Emilia Brzezinska ν. Abdel Karim Azi Youssef, Αρ. Αγωγής: 2073/08, 09.12.2010

(20)ημερών από την επίδοση στους δικηγόρους αυτού, του πιο πάνω ζητούμενου διατάγματος ή εντός οποιουδήποτε άλλου χρονικού διαστήματος το Σεβαστό Δικαστήριο ήθελε θεωρήσει εύλογο ή δίκαιο. 3. Οποιαδήποτε άλλη διαταγή το Σεβαστό Δικαστήριο θα θεωρήσει εύλογη και δίκαιη υπό τις περιστάσεις.» Η επίδικη αίτηση στηρίζεται στους Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.28 Θ.Θ.1-4, θ.12 και Δ.48 Θ.Θ.1-4, 7, 8

(1)(Ζ),

(3)και 9, Δ.57 Θ.2, Δ.64, Δ.30 Θ.1 και επί της γενικής, συμφυούς εξουσίας και πρακτικής του Δικαστηρίου. Η επίδικη αίτηση δεν συνοδεύεται από ένορκη δήλωση. Στην πιο πάνω αίτηση καταχωρήθηκε στις 09.12.2009 από τον Εναγόμενο (στο εξής ο Καθ΄ ου η αίτηση) ειδοποίηση περί πρόθεσης ένστασης στηριζόμενη στους ακόλουθους λόγους: «

1. Η αίτηση είναι παράτυπη γιατί ο αιτητής δεν ζητεί να αποκαλύψει ο εναγόμενος έγγραφα που έχει στην κατοχή ή εξουσία του αλλά θεωρεί ως δεδομένο ότι τα έγγραφα που αναφέρει στην αίτηση του τα κατέχει ο καθ΄ ου η Αίτηση.
2. Τα έγγραφα που επιζητεί είναι άσχετα με τα επίδικα θέματα.
3. Η έκθεση εμπειρογνώμονα και ειδικού που δίδεται για σκοπούς της προετοιμασίας διαδίκου δεν είναι θέμα προς αποκάλυψη.
4. Η χρήση ή μη ζώνης ασφαλείας είναι ζήτημα που δεν αποδεικνύεται με έγγραφα.
5. Το νόμιμο ή μη της εργοδότησης της ενάγουσας είναι θέμα που υπόκειται σε απόδειξη μέσον των αρμοδίων αρχών και ο εναγόμενος δεν αναμένεται να έχει στη κατοχή ή εξουσία του έγγραφα των δημοσίων αρχών.
6. Το υπό «Στ» και «Ζ» αιτούμενα ως έγγραφα στην ουσία συνιστούν την απόδοση της μαρτυρίας και του τρόπου που ο εναγόμενος θα στοιχειοθετήσει την Υπεράσπιση του.
7. Τα αιτούμενα ως έγγραφα και/ή η αιτούμενη θεραπεία μόνον σύγχυση προκαλούν και η ενάγουσα μέσω της αιτούμενης θεραπείας, επιζητεί δίκην πριν την δίκην επιχειρώντας ψάρεμα της μαρτυρίας.
8. Τα αιτούμενα ως έγγραφα στην ουσία επιδιώκουν ως τεκμηρίωση προκαταρκτικά των ισχυρισμών του εναγόμενου που εγείρει με την υπεράσπιση του.
9. Η αίτηση είναι καταχρηστική.» Περαιτέρω οι λόγοι ένστασης υποστηρίζονται από ένορκη δήλωση του κ. Περικλή Κωνσταντίνου, δικηγόρου στο δικηγορικό γραφείο Α. Π. Ερωτοκρίτου & Σία που εμφανίζεται για τον Εναγόμενο, ο οποίος αναφέρει ότι κάποια από τα έγγραφα των οποίων ζητείται η αποκάλυψη δεν είναι στην κατοχή του Εναγόμενου και περαιτέρω αναπτύσσονται θέσεις ως προς το ότι η αίτηση είναι παράτυπη, αστήρικτη και αδικαιολόγητη και ότι αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας. Κρίνεται ορθό σ΄ αυτό το στάδιο να γίνει υπενθύμιση πως με βάση τη Δ.39 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας στις ένορκες δηλώσεις θα πρέπει να γίνεται αναφορά σε μαρτυρία και όχι σε επιχειρήματα ή θέσεις των διαδίκων ως συμβαίνει στην ένορκη δήλωση του κ. Περικλή Κωνσταντίνου Η ακροαματική διαδικασία της αίτησης διεξάχθηκε διά των αγορεύσεων των συνηγόρων των διαδίκων χωρίς αντεξέταση του ενόρκως δηλούντα. Και οι δύο πλευρές ανέπτυξαν τις δικές τους εισηγήσεις και θέσεις επικαλούμενοι σχετική νομολογία προκειμένου για την υποστήριξη των απόψεων τους. Νομική πτυχή: Ακολουθεί στη συνέχεια ανάλυση και αναδρομή στο θεσμό της αποκάλυψης εγγράφων προς καλύτερη κατανόηση των όσων θα ακολουθήσουν στην απόφαση. Η διαδικασία για την αποκάλυψη εγγράφων δύναται να αρχίζει με αίτηση οποιουδήποτε από τους διαδίκους η οποία δεν συνοδεύεται με ένορκη δήλωση. Με την αίτηση ζητείται διάταγμα για ένορκη αποκάλυψη όλων των εγγράφων που βρίσκονται ή βρίσκονταν στην κατοχή ή τον έλεγχο του άλλου διαδίκου και που σχετίζονται με οποιοδήποτε επίδικο θέμα. Η έγκριση της αίτησης είναι ζήτημα που εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου το οποίο μπορεί να την απορρίψει ή να την αναβάλει αν ικανοποιηθεί ότι η αποκάλυψη δεν είναι αναγκαία στο στάδιο που της επιλαμβάνεται. Όσον αφορά τα κριτήρια άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου αυτά καθορίζονται με σαφήνεια στη Δ.28 Κ.1 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας. Κύρια δικαιολογητική βάση του θεσμού της αποκάλυψης εγγράφων είναι η παροχή προς τους διαδίκους όλου του σχετικού έγγραφου υλικού πριν τη δίκη, έτσι ώστε, να υποβοηθηθούν αξιολογώντας τη δύναμη ή την αδυναμία των αντίστοιχων εκδοχών τους, και να τους δοθεί πλέον η βάση για τη δίκαιη ως αναμένεται επίλυση της διαφοράς πριν ή και κατά τη δίκη. Με την εφαρμογή της Δ.28 και την αποκάλυψη κάθε διάδικος καθίσταται ικανός πριν τη δίκη να χρησιμοποιήσει ή να παρουσιάσει σαν μαρτυρία σχετικό έγγραφο υλικό για να υποστηρίξει την υπόθεση του ή να αντικρούσει τη θέση του αντιδίκου του. Περαιτέρω δια της αποκάλυψης εγγράφων επιτυγχάνεται η εξάλειψη του αιφνιδιασμού ο οποίος σχετίζεται με έγγραφη απόδειξη κατά ή πριν τη δίκη καθώς και η μείωση των εξόδων της αντιδικίας. Συνακόλουθα ο στόχος στον οποίο αποβλέπει η αποκάλυψη εγγράφων είναι τριπλός, δηλαδή: (α) για να καταστεί δυνατό όπως κάθε διάδικο μέρος χρησιμοποιήσει πριν τη δίκη ή να παρουσιάσει κατά τη δίκη σαν μαρτυρία σχετικό έγγραφο υλικό για να υποστηρίξει την υπόθεση του ή να αντικρούσει την υπόθεση του αντιδίκου του, (β) να αποτρέψει αιφνιδιασμό κατά τη δίκη ο οποίος σχετίζεται με έγγραφη απόδειξη, (γ) να μειώσει τα έξοδα της δίκης. Σε όλες τις περιπτώσεις που χρειάζεται διάταγμα του Δικαστηρίου για την αποκάλυψη εγγράφων η αποκάλυψη δεν αποτελεί δικαίωμα αλλά είναι ζήτημα που εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων όταν υπάρχει επίδικο θέμα που σχετίζεται με πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο θα πρέπει να χορηγήσει διάταγμα για αποκάλυψη εγγράφων εφόσον ο κάθε διάδικος εκ πρώτης όψεως δικαιούται σε αποκάλυψη (Borthwick v. Beauvais

(1948)2 All E.R. 635, C.A.. Σύμφωνα με τον Lord Greene M.R.: Οι διάδικοι δικαιούνται σε διάταγμα για αποκάλυψη εγγράφων σχεδόν αυτομάτως. Βλ. και Coope & Co. Ltd v. Emmerson

(1887)12 Appr. Cas. 300). Προς καλύτερη εφαρμογή της Δ.28 υπάρχουν δύο γενικοί και ουσιώδεις όροι ως προς τα έγγραφα που πρέπει να αποκαλύπτονται: (α) θα πρέπει να είναι σχετικά, δηλαδή πρέπει να σχετίζονται με κάποιο επίδικο θέμα στην αγωγή ή άλλη διαδικασία, (β) πρέπει να είναι ή να ήταν στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο του διαδίκου από τον οποίο απαιτείται να προβεί στην αποκάλυψη. Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι δύο πιο πάνω όροι στην πρακτική έχουν ερμηνευθεί όχι περιοριστικά αλλά εκτεταμένα για να καταστήσουν τη διαδικασία αποκάλυψης ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη δίκαιη επίλυση της υπόθεσης. Η γενική διατύπωση του κανόνα είναι πως κάθε έγγραφο σχετίζεται με τα επίδικα θέματα στην αγωγή το οποίο όχι μόνο θα αποτελούσε μαρτυρία πάνω σε οποιοδήποτε ζήτημα αλλά και όταν είναι εύλογο να υποτεθεί ότι περιέχει πληροφορίες οι οποίες μπορεί είτε άμεσα είτε έμμεσα να καθιστούν ικανό το διάδικο που ζητά την αποκάλυψη, είτε να προωθήσει τη δική του υπόθεση ή να βλάψει την υπόθεση του αντίδικου του. Το έγγραφο, είτε άμεσα είτε έμμεσα θα έχει αυτή τη συνέπεια αν είναι έγγραφο το οποίο δίκαια δύναται να οδηγήσει σε μια σειρά έρευνας η οποία με τη σειρά της να έχει μια από τις δύο αυτές συνέπειες (βλ. Compagnie Financiere et Compagnie Financiere er Commercale v. Peruvian Gueno Co.

(1882)11 Q.B.D. 55, C.A. 62, 63). Παρά τα πιο πάνω όμως έχει νομολογηθεί ότι δεν επιτρέπεται αποκάλυψη εγγράφων για να καταστεί ικανός ένας διάδικος να ¨ψαρέψει¨ μαρτυρία (βλ. Board v. Thomas Hedley & Co Ltd

(1951)2 All E.R. 431) ή για να πάρει πληροφορίες που σχετίζονται με ζητήματα εκτός των επιδίκων θεμάτων της αγωγής ή μαρτυρία η οποία θα τον καθιστούσε ικανό να θεμελιώσει μια νέα υπόθεση (βλ. Edmiston v. British Transport Commission

(1955)2 All E.R. 823). Ακολουθεί επομένως, πως ένας διάδικος πρέπει να αποκαλύψει όλα τα έγγραφα τα οποία είναι ή ήταν κάτω από τη δική του προσωπική κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο, ανεξάρτητα από το ποιός είναι ο ιδιοκτήτης τους, έστω και αν δεν αποτελούν δική του ιδιοκτησία ή παρόλο που είναι κοινή ιδιοκτησία του με άλλο πρόσωπο (βλ. Chantrey Martin & Co v. Martin

(1953)2 All E.R. 691) ή παρόλο που είναι στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο οποιουδήποτε αντιπροσώπου ή υπηρέτη του (βλ. Swanston v. Lishman

(1881)45 L.T. 360) ή στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο του ως υπηρέτη ή αντιπροσώπου για άλλο πρόσωπο ή από κοινού με κάποιο άλλο πρόσωπο ή πρόσωπα (βλ. Bovil v. Cowan

(1870)5 Ch,App. 495). Συμπέρασμα Δικαστηρίου: Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω με ιδιαίτερη αναφορά στα όσα έχουν νομολογηθεί και ισχύουν για το θεσμό της αποκάλυψης εγγράφων, και όσα αυτός εξυπηρετεί, το Δικαστήριο κρίνει ότι το αίτημα για ένορκη αποκάλυψη εγγράφων είναι δικαιολογημένο μόνο για σκοπούς γενικής αποκάλυψης και όχι όμως των εγγράφων που ειδικά ζητούνται για τους λόγους που θα εξηγηθούν στη συνέχεια, δεν έχει τεθεί δε κατά τη δίκη οποιοσδήποτε ικανός λόγος για μη έκδοση του διατάγματος για γενική αποκάλυψη. Τα στοιχεία του νομικού ερείσματος που δικαιολογούν τη γενική αποκάλυψη εξηγούνται στη συνέχεια: (α) Ο θεσμός της ένορκης αποκάλυψης όπως ισχύει με την Δ.28 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, διαφαίνεται ότι αναγνωρίζει αφ΄ ενός μεν τη γενική αποκάλυψη (Δ.28 κ.1) αφ΄ ετέρου δε την ειδική αποκάλυψη (Δ.28 κ.11). Υποστήριξη στο συμπέρασμα αυτό προκύπτει κατ΄ αρχήν από το συνδυασμό των δύο εν λόγω διατάξεων αλλά και από τη νομολογία (βλέπε υπόθεση TBF (Cyprus) Ltd κ.ά. ν. Εμπορικής Μελετών Σχεδιασμού και Επιχειρηματικού Κεφαλαίου Ανώνυμης Εταιρείας κ.α.

(2001)1 A.A.Δ.

1. Στην εν λόγω υπόθεση διαφαίνεται ότι το Διάταγμα το οποίο εκδόθηκε μονομερώς για γενική αποκάλυψη δεν ακυρώθηκε από το Πρωτόδικο Δικαστήριο που το εξέδωσε παρά την αίτηση ακύρωσης του αλλά ούτε και από το Εφετείο που εκδίκασε την έφεση στην πρωτόδικη απόφαση. Σημειώνεται δε πως η αποκάλυψη στην εν λόγω έφεση αφορούσε σε πρόωρο στάδιο διαδικασίας για τους λόγους βέβαια που κρίθηκαν ικανοί, πόσο μάλλον μετά την ολοκλήρωση των δικογράφων ως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση. Είναι δε πλήρως διαφωτιστικό το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση αυτή (TBF ανωτέρω) και ως εκ τούτου παρατίθεται στη συνέχεια: «Ο δικαστής είπε στο προκειμένο ότι είναι άλλοι οι στόχοι της Δ.28 Θ.
2. Η άποψη του, με λίγα λόγια, είναι ότι ο Θ.11 χρησιμοποιείται εφ΄ όσον η προηγηθείσα διαταγή για γενική αποκάλυψη δεν απέληξε στην αποκάλυψη και συγκεκριμένων εγγράφων που, με έρεισμα πλέον το Θ.11, μπορεί ο διάδικος να ζητήσει για να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Επικροτούμε αυτή την προσέγγιση......». (β) Το ότι είναι επιτρεπτό να ζητείται ένορκη αποκάλυψη συγκεκριμένου εγγράφου δεν επηρεάζεται η εφαρμογή της Δ.28 κ.1 και αυτό συνάγεται ρητά από τη Δ.28 κ.11, βέβαια σ΄ αυτήν την περίπτωση όπως ορθά επισημαίνεται στο σύγγραμμα The Annual Practice του 1958, σελίδα 725 απαιτείται η απόδειξη εκ πρώτης όψεως της σχετικότητας αλλά και κατοχής των εγγράφων των οποίων ζητείται η αποκάλυψη, οπότε, σε τέτοια περίπτωση είναι αναγκαίο να επισυνάπτεται και ένορκη δήλωση που να υποστηρίζει την αίτηση δυνάμει της Δ.28 κ.11, σε αντίθεση δε όπου στην αίτηση δυνάμει της Δ.28 Κ.1 δεν απαιτείται ούτε η ένορκη δήλωση αλλά ούτε και η επίδοση της αίτησης, εκτός αν κρίνει βέβαια το Δικαστήριο ή επιλέξει ο διάδικος να την επιδώσει. (γ) Με την έγκριση γενικής αποκάλυψης εξυπηρετείται ο σκοπός και η φιλοσοφία του θεσμού της αποκάλυψης εγγράφων όπως αυτός έχει καθοριστεί από τα νομολογηθέντα, αφού, εάν ο διάδικος δεν γνωρίζει τι έγγραφα κατέχει η άλλη πλευρά έχει δικαίωμα να μάθει, άλλωστε όπως έχει νομολογηθεί (Astra-Nat Production v. Neo-Art Productions

(1928)W.N. 218) υπάρχει σκοπιμότητα στην αποκάλυψη των εγγράφων που πιθανόν δεν γνωρίζει η άλλη πλευρά. (δ) Ο τύπος 22 (Form No 22) των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί για τον τρόπο σύνταξης της ένορκης αποκάλυψης μέσα από ένα περιεκτικό και πλήρες πλαίσιο που δεν επιτρέπει συμπέρασμα ότι δεν είναι εφικτή η διαταγή για γενική αποκάλυψη. Στο στάδιο αυτό παρατίθενται οι λόγοι για τους οποίους το Δικαστήριο δεν θεωρεί ορθό να διατάξει την αποκάλυψη των αναφερόμενων αιτούμενων εγγράφων επί της επίδικης αίτησης υπό στοιχεία Α έως Ζ: (α) Στην επίδικη αίτηση δεν υπάρχει ως νομική βάση η Δ.28 Κ.11 αλλά ούτε και συνοδεύεται από ένορκη δήλωση, συνεπώς δεν δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος ειδικής αποκάλυψης, παρ΄ όλο που στην αίτηση περιλαμβάνονται είτε ομάδες εγγράφων είτε στοχευμένα έγγραφα. Ως εκ τούτου δεν στοιχειοθετείται με μαρτυρία εκ πρώτης όψεως ούτε η σχετικότητα ούτε η κατοχή των εγγράφων των οποίων ζητείται η αποκάλυψη ως απαιτείται και ως έχει εξηγηθεί προγενέστερα, σημειώνεται ωστόσο πως εάν υπάρχουν τέτοια ή παρόμοιας φύσης έγγραφα που σχετίζονται με τα επίδικα θέματα της αγωγής δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να αποκαλυφθούν με τη γενική αποκάλυψη, αφού σε τέτοια περίπτωση πιθανό να καταχωρηθεί νέα αίτηση με αχρείαστη διαδικασία και δημιουργία εξόδων, είτε εάν δεν αποκαλυφθούν ενδεχομένως να κριθεί ότι δεν θα μπορούν να παρουσιαστούν κατά τη δίκη. (δ) Τα αιτούμενα έγγραφα στην παράγραφο Α έως Ζ της επίδικης αίτησης με τον τρόπο που περιγράφονται ως αιτούμενα στοχεύουν ξεκάθαρα στο ψάρεμα μαρτυρίας παρά σε αποκάλυψη έγγραφης μαρτυρίας. (γ) Στην ένορκη δήλωση του κ. Π. Κωνσταντίνου ημερομηνίας 09.12.2009 στην παράγραφο 13 δηλώνεται ότι κανένα από τα έγγραφα που ζητούνται να αποκαλυφθούν βρίσκεται στην κατοχή του Εναγόμενου. Συνακόλουθα με όλα τα πιο πάνω το αίτημα της παραγράφου 1 της επίδικης αίτησης χωρίς τα αιτούμενα έγγραφα ως αυτά περιγράφονται στην παράγραφο Α έως Ζ, κρίνεται δικαιολογημένο για την καλύτερη απονομή της δικαιοσύνης λαμβανομένων υπόψη ότι έχουν ολοκληρωθεί τα δικόγραφα στην αγωγή, η δε Υπεράσπιση του Εναγόμενου στηρίζεται και σε πραγματικά περιστατικά [Borthwick (ανωτέρω)] (βλέπε παράγραφος 2, 5 και 9 της Υπεράσπισης) οπότε αναμένεται να γνωρίζει η πλευρά της Ενάγουσας-Αιτήτριας αν υπάρχουν στην κατοχή του Εναγόμενου οποιαδήποτε έγγραφα σε σχέση με τα επίδικα θέματα. Συνακόλουθα με τα πιο πάνω εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ο Εναγόμενος-Καθ΄ ου η Αίτηση διατάσσεται όπως προβεί σε ένορκη αποκάλυψη των εγγράφων τα οποία έχει ή βρίσκονταν στην κατοχή ή τον έλεγχο του αναφορικά με τα επίδικα θέματα της αγωγής. Η ένορκη δήλωση να καταχωρηθεί εντός 45 ημερών από σήμερα. Τα έξοδα της επίδικης αίτησης επιδικάζονται προς όφελος της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ΄ ου η Αίτηση, κατά τα 2/3 καθότι η αίτηση επιτυγχάνει μερικώς, να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο για να πληρωθούν στο τέλος της δίκης στην αγωγή. (Υπ.) ................... Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Interim Αναφορά: Πολιτική δικαιοδοσία - Αποκάλυψη εγγράφων cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο