα πρωινά κάμνουν χλωρίωση και ακολούθως τακτικά και ανελλιπώς κάθε δυο ώρες ειδικά εξειδικευμένου προσωπικού υπό την επίβλεψη και καθοδήγηση του Μ.Ε.1 κάμνουν χλωρίωση του νερού για να μην αναπτύσσονται μικρόβια που να συνιστούν κινδύνους για την υγεία του κοινού. Εφόσον τοποθετηθούν οι σωστές ποσότητες φαρμάκων επενεργούν αμέσως και εξοντώνουν τα μικρόβια σε μερικά λεπτά. · Η αρμόδια υγειονομική λειτουργός που πήρε τα δείγματα νερού δεν φορούσε γάντια και το ψυγείο της το είχε στο αυτοκίνητο και το νερό το έβαλε σε πλαστικό δοχείο. Αυτή η διαδικασία είναι ελαττωματική γιατί η επαφή του νερού με την επιφάνεια των χεριών της λειτουργού μπορεί να ήταν μια αιτία απόκτησης μικροβίων. Επίσης το νερό πρέπει να μπαίνει αμέσως σε παγωνιέρα για να μην υπάρχει κίνδυνος αύξησης των μικροβίων από τη στιγμή που το παίρνει κάποιος μέχρι τη στιγμή της χημικής ανάλυσης. · Οι εναγόμενοι δια της υγειονομικού λειτουργού σε δυο περιπτώσεις δηλαδή στις 19.6.07 η ώρα 7:30 π.μ. και 26.6.07 και ώρα 7:13π.μ. αντικανονικά και παράνομα σε ώρες που δεν λειτουργούσαν οι κολυμβητικές δεξαμενές στο υδροπάρκο και δεν είχαν πελάτες πήραν δείγματα νερού για έλεγχο παρά τις αντιδράσεις και επιφυλάξεις των εναγόντων και του Μ.Ε.1 προσωπικά. Στα εν λόγω δείγματα, ως ήταν αναμενόμενο λόγω του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία χλωρίωσης των κολυμβητικών δεξαμενών βρέθηκε ότι σε μια απ΄ αυτές την DROP TO ATLANTIS είχε περισσότερα κολοβακτηρίδια και σταφυλόκοκκο απ΄ ό,τι τα όρια επέτρεπαν. · Ακολούθως οι ενάγοντες ανακοίνωσαν στο διαδίκτυο το κείμενο που εκτίθεται στην παράγραφο 15 της Έκθεσης Απαίτησης (τεκμήριο 1). Την εν λόγω ανακοίνωση οι εναγόμενοι την έδωσαν και στα ΜΜΕ και μεταξύ άλλων έγινε μετάδοση και στο βραδινό δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και δημοσίευση στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» με το περιεχόμενο που καταγράφεται στην παράγραφο 16 της Έκθεσης Απαίτησης. Η είδηση και πληροφόρηση που έδωσαν οι εναγόμενοι στο διαδίκτυο ήταν προσιτή και έγινε γνωστή σε όλη την Κύπρο σε όλο τον κόσμο. · Σαν αποτέλεσμα της ανωτέρω είδησης και πληροφόρησης πελάτες των εναγόντων ματαίωσαν τις επισκέψεις και κρατήσεις τους στο υδροπάρκο ενώ αναμενόμενες αυξήσεις δεν πραγματοποιήθηκαν και οι ενάγοντες για την τουριστική περίοδο του 2007 αποστερήθηκαν εσόδων για ποσό €232,369.79 που αφορά μη προσέλευση 8.000 ατόμων με αναμενόμενο έσοδο €29,05 το άτομο. Ενώ κάθε χρόνο υπήρχε σταθερή αύξηση στον αριθμό άφιξης των πελατών στο υδροπάρκο οι αριθμοί άφιξης από το 2007 μειώθηκαν κατακόρυφα με αποτέλεσμα να έχουν τα ακόλουθα συγκριτικά αποτελέσματα: · 2006 Αριθμός Πελατών 212,358 · 2007 Αριθμός Πελατών 207,501 · 2008 Αριθμός Πελατών 196,523 · 2009 Αριθμός Πελατών 152,753 · Ο χρόνος κατά τον οποίο διενεργήθηκε η δειγματοληψία ήταν ακατάλληλος και αντικανονικός και κατά παράβαση της νομοθεσίας και αυτό που οι εναγόμενοι έκαναν ήταν συνειδητή προσπάθεια διασυρμού και πρόκλησης ζημιάς στους ενάγοντες. · Η αποστολή της ανακοίνωσης στα ΜΜΕ και η δημοσιοποίηση της και η εκτύπωση της στο διαδίκτυο έγινε από τους εναγόμενους για να γνωστοποιήσουν ύπαρξη υγειονομικού προβλήματος στο ευρύ κοινό για να αποφεύγει την χρήση του υδροπάρκου των εναγόντων σαν επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Αντεξεταζόμενος ο ΜΕ1 ανέφερε, μεταξύ άλλων, και τα εξής: Å Κατά τη διάρκεια της νύχτας ο ρυθμός εξασθένησης της χλωρίνης στις κολυμβητικές δεξαμενές μειώνεται. Å Δεν ήταν παρών ο ίδιος όταν η αρμόδια Υγειονομική Λειτουργός κα Λαμπηδόνα Κώστα πήρε δείγματα νερού. Å Αρνήθηκε ότι η κα Κώστα πήρε το δείγμα της σε αποστειρωμένο δοχείο και πρόσθεσε ότι το πλαστικό δοχείο ήταν ανοικτό και όχι σφραγισμένο όπως του είπε ο συντηρητής και δεν ανοίχθηκε εκεί. Å Και στο παρελθόν που διενεργήθηκαν δειγματοληψίες από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες πριν τις 10.00 π.μ. και διαμαρτυρήθηκαν οι ενάγοντες και η επικοινωνία με την αρμόδια Λειτουργό Δήμητρα Κουμή ήταν διαφορετική γιατί αυτή ήταν περισσότερο προσιτή. Η προσέγγιση μεταξύ τους ήταν τέτοια για να λυθεί το πρόβλημα και όχι για να γίνει παρατήρηση στους Ενάγοντες. Å Οι Ενάγοντες παρακάλεσαν τον κ. Παντελή Διευθυντή Υγειονομικών Υπηρεσιών Αμμοχώστου τηλεφωνικά να μην γνωστοποιήσουν τα αποτελέσματα του δειγματοληπτικά ελέγχου. Η τηλεφωνική επικοινωνία έγινε μεταξύ του Αντώνη Μελά εκ μέρους των Εναγόντων και του κ. Παντελή στην παρουσία του ΜΕ
  8. Å Η κα Λαμπηδόνα Κώστα ενήργησε κακόβουλα και πάντα χρησιμοποιούσε απειλές σε βάρος των εναγόντων αντίθετα με την προηγούμενη Λειτουργό τη Δήμητρα η οποία ήταν συνεργάσιμη. Μαρτυρία ΜΕ2 · Ο ΜΕ2 είναι χημικός και από το 1995 διεξάγει επαγγελματικά αναλύσεις αίματος και νερού σε δικό του χημείο-κλινικό εργαστήριο. Από το 1999 απασχολείται από τους ενάγοντες και διεξάγει κατά την περίοδο λειτουργίας του υδροπάρκου τους τακτικά και ανελλιπώς μια φορά την εβδομάδα αναλύσεις των νερών των κολυμβητικών τους δεξαμενών για να ερευνά και διακριβώνει κατά πόσο το νερό είναι μολυσμένο και επικίνδυνο για την υγεία του κοινού και τηρούνται οι προδιαγραφές και τα όρια σε βακτηρίδια που ορίζει η νομοθεσία. Με δικές του οδηγίες και των υπευθύνων της εταιρείας τα νερά του υδροπάρκου καθαρίζονται τις πρωινές ώρες και χλωριώνονται και τοποθετείται στερεό ασίτ προτού αρχίσει η λειτουργία τους που είναι από η ώρα 10:00π.μ. έως η ώρα 6:00μ.μ.. Από η ή ώρα 6:00 το απόγευμα μέχρι και πριν την επαναχλωρίωση των δεξαμενών και την τοποθέτηση ασίτ την επομένη αναπτύσσονται πιθανότατα βακτηρίδια στις κολυμβητικές δεξαμενές για οποιοδήποτε από τους ακόλουθους λόγους: · Μείωση της συγκέντρωσης της χλωρίνης και ασίτ λόγω υψηλών θερμοκρασιών. Όταν σταματήσει η χλωρίωση των κολυμβητικών δεξαμενών η ώρα 6:00 το απόγευμα σταδιακά η δύναμη των ουσιών αυτών στο νερό εξασθενίζει και επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροβίων. · Από ιδρώτα ή άλλα εκκρίματα των ανθρώπων που μπαίνουν το πρωί και καθαρίζουν τις κολυμβητικές δεξαμενές. · Από τις ακαθαρσίες των επιφανειών των δεξαμενών που ξύνουν οι καθαριστές το πρωί. · Από περιττώματα πουλιών. · Από πέσιμο στις δεξαμενές ζωυφίων και άλλων οργανισμών και, · Από το πέσιμο στην δεξαμενή οποιασδήποτε ζωικής ουσίας. · Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας των κολυμβητικών δεξαμενών γίνεται συνεχής χλωρίωση που σκοτώνει όλα τα βακτηρίδια και διατηρεί το νερό σε επιτρεπτά επίπεδα κατάλληλα για κολύμβηση. · Αναφερόμενος ο ΜΕ2 στην ανακοίνωση των υγειονομικών υπηρεσιών του κράτους ανέφερε ότι ο ολικός αριθμός των βακτηριδίων που ήταν 300 στις 19.6.07, ενώ το μέγιστο επιτρεπόμενο είναι 100, τα ολικά κολοβακτηριοειδή που ήσαν 29 αντί μέχρι 5 και τα εντερικά κολοβακτηρίδια που ήταν 6 αντί 0 οφείλονταν στο λανθασμένο τρόπο και ώρα δειγματοληψίας και ίσως σε λάθος στην διαδικασία μέτρησης. Το ίδιο ισχύει και για τον ολικό αριθμό βακτηριδίων που διαπιστώθηκε στις 26.6.07 με αποτέλεσμα 300 και 65 σταφυλόκοκκος αντί του επιτρεπόμενου ορίου που ήταν
  9. Γι΄ αυτό είναι λάθος να λαμβάνεται δείγμα νερού από κολυμβητική δεξαμενή σε ώρες που δεν χρησιμοποιείται από το κοινό. Ο λόγος ύπαρξης των πιο πάνω ευρημάτων ήταν ο λανθασμένος χρόνος και ώρα δειγματοληψίας η οποία έγινε 2½ ώρες προτού αρχίσει λειτουργία. Πολύ πιθανόν να αναπτύχθηκαν βακτηρίδια και από το χρόνο λήψης του δείγματος μέχρι την μέτρηση του εφόσον δεν τηρήθηκαν οι σωστές επιστημονικές διαδικασίες και ίσως λανθασμένη μέτρηση. Όπως πληροφορήθηκε ο ΜΕ2 η λειτουργός του Υγειονομείου όταν πήρε δείγμα νερού δεν φορούσε γάντια και δεν είχε παγωνιέρα μαζί της αλλά στο αυτοκίνητο. Αυτό εγκυμονεί κίνδυνο η επαφή του νερού με την επιφάνεια των χεριών να ήταν η αιτία απόκτησης μικροβίων καθώς και από το χρόνο λήψης του δείγματος μέχρι την μεταφορά του στην παγωνιέρα να πολλαπλασιάστηκαν υφιστάμενα μικρόβια. Όπως επίσης πληροφορείται ο ΜΕ2 πάντοτε και δυο ώρες περίπου προτού τεθούν σε λειτουργία οι κολυμβητικές δεξαμενές τοποθετούνται τα φάρμακα και ειδικά η χλωρίνη. Η χλωρίνη έχει δραστικά αποτελέσματα και σε μερικά λεπτά εξοντώνει τα μικρόβια σε όλες τις επιφάνειες του νερού. · Ο ΜΕ2 διενήργησε τρεις φορές έλεγχο όλων των κολυμβητικών δεξαμενών του υδροπάρκου τον Ιούνιο του 2007 ήτοι 7.6.07, 23.6.07 και 29.6.07 και αφού πήρε δείγματα έκαμε αναλύσεις και δεν διαπίστωσε να υπάρχουν μικρόβια πέραν των επιτρεπομένων ορίων. Αντεξεταζόμενος ο ΜΕ2 ανέφερε Δεν αμφισβητεί τα αποτελέσματα των δύο επίδικων αναλύσεων που έγιναν. Εκεί που αμφισβητεί είναι την ώρα που έγινε η δειγματοληψία. O ίδιος θα έκανε τη δειγματοληψία μετά τις 10.00 π.μ. και όχι 7.30 π.μ. Η θέση του ότι ίσως να υπήρξε στην προκειμένη περίπτωση της δειγματοληψίας λανθασμένη μέτρηση αναφέρεται στη δειγματοληψία και όχι στα αποτελέσματα της ανάλυσης. Ο ίδιος δεν ήταν παρών κατά τη διαδικασία λήψης του δείγματος απλώς πήρε πληροφορίες. Ο δειγματολήπτης θα πρέπει να φορεί γάντια ώστε το χέρι το οποίο είναι φορέας σταφυλόκοκκου να απομονώνεται. Η απολύμανση των χεριών με αλκοόλ δεν τα αποστειρώνει αλλά μονιμοποιεί τα βακτηρίδια, ενώ με την πλύση με σαπούνι δεν καταστρέφεται η πανίδα του δέρματος. Μαρτυρία ΜΕ3 · Η ΜΕ3 είναι υπεύθυνη κρατήσεων για πελάτες που ενδιαφέρονται να αγοράσουν εισιτήρια εισόδου και να κάνουν κρατήσεις για το υδροπάρκο των εναγόντων. Για τις κρατήσεις αυτές κρατεί σημειώσεις στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του γραφείου της τις οποίες καταγράφει η ίδια. · Τον Ιούλιο του 2007 και μετά από μια ανακοίνωση στα ΜΜΕ ότι η κολυμβητική δεξαμενή είχε υγειονομικό πρόβλημα πελάτες την έπαιρναν τηλέφωνο και ακύρωναν τις κρατήσεις που είχαν κάνει μέσω της ή μείωναν τους αριθμούς των κρατήσεων. Όταν ακυρώνονταν κρατήσεις κρατούσε σημειώσεις και ενημέρωνε τη σχετική σελίδα του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ετοίμασε η ίδια κατάλογο κρατήσεων και τον παρέδωσε στον ΜΕ1 και αφορά τα τεκμήρια 7 και 7(Α - Ι). Η ΜΕ3 έχει εκτυπώσει από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή τις σημειώσεις που κατέγραψε η ίδια για το λόγο της κάθε ακύρωσης. Παρέθεσε σε σχέση με το κάθε τεκμήριο τα σχόλια, παρατηρήσεις και πληροφορίες που κατέγραψε η ίδια στον υπολογιστή και με βάση αυτά προκύπτουν τα ακόλουθα: · Για το τεκμήριο 7 Α υπήρξε μείωση από 65 άτομα σε 49 λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα και επίσης είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ. · Για το τεκμήριο 7 Β1 υπήρξε μείωση από 75 σε 50 άτομα λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και ορισμένοι από τους γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Β2 υπήρξε μείωση από 50 άτομα σε 20 λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και ορισμένοι από τους γονείς φοβόντουσαν για την υγεία των παιδιών τους. · Για το τεκμήριο 7 Γ έγινε ακύρωση ενός γκρουπ 46 ατόμων λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και οι γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Δ υπήρξε ακύρωση γκρουπ 600 παιδιών λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και οι γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Ε υπήρξε ακύρωση γκρουπ 32 ατόμων λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ. · Για το τεκμήριο 7 ΣΤ υπήρξε ακύρωση γκρουπ 60 ατόμων λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ. · Για το τεκμήριο 7 Ζ υπήρξε μείωση από 200 άτομα σε 115 λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και ορισμένοι από τους γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Η υπήρξε μείωση από 180 άτομα σε 120 λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και ορισμένοι από τους γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Θ υπήρξε ακύρωση γκρουπ 56 ατόμων λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και οι γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. · Για το τεκμήριο 7 Ι υπήρξε ακύρωση γκρουπ 56 ατόμων λόγω του ότι διαδόθηκε ότι τα νερά του υδροπάρκου ήταν μολυσμένα. Το είχαν ακούσει και στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ και οι γονείς δεν ήθελαν να στείλουν τα παιδιά τους. Μαρτυρία ΜΕ4 · Ο ΜΕ4 είναι λογιστής-ελεγκτής και από το 1997 μέχρι σήμερα ελέγχει τα λογιστικά βιβλία της εταιρείας των εναγόντων και υποβάλλει ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας στο Φόρο Εισοδήματος και τις δηλώσεις στο ΦΠΑ. · Κατέθεσε ως τεκμήριο 13 αντίγραφα των δηλώσεων που έγιναν στο ΦΠΑ για την εταιρεία των εναγόντων για την περίοδο από 1.12.05 μέχρι 2009 που δείχνουν τα ποσά των εισπράξεων των εναγόντων. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήρια 14 Α, Β και Γ ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας για τα έτη 2005, 2006 και
  10. Επίσης κατέθεσε το τεκμήριο 15 που αποτελεί κατάσταση ακαθάριστου εισοδήματος, αριθμού αφίξεων πελατών, πληρωθέν ΦΠΑ και τιμή εισόδου κατά έτος. Ακόμη κατέθεσε ως τεκμήριο 16 κατάσταση για τα έτη 2005, 2006 και 2007 αναφορικά με τα έσοδα και κόστος εισιτηρίων εισόδου, τα έσοδα και κόστος εστιατορίων και τα έσοδα και κόστος καταστήματος. Η κατάσταση αυτή περιέχει και το μεικτό κέρδος. Ως τεκμήριο 17 κατέθεσε κατάσταση για τα έτη 2005 έως 2008 που δείχνει τους αριθμούς εισιτηρίων που πωλήθηκαν, την αύξηση και την μείωση και την απώλεια εσόδων. Ως τεκμήριο 18 κατέθεσε κατάσταση για τα έτη 2005 έως 2008 που δείχνει το σύνολο των πωλήσεων που έγιναν και δηλώθηκαν στο ΦΠΑ και τα ποσά που χρεώθηκαν και πληρώθηκαν και τις αυξομειώσεις σε εκατοστιαίες μονάδες. Ως τεκμήριο 19 κατέθεσε κατάσταση που δείχνει το μεικτό και καθαρό κέρδος ανά πελάτη για τα έτη 2005 έως
  11. · Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα και το μεικτό και καθαρό κέρδος από πελάτη από την μείωση των εισιτηρίων η εταιρεία: · Για το έτος 2007 είχε απώλεια εσόδων €184,561 και απώλεια κέρδους €43,
  12. · Για το έτος 2008 είχε απώλεια εσόδων €221,648 και απώλεια κέρδους €48,
  13. · Για το 2009 η απώλεια κέρδους θα είναι κατά πελάτη η ίδια και η απώλεια εσόδων από την μείωση είναι €883,726 ενώ η απώλεια κέρδους €193,
  14. Μαρτυρία ΜΕ5 · Η οικογενειακή του εταιρεία G.L.F. Melas Enterprises Ltd είναι η μέτοχος του 50% των μετοχών στην εταιρεία των εναγόντων. · Ο ΜΕ5 αφού αναφέρθηκε στο υδροπάρκο και στη συνέχεια στο τρόπο συντήρησης και καθαρισμού του αναφέρθηκε στις δυο δειγματοληψίες που έγιναν από τη λειτουργό των Υγειονομικών υπηρεσιών και είπε ότι η λειτουργός επέμενε για το ωράριο με τη δικαιολογία ότι δεν είχαν τρόπο να στέλλονται τα δείγματα στο Χημείο όταν λαμβάνονται μετά τις 10:00 το πρωί. Ο ΜΕ5 είχε παρακαλέσει τη λειτουργό να έρχεται για ελέγχους μετά τις 10:00 το πρωί και αυτή δεν το δεχόταν. Όταν έγινε η δεύτερη δειγματοληψία από τη λειτουργό συναντήθηκαν στο γραφείο του ΜΕ5 στις 26.6.07 στο υδροπάρκο στην παρουσία του ΜΕ1 και του ανέφερε ότι οι υγειονομικές αρχές είχαν πρόθεση να δημοσιεύσουν στα ΜΜΕ τα ευρήματα τους ότι εντόπισαν δυο φορές μικρόβια στην κολυμβητική δεξαμενή ATLANTIS για προστασία του κοινού. Ο ΜΕ5 προσπάθησε να την πείσει για το λάθος και την αδικία που έκαμνε και τότε του έδωσε το τηλέφωνο του προϊσταμένου της κου Παντελή με τον οποίο ο ΜΕ5 συνομίλησε και τον κάλεσε να μην δημοσιεύσει τα ευρήματα του δείγματος γιατί λήφθηκαν σε ακατάλληλο χρόνο. Παρόλα αυτά το δημοσιοποίησαν και μάλιστα με ανακοίνωση στα ΜΜΕ και στο διαδίκτυο. Ως αποτέλεσμα του ανωτέρου δημοσιεύματος οι ενάγοντες υπέστησαν ζημιές και ενώ η επιχείρηση του υδροπάρκου είχε μια σταθερή ανοδική πορεία σε αριθμούς αφίξεων μετά το επίδικο δημοσίευμα, παρά το γεγονός ότι οι αριθμοί αφίξεων τουριστών στην Κύπρο αυξάνοντο οι αφίξεις στο υδροπάρκο εμειώνοντο. Αντεξεταζόμενος ο ΜΕ5 Ø To επίδικο δημοσίευμα των Υγειονομικών Αρχών ημερ. 29/6/07 το οποίο χαρακτηρίζει ατυχέστατο δεν το διαψεύδει. Κρίνει όμως ότι ήταν απαράδεκτο να ληφθούν δείγματα για αναλύσεις κατά την ώρα της συντήρησης. Ø Πολλές φορές έγινε Υγειονομικός έλεγχος μετά τις 10.0 π.μ. δηλαδή μετά τη λειτουργία του υδροπάρκου και πρέπει να υπάρχουν στοιχεία. Ø Στην υποβολή ότι και στο παρελθόν λήφθηκαν δείγματα για μικροβιολογικό έλεγχο μεταξύ 7.30 π.μ. και 8.00 δηλαδή πριν τις 10.00 π.μ. και ποτέ οι Ενάγοντες διαμαρτυρήθηκαν Ο ΜΕ5 απάντησε ότι δεν το είχε υπόψη του και ότι αποκλείεται να έγινε αυτό την ώρα που συντηρούνται οι δεμαμενές. Ø Διαφώνησε με την υποβολή ότι στις 20/8/07 η κα Κώστα έκανε δειγματοληπτικό έλεγχο της Atlantis πάλι την ίδια ώρα, δηλαδή 7.30 π.μ. και οι ενάγοντες δεν διαμαρτυρήθηκαν. Ø Προτού δημοσιευθεί η επίδικη ανακοίνωση ο ΜΕ5 μίλησε με την κα Κώστα και στο τηλέφωνο με τον κ. Παντελή. Μαρτυρία ΜΥ1 · Η ΜΥ1 είναι Υγειονολόγος-Τεχνολόγος και κατέχει τη θέση Υγειονομικού Επιθεωρητή στις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας του Υπ. Υγείας. · Στα πλαίσια των καθηκόντων της προβαίνει, μεταξύ άλλων, σε δειγματοληψίες νερού σε δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς διενέργειας μικροβιολογικού ελέγχου μέσω αναλύσεων που διενεργούνται από το Γενικό Χημείο του Κράτους. · Στις 19.6.07 και ώρα 7:30π.μ. επισκέφθηκε το υδροπάρκο των εναγόντων για τη διενέργεια δειγματοληψίας νερού για μικροβιολογικό έλεγχο. Αφού διενήργησε δειγματοληψία νερού από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS αποχώρησε. Το δείγμα που έλαβε στάληκε με φορητό ψυγείο εφοδιασμένο με παγοκύστες συνοδεία Υγειονομικού εργάτη των Υγειονομικών Υπηρεσιών Αμμοχώστου στο Γενικό Χημείο του Κράτους για μικροβιολογική ανάλυση. · Στις 22.6.07 οι Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου έλαβαν από το Γενικό Χημείο του κράτους τηλεφωνικώς τα αποτελέσματα της μικροβιολογικής ανάλυσης και επειδή αυτά ήταν εκτός αποδεκτών από τη σχετική νομοθεσία ορίων η ΜΥ1 πραγματοποίησε επιτόπου επίσκεψη στο υδροπάρκο των εναγόντων και ενημέρωσε τους ΜΕ1 και ΜΕ2 για τα αποτελέσματα των αναλύσεων. Κατά την επίσκεψη αυτή η ΜΥ1 έδωσε οδηγίες στους υπεύθυνους του υδροπάρκου για να διορθώσουν το πρόβλημα. Εισηγήθηκε την υπερχλωρίωση των κολυμβητικών δεξαμενών κατά τη διάρκεια της νύχτας έτσι ώστε το πρωί να μην παρουσιάζεται οποιοδήποτε ανάλογο πρόβλημα. · Στις 25.6.07 ο διευθυντής του υδροπάρκου απέστειλε στις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου αποτελέσματα αναλύσεων από το ιδιωτικό εργαστήριο του ΜΥ2 και για τις 10 κολυμβητικές δεξαμενές που λειτουργούν στο υδροπάρκο συμπεριλαμβανομένης και της DROP TO ATLANTIS σύμφωνα με τα οποία όλα τα δείγματα ήταν κατάλληλα. · Στις 26.6.07 η ΜΥ1 επισκέφθηκε και πάλι η ώρα 7:30π.μ. το υδροπάρκο των εναγόντων και στην παρουσία αρμοδίου τεχνικού του υδροπάρκου διενήργησε επαναληπτική δειγματοληψία από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS. Το δείγμα στάληκε με φορητό ψυγείο εφοδιασμένο με παγοκύστες συνοδεία Υγειονομικου εργάτη στο Γενικό Χημείο του Κράτους για μικροβιολογική ανάλυση. Το αποτέλεσμα του δείγματος ήταν και πάλι ακατάλληλο και για το λόγο αυτό οι Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας εξέδωσαν στις 29.6.07 και δημοσίευσαν στην ιστοσελίδα τους στο διαδίκτυο και απέστειλαν προς τα ΜΜΕ την ανακοίνωση ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  15. · Οι δυο δειγματοληψίες στις 19 και 26.6.07 διενεργήθηκαν ορθά και νόμιμα και αφού τηρήθηκαν όλα τα δέοντα προληπτικά μέτρα υγιεινής. Συγκεκριμένα: · Πριν τη διενέργεια των δειγματοληψιών η ΜΥ1 απολύμανε τα χέρια της με αλκοόλ. · Τα δείγματα τα έλαβε εντός ειδικών αποστειρωμένων πλαστικών μπουκαλιών τα όποια ήταν σφραγισμένα και τα αποσφράγισε αμέσως πριν τη δειγματοληψία. · Τα δείγματα τα έλαβε με κατάδυση των μπουκαλιών σε βάθος 20 εκ. κάτω από την επιφάνεια του νερού. Συνέλλεξε τα δείγματα με σταθερή κίνηση των μπουκαλιών προς τα εμπρός χωρίς δηλ., το στόμιο των μπουκαλιών να έχει οποιαδήποτε επαφή με το χέρι της. · Αμέσως μετά τις δειγματοληψίες και σε χρόνο λιγότερο των 5 λεπτών μετέφερε τα δείγματα στο αυτοκίνητο της και τα τοποθέτησε αμέσως σε καθαρό φορητό ψυγείο με παγοκύστες το οποίο έχει πάντα μαζί της για να τοποθετεί τα δείγματα που συλλέγει. · Κατά τη διάρκεια των δειγματοληψιών δεν παρατήρησε στην κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS οποιαδήποτε ακαθαρσία, στερεό σώμα, ζωύφιο, περιττώματα πουλιών ή ζώων. · Αναφορικά με τις δυο επισκέψεις της ΜΥ1 στις 19 και 26.6.07 κανένας υπεύθυνος ή υπάλληλος του υδροπάρκου δεν διαμαρτυρήθηκε για τον τρόπο διενέργειας των δειγματοληψιών, ούτε της ζητήθηκε να ληφθεί διπλό δείγμα ώστε να εξετασθεί και από ιδιωτικό εργαστήριο της επιλογής των εναγόντων. · Και στο παρελθόν είχαν πραγματοποιηθεί επισκέψεις στο υδροπάρκο των εναγόντων περίπου την ίδια ώρα όπως και στις 19 και 26 Ιουνίου 2007 και κανένας από τους υπευθύνους και υπαλλήλους του υδροπάρκου δεν διαμαρτυρήθηκε ή ζήτησε την αλλαγή στην ώρα της δειγματοληψίας. · Στις 20.8.07 η ΜΥ1 επισκέφθηκε εκ νέου το υδροπάρκο των εναγόντων κατά η ώρα 7:30π.μ. για τη διενέργεια δειγματοληψίας για σκοπούς μικροβιολογικού ελέγχου και κανένας δεν διαμαρτυρήθηκε. Η δειγματοληψία έγινε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως και στις 19 και 26 Ιουνίου
  16. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων του δείγματος αυτού ήταν εντός των αποδεκτών από τη σχετική νομοθεσία ορίων. · Aντεξεταζόμενη επέμενε ότι είχε πάει για δειγματοληψία στην προκειμένη περίπτωση η ώρα 7.30 π.μ. και ότι οι δειγματοληψίες έπρεπε να αρχίσουν αυτή την ώρα για να μπορέσει να επιστρέψει στο γραφείο της η ώρα 8.30 π.μ. Εξήγησε ότι ήταν πολιτική της υπηρεσίας της να ακολουθούνται αυτές οι ώρες για την διενέργεια των δειγματοληψιών. Την ίδια πολιτική έκαμνε και η προκάτοχος της κα Κάρνου εφόσον όλοι την ίδια ώρα έπρεπε να παραδώσουν τα δείγματα συμφώνως των σχετικών οδηγιών. Διευκρίνισε ακόμα ότι τα δείγματα παραδίδονται στον Υγειονομικό εργάτη Χριστόδουλο Κάρνο ο οποίος στις δύο επίδικες περιπτώσεις τα μετέφερε με υπηρεσιακό όχημα σε παγωνιέρα με παγοκύστες κατ΄ευθείαν στο Κρατικό Χημείο. · Διευκρίνισε τα όσα ανέφερε σε σχέση με τη διαδικασία και τη τεχνική που εφαρμόζει στις δειγματοληψίες και τα όσα κατέθεσε στην παράγραφο 11 (γ) της γραπτής της δήλωσης. · Διευκρίνισε επίσης ότι η υπηρεσία της παραχωρεί αποστειρωμένο μπουκάλι με στόμιο ασφαλείας ερμητικά σφραγισμένο και δεν ήταν η ίδια που στην προκειμένη περίπτωση είχε αποστειρώσει το συγκεκριμένο μπουκάλι που χρησιμοποίησε. · Οσον αφορά την εισήγηση που καταγράφεται στην παράγραφο 7 της γραπτής της δήλωσης διευκρίνισε ότι έπρεπε να ληφθούν από τους υπεύθυνους του υδροπάρκου διορθωτικά μέτρα και ένα από αυτά ήταν η τοποθέτηση περισσότερης ποσότητας χλωρίου στο νερό δεδομένου ότι δεν θα υπήρχαν λουόμενοι το πρωί. Μαρτυρία ΜΥ2 · Ο ΜΥ2 είναι διπλωματούχος Υγειονομικός Επιθεωρητής του Βασιλικού Ιδρύματος Υγείας του Λονδίνου. Από την 1.6.07 είναι ο Υπεύθυνος Υγειονομικός Επιθεωρητής του γραφείου της Υγειονομικής Υπηρεσίας Αμμοχώστου, Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας. · Πριν την έκδοση της ανακοίνωσης ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1 και συγκεκριμένα στις 25.6.07 η Υγειονομική Υπηρεσία Αμμοχώστου απέστειλε προειδοποιητική επιστολή στους ενάγοντες (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) σε σχέση με τα αποτελέσματα της μικροβιολογικής ανάλυσης του δείγματος που λήφθηκε στις 19.6.
  17. · Στις 27.6.07 ο Γενικός Διευθυντής του υδροπάρκου των εναγόντων απέστειλε στην Υγειονομική Υπηρεσία επιστολή ημερ.25.6.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3). · Με επιστολή ημερ. 29.6.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4) ο ΜΥ2 ενημέρωσε τους ενάγοντες ότι ενόψει των αποτελεσμάτων των δειμγατοληψιών στις 19.6.07 και 26.6.07 ήταν υπόχρεος να εισηγηθεί τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον τους και/ή την έκδοση σχετικής ανακοίνωσης. · Με επιστολή ημερ. 29.6.07 ο ΜΥ2 ενημέρωσε σχετικώς το Δήμαρχο Αγ. Νάπας και εισηγήθηκε τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον των εναγόντων. Περαιτέρω με επιστολή ημερ. 29.6.07 ενημέρωσε σχετικώς και τον προϊστάμενο Υγειονομικού Υπηρεσιών. Στις 29.6.07 είχε επίσης τηλεφωνική επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη του υδροπάρκου των εναγόντων ο οποίος τον παρακάλεσε να μην προβεί στη δημοσίευση σχετικής ανακοίνωσης και του οπίου ο ΜΥ2 απάντησε επαναλαμβάνοντας το περιεχόμενο της επιστολής ημερ. 29.6.07 προς τους ενάγοντες ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  18. · Με επιστολή ημερ. 10.7.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) Ο ΜΥ2 απάντησε στο Γενικό Διευθυντή του υδροπάρκου των εναγόντων και στην επιστολή του ημερ. 25.6.07 ότι είναι αδύνατο να διεξαχθεί δειγματοληψία μετά τις 10:00π.μ. επειδή μέχρι την ώρα αυτή τα δείγματα θα πρέπει να είναι ήδη στο Γενικό Χημείο του Κράτους στην Λευκωσία. Περαιτέρω εισηγήθηκε όπως σε μεταγενέστερη δειγματοληψία θα μπορούσε να ληφθεί διπλό δείγμα ώστε να σταλεί σε οποιοδήποτε ιδιωτικό εργαστήριο για σκοπούς σύγκρισης αποτελεσμάτων. Aντεξεταζόμενος ο ΜΥ2 · Μετά τον επίσημο έλεγχο που διενεργεί ο Υγειονομικός Επιθεωρητής σ΄ οποιαδήποτε επιχείρηση συμπληρώνει έντυπα όπως τα Τεκμήρια 28(Α), (Β) και (Γ). · Δεν έχει στοιχεία για το πόσες φορές έγινε έλεγχος στο υδροπάρκο των Εναγόντων στην Εναγόντων εντός του
  19. Μετά την αίτηση των Εναγόντων στην Υγειονομική Υπηρεσία Αμμόχωστου στις 4/6/07 για επιθεώρηση κολυμβητικής δεξαμενής και έκδοσης σχετικής βεβαίωσης έγινε η πρώτη δειγματοληψία γιατί όταν υποβάλλεται τέτοια αίτηση πρέπει να ακολουθήσει διενέργεια δειγματοληψίας για πρώτη φορά. · Μπορεί να γίνει και αυτεπάγγελτα έλεγχος για τήρηση του νόμου και για σκοπούς ασφάλειας του κοινού. · Στην υποβολή ότι τις περισσότερες φορές που έγιναν επισκέψεις στο υδροπάρκο των Εναγόντων ήταν μετά τις 10.00 και όχι 7.30 π.μ. απάντησε ότι δεν ήταν σε θέση εκείνη τη στιγμή να γνωρίζει τις ώρες. · Στην υποβολή ότι ο λόγος που δεν έγινε ποινική δίωξη εναντίον των Εναγόντων ήταν γιατί δεν είχαν διαπράξει οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα ο ΜΥ2 απάντησε ότι ο Δήμαρχος Αγ. Νάπας έκρινε να μη λάβει μέτρα. Διευκρίνισε ότι δεν είναι υπό τη δική του ευθύνη ο Δήμος Αγίας Νάπας. Μαρτυρία ΜΥ3 · Ο ΜΥ3 είναι Μικροβιολόγος και την 1.7.90 προσλήφθηκε στο Γενικό Χημείο του Κράτους ως Τεχνικός Χημείου. Από τις 17.6.02 κατέχει τη θέση Χημικού στο Γενικό Χημείο του κράτους και από τον Ιούνιο του 2008 είναι ο υπεύθυνος του Εργαστηρίου Μικροβιολογικού Ελέγχου Νερών και Φαρμάκων του Γενικού Χημείου του κράτους. · Στα πλαίσια των καθηκόντων του διενεργεί και/ή διενεργούνται υπό την επίβλεψη του, μεταξύ άλλων, μικροβιολογικές αναλύσεις νερού το οποίο λαμβάνεται από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες και δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς διενέργειας μικροβιολογικού ελέγχου. · Το Γενικό Χημείο του κράτους διενήργησε μικροβιολογική ανάλυση νερού σε δείγματα που λήφθηκαν από Υγειονομικό Επιθεωρητή των Υγειονομικών Υπηρεσιών Αμμοχώστου στις 19.6.07 και 20.6.07 από την κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων DROP TO ATLANTIS. Τα αποτελέσματα των δειγμάτων που λήφθηκαν ήσαν εκτός των αποδεκτού και τη σχετική νομοθεσία ορίων. · Τα δείγματα νερού τα οποία λαμβάνονται από δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς μικροβιολογικής ανάλυσης συλλέγονται εντός ειδικών αποστειρωμένων πλαστικών μπουκαλιών ως το ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  20. Οι δειγματολήπτες δεν χρειάζεται να αποστειρώσουν τα μπουκάλια πριν τη διενέργεια δειγματοληψιών εφόσον αυτά είναι ήδη αποστειρωμένα και σφραγισμένα. · Η απολύμανση των χεριών του δειγματολήπτη με αλκοόλ πριν τη διενέργεια της δειγματοληψίας και τη συλλογή του νερού από δημόσια κολυμβητική δεξαμενή με κατάδυση του μπουκαλιού στο νερό με σταθερή κίνηση αυτού προς τα εμπρός, χωρίς, δηλ. το νερό που εισέρχεται εντός του μπουκαλιού να έχει οποιαδήποτε επαφή με το χέρι του δειγματολήπτη εξαλείφουν την πιθανότητα επιμόλυνσης τους δείγματος. Η αλκοόλη έχει την ιδιότητα να καταστρέφει αμέσως τα βακτήρια. · Η μεταφορά των δειγμάτων από το χώρο της δειγματοληψίας στο Γενικό Χημείο του Κράτους εντός φορητού ψυγείου εφοδιασμένου με παγοκύστες αποτελεί τον ενδεδειγμένο τρόπο μεταφοράς ο οποίος αποσκοπεί στη διατήρηση του δείγματος στα επίπεδα που αυτό βρισκόταν κατά τη συλλογή του και την αποφυγή του ενδεχομένου καταστροφής του δείγματος. Δεδομένου ότι τα κολοβακτηριοειδή, τα εντερικά κολοβακτηρίδια και ο σταφυλόκοκκος που ανευρέθηκαν στα δείγματα νερού που λήφθηκαν στις 19 και 26 Ιουνίου 2007 από τη δεξαμενή DROP TO ATLANTIS δεν πολλαπλασιάζονται στο νερό τυχόν κακή διατήρηση του δείγματος όχι μόνο δεν θα είχε ενθαρρύνει τον πολλαπλασιασμό των εν λόγω μικροοργανισμών αλλά αντίθετα θα οδηγούσε στην καταστροφή τους. Εν πάση περιπτώσει τα δείγματα αυτά έφτασαν στο Γενικό Χημείο του Κράτους κατάλληλα και στις σωστές θερμοκρασίες διατηρημένα. · Είναι επιβεβλημένο μια δημόσια κολυμβητική δεξαμενή να έχει σε λειτουργία όλο το 24ωρο μηχανισμούς απολύμανσης και καθαρισμού. Η πρακτική να διακόπτεται η απολύμανση και ο καθαρισμός της κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν είναι ορθή. · Οι επίδικες δειγματοληψίες διενεργήθηκαν κατά ή περί τις 7:30π.μ. στην απουσία λουομένων και ως εκ τούτου με το μικρότερο δυνατό φορτίο για την κολυμβητική δεξαμενή. Αν η χλωρίωση της εν λόγω δεξαμενής ήταν συνεχής και στα επίπεδα που προνοεί η νομοθεσία τα αποτελέσματα του ελέγχου στις 19 και 26 Ιουνίου 2007 θα έπρεπε να ήταν εντός αποδεκτών από τη νομοθεσία ορίων. Αντεξεταζόμενος ο ΜΥ3 ανέφερε, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα: ® Η πρακτική διακοπής απολύμανσης δεν είναι ορθή γιατί το νερό μένει στάσιμο με κίνδυνο να καταντήσει εστία μόλυνσης και δεν είναι σωστό μετά να έρχεται κάποιος να καθαρίσει. Η πρόληψη είναι καλύτερη παρά η θεραπεία. ® Ο αέρας δεν είναι πηγή μόλυνσης ενώ η μόλυνση μέσω αέρα δεν θα είναι εκτεταμένη π.χ. αν υπήρχε ένα φύλλο ακάθαρτο θα ήταν εμφανές κατά τη δειγματοληψία. Επίσης η περιοχή πρέπει να είναι πολύ ακάθαρτη για να μεταφερθούν περιττώματα πουλιών κτλ. Το νερό πρέπει να χλωριώνεται συνεχώς ούτως ώστε ό,τι πέσει στην πισίνα να το καθαρίσει. Αν καθαριστούν όλα αυτά όπως περιττώματα και φύλλα και άλλες ακαθαρσίες και ζωύφια αλλά αν η πισίνα δεν χλωριωθεί παραμένει ένα μέρος της μόλυνσης. ® Η διαδικασία στο Κρατικό Χημείο για έλεγχο δειγμάτων έχει ως εξής: Όταν έλθουν τα δείγματα από Υγιεινολόγο μαζί με έντυπο με τα στοιχεία δειγματοληψίας του δείγματος το δείγμα παραδίδεται στο εργαστήριο. Το δείγμα παραλαμβάνεται από μέλος του εργαστηρίου. Το δείγμα έρχεται σε παγωνιέρες με παγοκύστες για σκοπούς διατήρησης του σε κατάλληλη θερμοκρασία. Αν η κατάθεση του δείγματος δεν είναι κατάλληλο αυτό δεν παραλαμβάνεται. Στη συνέχεια, ανάλογα με το δείγμα, αποφασίζεται τι αναλύσεις θα γίνουν και προχωρούν στην ανάλυση. Τηρούνται δε όλες οι ασφαλιστικές δικλείδες ούτως ώστε το αποτέλεσμα να είναι ορθό και αξιόπιστο. ® Ο τρόπος δειγματοληψίας καταγράφεται στη νομοθεσία. Εμπίπτει μέσα στα καθήκοντα των λειτουργών των Υγειονομικών Υπηρεσιών και στην ευθύνη εκπαίδευσης τους από τις αρμόδιες Υπηρεσίες ο τρόπος λήψης δείγματος. ® Με τον τρόπο που γίνει η δειγματοληψία με βάση το Νόμο αποφεύγεται η επαφή νερού με το χέρι του Υγειονομικού Λειτουργού. Όταν του τέθηκε η θέση για πιθανότητα σκόπιμης επιμόλυνσης του δείγματος o MY3 τόνισε ότι ουδέποτε του δόθηκε η ευκαιρία να αμφισβητήσει την εντιμότητα των συναδέλφων του. Επεσήμανε ακόμη ότι το προσωπικό του Χημείου είναι πολύ καλά εκπαιδευμένο ενώ το εργαστήριο μικροβιολογικού ελέγχου και φαρμάκων, στο οποίο εργάζονται 6 άτομα μικροβιολόγοι και βιολόγοι (επί μόνιμης βάσης) και επιπλέον κατά περιόδους υπάρχει έκτακτο προσωπικό, είναι διαπιστευμένο με το πρότυπο ISO
  21. Αν υπήρχε πρόβλημα στις διαδικασίες των αναλύσεων είτε εξαιτίας του αναλυτή είτε λόγω λανθασμένης διαδικασίας αυτό θα φαινόταν και σ΄ άλλες αναλύσεις. Η δουλειά στο Κρατικό Χημείο έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο που τέτοια πράγματα δεν συμβαίνουν. Μαρτυρία ΜΥ4 · Η ΜΥ4 εργάζεται στις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου στο Παραλίμνι από το
  22. Έχει πτυχίο στη Δημόσια και Περιβαλλοντική Υγεία. · Έχει επισκεφθεί το υδροπάρκο των εναγόντων και ήταν Υγειονομικός Επιθεωρητής από της έναρξης του υδροπάρκου. Διενεργούσε ελέγχους τόσο στα υποστατικά τροφίμων όσο και στις πισίνες. Οι ώρες επίσκεψης της για ελέγχους στις πισίνες ήταν πάντοτε πρωί 7:00 π.μ. με 8:30 π.μ. για να ληφθούν δείγματα και εν συνεχεία η ώρα 9:00π.μ. αυτά έπρεπε να φύγουν από το γραφείο. · Οι ενάγοντες δεν διαμαρτυρήθηκαν για τις ώρες επίσκεψης της σε σχέση με τη διενέργεια δειγματοληψιών στις πισίνες. Αντεξεταζόμενη η ΜΥ4 ανέφερε o Ολο το διάστημα που ήταν Υγειονομικός Επιθεωρητής στο Παραλίμνι πάντα πήγαινε πρωί για σκοπούς διενέργειας δειγματοληψιών νερού από πισίνες και θάλασσες. Συγκεκριμένα και από τον καιρό που έκαμνε την άσκηση της ως φοιτήτρια δηλαδή από το 1987 οι δειγματοληψίες ποσιμου θαλάσσιου και νερού από πισίνες γίνονταν το πρωί. o Αρνήθηκε την υποβολή ότι μόνο δύο φορές πήγε πρωί για σκοπούς διενέργειας δειγματοληψιών και πρόσθεσε ότι πάντα πήγαινε πρωί γιατί αυτή ήταν η διαδικασία που ακολουθείτο ούτως ώστε να σταλούν τα δείγματα στη Λευκωσία. Μετά το 2008 άρχισαν να πηγαίνουν πιο αργά. o Για τις δειγματοληψίες που διενεργούσε όταν επέστρεφε στο γραφείο συμπλήρωνε έντυπα τα οποία παρέδιδε στην Υπηρεσία και φυλάσσονταν σε αρχείο. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ/Η ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΚΟΙΝΟ ΕΔΑΦΟΣ Στην παρούσα υπόθεση αποτελούν κοινό έδαφος τα ακόλουθα γεγονότα: Ότι οι Υγειονομικές Υπηρεσίες του Κράτους διενήργησαν στις 19/6/07 και 26/6/07 δειγματοληψίες νερού από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANDIS που βρίσκεται στο υδροπάρκο των εναγόντων. Ότι τα δείγματα εξετάστηκαν από το Γενικό Χημείο του Κράτους. Ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα τα οποία καταγράφονται στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Τεκμήριο 1) διαπιστώθηκε ότι αυτά ήταν εκτός των αποδεκτών από τη σχετική νομοθεσία ορίων. Πρέπει εδώ να επισημάνουμε ότι η πλευρά της ενάγουσας ενώ δεν έχει αμφισβητήσει τα αποτελέσματα των αναλύσεων του Γενικού Χημείου του Κράτους (Τεκμήρια 30 και 31) στο στάδιο αντεξέτασης του Μ.Υ.3 για πρώτη φορά τέθηκε το θέμα του ενδεχόμενου δολιοφθοράς ή σκόπιμης επιμόλυνσης των επίδικων δειγμάτων με προφανή σκοπό να τεθεί εν αμφιβόλω η μεθοδολογία ανάλυσης των δειγμάτων από το Γενικό Χημείο του Κράτους που ακολουθήθηκε στην παρούσα υπόθεση. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιόν μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων των μαρτύρων και η ύπαρξη σ΄αυτές ουσιαστικών αντιφάσεων ή υπερβολών, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψη στην υπόθεση και η εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα.[1] Προτού προχωρήσω να αξιολογώ τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, θέλω να τονίσω ότι η αξιολόγησή μου δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή, υποβάλλοντάς την στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας, με βάση την προσέγγιση που η νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό.[2] Αξιολόγηση μαρτυρίας εναγόντων Θα ξεκινήσω αξιολογώντας πρώτα τη μαρτυρία που προσκόμισε η πλευρά των εναγόντων Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε εκτενώς αναφορικά με το υδροπάρκο των εναγόντων, το χρόνο λειτουργίας του, την υποδομή του και τον αριθμό παραθεριστών Κυπρίων και ξένων που δέχεται ετησίως. ΄Εδωσε διάφορα στοιχεία και λεπτομέρειες αναφορικά με τις διευκολύνσεις που παρέχονται στο χώρο του υδροπάρκου, αναφορικά με τις τιμές εισόδου για τους πελάτες και το προσωπικό που εργάζεται σ΄ αυτό. Επίσης αναφέρθηκε για τις ώρες λειτουργίας του και συγκεκριμένα για τις ώρες που το υδροπάρκο είναι ανοικτό σε πελάτες όπως επίσης και για τον τρόπο και τη διάρκεια απολύμανσης ή χλωρίωσης των κολυμβητικών δεξαμενών που υπάρχουν στο υδροπάρκο. Παρά το γεγονός ότι ο Μ.Ε.1 αντεξετάστηκε πάνω σε αυτά τα στοιχεία και λεπτομέρειες που έδωσε σε μια προσπάθειά του να περιγράψει το υδροπάρκο και τις υπηρεσίες που προσφέρει θεωρώ ότι δεν αμφισβητήθηκαν από την Υπεράσπιση πλείστα όσα κατέθεσε σε σχέση με τα πιο πάνω και θεωρώ ότι αυτές του οι αναφορές ήταν ειλικρινείς. Να σημειώσω ότι προσφέρθηκε μαρτυρία από τον Μ.Ε.1 σε αχρείαστα μεγάλη έκταση, προφανώς, σε μία προσπάθεια να δώσει στο Δικαστήριο την εικόνα για το υδροπάρκο των εναγόντων και τις υπηρεσίες που προσφέρει. Εκείνο που αποτέλεσε κύριο σημείο αναφοράς στην παρούσα υπόθεση είναι το γεγονός της διενέργειας συγκεκριμένων δειγματοληψιών στο υδροπάρκο των εναγόντων σε συγκεκριμένη κολυμβητική δεξαμενή από λειτουργό των υγειονομικών υπηρεσιών του κράτους και το κατά πόσο αυτές έχουν γίνει μέσα στα πλαίσια της κείμενης νομοθεσίας. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα όσα ανέφερε στη μαρτυρία του ο Μ.Ε.1 αναφορικά με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε από την αρμόδια υγειονομική λειτουργό όταν πήρε δείγματα νερού από κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων προκύπτουν όχι από δική του γνώση εφόσον όπως προέκυψε ο Μ.Ε.1 δεν ήταν παρών αλλά συνιστούν εξ ακοής μαρτυρία εφόσον την πληροφόρηση γι΄αυτό το ζήτημα ο Μ.Ε.1 την έλαβε από τον χημικό των εναγόντων Μ.Ε.
  23. Εν πάση δε περιπτώσει το ζήτημα κατά πόσο η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν ορθή ή λανθασμένη δεν είναι θέμα του Μ.Ε.1 για να κρίνει και έτσι πέραν του ότι ο ίδιος δεν ήταν παρών για να μπορεί να περιγράψει ακριβώς τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, δεν είναι και της αρμοδιότητάς του ή της ειδικότητάς του να εκφέρει γνώμη γι΄ αυτή. Επίσης κάποιες άλλες αναφορές που έκαμε στην κύρια του εξέταση αναφορικά με τον χρόνο που μεσολάβησε να μπει το νερό σε παγωνιέρα πιστεύω στηρίχθηκαν σε επίπεδο εικασιών και όπως προέκυψε κατά την αντεξέταση ο ισχυρισμός του ότι υπήρξε καθυστέρηση στη μεταφορά του δείγματος που λήφθηκε δεν ήταν αποτέλεσμα προσωπικής του γνώσης και ως εκ τούτου και η βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί είναι περιορισμένη. Ένα άλλο σημαντικό κεφάλαιο της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 ήταν οι ισχυρισμοί του ότι ένεκα της δημοσιοποίησης της επίδικης ανακοίνωσης (Τεκμήριο 1) υπήρξαν μειώσεις στις αφίξεις πελατών στο υδροπάρκο των εναγόντων και μάλιστα προσδιόρισε τον αριθμό των ατόμων που δεν προσήλθαν λόγω αυτού του γεγονότος με αποτέλεσμα οι ενάγοντες να υποστούν ζημιές. Για τους ισχυρισμούς αυτούς προέκυψε ότι στηρίχθηκε σε εσωτερικό σημείωμα (Τεκμήριο 8) υπαλλήλου των εναγόντων η οποία ήταν το άτομο που είχε απ΄ ευθείας επαφή με αναμενόμενους πελάτες και, επομένως, τα όσα ανέφερε ο Μ.Ε.1 σχετικά με το θέμα των ακυρώσεων των κρατήσεων δεν ήταν αποτέλεσμα δικής του προσωπικής γνώσης. Γι΄ αυτό περιορισμένη θα είναι και η βαρύτητα σ΄ αυτές τις αναφορές. Πέραν τούτου, ο ισχυρισμός του ότι τουλάχιστον 8.000 άτομα δεν προσήλθαν ως πελάτες στο υδροπάρκο των εναγόντων ένεκα της επίδικης ανακοίνωσης δεν υποστηρίζεται από συγκεκριμένα στοιχεία και μαρτυρία και ούτε, όπως διεφάνη από τη μαρτυρία της Μ.Ε.3, την οποία αξιολογούμε σε άλλο μέρος της Απόφασης, υπήρχε τέτοια μαρτυρία που να αποδεικνύει αυτό το συγκεκριμένο αριθμό που ο Μ.Ε.1 επικαλέστηκε. Σημειώνω, περαιτέρω, ότι κατά την αντεξέταση ο Μ.Ε.1 δέχθηκε ότι τα έτη 2008 και 2009 υπήρξε μείωση στον τουρισμό παγκόσμια και ότι δεν ήταν μόνο θέμα της ισχυριζόμενης δυσφήμησης. Αναφέρθηκε επίσης σε προβλέψεις για αυξήσεις στον αριθμό άφιξης πελατών στο υδροπάρκο και έδωσε και σχετικά ποσοστά τα οποία δεν φάνηκε να υποστηρίζει με σχετική μαρτυρία. Για παράδειγμα επικαλέστηκε αναμενόμενη αύξηση για το έτος 2007 της τάξεως του 4% χωρίς όμως να παρουσιάζει οποιαδήποτε σχετικά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτού του είδους την πρόβλεψη. Μάλιστα δε, όπως φάνηκε, η πρόβλεψη του 4% για αύξηση στις αναμενόμενες αφίξεις πελατών στο υδροπάρκο στηρίχθηκε γενικά στο γεγονός ότι το 2007 υπήρξε αύξηση στις αφίξεις τουριστών στην Κύπρο. Συγκεκριμένα ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι ενόψει αυτού του γεγονότος «φυσιολογικά» αναμένετο από τους ενάγοντες να έχουν αύξηση στις αφίξεις πελατών στο υδροπάρκο. Είναι φανερό πιστεύω ότι μια τέτοια προσέγγιση ανάγεται σε γενικόλογες πιθανολογήσεις και αυθαίρετες τοποθετήσεις περισσότερο υποκειμενικής φύσεως. Όσον αφορά βέβαια τα όσα κατέθεσε για τις τιμές που χρεώνονται οι πελάτες του υδροπάρκου αυτά δεν έχουν αμφισβητηθεί και, επομένως, γίνονται αποδεκτά. ΄Οσον αφορά τα όσα κατέθεσε σε σχέση με τους παράγοντες για ανάπτυξη μικροβίων στις κολυμβητικές δεξαμενές θεωρώ ότι είναι ζητήματα που πάλι δεν εμπίπτουν στη δική του αρμοδιότητα ή ειδικότητα εφόσον αποτελούν ζητήματα που εμπίπτουν στην ειδικότητα ενός μικροβιολόγου ή χημικού και έτσι δεν θεωρώ ότι ο ίδιος θα ήταν σε θέση να εκφράσει τη γνώμη του γι΄ αυτό το ζήτημα. Όμως τα όσα ανέφερε σε σχέση με τον καθαρισμό και τη χλωρίωση των κολυμβητικών δεξαμενών και τη γενική διαδικασία που ακολουθείται, ζητήματα για τα οποία έδωσε τη μαρτυρία του, θεωρώ ότι αποτελούν ζητήματα εντός της γνώσης του ως γενικού διευθυντή του υδροπάρκου και δεν έχουν εν πάση περιπτώσει αμφισβητηθεί κατά την αντεξέταση με αποτέλεσμα να καταλήγω ότι αναφέρθηκε με ειλικρίνεια στη γενική διαδικασία απολύμανσης και χλωρίωσης που ακολουθείται σχετικά. Σε ό,τι αφορά τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά τη διενέργεια των δύο δειγματοληψιών και τις προσπάθειες που οι ενάγοντες κατέβαλαν για σκοπούς μη δημοσιοποίησης των αποτελεσμάτων, αυτά όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκαν αλλά αποτέλεσαν κοινό έδαφος. Κατ΄ ακολουθίαν της πιο πάνω αξιολόγησης στα σημεία που η μαρτυρία του Μ.Ε.1 έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση δεν γίνεται αποδεκτή όπως επίσης και στα άλλα ζητήματα που, όπως προσπάθησα ανωτέρω να εξηγήσω, δεν ενέπιπταν στην αρμοδιότητά του. Aξιολογώντας τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 θα πρέπει εν πρώτοις να επισημανθεί ότι αυτός ο μάρτυρας με βάση το επάγγελμα και τα προσόντα του είναι εμπειρογνώμονας και επομένως η μαρτυρία του θα πρέπει να προσεγγισθεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Τονίζω ότι οι αναφορές του περί λανθασμένου τρόπου και ώρας δειγματοληψίας έγιναν παρά το γεγονός ότι ο ίδιος δεν ήταν παρών κατά τη διαδικασία λήψης του δείγματος και, επομένως, τα όσα ανέφερε σε σχέση με τον τρόπο που η Μ.Υ.1 έλαβε το δείγμα και το ότι από το χρόνο λήψης του δείγματος μέχρι τη μεταφορά του στην παγωνιέρα είχαν πολλαπλασιαστεί υφιστάμενα μικρόβια συνιστούν δικές του υποθέσεις και εικασίες για τις οποίες δεν μπορώ να αποδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα. Ενώ ο Μ.Ε.2 υποστήριξε ότι είναι λάθος να λαμβάνεται δείγμα νερού από κολυμβητική δεξαμενή σε ώρες που δεν χρησιμοποιείται από το κοινό πριν την επαναχλωρίωση των δεξαμενών που γίνεται δύο ώρες πριν τεθούν σε λειτουργία, λόγω της πιθανότητας ανάπτυξης βακτηριδίων από διάφορους παράγοντες που καθόρισε, δεν έδωσε πειστική εξήγηση γιατί να μη διατηρούνται τα επίπεδα χλωρίωσης σ΄ αυτά που προβλέπει η νομοθεσία μέχρι το πρωί της επομένης ημέρας ούτως ώστε να είναι καθαρή η κολυμβητική δεξαμενή. Επισημαίνω από τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 το γεγονός ότι δεν αμφισβητήθηκαν τα αποτελέσματα του Κρατικού Χημείου ή οι διαδικασίες που ακολουθούνται στις αναλύσεις που διενεργούνται από το Κρατικό Χημείο. Μάλιστα ο Μ.Ε.2 ξεκάθαρα δήλωσε, αντεξεταζόμενος, ότι αν ο ίδιος λάμβανε τα δείγματα τις ίδιες ώρες που είχαν ληφθεί από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες, θα είχε τα ίδια αποτελέσματα που εξασφαλίστηκαν από το Κρατικό Χημείο. Θεωρώ σημαντική αυτή την επισήμανση του Μ.Ε.2, η οποία ήταν ειλικρινής, και τη σχολιάζω, όπως θα διαφανεί σε άλλο σημείο της Απόφασης, στο στάδιο αξιολόγησης του Μ.Υ.
  24. Τέλος να αναφέρω ότι η μαρτυρία του ΜΕ2 αναφορικά με τα αποτελέσματα των αναλύσεων σε σχέση με δείγματα που λήφθηκαν απ΄ όλες τις κολυμβητικές δεξαμενές του υδροπάρκου σε τρεις συγκεκριμένες ημερομηνίες κατά το μήνα Ιούνιο του 2007 σύμφωνα με τα οποία δεν διαπιστώθηκε να υπάρχουν μικρόβια πέραν των επιτρεπομένων ορίων δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με την υπό εξέταση υπόθεση εφόσον αναφέρεται σε διαφορετικές ημερομηνίες άλλες από τις ημερομηνίες που έγιναν οι επίδικες δειγματοληψίες. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης στα αμφισβητούμενα γεγονότα δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.
  25. Aξιολογώντας τη μαρτυρία της ΜΕ3 διαπίστωσα ότι ήταν σαφής και θετική. Χωρίς οποιεσδήποτε αμφιταλαντεύσεις ή οποιαδήποτε δυσκολία η μάρτυρας αυτή μετέφερε με ξεκάθαρο τρόπο, με βάση τις σημειώσεις που κρατούσε στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του γραφείου της, τους λόγους που της δόθηκαν για διάφορες ακυρώσεις που έγιναν σε σχέση με προγραμματισμένες επισκέψεις group ατόμων στο υδροπάρκο. Στη μαρτυρία της έδωσε συγκεκριμένους αριθμούς σε σχέση με τη μείωση που υπήρχε σε κάθε περίπτωση αλλά και το λόγο ακύρωσης που της είχε αναφερθεί σε κάθε μια από αυτές τις περιπτώσεις. Κατά την αντεξέταση παρέμεινε σταθερή και συνεπής στη μαρτυρία της. Με ειλικρίνεια ανέφερε ότι ό,τι της λέχθηκε στις περιπτώσεις που κατέθεσε στο Δικαστήριο η ίδια το κατέγραψε, μέσα στα πλαίσια της εργασίας της και της υποχρέωσης της να δίνει αναφορά στους ανωτέρους της και το μετέφερε. Αντέκρουσε με πειστικότητα υποβολές της φύσης ότι αυτά που ανέφερε ήταν δικοί της ισχυρισμοί και ξεκαθάρισε ότι η ίδια δεν είχε κανένα λόγο να κάνει κάτι τέτοιο. Κατά την άποψη μου η μαρτυρία της δεν έχει κλονιστεί σε κανένα σημείο της αντεξέτασης. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία της ΜΕ3 στο σύνολο της ως απόλυτα ειλικρινή και αξιόπιστη. Προχωρώντας στην αξιολόγηση της ΜΕ4 λέγω από την αρχή ότι με σαφήνεια ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε και επεξήγησε τα τεκμήρια 13 -
  26. Τα τεκμήρια αυτά και το περιεχόμενο τους, πρέπει να επισημάνω, δεν έχουν κατ΄ ουσία αμφισβητηθεί κατά το στάδιο της αντεξέτασης απλώς η Υπεράσπιση με τις ερωτήσεις που υπέβαλε προσπάθησε να εξάξει τους λόγους που σε κάποιες περιπτώσεις για κάποια έτη υπήρχαν σχετικές μειώσεις στις αφίξεις. Κατά συνέπεια θεωρώ ότι τα αριθμητικά δεδομένα που παρέθεσε σε κάθε ένα από τα πιο πάνω τεκμήρια έχουν παραμείνει αναντίλεκτα και αδιαμφισβήτητα. Κατά την αντεξέταση όταν ο ΜΕ4 κλήθηκε να εξηγήσει τους λόγους μείωσης στις αφίξεις στο υδροπάρκο των εναγόντων ο ίδιος ξεκάθαρα απάντησε ότι δεν έχει αναλύσει τους λόγους και δέχθηκε ότι δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ή να απορρίψει ο ίδιος τους πιθανούς λόγους που οδήγησαν σε κάποια έτη σε μειώσεις. Η αναφορά του μάρτυρα αρχικά ότι υπήρχε εκείνο το γεγονός με τις αναλύσεις, όπως το έθεσε, προέκυψε ότι αποτελούσε πληροφόρηση που πήρε ο ίδιος από τη διεύθυνση του υδροπάρκου. Και ασφαλώς δεν αφορά δική του διαπίστωση. Ο ΜΕ4 ήταν ξεκάθαρος ότι ο δικός του ρόλος ήταν, απλώς, να μεταφράσει τα στοιχεία και τους αριθμούς που παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου μέσω των τεκμηρίων που κατέθεσε. Όταν συγκεκριμένα του τέθηκε ότι ένας πιθανός λόγος για την μείωση στις αυξήσεις των αφίξεων μπορεί να ήταν η αύξηση στην τιμή εισόδου ο μάρτυρας με ειλικρίνεια απάντησε ότι δεν ήταν εύκολο να επιβεβαιώσει ή να απορρίψει μια τέτοια πιθανότητα λόγω του ότι δεν είχε γίνει μελέτη αγοράς. Δεν απέκλεισε, ωστόσο, το ενδεχόμενο η αύξηση στην τιμή εισόδου να έχει συντείνει σε ένα τέτοιο γεγονός. Δέχθηκε, επίσης, ότι μια επιχείρηση ενώ είναι το επιθυμητό να πραγματοποιεί κέρδος, κάτι τέτοιο δεν πραγματοποιείται πάντοτε. Δέχθηκε, επίσης, τη θέση ότι η λειτουργία μιας επιχείρησης μπορεί να επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες. Κατ΄ ακολουθίαν όλων των πιο πάνω θεωρώ ότι τα αριθμητικά δεδομένα που ο ΜΕ4 παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου μέσω των Τεκμηρίων 13-19 είναι ακριβή και δεν έχω κανένα λόγο να τα αμφισβητήσω. Από την άλλη όμως, όπως προέκυψε από την αντεξέταση του μάρτυρα, ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να προβεί σε αναλύσεις αναφορικά με τα αίτια κάποιων μειώσεων σε συγκεκριμένα έτη στις αφίξεις στο υδροπάρκο των εναγόντων εφόσον δεν ήταν ζήτημα που ο ίδιος έτυχε να εξετάσει. Ως αποτέλεσμα η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. . Εξετάζοντας τώρα τη μαρτυρία του Μ.Ε.5 αναφέρω από την αρχή ότι ένα μεγάλο μέρος της κύριας του εξέτασης αναλώθηκε στην περιγραφή του υδροπάρκου των εναγόντων με πολλές λεπτομέρειες και στις διακρίσεις που έχει τύχει διεθνώς, ζητήματα που δεν αφορούν τα επίδικα θέματα της παρούσας υπόθεσης. Οι αναφορές του μάρτυρα σε σχέση με τις ώρες λειτουργίας του υδροπάρκου, τις ώρες που γίνεται συντήρηση και καθαρισμός και τις ώρες που σταματά η λειτουργία των κολυμβητικών δεξαμενών δεν έχουν αμφισβητηθεί και επομένως γίνονται αποδεκτές, με τη διευκρίνιση ότι ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει τις λεπτομέρειες και τον τρόπο χλωρίωσης των κολυμβητικών δεξαμενών εκτός από μια γενική εικόνα, κάτι που και ο ίδιος παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση. ΄Οσον αφορά τις πιθανές αιτίες μικροβίων στις κολυμβητικές δεξαμενές επαναλαμβάνω τα όσα ανέφερα όταν αξιολογούσα τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, δηλαδή ότι τέτοια ζητήματα δεν εμπίπτουν στον τομέα αρμοδιότητας του Μ.Ε.5 ως μη ειδικού με αποτέλεσμα να μη μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Εν πάση δε περιπτώσει ο ίδιος ο Μ.Ε.1 στην κύρια εξέτασή του αναγνωρίζοντας ότι αυτά τα θέματα είναι θέματα ειδικού χημικού έχει παραπέμψει στη μαρτυρία του Μ.Ε.
  27. Τα όσα ανέφερε συγκεκριμένα για την προσπάθεια που κατέβαλε εκ μέρους των εναγόντων για να μη δημοσιοποιηθεί η επίδικη ανακοίνωση κρίνω ότι ήταν ειλικρινής και αποδέχομαι ότι πράγματι έγινε τέτοια προσπάθεια. Εν πάση δε περιπτώσει τέτοια ήταν και η μαρτυρία που προσκόμισε η πλευρά της Υπεράσπισης μέσω του Μ.Υ.
  28. Κάποιες αναφορές που ο μάρτυρες έκαμε στην κύρια εξέτασή του ότι δηλαδή όπου πηγαίνει τον ρωτούν φίλοι και γνωστοί αν λύθηκε το πρόβλημα με τα μικρόβια στο υδροπάρκο και ότι όταν πηγαίνει σε διεθνή συνέδρια και τουριστικούς πράκτορες η είδηση παρουσιάζεται μπροστά του ως εφιάλτης θεωρώ ότι είναι υπερβολικές και εξωπραγματικές. Εν πάση δε περιπτώσει αυτές οι αναφορές δεν έχουν υποστηριχθεί με οποιαδήποτε συγκεκριμένα στοιχεία αλλά παρέμειναν ως γενικόλογες και αόριστες αναφορές. ΄Οσον αφορά τον ισχυρισμό του ότι οι ζημιές που υπέστησαν και θα υποστούν οι ενάγοντες είναι τεράστιες, ίσως εκατομμυρίων ευρώ, και αυτές κρίνονται υπερβολικές και εξωπραγματικές και επαναλαμβάνω ότι και γι΄ αυτό τον ισχυρισμό ο συγκεκριμένος μάρτυρας δεν παρουσίασε συγκεκριμένα στοιχεία για να τον υποστηρίξει παρά μόνο κατά το στάδιο της αντεξέτασης παρέπεμψε σε βεβαίωση του Κ.Ο.Τ. (Τεκμήριο 21) προς απόδειξη της θέσης ότι οι αριθμοί τουριστών αυξάνονταν. Αξιολόγηση μαρτυρίας εναγομένων Αξιολογώντας εν πρώτοις τη μαρτυρία της Μ.Υ.1 διαπιστώνω ότι η μάρτυρας αυτή κατέθεσε με σαφήνεια το είδος των καθηκόντων που έχει ως υγειονομικός επιθεωρητής στις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου τα οποία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, και δειγματοληψίες νερού από δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς διενέργειας μικροβιολογικού ελέγχου. Όσον αφορά την προκειμένη περίπτωση η Μ.Υ.1 περιέγραψε λεπτομερώς τη διαδικασία που ακολούθησε όταν επισκέφτηκε το υδροπάρκο των εναγόντων για σκοπούς διενέργειας δειγματοληψίας νερού από κολυμβητικές δεξαμενές και ό,τι επακολούθησε στη συνέχεια. Ήταν απόλυτα θετική, συγκεκριμένη και σαφής στα όσα σχετικά κατέθεσε. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης η μάρτυρας ερωτήθηκε επισταμένως σχετικά με τη διαδικασία που ακολούθησε για τη διενέργεια δειγματοληψίας από κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων και παρέμεινε σταθερή και συνεπής στα όσα είχε ήδη αναφέρει κατά το στάδιο της κύριας εξέτασης της. Το ίδιο σταθερή και συνεπής ήταν σε σχέση με την εκδοχή της αναφορικά με την ώρα που πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη της στο υδροπάρκο των εναγόντων για σκοπούς δειγματοληψίας και μάλιστα εξήγησε το λόγο που τέτοιες δειγματοληψίες διενεργούνταν η ώρα 7.30 π.μ. ούτως ώστε το δείγμα που θα λαμβάνετο να μπορούσε να αποσταλεί έγκαιρα στο Γενικό Χημείο του Κράτους για τις σχετικές αναλύσεις. Η Μ.Υ.1 ήταν κατηγορηματική ότι το θέμα της ώρας διενέργειας δειγματοληψιών από κολυμβητικές δεξαμενές ενέπιπτε στην πολιτική της Υπηρεσίας της και ότι όλοι οι αρμόδιοι λειτουργοί το ίδιο πράγμα έκαμναν για τους λόγους που εξήγησε. Πλήρως επεξηγηματική ήταν και σε σχέση με την τεχνική που πρέπει να εφαρμόζει και που εφάρμοσε στην προκειμένη περίπτωση όταν διενήργησε δειγματοληψία σε κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων. Στη μάρτυρα υποβλήθηκαν, επίσης, σειρά ερωτήσεων σε σχέση με τις πιθανές αιτίες πρόκλησης μικροβίων σε κολυμβητικές δεξαμενές και παρά το γεγονός ότι έδωσε τις δικές της απαντήσεις διευκρίνισε ότι ένα τέτοιο θέμα ενέπιπτε περισσότερο στην αρμοδιότητα των μικροβιολόγων παρά στη δική της αρμοδιότητα. Έχοντας εξετάσει τη μαρτυρία της Μ.Υ.1 στο σύνολο της θεωρώ ότι ήταν ειλικρινής και αντικειμενική και επομένως την αποδέχομαι καθ΄ ολοκληρία. Προχωρώντας στη μαρτυρία του Μ.Υ.2 διαπίστωσα ότι ο μάρτυρας αυτός έχει με σαφήνεια αναφερθεί στη διαδικασία που προηγήθηκε της έκδοσης της επίμαχης ανακοίνωση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1) και αναφέρθηκε σε σχετική αλληλογραφία που είναι τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου. Ήταν απόλυτα κατατοπιστικός σε ό,τι είχε μεσολαβήσει και σε ό,τι είχε διαμειφθεί μεταξύ του και του ιδιοκτήτη του υδροπάρκου των εναγόντων προτού γίνει δημοσίευση της επίμαχης ανακοίνωσης που αναφέρθηκε ανωτέρω. Κατά την αντεξέταση δεν έχει κατ΄ ουσίαν αμφισβητηθεί η μαρτυρία του παρά μόνο υποβλήθηκαν διάφορες ερωτήσεις σχετικές με τις διαδικασίες που ακολουθούνται για σκοπούς ελέγχου των κολυμβητικών δεξαμενών, η συχνότητα ελέγχου αυτών και η τήρηση σχετικών εντύπων αναφορικά με τις ώρες επίσκεψης για σκοπούς δειγματοληψίας. Ο Μ.Υ.2 απάντησε όλες τις σχετικές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν με σαφήνεια και έδωσε όλες τις σχετικές διευκρινίσεις που του ζητήθηκαν. Το ίδιο επεξηγηματικός ήταν και σε σχέση με το ερώτημα γιατί στην προκειμένη περίπτωση δεν είχαν διωχθεί οι ενάγοντες μετά τη διενέργεια των δειγματοληψιών σε κολυμβητική δεξαμενή του υδροπάρκου τους και ο Μ.Υ.2 ξεκαθάρισε ότι κάτι τέτοιο εναπόκειτο στην αρμόδια αρχή και ότι, προφανώς, ο Δήμαρχος Αγίας Νάπας έκρινε σκόπιμο να μην λάβει μέτρα. Κατ΄ ακολουθίαν της πιο πάνω αξιολόγησης η μαρτυρία του Μ.Υ.2 κρίνεται ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στο σύνολό της. Προχωρώ στη συνέχεια να αξιολογήσω τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 ο οποίος είναι μικροβιολόγος και εργάζεται στο Γενικό Χημείο του Κράτους. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 πρέπει να πω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την εκπαίδευση που έτυχε, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[3], είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[4]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[5]. Ο Μ.Υ.3 στην κύρια του εξέταση αναφέρθηκε στη διαδικασία που ακολουθείται για τη λήψη δειγμάτων νερού από δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς μικροβιολογικής ανάλυσης. Εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια και με απόλυτη σαφήνεια τον τρόπο που ακολουθείται, την αναγκαιότητα απολύμανσης των χεριών του δειγματολήπτη με αλκοόλ πριν τη διενέργεια της δειγματοληψίας και τον τρόπο συλλογής του νερού με τη χρήση ειδικών αποστειρωμένων πλαστικών μπουκαλιών. Το ίδιο σαφής ήταν και για τη μετέπειτα διαδικασία που ακολουθείται, δηλαδή μετά τη δειγματοληψία κατά το στάδιο μεταφοράς των δειγμάτων από το χώρο της δειγματοληψίας στο Γενικό Χημείο του Κράτους. Ο μάρτυρας αυτός ήταν κατηγορηματικός στη θέση του ότι είναι επιβεβλημένο μια δημόσια κολυμβητική δεξαμενή να έχει σε λειτουργία όλο το εικοσιτετράωρο μηχανισμούς απολύμανσης και καθαρισμού κρίνοντας μη ορθή την πρακτική της διακοπής της απολύμανσης και του καθαρισμού μιας κολυμβητικής δεξαμενής κατά τη διάρκεια της νύχτας. Για το ζήτημα αυτό αντεξετάστηκε και έδωσε, κατά τη γνώμη μου, σαφείς και πειστικές εξηγήσεις. Το ίδιο σαφής και πειστικός ήταν και στις απαντήσεις που έδωσε σε σειρά ερωτήσεων που του υποβλήθηκαν για άλλες πιθανές αιτίες μόλυνσης μιας κολυμβητικής δεξαμενής επισημαίνοντας τη σημασία της ανάγκης χλωρίωσης του νερού συνεχώς. Ο Μ.Υ.3 ερωτήθηκε επίσης επισταμένα αναφορικά με τη διαδικασία που γίνεται στο Κρατικό Χημείο για έλεγχο των δειγμάτων. Έγινε, όπως έχω αντιληφθεί, μια προσπάθεια μέσω των διαφόρων ερωτήσεων που του υποβλήθηκαν να αμφισβητηθούν τα αποτελέσματα των δειγμάτων που παραδίδονται στο Χημείο για σκοπούς μικροβιολογικού ελέγχου. Έχω την εντύπωση ότι ο μάρτυρας αυτός ήταν απόλυτα αποστομωτικός σε σχέση με το επίπεδο του Κρατικού Χημείου και τις ασφαλιστικές δικλίδες που λαμβάνονται για σκοπούς αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων των αναλύσεων που γίνονται. Έδωσε δε πλήρεις λεπτομέρειες σχετικά με τις διαδικασίες που ακολουθούνται από την αρχή μέχρι το τέλος υπογραμμίζοντας το υψηλό επίπεδο και την εκπαίδευση του προσωπικού του Κρατικού Χημείου και το γεγονός ότι ουδέποτε του ιδίου του δόθηκε η ευκαιρία να αμφισβητήσει σε οποιαδήποτε περίπτωση την εντιμότητα των συναδέλφων του. Κατά συνέπεια θεωρώ ότι με τις απαντήσεις που ο Μ.Υ.3 έδωσε σε ερωτήσεις που του έγιναν κατά την αντεξέταση γύρω από το θέμα της πιθανότητας σκόπιμης επιμόλυνσης του δείγματος απέρριψε επιτυχώς την ύπαρξη τέτοιας πιθανότητας. Είναι αξιοσημείωτο και το αναφέρω εδώ ότι ενώ η πλευρά των εναγόντων δεν είχε στο στάδιο προσκόμισης της δικής της μαρτυρίας αμφισβητήσει την ορθότητα των αποτελεσμάτων του Γενικού Χημείου του Κράτους και/ή να θέσει θέμα πιθανότητας σκόπιμης επιμόλυνσης των επίδικων δειγμάτων που αναλύθηκαν στην προκειμένη περίπτωση, αυτό έγινε για πρώτη φορά στο στάδιο αντεξέτασης του Μ.Υ.
  29. Υπενθυμίζω εδώ ότι στη μαρτυρία του Μ.Ε.2 αναφέρθηκε ξεκάθαρα ότι και αν ο ίδιος διενεργούσε τις δειγματοληψίες κατά το ίδιο χρονικό στάδιο θα είχε τα ίδια αποτελέσματα που είχε το Κρατικό Χημείο και, περαιτέρω, όταν ρωτήθηκε για την αναφορά του σε ενδεχόμενο λανθασμένης μέτρησης ξεκαθάρισε ότι αναφερόταν στη δειγματοληψία και όχι στα αποτελέσματα του Κρατικού Χημείου. Αξιολογώντας λοιπόν τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 στο σύνολό της την κρίνω απόλυτα αξιόπιστη και τεκμηριωμένη και την αποδέχομαι καθ΄ ολοκληρία. Η Μ.Υ.4, η οποία είναι και αυτή υπάλληλος στις Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου, στη σύντομη μαρτυρία της ανέφερε με σαφήνεια ότι όσες φορές είχε επισκεφτεί το υδροπάρκο των εναγόντων για σκοπούς ελέγχου στις κολυμβητικές τους δεξαμενές οι ώρες επίσκεψης της ήταν πάντοτε πρωί 7.00 π.μ. - 8.30 π.μ. ούτως ώστε τα δείγματα που ελαμβάνονταν να αποστέλλονταν έγκαιρα στο Κρατικό Χημείο. Περαιτέρω, υπήρξε σαφής και στη θέση ότι εξ΄ όσων γνωρίζει οι ενάγοντες δεν είχαν διαμαρτυρηθεί για τις ώρες διενέργειας τέτοιων δειγματοληψιών. Αντεξεταζόμενη παρέμεινε σταθερή και συνεπής στη μαρτυρία της αναφορικά με τις ώρες επισκέψεων για σκοπούς διενέργειας δειγματοληψίας από κολυμβητικές δεξαμενές και μάλιστα εξήγησε ότι αυτή ήταν πάντοτε η διαδικασία που ακολουθείτο. Η μαρτυρία της Μ.Υ.4 ήταν απόλυτα πειστική και ειλικρινής και, επομένως, την αποδέχομαι στο σύνολό της. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προβαίνω στα ακόλουθα ευρήματα: ® Το υδροπάρκο των Εναγόντων λειτουργεί για το κοινό από η ώρα 10.00 π.μ. έως η ώρα 6.00 μ.μ. κατά τους θερινούς τουριστικούς μήνες, δηλαδή από τον Μάϊο μέχρι τέλος του Οκτωβρίου. ® Οι Ενάγοντες μέσω του προσωπικού τους καθαρίζουν όλους τους χώρους του υδροπάρκου, ανανεώνουν και αναπληρώνουν το νερό, στις κολυμβητικές δεξαμενές και τοποθετούν φάρμακα σ΄ αυτές μετά τη διακοπή της λειτουργίας του υδροπάρκου και μέχρι η ώρα 9.45 της επομένης. Κατά τις ώρες 6.00 μ.μ. μέχρι τις 9.00 π.μ. της επομένης δεν γίνεται χλωρίωση του νερού στις κολυμβητικές δεξαμενές. Οι κολυμβητικές δεξαμενές χλωριώνονται προτού αρχίσει τη λειτουργία τους η ώρα 10.00 π.μ. και μέχρι τις 6.00 μ.μ. ® Στις 19/6/07 και ώρα 7.30 π.μ. η Υγειονομικός Επιθεωρητής Μ.Υ.1 επισκέφτηκε το υδροπάρκο των εναγόντων για σκοπούς διενέργειας δειγματοληψίας νερού από κολυμβητικές δεξαμενές για μικροβιολογικό έλεγχο. Αφού διενήργησε δειγματοληψία νερού από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS αποχώρησε. Το δείγμα που έλαβε στάληκε με φορητό ψυγείο εφοδιασμένο με παγοκύστες συνοδεία υγειονομικού εργάτη των Υγειονομικών Υπηρεσιών Αμμοχώστου στο Γενικό Χημείο του Κράτους για μικροβιολογική ανάλυση. ® Στις 22.6.07 οι Υγειονομικές Υπηρεσίες Αμμοχώστου έλαβαν από το Γενικό Χημείο του κράτους τηλεφωνικώς τα αποτελέσματα της μικροβιολογικής ανάλυσης και επειδή αυτά ήταν εκτός αποδεκτών από τη σχετική νομοθεσία ορίων η ΜΥ1 πραγματοποίησε επιτόπου επίσκεψη στο υδροπάρκο των εναγόντων και ενημέρωσε τους ΜΕ1 και ΜΕ2 για τα αποτελέσματα των αναλύσεων. Κατά την επίσκεψη αυτή η ΜΥ1 έδωσε οδηγίες στους υπεύθυνους του υδροπάρκου για να διορθώσουν το πρόβλημα. Εισηγήθηκε την υπερχλωρίωση των κολυμβητικών δεξαμενών κατά τη διάρκεια της νύχτας έτσι ώστε το πρωί να μην παρουσιάζεται οποιοδήποτε ανάλογο πρόβλημα. ® Στις 26.6.07 η ΜΥ1 επισκέφθηκε και πάλι η ώρα 7:30π.μ. το υδροπάρκο των εναγόντων και στην παρουσία αρμοδίου τεχνικού του υδροπάρκου διενήργησε επαναληπτική δειγματοληψία από την κολυμβητική δεξαμενή DROP TO ATLANTIS. Το δείγμα στάληκε με φορητό ψυγείο εφοδιασμένο με παγοκύστες συνοδεία Υγειονομικου εργάτη στο Γενικό Χημείο του Κράτους για μικροβιολογική ανάλυση. Το αποτέλεσμα του δείγματος ήταν και πάλι ακατάλληλο και για το λόγο αυτό οι Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας εξέδωσαν στις 29.6.07 και δημοσίευσαν στην ιστοσελίδα τους στο διαδίκτυο και απέστειλαν προς τα ΜΜΕ την ανακοίνωση ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  30. ® Πριν τη διενέργεια των πιο πάνω δειγματοληψιών η ΜΥ1 απολύμανε τα χέρια της με αλκοόλ. ® Τα δείγματα τα έλαβε εντός ειδικών αποστειρωμένων πλαστικών μπουκαλιών τα όποια ήταν σφραγισμένα και τα αποσφράγισε αμέσως πριν τη δειγματοληψία (TΕΚΜΗΡΙΟ 22). ® Τα δείγματα τα έλαβε με κατάδυση των μπουκαλιών σε βάθος 20 εκ. κάτω από την επιφάνεια του νερού. Συνέλλεξε τα δείγματα με σταθερή κίνηση των μπουκαλιών προς τα εμπρός χωρίς δηλ., το στόμιο των μπουκαλιών να έχει οποιαδήποτε επαφή με το χέρι της. ® Αμέσως μετά τις δειγματοληψίες και σε χρόνο λιγότερο των 5 λεπτών μετέφερε τα δείγματα στο αυτοκίνητο της και τα τοποθέτησε αμέσως σε καθαρό φορητό ψυγείο με παγοκύστες το οποίο έχει πάντα μαζί της για να τοποθετεί τα δείγματα που συλλέγει. ® Αναφορικά με τις δυο επισκέψεις της ΜΥ1 στις 19 και 26.6.07 κανένας υπεύθυνος ή υπάλληλος του υδροπάρκου δεν διαμαρτυρήθηκε για τον τρόπο διενέργειας των δειγματοληψιών, ούτε της ζητήθηκε να ληφθεί διπλό δείγμα ώστε να εξετασθεί και από ιδιωτικό εργαστήριο της επιλογής των εναγόντων. ® Και στο παρελθόν είχαν πραγματοποιηθεί επισκέψεις στο υδροπάρκο των εναγόντων περίπου την ίδια ώρα όπως και στις 19 και 26 Ιουνίου 2007 και κανένας από τους υπευθύνους και υπαλλήλους του υδροπάρκου δεν διαμαρτυρήθηκε ή ζήτησε την αλλαγή στην ώρα της δειγματοληψίας. ® Πριν την έκδοση της ανακοίνωσης ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1 και συγκεκριμένα στις 25.6.07 η Υγειονομική Υπηρεσία Αμμοχώστου απέστειλε προειδοποιητική επιστολή στους ενάγοντες (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) σε σχέση με τα αποτελέσματα της μικροβιολογικής ανάλυσης του δείγματος που λήφθηκε στις 19.6.
  31. ® Στις 27.6.07 ο Γενικός Διευθυντής του υδροπάρκου των εναγόντων απέστειλε στην Υγειονομική Υπηρεσία επιστολή ημερ.25.6.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3). ® Με επιστολή ημερ. 29.6.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4) ο ΜΥ2 ενημέρωσε τους ενάγοντες ότι ενόψει των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών στις 19.6.07 και 26.6.07 ήταν υπόχρεος να εισηγηθεί τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον τους και/ή την έκδοση σχετικής ανακοίνωσης. ® Με επιστολή ημερ. 29.6.07 ο ΜΥ2 ενημέρωσε σχετικώς το Δήμαρχο Αγ. Νάπας και εισηγήθηκε τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον των εναγόντων. Περαιτέρω με επιστολή ημερ. 29.6.07 ενημέρωσε σχετικώς και τον προϊστάμενο Υγειονομικού Υπηρεσιών. Στις 29.6.07 είχε επίσης τηλεφωνική επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη του υδροπάρκου των εναγόντων ο οποίος τον παρακάλεσε να μην προβεί στη δημοσίευση σχετικής ανακοίνωσης και του οπίου ο ΜΥ2 απάντησε επαναλαμβάνοντας το περιεχόμενο της επιστολής ημερ. 29.6.07 προς τους ενάγοντες ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4 ότι, δηλαδή, ενόψει των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών στις 19.06.2007 και 26.06.2007 ήταν υπόχρεος να εισηγηθεί τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον των εναγόντων και/ή την έκδοση σχετικής ανακοίνωσης. ® Με επιστολή ημερ. 10.7.07 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) Ο ΜΥ2 απάντησε στο Γενικό Διευθυντή του υδροπάρκου των εναγόντων και στην επιστολή του ημερ. 25.6.07 ότι είναι αδύνατο να διεξαχθεί δειγματοληψία μετά τις 10:00π.μ. επειδή μέχρι την ώρα αυτή τα δείγματα θα πρέπει να είναι ήδη στο Γενικό Χημείο του Κράτους στην Λευκωσία. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο συνεργασίας των Υγειονομικών Υπηρεσιών και του Γενικού Χημείου του Κράτους που ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο τα δείγματα που λαμβάνονταν από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες έπρεπε να φθάνουν στο Γενικό Χημείο το αργότερα μέχρι τις 11:00 π.μ. για να υπάρχει ο διαθέσιμος χρόνος να γίνονται οι σχετικές αναλύσεις αυθημερόν. Περαιτέρω εισηγήθηκε όπως σε μεταγενέστερη δειγματοληψία θα μπορούσε να ληφθεί διπλό δείγμα ώστε να σταλεί σε οποιοδήποτε ιδιωτικό εργαστήριο για σκοπούς σύγκρισης αποτελεσμάτων. ® Το Γενικό Χημείο του κράτους διενήργησε μικροβιολογική ανάλυση νερού σε δείγματα που λήφθηκαν από Υγειονομικό Επιθεωρητή των Υγειονομικών Υπηρεσιών Αμμοχώστου στις 19.6.07 και 20.6.07 από την κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων DROP TO ATLANTIS. Τα αποτελέσματα των δειγμάτων που λήφθηκαν ήσαν εκτός των αποδεκτού και τη σχετική νομοθεσία ορίων. ® Τα δείγματα νερού τα οποία λαμβάνονται από δημόσιες κολυμβητικές δεξαμενές για σκοπούς μικροβιολογικής ανάλυσης συλλέγονται εντός ειδικών αποστειρωμένων πλαστικών μπουκαλιών ως το ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  32. Οι δειγματολήπτες δεν χρειάζεται να αποστειρώσουν τα μπουκάλια πριν τη διενέργεια δειγματοληψιών εφόσον αυτά είναι ήδη αποστειρωμένα και σφραγισμένα. ® Η απολύμανση των χεριών του δειγματολήπτη με αλκοόλ πριν τη διενέργεια της δειγματοληψίας και τη συλλογή του νερού από δημόσια κολυμβητική δεξαμενή με κατάδυση του μπουκαλιού στο νερό με σταθερή κίνηση αυτού προς τα εμπρός, χωρίς, δηλ. το νερό που εισέρχεται εντός του μπουκαλιού να έχει οποιαδήποτε επαφή με το χέρι του δειγματολήπτη εξαλείφουν την πιθανότητα επιμόλυνσης τους δείγματος. Η αλκοόλη έχει την ιδιότητα να καταστρέφει αμέσως τα βακτήρια. ® Η μεταφορά των δειγμάτων από το χώρο της δειγματοληψίας στο Γενικό Χημείο του Κράτους εντός φορητού ψυγείου εφοδιασμένου με παγοκύστες αποτελεί τον ενδεδειγμένο τρόπο μεταφοράς ο οποίος αποσκοπεί στη διατήρηση του δείγματος στα επίπεδα που αυτό βρισκόταν κατά τη συλλογή του και την αποφυγή του ενδεχομένου καταστροφής του δείγματος. ® Η διαδικασία στο Κρατικό Χημείο για έλεγχο δειγμάτων έχει ως εξής: Όταν έλθουν τα δείγματα από Υγιεινολόγο μαζί με έντυπο με τα στοιχεία δειγματοληψίας του δείγματος το δείγμα παραδίδεται στο εργαστήριο. Το δείγμα παραλαμβάνεται από μέλος του εργαστηρίου. Το δείγμα έρχεται σε παγωνιέρες με παγοκύστες για σκοπούς διατήρησης του σε κατάλληλη θερμοκρασία. Αν η κατάσταση του δείγματος δεν είναι κατάλληλη αυτό δεν παραλαμβάνεται. Στη συνέχεια, ανάλογα με το δείγμα, αποφασίζεται τι αναλύσεις θα γίνουν και προχωρούν στην ανάλυση. Τηρούνται δε όλες οι ασφαλιστικές δικλείδες ούτως ώστε το αποτέλεσμα να είναι ορθό και αξιόπιστο. ® Είναι επιβεβλημένο μια δημόσια κολυμβητική δεξαμενή να έχει σε λειτουργία όλο το 24ωρο μηχανισμούς απολύμανσης και καθαρισμού. Η πρακτική να διακόπτεται η απολύμανση και ο καθαρισμός της κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν είναι ορθή γιατί το νερό μένει στάσιμο με κίνδυνο να καταντήσει εστία μόλυνσης. ® Και στο παρελθόν επισκέφτηκε το υδροπάρκο των εναγόντων Υγειονομικός Επιθεωρητής και διενήργησε ελέγχους στις κολυμβητικές δεξαμενές την ίδια ώρα όπως και οι επίδικες δειγματοληψίες που έγιναν ενόψει της πρακτικής που εφαρμόζετο και της ανάγκης για άμεση αποστολή των δειγμάτων στο Γενικό Χημείο του Κράτους. Ούτε και τότε οι ενάγοντες διαμαρτυρήθηκαν για τις ώρες επίσκεψης Υγειονομικού Επιθεωρητή σε σχέση με τη διενέργεια δειγματοληψιών στις πισίνες. ® Στις 14.09.2006 εξεδόθη εγκύκλιος της Αν. Διευθύντριας Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας σύμφωνα με την οποία οι περιπτώσεις κολυμβητικών δεξαμενών που παρουσίαζαν μικροβιολογικά προβλήματα θα δημοσιοποιούνταν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης για πληροφόρηση του κοινού εφόσον η ποιότητα του νερού κολυμβητικής δεξαμενής βρισκόταν εκτός των μικροβιολογικών κριτηρίων της σχετικής νομοθεσίας πέραν της μιας φοράς. Η περί των Δημοσίων Κολυμβητικών Δεξαμενών Νομοθεσία. Ένα βασικό θέμα που εγείρεται αφορά το κατά πόσο οι επίδικες δειγματοληψίες διενεργήθηκαν νομίμως και, ειδικότερα εντός των πλαισίων της ισχύουσας νομοθεσίας δεδομένου του γεγονότος ότι με την προσαχθείσα από πλευράς Ενάγουσας μαρτυρία επιδιώχθηκε να αμφισβητηθεί η ορθότητα της ώρας και της μεθόδου διενέργειας των επιδίκων δειγματοληψιών. Σχετικά με το θέμα αυτό είναι το Άρθρο 8 του Περί των Δημόσιων Κολυμβητικών Δεξαμενών Νόμου του 1992 όπως έχει τροποποιηθεί και το οποίο έχει ως εξής: «

(1)Τηρουμένων των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου Νόμου σε ισχύ, η εποπτεία και ο έλεγχος της τήρησης των διατάξεων του παρόντος Νόμου και των Κανονισμών διενεργείται από τους Υγειονομικούς Επιθεωρητές και αρμόδιους λειτουργούς του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, οι οποίοι μπορούν σε οποιοδήποτε εύλογο χρόνο να εισέρχονται, επιθεωρούν, ελέγχουν και εξετάζουν οποιαδήποτε δημόσια κολυμβητική δεξαμενή.
(2)Κάθε Υγειονομικός Επιθεωρητής και αρμόδιος λειτουργός του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών μπορεί να λαμβάνει δείγματα νερού ή αντίγραφα, ή αποσπάσματα από οποιοδήποτε βιβλίο ή έγγραφο που έχει σχέση με τη δημόσια κολυμβητική δεξαμενή και κάθε άλλη πληροφορία την οποία εύλογα θεωρεί αναγκαία για την εξακρίβωση της τήρησης των διατάξεων του παρόντος Νόμου και των Κανονισμών.
(3)Ο Υγειονομικός Επιθεωρητής της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας ή άλλο κατάλληλα εξουσιοδοτημένο από τον Υπουργό Υγείας πρόσωπο, δικαιούται, κατόπιν οδηγιών του Υπουργού Υγείας και σε συνεννόηση με την αρμόδια αρχή, όποτε υπάρχει εύλογη υποψία κινδύνου, να εισέρχεται και να ελέγχει οποιαδήποτε δεξαμενή αναφορικά με θέματα υγείας.
(4)Κάθε επιχειρηματίας ή υπεύθυνος δημόσιας κολυμβητικής δεξαμενής οφείλει να παρέχει στα αρμόδια όργανα τέτοιες διευκολύνσεις που να επιτρέπουν την άσκηση των εξουσιών που τους χορηγούνται με το παρόν άρθρο και που εύλογα μπορούν να απαιτηθούν από τα αρμόδια όργανα, σύμφωνα με το παρόν άρθρο.
(5)Οποιοδήποτε πρόσωπο παρεμποδίζει με οποιοδήποτε τρόπο αρμόδιο όργανο στην άσκηση των εξουσιών που του παρέχονται από το παρόν άρθρο ή παραλείπει να παρέχει σε αυτό όλες τις αναγκαίες διευκολύνσεις, είναι ένοχο αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του υπόκειται σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις τετρακόσιες πενήντα λίρες ή σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες ή και στις δυο αυτές ποινές. » Περαιτέρω σύμφωνα με τον Κανονισμό 39 των Περί Δημόσιων Κολυμβητικών Δεξαμενών Κανονισμών του 1996 (Κ.Δ.Π. 368/96) διαλαμβάνονται τα ακόλουθα:
(1)Όλες οι φυσικές, χημικές και μικροβιολογικές εξετάσεις πρέπει να εκτελούνται βάσει της τελευταίας έκδοσης των «Προτύπων Μεθόδων Εξέτασης Νερού και Λυμάτων» των ΗΠΑ («Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater), στο Γενικό Χημείο του κράτους ή σε εργαστήρια νοσοκομείων ή άλλα ιδιωτικά, τα οποία εξουσιοδοτούνται ειδικά για το σκοπό αυτό από την αρμόδια αρχή.
(2)Τα δείγματα του νερού πρέπει να λαμβάνονται εντός αποστειρωμένων φιαλών, στις οποίες θα έχει προστεθεί πριν από την αποστείρωση ποσότητα 0,02 - 0,05 γραμ. υποθειώδους νατρίου, προς εξουδετέρωση του υπολείμματος χλωρίου.
(3)Τα δείγματα πρέπει να συλλέγονται με κατάδυση ανοικτής φιάλης κάτω από την επιφάνεια του νερού και με σταθερή κίνησή της προς τα εμπρός μέχρι αυτή να γεμίσει. Η φιάλη δεν πρέπει να πλένεται, για να μην αφαιρείται το υποθειώδες νάτριο.
(4)Τα δείγματα πρέπει να συλλέγονται όταν η δεξαμενή είναι σε λειτουργία και προτιμότερο κατά τις περιόδους του μεγαλύτερου φορτίου λουομένων. Οι ώρες της ημέρας, η ημέρα της εβδομάδας, η συχνότητα της δειγματοληψίας και τα σημεία της δειγματοληψίας πρέπει να ποικίλλουν για σκοπούς λήψης αντιπροσωπευτικής εικόνας της υγειονομικής κατάστασης του νερού για χρονική περίοδο ενός μηνός. Μεταξύ των σημείων αυτών θα περιλαμβάνονται οπωσδήποτε και σημεία πλησίον των σημείων εκροής νερού της δεξαμενής.
(5)Συνιστάται όπως εξετάζεται, με μέριμνα του υπεύθυνου λειτουργίας τουλάχιστον ένα δείγμα εβδομαδιαίως. Σε περίπτωση υποψίας για μόλυνση του νερού ο αριθμός των εξετάσεων θα μπορεί να αυξάνεται κατά τις υποδείξεις της Υγειονομικής Υπηρεσίας.» Κατά πόσο οι επίδικες δειγματοληψίες λήφθηκαν σύμφωνα με την περί των Δημοσίων Κολυμβητικών Δεξαμενών νομοθεσία και Κανονισμούς ΄Εχοντας κατά νου, αφενός τις πιο πάνω πρόνοιες από τη νομοθεσία και τους Κανονισμούς που διέπει το υπό εξέταση θέμα και αφετέρου τα ευρήματα του Δικαστηρίου όπως έχουν ήδη διατυπωθεί ανωτέρω, κρίνω ότι οι επίδικες δειγματοληψίες διενεργήθηκαν νομίμως και εντός των πλαισίων της κείμενης νομοθεσίας και ειδικότερα σύμφωνα με τις πρόνοιες του ΄Αρθρου 8 του Ν.55(Ι)/92 ως έχει τροποποιηθεί μεταγενέστερα και τις πρόνοιες των εδαφίων
(1),
(2),
(3),
(4)και
(5)του Κανονισμού 39 της Κ.Δ.Π. 368/96. Επισημαίνω ότι με βάση το ΄Αρθρο 8
(1)του Ν.55(Ι)/92 οι Υγειονομικοί Επιθεωρητές μπορούν σε οποιοδήποτε εύλογο χρόνο να εισέρχονται, επιθεωρούν, ελέγχουν και εξετάζουν οποιαδήποτε δημόσια κολυμβητική δεξαμενή. ΄Οσον αφορά την ορθότητα της ώρας που διενεργήθηκαν οι επίδικες δειγματοληψίες, επειδή έγινε πολύς λόγος αναφορικά με την ερμηνεία της πρόνοιας στο εδάφιο
(4)του Κανονισμού 39 της Κ.Δ.Π. 368/96, η οποία αναφέρεται στην αναγκαιότητα συλλογής των δειγμάτων όταν η κολυμβητική δεξαμενή είναι «σε λειτουργία», σε συμφωνία με τις εισηγήσεις της κας Ζερβού, συνηγόρου του εναγόμενου, λέω ότι η «λειτουργία» μιας δημόσιας κολυμβητικής δεξαμενής δεν αφορά το ωράριο λειτουργίας της αλλά την περίοδο λειτουργίας της. Και στην προκειμένη περίπτωση η κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων ευρισκόταν σε λειτουργία εφόσον οι επίδικες δειγματοληψίες διενεργήθηκαν τον μήνα Ιούλιο 2007 που ενέπιπτε εντός της περιόδου λειτουργίας της ανεξάρτητα από το ωράριο λειτουργίας που οι Ενάγοντες εφάρμοζαν για να δέχονται το κοινό. Μια τέτοια διάκριση μεταξύ του όρου «λειτουργία» μιας επιχείρησης και «ωράριο» μιας επιχείρησης φαίνεται ξεκάθαρα στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11 το οποίο συνιστά βεβαίωση του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού (Κ.Ο.Τ.) αναφορικά με την επιχείρηση των εναγόντων. Συγκεκριμένα στην εν λόγω βεβαίωση διαχωρίζεται ξεκάθαρα η λειτουργία της επιχείρησης των εναγόντων, επισημαίνοντας ότι αυτή είναι «εποχιακή και καλύπτει τους μήνες της τουριστικής περιόδου (Απρίλιο μέχρι μέσα Νοεμβρίου)», από το ωράριο της επιχείρησης το οποίο καλύπτει τις ώρες 10:00 μέχρι τις 18:00 καθημερινά. ΄Οσον αφορά την ορθότητα της μεθόδου διενέργειας των επίδικων δειγματοληψιών και της ανάλυσης των δειγμάτων καταλήγω ότι, με βάση όλα τα πιο πάνω, ότι τόσο η μέθοδος διενέργειας των επίδικων δειγματοληψιών όσο και η ανάλυση των δειγμάτων στο Γενικό Χημείο του Κράτους προέκυψε ότι έγιναν μέσα στα σωστά πλαίσια και εντός του πλαισίου της σχετικής νομοθεσίας, οι πρόνοιες της οποίας έχουν παρατεθεί ανωτέρω, χωρίς να αποδειχθεί οτιδήποτε που να καθιστά επισφαλή τη μεθοδολογία διενέργειας των επίδικων δειγματοληψιών και της ανάλυσής τους και κατ΄ επέκταση την ορθότητα και ακρίβεια των αποτελεσμάτων που παρήχθησαν. Μαρτυρία σε σχέση με ειδικές ζημιές που προκλήθηκαν στους ενάγοντες ένεκα της επίδικης ανακοίνωσης Με βάση την αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας προέκυψε ότι κατά τον Ιούλιο του 2007 υπήρξαν κάποιες ακυρώσεις κρατήσεων για επίσκεψη στο υδροπάρκο των εναγόντων λόγω της επίδικης ανακοίνωσης με βάση τα όσα είχαν αναφερθεί στη Μ.Ε.3 ως λόγοι ακύρωσης. Περαιτέρω από τη μαρτυρία του Μ.Ε.4 προέκυψε ότι από τη μείωση των εισιτηρίων στο υδροπάρκο των εναγόντων υπήρξε το 2007 απώλεια εσόδων €184.561 και απώλεια κέρδους €43.667, για το 2008 απώλεια εσόδων €221.648 και απώλεια κέρδους, ενώ για το έτος 2009 απώλεια εσόδων €883.726 και απώλεια κέρδους €193.
  1. Ωστόσο, είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι, πέραν από την απλή παράθεση των πιο πάνω αριθμών, ο Μ.Ε.4 δεν ήταν σε θέση να αναφερθεί στους λόγους που οδήγησαν στη μείωση των αφίξεων στο υδροπάρκο των εναγόντων και ότι ο ίδιος δεν είχε προβεί σε οποιαδήποτε ανάλυση των λόγων που οδήγησαν σ΄ αυτά τα αποτελέσματα. Μάλιστα ο Μ.Ε.4 δεν μπορούσε να αποκλείσει ως πιθανό λόγο για τη μείωση στις αφίξεις την αύξηση στην τιμή εισόδου, ενώ αναγνώρισε το γεγονός ότι η λειτουργία μίας επιχείρησης μπορεί να επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες. Ένα άλλο στοιχείο που προέκυψε από την προσαχθείσα μαρτυρία είναι και ότι μεταξύ του 2007, που ήταν η χρονολογία της επίδικης ανακοίνωσης, και του 2008 σημειώθηκε μικρή μείωση στον αριθμό άφιξης τουριστών στην Κύπρο (Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ 21) Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω κρίνω ότι οι ενάγοντες δεν κατάφεραν να αποδείξουν ότι η οποιαδήποτε μείωση στις αφίξεις στο υδροπάρκο τους με συνεπακόλουθη μείωση ή απώλεια εσόδων γι΄ αυτούς οφείλετο στην επίδικη ανακοίνωση ανεξάρτητα από το γεγονός ότι κατά το μήνα Ιούλιο υπήρξαν, και αυτό αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου, κάποιες ακυρώσεις σε ορισμένα groups που είχαν κάνει κρατήσεις για επίσκεψη στο υδροπάρκο των εναγόντων οι οποίες ακυρώσεις οφείλονταν στο περιεχόμενο της επίδικης ανακοίνωσης. Αυτές, όμως, οι ακυρώσεις δεν έχουν συσχετισθεί με την πρόκληση συγκεκριμένης ζημιάς επί τη βάσει απτών και συγκεκριμένων στοιχείων (τα οποία δεν προσκομίστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου) με αποτέλεσμα οι ενάγοντες να έχουν αποτύχει να αποδείξουν την πρόκληση σ΄ αυτούς συγκεκριμένης ζημιάς. Τονίζω δε ότι υπολογισμός των εναγόντων περί απώλειας κερδών για τα έτη 2007, 2008 και 2009 ως αποτέλεσμα της επίδικης ανακοίνωσης και οι ισχυριζόμενες από αυτούς ζημιές είναι αυθαίρετος με βάση τα όσα προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω αναφερόμενη στη μαρτυρία του Μ.Ε.
  2. Για να το θέσω πιο ξεκάθαρα, ενώ οι ενάγοντες παρουσίασαν μόνο για κάποιες ακυρώσεις εντός του Ιουλίου του 2007 μαρτυρία για το λόγο ακύρωσης των συγκεκριμένων groups, προσπάθησαν στη συνέχεια να αποδώσουν τις συνολικές τους μειώσεις στις αφίξεις στο υδροπάρκο για τα έτη 2007, 2008 και 2009 στο περιεχόμενο της επίδικης ανακοίνωσης χωρίς, ωστόσο, να έχει προσφερθεί τέτοια μαρτυρία, πέραν από κάποιες καθαρά υποκειμενικές θέσεις που ανέπτυξαν οι μάρτυρες Μ.Ε.1 και Μ.Ε.5, που να αναλύει τους λόγους ή το λόγο που υπήρξαν μειώσεις στις αφίξεις κατά τα έτη αυτά. Μάλιστα από το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 17(Β) διαφαίνεται για τα έτη 2001 μέχρι 2008 μια σταθερή μείωση στις αφίξεις στο υδροπάρκο (στα εισιτήρια) με εξαίρεση μια μικρή αύξηση από το 2004 μέχρι το 2005, ενώ το 2006 παρουσιάζεται περίπου στα ίδια επίπεδα με το 2005 και στα έτη 2007 και 2008 παρουσιάζεται πάλι μείωση. Ούτε η αναφορά του Μ.Ε.1 ότι τουλάχιστο 8.000 άτομα δεν προσήλθαν κατά το έτος 2007 ως πελάτες στο υδροπάρκο των εναγόντων με αποτέλεσμα οι ενάγοντες να υποστούν ζημιά συνολικά για ποσό €232.369,79 (8.000 άτομα Χ €29,05 η τιμή του κάθε εισιτηρίου) έχει τεκμηριωθεί και υποστηριχθεί με οποιαδήποτε μαρτυρία, όπως είχαμε την ευκαιρία να επισημάνουμε κατά το στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας του Μ.Ε.
  3. Καταλήγω δε ότι οι ενάγοντες με τη μαρτυρία που προσέφεραν απέτυχαν να αποδείξουν οποιαδήποτε ζημιά ως συνέπεια και αποτέλεσμα της επίδικης ανακοίνωσης και/ή τις ισχυριζόμενες από αυτούς ειδικές ζημιές Επισημαίνω στο σημείο αυτό τις πρόνοιες του Αρθρου 7 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου ΚΕΦ.148 σύμφωνα με τις οποίες οργανισμός με νομική προσωπικότητα δεν λαμβάνει αποζημίωση σε σχέση με αστικό αδίκημα εκτός αν εξ αιτίας αυτού υπέστη ζημιά. Η ύπαρξη ζημιάς, όπως αυτή καθορίζεται στο Αρθρο 2
(2)του Νόμου[6], αποτελεί προϋπόθεση για την επιδίκαση αποζημίωσης για αστικό αδίκημα που διαπράχθηκε εναντίον οργανισμού με νομική προσωπικότητα, όπως π.χ. εταιρείας. Η σημασία αυτής της πρόνοιας είναι ότι, ακόμα και στις περιπτώσεις αδικημάτων που είναι αγώγιμα per se, δηλ. χωρίς απόδειξη ζημιάς, οργανισμοί με νομική προσωπικότητα, - σε αντίθεση με φυσικά πρόσωπα - θα πρέπει να αποδείξουν ότι υπέστησαν ζημιά για να τους επιδικασθεί αποζημίωση[7]. Στην υπόθεση Kemseley Newspapers Ltd. v. Cyprus Wines & Spirits Co. Ltd "KEO" 23 C.L.R. 1 αποφασίστηκε ωστόσο, ότι όπου η δυσφήμιση στοιχειοθετεί ταυτόχρονα και μια από τις περιπτώσεις επιζήμιας ψευδολογίας που δεν απαιτεί απόδειξη ειδικής ζημιάς, η ενάγουσα εταιρεία δεν είχε υποχρέωση να αποδείξει τέτοια ζημιά γιατί το Αρθρο 7 δεν είχε εφαρμογή. Παρομοίως αποφασίστηκε στην υπόθεση I.C.P. (Cyprus) Ltd. v. Times Newspaper Ltd. and Others
(1972)4 J.S.C. 455. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Τα σχετικά με τη δυσφήμιση άρθρα του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 είναι τα άρθρα 17-24 τα οποία ουσιαστικά κωδικοποιούν τις σχετικές πρόνοιες του Αγγλικού Κοινού Δικαίου. Στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 17 του Κεφ. 148 δίδεται ο ορισμός της δυσφήμισης. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο το άρθρο 17
(1), όπως μεταφράστηκε στα ελληνικά από την Υπηρεσία Αναθεωρήσεως και Ενοποίησης της Κυπριακής Νομοθεσίας: «17
(1)Η δυσφήμιση συνίσταται στη δημοσίευση από οποιοδήποτε πρόσωπο με έντυπο, γραπτό, ζωγραφιά, ομοίωμα, χειρονομίες, λόγια ή άλλους ήχους ή με κάθε άλλο μέσο οποιασδήποτε φύσης περιλαμβανόμενης και της εκπομπής με ασύρματη τηλεγραφία δημοσιεύματος το οποίο- (α) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο έγκλημα ή (β) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο ανάρμοστη συμπεριφορά σε δημόσια θέση ή (γ) εκ φύσεως τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη άλλου προσώπου στο επάγγελμα, επιτήδευμα, την εργασία, απασχόληση ή τη θέση του ή (δ) ενδέχεται να εκθέσει άλλο πρόσωπο σε γενικό μίσος, περιφρόνηση ή χλεύη ή (ε) ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή αποφυγή οποιουδήποτε προσώπου από άλλους.» Κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι δεν εξαρτάται από την πρόθεση του εναγομένου αλλά από τη φυσική τάση του δημοσιεύματος λαμβανομένου υπόψη των περιβαλλουσών την υπόθεση περιστάσεων. Αν ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι κρίνεται με βάση την αντικειμενική εξέταση των λέξεων και της έννοιας που αποδίδουν σ' αυτή οι ορθά σκεπτόμενοι άνθρωποι. Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Capital of Counties Bank v. Henty
(1882)7 AC στη σελίδα 745: "The test according to the authorities is whether under the circumstances in which the writing was published, reasonable men to whom the publication was made would be likely to understand it in a libelous sense." Εξάλλου το νόημα το οποίο αποδίδεται σ' ένα δημοσίευμα δεν θα αποφασιστεί από το τι αυτός που το δημοσίευσε σκοπούσε να αποδώσει ούτε κατ' ανάγκη αποφασίζεται από την έννοια την οποία αυτοί τους οποίους αφορά προσδίδουν. Δεν έχουν οι φράσεις που δημοσιεύονται δυσφημιστικό χαρακτήρα έστω και αν αυτός στον οποία στρέφονται τις θεωρεί τέτοιες αν δεν είναι τέτοιες στο λογικό άνθρωπο[8] Οι λέξεις στις οποίες αποδίδεται δυσφημιστικό περιεχόμενο πρέπει να ερμηνευθούν στο σύνολο τους. Δυνατόν η μια ή η άλλη πρόταση να θεωρούνται δυσφημιστικές αλλά είναι εξίσου δυνατόν να υπάρχουν άλλες φράσεις ή προτάσεις οι οποίες να απομακρύνουν την πρώτη εντύπωση. Στην υπόθεση Chalmers v. Payne
(1835)3 Cr.M. at p. 159, ελέχθη ότι: "if in one part of the publication something disreputable to the plaintiff is stated, the bane that is removed by the conclusion, the bane and the antidote must be taken together." Αν κάποιες λέξεις ή φράσεις είναι δυσφημιστικές είναι για το Δικαστήριο να το αποφασίσει σαν θέμα πραγματικό ιδιαίτερα στην Κύπρο όπου δεν υπάρχουν ορκωτά Δικαστήρια. Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι τόσο για το αν κάποιο δημοσίευμα έχει συγκεκριμένο δυσφημιστικό νόημα όσο και αν υπάρχει ή όχι δυσφήμιση. Στην υπόθεση Tasos Papadopoulos v. Kyrix Publishing Co. Ltd
(1963)2 C.L.R. 290 το Εφετείο δεχόμενο την θέση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου αποφάσισε ότι το Δικαστήριο το ίδιο ανεξάρτητα από τις μαρτυρίες και μόνο από την ανάγνωση του κειμένου μπορεί να κρίνει αν είναι ή όχι αυτό δυσφημιστικό. Η ουσία του αστικού αδικήματος της δυσφήμισης έγκειται στο γεγονός ότι μέσα από το επίδικο δημοσίευμα δυνατό να επηρεάζεται η φήμη του ενάγοντα. Κατά πόσο δε ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι δεν έχει σχέση ούτε με αυτό που ο ίδιος ο ενάγοντας νομίζει, ούτε με τις προθέσεις του εναγομένου. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Είναι γι' αυτό που στην υπόθεση Tasos Papadopoulos (ανωτέρω) το Ανώτατο Δικαστήριο τόνισε ότι το Δικαστήριο το ίδιο μπορεί να κρίνει από την ανάγνωση του κειμένου αν το δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό. Εξάλλου για να κριθεί αν ένα κείμενο είναι ή όχι δυσφημιστικό θα πρέπει να κριθεί στο σύνολο του και όχι με την απομόνωση λέξεων ή φράσεων. Κατά πόσο τα επίδικα δημοσιεύματα είναι δυσφημιστικά Στην παρούσα υπόθεση επίδικα είναι δύο δημοσιεύματα, το ένα αφορά την ανακοίνωση των Υγειονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας (Τεκμήριο 1), και το άλλο αφορά το δημοσίευμα στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» (Τεκμήριο 6). Προτού αναφερθούμε στο περιεχόμενό τους να επισημάνουμε ότι παρά το γεγονός ότι το δημοσίευμα στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» δεν προέρχεται από τον εναγόμενο εντούτοις με βάση τις σχετικές νομικές αρχές με δεδομένο το γεγονός ότι προηγήθηκε ανακοίνωση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ο εναγόμενος υπέχει ευθύνη για την οποιαδήποτε στη συνέχεια δημοσίευση του περιεχομένου της επίδικης ανακοίνωσης και στον έντυπο τύπο όπως ήταν η προκειμένη περίπτωση.[9] Το περιεχόμενο της επίδικης ανακοίνωσης (Τεκμήριο 1) έχει εξεταστεί με προσοχή. Η κατάληξή μου είναι ότι είναι όντως δυσφημιστικό σε σχέση με τα όσα καταγράφονται σ΄ αυτό στη συνήθη και φυσική τους έννοια. Επισημαίνεται ότι σ΄ αυτό γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι το νερό της κολυμβητικής δεξαμενής, το όνομα της οποίας καταγράφεται όπως και η ονομασία των εναγόντων, δεν πληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια όπως καθορίζονται στους σχετικούς Κανονισμούς. Συνεχίζει δε στο δημοσίευμα να γίνεται αναφορά στο ότι έγινε εισήγηση προς την Τοπική Αρχή για λήψη δικαστικών μέτρων και στο τέλος αναφέρεται ότι στην εν λόγω κολυμβητική δεξαμενή διαπιστώθηκε απόκλιση κατ΄ εξακολούθηση. Είναι φανερό ότι με τις πιο πάνω αναφορές το εν λόγω δημοσίευμα τείνει να βλάψει ή να επηρεάσει τους ενάγοντες, ιδιοκτήτες του υδροπάρκου στο οποίο βρίσκεται η κολυμβητική δεξαμενή η οποία κατονομάζεται στην επίδικη ανακοίνωση, στο επάγγελμά τους, και πιο συγκεκριμένα, σ΄ ό,τι αφορά την καταλληλότητα του νερού που υπάρχει στην εν λόγω κολυμβητική δεξαμενή. ΄Οσον αφορά το δημοσίευμα στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» και αυτό θεωρώ ότι λαμβάνοντας τη συνήθη και φυσική έννοια των καταγραφέντων είναι όντως δυσφημιστικό. Επισημαίνεται ότι σε αυτό γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι το νερό της κολυμβητικής δεξαμενής των εναγόντων στην Αγία Νάπα δεν πληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια. Περαιτέρω στο ίδιο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στο ότι έγινε εισήγηση προς την τοπική αρχή για λήψη δικαστικών μέτρων και τέλος ως τίτλος του επίδικου δημοσιεύματος καταγράφεται «Ακατάλληλη πισίνα στην Αγία Νάπα». Είναι φανερό ότι με τις πιο πάνω αναφορές το δημοσίευμα αυτό τείνει να βλάψει ή να επηρεάσει τους ενάγοντες, ιδιοκτήτες της αναφερόμενης κολυμβητικής δεξαμενής στο επάγγελμά τους, και πιο συγκεκριμένα σ΄ ό,τι αφορά την καταλληλότητα του νερού που υπάρχει στην εν λόγω κολυμβητική δεξαμενή. Προβαλλόμενες Υπερασπίσεις Εχοντας λοιπόν αποφασίσει ότι τα επίδικα δημοσιεύματα είναι όντως δυσφημιστικά για να αποφύγει ο εναγόμενος τις ευθύνες του θα πρέπει να επιτύχει στις υπερασπίσεις που προβάλλει με την Υπεράσπισή του. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ (JUSTIFICATION) Έχοντας αποφασίσει ότι τα δημοσιεύματα είναι όντως δυσφημιστικά για να αποφύγουν οι εναγόμενοι τις ευθύνες τους θα πρέπει να επιτύχουν στις δυο υπερασπίσεις τις οποίες προβάλλουν με την Υπεράσπιση τους. Η Υπεράσπιση δηλαδή της αλήθειας (Justification) και η Υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη. Για να επιτύχουν στο πρώτο θα πρέπει να αποδείξουν την αλήθεια κάθε δυσφημιστικού γεγονότος που ισχυρίζονται και κάθε επιβλαβούς κατηγορίας. Θα εξετάσω τις δυο υπερασπίσεις χωριστά. Υπεράσπιση αλήθειας Με βάση τις νομικές αυθεντίες θα πρέπει οι εναγόμενοι όσον αφορά το αληθές του δημοσιεύματος (justification) να το αποδείξουν έχοντας μάλιστα το ανάλογο αποδεικτικό βάρος και όχι ο ενάγων να ανταποδείξει το ψεύδος τους. Οι εναγόμενοι οφείλουν να προσκομίσουν μαρτυρία και να πείσουν ότι όσα καταλογίστηκαν στην ενάγουσα ήταν αληθή. Δεν χρειάζεται βεβαίως να αποδειχθεί αλήθεια κάθε λεπτομέρειας των γεγονότων, είναι όμως αρκετό να αποδειχθεί η ουσία του δημοσιεύματος σαν αληθινή. Οι εναγόμενοι στην περίπτωση της αλήθειας θα πρέπει να αποδείξουν ότι τα δυσφημιστικά γεγονότα είναι αληθινά και δεν είναι αρκετό να αποδείξουν ότι οι ίδιοι τα πίστευαν ως αληθινά. Οι εναγόμενοι εξάλλου δεν βοηθούν την υπόθεση τους αν αποδείξουν την αλήθεια άλλων γεγονότων εκτός αυτών που θεωρούνται δυσφημιστικά τα οποία ζημιώνουν τη φήμη της ενάγουσας. Θα πρέπει δε οι Εναγόμενοι να αποδείξουν την αλήθεια όλων των σημαντικών δηλώσεων στο επίδικο κείμενο. Όσον αφορά την Υπεράσπιση της αλήθειας (justification) παραθέτω τα εξής αποσπάσματα από το Σύγγραμμα GATLEY ON LIBEL AND SLANDER 6η έκδοση, σελ. 462-463: "1047. Exact words in the statement of claim must be justified. The defendant must justify the precise words set out in the statement of claim. He is not entitled to set out his own version of the words and then plead that those words are true ............................. 1049. Plea must cover the libel. The defendant must be careful that his plea of justification is as broad as the libel, ie that it covers every material part. 'If the omits to justify a part which contain libelous matter, he is liable in damages' provided 'the part omitted would, by itself, form a substantive ground of an action for libel ......... ............................. 1051. Reasonable imputations must be covered. The plea of justification must be not only as broad as the literal language of the libel but as broad as the inferences of fact necessarily flowing from the literal language. 'A plea of justification means that all the words were true, and covers not only the bare statements of fact contained in the alleged libel but also any imputation which the words in their context may be taken to convey'; It affirms all that attaches to them as their natural and reasonable meaning 'the inferences that would ordinarily be drawn from them'. ............................. 1053. Immaterial details need not be justified. It is sufficient if the plea of justification covers 'the main charge, or gist of the libel'; the defendant need not justify immaterial details or mere expressions of abuse which do not add to its sting, or which would produce no effect on the mind of the reader different from that produced by the substantial part justified. 'It is sufficient if the substance of the libelous statement be justified. . . As much must be justified as meets the sting of the charge, and if anything be contained in a charge which does not at all to the sting of it, that need not be justified'." Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου έχει αποδειχθεί ότι το περιεχόμενο της επίδικης ανακοίνωσης ήταν απόλυτα αληθές ενώ περιορίζεται στην παράθεση, χωρίς σχόλια, πραγματικών γεγονότων. ΄Ολες οι δηλώσεις που καταγράφονται στην επίδικη ανακοίνωση ήτοι: · Ότι το νερό της αναφερόμενης κολυμβητικής δεξαμενής δεν πληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια όπως καθορίζονται στους σχετικούς κανονισμούς. · Ότι έγινε εισήγηση στην τοπική αρχή για λήψη δικαστικών μέτρων και · Ότι στην εν λόγω κολυμβητική δεξαμενή διαπιστώθηκε απόκλιση κατ΄ εξακολούθηση, εφόσον καις τις δύο δειγματοληψίες που έγιναν υπήρξε απόκλιση από τα μικροβιολογικά κριτήρια όπως καθορίζονται στους σχετικούς Κανονισμούς έχουν αποδειχθεί ότι είναι αληθείς. Κατά συνέπεια θεωρώ ότι έχει αποδειχθεί η προβαλλόμενη από τον εναγόμενο υπεράσπιση της αλήθειας. ΄Οσον αφορά το δημοσίευμα στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» και εδώ θα επαναλάβω ότι, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, έχει αποδειχθεί ότι το περιεχόμενο του επίδικου δημοσιεύματος ήταν απόλυτα αληθές, ο δε τίτλος που παρατίθεται προκύπτει από το εν λόγω περιεχόμενο. Ολες οι δηλώσεις που καταγράφονται στο επίδικο δημοσίευμα ήτοι: · Ότι το νερό της αναφερόμενης κολυμβητικής δεξαμενής δεν πληρούσε τα μικροβιολογικά κριτήρια όπως καθορίζονται στους σχετικούς κανονισμούς. · Ότι έγινε εισήγηση στην τοπική αρχή για λήψη δικαστικών μέτρων έχουν αποδειχθεί ότι είναι αληθείς. Προχωρούμε στη συνέχεια να εξετάσουμε την υπεράσπιση του απόλυτου προνομίου και προνομίου υπό επιφύλαξη. Πρώτα να πούμε δυο λόγια αναφορικά με τη νομική πτυχή τους. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥ Βασικά προβάλλεται η υπεράσπιση του απόλυτου προνομίου με βάση το Άρθρο 20
(1)(θ) το οποίο αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου πρόσωπο που δημοσιεύει είναι κατά νόμου υπόχρεο να δημοσιεύει το δημοσίευμα. Το παραθέτω: «20.-
(1)Η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος είναι απόλυτα προνομιούχα στις ακόλουθες περιπτώσεις, δηλαδή: ............................................................................ (θ) αν το πρόσωπο που δημοσιεύει είναι κατά νόμο υπόχρεο να δημοσιεύει το δημοσίευμα.» Οι περιπτώσεις που καλύπτονται από το Άρθρο 20 είναι απόλυτα προνομιούχες. Καμία αγωγή δεν μπορεί να εγερθεί σε σχέση με αυτές υπό οποιεσδήποτε περιστάσεις. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥ ΥΠ0 ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ Με βάση το Άρθρο 21
(1)του ΚΕΦ.148 καταγράφονται διάφορες περιπτώσεις όπου η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος θεωρείται προνομιούχα υπό την επιφύλαξη ότι έγινε καλή τη πίστη. Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή που διαλαμβάνεται στο εδάφιο
(1)(δ) του Άρθρου 21 το οποίο έχει ως εξής: (δ) αν το δημοσίευμα δημοσιεύεται για την προστασία των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων του προσώπου που το δημοσιεύει, ή του προσώπου προς το οποίο γινόταν η δημοσίευση, ή κάποιου τρίτου για τον οποίο ενδιαφέρεται το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση. Η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη επιτυγχάνει μόνο όπου το δημοσίευμα έγινε καλόπιστα και με την πεποίθηση ότι ήταν αληθές. Επισημαίνεται δε ότι η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος δεν θεωρείται ότι έγινε καλή τη πίστη αν ο εναγόμενος προβαίνοντας σ΄ αυτή ενήργησε με σκοπό βλάβης των Εναγόντων σε βαθμό σημαντικά μεγαλύτερο ή κατά τρόπο σημαντικά διαφορετικό του εύλογα αναγκαίου για το κοινό συμφέρον ή για την προστασία των δικαιωμάτων ή συμφερόντων για τα οποία αξιώνεται το προνόμιο[10]. Υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη Το Αρθρο 20 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148 παραθέτει τις περιπτώσεις που η δημοσίευση δυσφημιστικού κειμένου είναι απολύτως προνομιούχα και το Αρθρο 21 τις περιπτώσεις που η δημοσίευση του δυσφημιστικού κειμένου είναι προνομιούχα υπό την επιφύλαξη ότι έγινε με καλή πίστη. Το βάρος είναι στους ώμους του εναγομένου να αποδείξει ότι το δημοσίευμα τυγχάνει προνομίου. Συγκεκριμένα στην παράγραφο 8(β) και (γ) της Υπεράσπισης ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι το περιεχόμενο της σχετικής ανακοίνωσής του: «(β) Συνιστά απόλυτα προνομιακή δημοσίευση, δεδομένου ότι έχει γίνει με καλή πίστη από αρχή της δημοκρατίας μέσα στα πλαίσια νομοθετικής προς τούτο υποχρέωσης. (γ) Συνιστά προνομιακή δημοσίευση δεδομένου ότι έχει γίνει με καλή πίστη από αρχή της Δημοκρατίας, κατά νόμο αρμόδιας να προβεί σε γνωστοποίηση προς το κοινό πληροφοριών, που έχουν αρμοδίως περιέλθει σε γνώση της και που αφορούν την περιφρούρηση της δημόσιας υγείας, δεν υπερβαίνει δε σε έκταση ή σε ουσία την εύλογα επαρκή, υπό τις περιστάσεις, ενημέρωση του κοινού (δ) Συνιστά προνομιακή δημοσίευση δεδομένου ότι έχει γίνει με καλή πίστη με στόχο την προστασία των συμφερόντων του κοινού.» Η υπεράσπιση αυτή καταρρίπτεται στην απουσία καλής πίστης εν τη εννοία του άρθρου 21
(2)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου. Πότε η δημοσίευση είναι κακόπιστη περιγράφεται στο Άρθρο 21
(2)του ιδίου άρθρου. Το βάρος απόδειξης ότι δεν έγινε με καλή πίστη φέρει ο Ενάγων (Άρθρο 21
(3)). Παραθέτω το εδάφιο
(2)και
(3)του Άρθρου 21: "
(2)H δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος δεν θεωρείται ότι έγινε καλή τη πίστει από πρόσωπο εντός της έννοιας του εδαφίου
(1), του άρθρου αυτού, αν καταδειχθεί ότι - (α) το δημοσίευμα ήταν αναληθές και αυτός δεν πίστευε αυτό ως αληθές ή (β) το δημοσίευμα ήταν αναληθές και αυτός προέβηκε στη δημοσίευση χωρίς να καταβάλει εύλογη φροντίδα για την εξακρίβωση του αληθούς ή του αναληθούς αυτού ή (γ) προβαίνοντας στη δημοσίευση ενήργησε με σκοπό βλάβης του προσώπου που δυσφημείται σε βαθμό σημαντικά μεγαλύτερο ή κατά τρόπο σημαντικά διαφορετικό του εύλογα αναγκαίου για το κοινό συμφέρον ή για την προστασία του ιδιωτικού δικαιώματος ή συμφέροντος σε σχέση με το οποίο αξιώνει προνόμιο.
(3)Σε αγωγή που εγείρεται σε σχέση με δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος αν η δημοσίευση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί προνομιούχα βάση των διατάξεων του εδαφίου
(1)και εγερθεί υπεράσπιση του προνομίου, το βάρος της απόδειξης ότι η δημοσίευση αυτή δεν έγινε καλή τη πίστει φέρει ο Ενάγοντας." Στις περιπτώσεις που η δυσφήμιση γίνεται χωρίς νόμιμη δικαιολογία θεωρείται ότι υπάρχει η νομική κακοβουλία (legal malice in malice law), όμως η κακοβουλία γενικά, malice, για να αποδειχθεί θα πρέπει ο Ενάγοντας να αποδείξει ότι ο Εναγόμενος κατά το χρόνο της δημοσίευσης διακατέχετο από κακοπιστία ή μίσος ή άλλο ανάρμοστο κίνητρο εναντίον του Ενάγοντα και ότι αυτό ήταν το μοναδικό ή το κυρίαρχο κίνητρο που τον οδήγησε στη δημοσίευση[11]. Είναι ορθό ο Ενάγοντας, ο οποίος έχει το βάρος της απόδειξης, να δίδει λεπτομέρειες των γεγονότων και των στοιχείων από τα οποία μπορεί να συναχθεί η ύπαρξη κακοβουλίας. Παραθέτω την ακόλουθη περικοπή από το Σύγγραμμα Halsbury´s Laws of England (πιο πάνω) στην παρα.149: "What is malice. Express or actual malice is ill will or spite towards the plaintiff or any indirect or improper motive in the defendant´s mind which is his sole or dominant motive for publishing the words complained of. This must be distinguished from legal malice or malice in law which means publication without lawful excuse and does not depend upon the defendant´s state of mind. The defences of both fair comment and qualified privilege are defeated by proof that the defendant published the words complained of maliciously ........ What must ultimately be decided is the defendant´s honesty in publishing the words complained of. If express or actual malice is not pleaded and proved by the plaintiff absence of such malice in the defendant is presumed. " Ισχυρισμοί εναγόντων περί κακοβουλίας υπαλλήλων και/ή λειτουργών του εναγομένου Σε ό,τι αφορά τους ισχυρισμούς των εναγόντων περί ύπαρξης κακοβουλίας από μέρους υπαλλήλων και/ή λειτουργών του εναγομένου θεωρώ σημαντικό να επισημάνω και υπογραμμίσω τα πιο κάτω γεγονότα, όπως προέκυψαν με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου: · Το γεγονός ότι δειγματοληψίες στο υδροπάρκο των εναγόντων είχαν διενεργηθεί την ίδια ώρα, όπως οι επίδικες, χωρίς οι ενάγοντες να διαμαρτυρηθούν σε σχέση με τις ώρες επίσκεψης του αρμόδιου υγειονομικού επιθεωρητή · Το γεγονός ότι υπήρχε πρωτόκολλο συνεργασίας των Υγειονομικών Υπηρεσιών και του Γενικού Χημείου του Κράτους που ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο, σύμφωνα με το οποίο τα δείγματα που λαμβάνονταν από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες έπρεπε να φθάνουν στο Γενικό Χημείο το αργότερο μέχρι τις 11:00 π.μ. για να υπάρχει διαθέσιμος χρόνος να γίνονται οι σχετικές αναλύσεις αυθημερόν · Το γεγονός ότι μετά τη διενέργεια της πρώτης δειγματοληψίας στις 19.06.2007 και, αφού λήφθηκε το αποτέλεσμα της μικροβιολογικής ανάλυσης σύμφωνα με το οποίο ήταν εκτός των αποδεκτών από τη νομοθεσία ορίων, αρμόδιος υπάλληλος των Υγειονομικών Υπηρεσιών (Μ.Υ.1) ενημέρωσε τους ενάγοντες σε επί τόπου επίσκεψη και έδωσε οδηγίες στους υπεύθυνους του υδροπάρκου για διόρθωση του προβλήματος · Το γεγονός ότι στις 26.06.2007 έγινε επαναληπτική δειγματοληψία στην ίδια κολυμβητική δεξαμενή των εναγόντων με αποτέλεσμα πάλι εκτός των αποδεκτών από τη νομοθεσία ορίων · Το γεγονός ότι υπήρχε σχετική εγκύκλιος (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 25) από την οποία αποκαλύπτεται η γενικότερη πρακτική να δημοσιοποιούνται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης για σκοπούς πληροφόρησης και ενημέρωσης του κοινού οι περιπτώσεις κολυμβητικών δεξαμενών που παρουσίαζαν μικροβιολογικά προβλήματα εφόσον η ποιότητα του νερού βρισκόταν εκτός των μικροβιολογικών κριτηρίων της σχετικής νομοθεσίας πέραν της μιας φοράς Εχοντας λοιπόν κατά νου, μεταξύ άλλων, τις πρόνοιες του ΄Αρθρου 21
(2)του Κεφ. 148 και υπό το φως των ευρημάτων του Δικαστηρίου, με ιδιαίτερη αναφορά στα πιο πάνω γεγονότα, καταλήγω ότι δεν προέκυψε οτιδήποτε το οποίο να κατατείνει στην πιθανότητα εξαγωγής οποιουδήποτε συμπεράσματος περί ύπαρξης κακοπιστίας ή κακοβουλίας εκ μέρους του εναγομένου. Συνεπώς, είναι η κρίση μου ότι οι ενάγοντες απέτυχαν να αποσείσουν το δυνάμει του ΄Αρθρου 21
(3)του Κεφ. 148 βάρος απόδειξης ότι η επίδικη ανακοίνωση δεν έγινε καλή τη πίστη. Ως αποτέλεσμα είναι η κρίση μου ότι η επίδικη ανακοίνωση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1) δεν εκδόθηκε κακόβουλα ή σκόπιμα για να βλάψει τα συμφέροντα των εναγόντων αλλά ότι ο αποκλειστικός σκοπός της ήταν η διαφύλαξη του δημοσίου συμφέροντος και, ειδικότερα, η περιφρούρηση της δημόσιας υγείας, εκδόθηκε δε μέσα στα πλαίσια της γενικότερης πολιτικής ελέγχου των δημοσίων κολυμβητικών δεξαμενών ΄Εχοντας υπόψη τις πρόνοιες των ΄Αρθρων 21
(1)(δ) και 21
(2)του Κεφ. 148 είναι η κατάληξή μου ότι το επίδικο δημοσίευμα/ανακοίνωση είναι υπό επιφύλαξη προνομιούχο αφού έγινε από αρχή της Δημοκρατίας κατά νόμο αρμοδίας να ενεργεί προς το σκοπό περιφρούρησης της δημόσιας υγείας και της γνωστοποίησης προς το κοινό πληροφοριών που έχουν αρμοδίως περιέλθει στη γνώση της και που αφορούν αυτό τον τομέα, εφόσον δημοσιεύθηκε για την προστασία του κοινού, χωρίς μάλιστα να είναι αναληθές και δίχως η αρμόδια υπηρεσία να έχει ενεργήσει με σκοπό βλάβης των εναγόντων σε βαθμό σημαντικά μεγαλύτερο ή κατά τρόπο σημαντικά διαφορετικό του ευλόγως αναγκαίου για το κοινό συμφέρον ή για την προστασία των δικαιωμάτων ή συμφέροντος για τα οποία αξιώνεται το προνόμιο. Επισημαίνω δε ότι η επίδικη ανακοίνωση δεν υπερβαίνει σε έκταση ή σε ουσία την εύλογα επαρκή, υπό τις περιστάσεις, ενημέρωση του κοινού. Επιζήμια ψευδολογία Ταυτόχρονα, έχοντας πάντα κατά νου τα ευρήματα του Δικαστηρίου, δεν έχουν αποδειχθεί ούτε τα συστατικά στοιχεία της επιζήμιας ψευδολογίας η οποία με βάση το ΄Αρθρο 25
(1)του Κεφ. 148 συνίσταται στην κακόβουλη δημοσίευση ψευδούς δήλωσης[12]. Σε συμφωνία με τα όσα εισηγήθηκε η συνήγορος του εναγόμενου λέω ότι από την προσαχθείσα μαρτυρία δεν έχει αποδειχθεί ούτε ότι η επίδικη ανακοίνωση συνιστά επιζήμια ψευδολογία ούτε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας ενήργησαν με κακή πίστη με σκοπό την πρόκληση ζημιάς στους ενάγοντες. Αντιθέτως, εκείνο το οποίο προέκυψε, όπως είχαμε ήδη την ευκαιρία να εξηγήσουμε ανωτέρω, είναι ότι το επίδικο δημοσίευμα/ανακοίνωση είναι αληθές και ότι ο εναγόμενος ενήργησε με καλή πίστη με αποκλειστικό σκοπό τη διαφύλαξη του δημοσίου συμφέροντος και ειδικότερα την περιφρούρηση της δημόσιας υγείας μέσω της ενημέρωσης του κοινού. KATAΛΗΞΗ Για όλους τους πιο πάνω λόγους και εφόσον έχω καταλήξει ότι τόσο η υπεράσπιση της αλήθειας όσο και η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη επιτυγχάνουν ενώ δεν έχουν αποδειχθεί τα συστατικά στοιχεία της επιζήμιας ψευδολογίας η παρούσα αγωγή θα πρέπει να απορριφθεί. Δεν θα ακολουθήσω την πρακτική που ακολουθείται σε άλλα αστικά αδικήματα π.χ. αμέλεια να υπολογίζονται οι αποζημιώσεις παρά την αρνητική κατάληξη για τον ενάγοντα για το ενδεχόμενο της κατ΄ έφεσης ανατροπής τέτοιας κατάληξης, εφόσον η ετυμηγορία συνίσταται σε αξιολογική εκτίμηση ότι επρόκειτο περί αληθούς δημοσιεύματος και ή δημοσιεύματος που καλύπτετο πλήρως από προνόμιο υπό επιφύλαξη. Η αξιολόγηση αυτή εξουδετερώνει στο δικό μου μυαλό τη βάση για υπολογισμό οποιασδήποτε βλάβης των εναγόντων. Ως αποτέλεσμα η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του εναγόμενου και εναντίον των εναγόντων όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. [1] Δέστε, μεταξύ άλλων, Παπακόκκινου κ.α. ν. Σμιρλή κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ. 506, C & A Pelekanos Associates Ltd. ν. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273 και Χατζηγεωργίου ν. Δημοκρατίας
(1995)1 Α.Α.Δ. 174. [2] Δέστε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056. [3] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57. [4] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746. [5] Δέστε Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1. [6] «"ζημιά" σημαίνει την απώλεια ή μείωση ιδιοκτησίας, άνεσης, σωματικής ευεξίας, υπόληψης ή άλλη παρόμοια απώλεια ή μείωση.» [7] Δέστε ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ, Δίκαιο και Αποφάσεις Τόμος 1, Αρτέμη και Ερωτοκρίτου
(2003)σελ.34. [8] Δέστε Haire v. Wilson (19

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.