ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΠΠΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΑΙ ΛΤΔ ν. ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 1351/08, 31 Μαΐου, 2010

(1984)1 C.L.R 548, που πραγματεύεται τη Δ.27 θθ1 και 2 επί της οποίας βασίζεται η αίτηση, σημειώνεται ότι μόνο καθαρά νομικά σημεία εκδικάζονται κάτω από τη Δ.27 θ.1, ενώ υποθέσεις μικτού νομικού και πραγματικού θέματος ή μόνο πραγματικού εκδικάζονται κάτω από τη Δ.33[1]. Όπου τα γεγονότα, όπως αυτά εκτίθενται στις έγγραφες προτάσεις, είναι ικανά να δώσουν πλήρη εικόνα στο Δικαστήριο, τότε το Δικαστήριο υιοθετεί την διαδικασία της προδικαστικής επίλυσης. Σε περίπτωση όπου χρειάζεται, όμως, να δοθεί πρόσθετο φως στα γεγονότα με μαρτυρία, είναι ορθότερο όπως η υπόθεση προχωρήσει σε δίκη σύμφωνα με τις πρόνοιες της Διαταγής 33[2]. Μόνο καθαρά νομικά ζητήματα μπορούν να τύχουν εξέτασης δυνάμει της Διαταγής 27 Θεσμός 1, τα οποία θα είναι καθοριστικά της αντιδικίας μεταξύ των διαδίκων.[3] Το φυσιολογικό πεδίο για τη διαπίστωση γεγονότων και τον καθορισμό των δικαϊκών τους συνεπειών είναι η δίκη. Κατ΄ επέκταση, η επίλυση θέματος προδικαστικά, αποτελεί εξαιρετικό μέτρο, προσφυγή στο οποίο δικαιολογείται μόνο όπου τα γεγονότα είναι αδιαμφισβήτητα ή παραδεκτά. Όπως αναφέρθηκε και στην Αγρόκτημα Λανίτη Λτδ v. Γενικού Εισαγγελέα

(1991)1 Α.Α.Δ. 225 στην σελ 229: «...Δικαιολογείται, συνεπώς, η επίκληση της Διάταξης 27 εφόσο το συζητούμενο θέμα αποκρυσταλλώνεται σε καθαρά νομικό θέμα, η λύση του οποίου μπορεί να επιδιωχθεί με την ίδια ευχέρεια σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας.» Η νομολογία, επίσης, υποδεικνύει ότι η έκδοση διαταγής για προεκδίκαση νομικών σημείων θα πρέπει να γίνεται μόνο σε εξαιρετικά απλές και καθαρές περιπτώσεις και να ασκείται με φειδώ. Το Δικαστήριο θα εξετάσει αν το εγειρόμενο ζήτημα είναι αμιγώς νομικό θέμα με αναφορά στα γεγονότα που καταγράφονται στην αγωγή. Ο χρόνος κατά τον οποίο υποβάλλεται η αίτηση για επίλυση νομικού θέματος προδικαστικά, είναι, επίσης, παράγοντας που λαμβάνεται υπ΄ όψιν από το Δικαστήριο στην άσκηση της διακριτική του ευχέρειας. Σκοπός της δικονομικής πρόνοιας της Διαταγής 27 είναι η εξοικονόμηση χρόνου και εξόδων, καθιστώντας την ακρόαση, ή ουσιαστικού μέρους αυτής, αχρείαστη. Κατ΄ επέκταση, όπως έχει επανειλημμένα νομολογηθεί, ο ενδεικνυόμενος χρόνος για υποβολή τέτοιου αιτήματος για ορισμό του νομικού ζητήματος για ακρόαση, είναι κατά τον ορισμό της αγωγής για οδηγίες, κατά το κλείσιμο των δικογράφων ή, εν πάση περιπτώσει, εντός σύντομου χρονικού διαστήματος μετά. Οι συνήγοροι δεν είναι ορθό να περιμένουν μέχρι και την ημερομηνία ακροάσεως, επιτυγχάνοντας με τον τρόπο αυτό αναβολή της ακρόασης και προκαλώντας έξοδα, αφού, τέτοια τακτική, ενδεχομένως, να οδηγήσει σε κατάχρηση. Τούτου δεδομένου, αποτελεί ζήτημα το οποίο εμπίπτει στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να αποφασίσει κατά πόσο, με βάση τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης, θα εγκρίνει τέτοια αίτηση και θα ορίσει το νομικό σημείο για ακρόαση, προ της ακροάσεως στην αγωγή.[4] Αναφέρονται σχετικά τα εξής στην υπόθεση The heirs of the late Theodora Panayi v. The Administrators of the Estate of the late Stylianos Mandriotis

(1963)2 C.L.R. 167: «We would like to add that in cases where an objection is taken in the defence the interested party must apply to the court to have a particular point of law under Order 27 formulated and set down for hearing before the date of trial, and he should not wait until the day of trial when all the parties and their witnesses are before the Court, when considerable costs may be incurred. An application under Order 27 should normally be made on the summons for directions.» Παρόμοια σχόλια υπάρχουν, επίσης, και στην υπόθεση Michaelides v. Diakou

(1968)1 C.L.R. 392 και, επίσης, στην υπόθεση Panikkos v. Kontemeniotis

(1989)1 C.L.R.50. Η απόφαση όμως η οποία κατά τρόπο σαφή θέτει το χρόνο υποβολής της αίτησης σαν παράγοντα που το Δικαστήριο λαμβάνει σοβαρά υπόψη είναι η υπόθεση Hambou v. Thoma

(1987)1 C.L.R. 370 όπου στη σελ. 374 της απόφασης αναφέρονται τα εξής από το Δικαστή Σαββίδη: «Counsel should not wait till the case is fixed for trial and shortly before the date of hearing avail themselves of the procedure under Order 27 and thus secure an adjournment of the hearing of the case which otherwise might not have been granted. If this right is left to be exercised without any judicial control then there may be an abuse of it and parties who wish to have the proceedings protracted, may wait till the eve of the hearing to file an application and thus secure an adjournment of the case. It is for this reason that the matter is left within the discretion of the Judge to decide whether in the circumstances of a particular case it is in the interest of justice to grant such application and have the points of law set down for hearing prior to the hearing of the action.» ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Στην παρούσα υπόθεση παραμένει, τελικώς, προς εξέταση μόνο η μία εκ των δύο προδικαστικών ενστάσεων και, συγκεκριμένα, αυτή που περιέχεται στην παρά.2 της Υπεράσπισης και αφορά στο ότι η παρούσα αγωγή είναι απορριπτέα ως γενική και αόριστη λόγω της παράλειψης του Ενάγοντα να αναφέρει συγκεκριμένα, πότε και σε ποίους ο Εναγόμενος δημοσιοποίησε και/ή διέδιδε ότι τα εμπορεύματα και οι ζωοτροφές του Ενάγοντα είναι επικίνδυνα για την υγεία των ζώων και ότι τα προϊόντα που παράγουν είναι επικίνδυνα για ανθρώπινη κατανάλωση και/ή για την υγεία των ανθρώπων. Προτού εξετασθεί η ουσία της παρούσας αίτησης δύο λόγια για κάποια ζητήματα δικονομικής υφής που έθεσαν οι Εναγόμενοι στην ένσταση τους. Ø Δεν συμφωνώ ότι η αίτηση του Εναγομένου θα έπρεπε να καταχωρηθεί εντός 10 ημερών από της συμπλήρωσης του δικογράφου. Φαίνεται ότι οι Ενάγοντες στηρίζουν τη σχετική τους θέση στις πρόνοιες της Δ.30 θ.1(b)[5]. Σε συμφωνία με τα όσα ανέφερε η κα Παπαστεφάνου επισημαίνω ότι η παρούσα αίτηση βασίζεται στις πρόνοιες της Δ.27 θθ. 1 και 2 και δεν υπάρχει τέτοια ή οποιαδήποτε ανατρεπτική προθεσμία εντός της οποίας θα πρέπει ένας διάδικος να καταχωρήσει αίτηση για εκδίκαση προδικαστικά νομικού σημείου. Το ζήτημα του χρόνου υποβολής μας τέτοιας αίτησης έχει εξετασθεί στη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορά στην οποία έγινε πιο πάνω. Ø Δεν συμφωνώ ούτε με τη θέση ότι το αίτημα του εναγομένου θα έπρεπε να είχε γίνει με κλήση για οδηγίες και όχι με αίτηση δια κλήσεως. Ο τύπος κάθε αίτησης ρυθμίζεται από τη Δ.48 θθ.1-13 και η υπό κρίση αίτηση έχει υποβληθεί μέσα στα πλαίσια που προβλέπονται από τους σχετικούς Θεσμούς. Προχωρώ στη συνέχεια να εξετάσω την ουσία της υπό κρίση αίτησης. Η Δικηγόρος της Δημοκρατίας που εκπροσώπησε τον Εναγόμενο, αφού ανέφερε ότι με βάση τη Δ.2, θ.9 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας σε αγωγές για λίβελλο η οπισθογράφηση στο κλητήριο πρέπει να περιέχει επαρκείς λεπτομέρειες για να αναγνωρισθούν οι δημοσιεύσεις επί των οποίων στηρίζεται η αγωγή για λίβελλο[6], επεσήμανε ότι ο Ενάγων δεν παραθέτει λεπτομέρειες ούτε στο κλητήριο, ούτε στην Έκθεση Απαίτησης. Σύμφωνα με την θεραπεία υπό στοιχείο (Γ) ο Ενάγων ζητά: «Γ. Αποζημιώσεις για δυσφήμιση και λίβελλον γενομένης μεταξύ των ετών 2007 και 2008.» Στην Έκθεση Απαίτησης στην παρά.4 γίνεται αναφορά στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2008 και στη συνέχεια ως η χρονική περίοδος των ψευδών και κακόβουλων δημοσιοποιήσεων προς τους κτηνοτρόφους από μέρους του Τμήματος Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ότι τα εμπορεύματα και/ή οι ζωοτροφές των Εναγόντων είναι επικίνδυνες για την υγεία των ζώων και/ή ότι τα προϊόντα που παράγουν είναι επικίνδυνα για την υγεία των ανθρώπων. Στην Απάντηση στην Υπεράσπιση στην παρά.3 οι Ενάγοντες επαναλαμβάνουν ότι ο Εναγόμενος δημοσιοποίησε και διέδιδε ότι τα εμπορεύματα και/ή οι ζωοτροφές των Εναγόντων είναι επικίνδυνες κτλ τόσο δια του τύπου των Μ.Μ.Ε. του ραδιοφώνου και της τηλεοράσεως «στους κτηνοτρόφους του Δάσους ΄Αχνας της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου και γενικά ανά το παγκύπριο.» Το θέμα που εγείρεται στην παρα.2 της Υπεράσπισης του Εναγομένου με την μορφή της προδικαστικής ένστασης, κατά την άποψη μου, αναφέρεται σε αμιγώς νομικό ζήτημα, ήτοι το κατά πόσο η παρούσα αγωγή είναι απορριπτέα ως γενική και αόριστη λόγω της παράλειψης των Εναγόντων να αναφέρουν συγκεκριμένα πότε και σε ποιον ο Εναγόμενος δημοσιοποίησε και/ή εμπιστευτικά διέδιδε και/ή πληροφορούσε ότι τα εμπορεύματα και/ή οι ζωοτροφές των Εναγόντων που παράγουν και προμηθεύουν τους κτηνοτρόφους είναι επικίνδυνες για την υγεία των ζώων και/ή για την υγεία των ανθρώπων κτλ. Με άλλα λόγια το νομικό σημείο που εγείρεται είναι κατά πόσο η παρούσα αγωγή υπόκειται σε απόρριψη λόγω μη συμπερίληψης επαρκών λεπτομερειών στην οπισθογράφηση του κλητηρίου ή στην Εκθεση Απαίτησης για να αναγνωρισθούν οι δημοσιεύσεις επί των οποίων εδράζουν τον ισχυρισμό τους οι ενάγοντες για λίβελλο και δυσφήμιση από μέρους του Εναγομένου. Το ζήτημα που εγείρεται μπορεί να εξετασθεί αποκλειστικά υπό το φως των όσων περιέχονται στο κλητήριο και στην Εκθεση Απαίτησης χωρίς να τίθεται θέμα προσκόμισης οποιασδήποτε μαρτυρίας γιατί αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στον τρόπο δικογράφησης των σχετικών ισχυρισμών από τους Ενάγοντες επί των οποίων βασίζουν το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Με βάση όλα όσα προσπάθησα να εξηγήσω κρίνω ότι δικαιολογείται η έγκριση της αίτησης και, συνεπώς, εκδίδεται διάταγμα για την προδικαστική επίλυση της ενστάσεως που αναφέρεται στην παρά.2 της Υπεράσπισης. Οσον αφορά το θέμα των εξόδων δεν βρίσκω κανένα λόγο για να παρεκκλίνω από το γενικό κανόνα ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα εκτός αν υπάρχει καλός λόγος για έκδοση διαφορετικής διαταγής, και, συνεπώς, ο εναγόμενος δικαιούται τα έξοδα του. Κατά συνέπεια τα έξοδα της παρούσας αίτησης επιδικάζονται υπέρ του Εναγομένου/Αιτητή και εναντίον των Εναγόντων/Καθ΄ ων η Αίτηση όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, να καταβληθούν δε στο τέλος της υπόθεσης. Λ.Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. /ΑΚΣ. [1] Δέστε The heirs of the late Theodora Panagi v. The Administrator of the Estates of the late Stylianos Mandiatis

(1963)2 C.L.R 167, Michaelides v. Diakou

(1968)1 C.L.R 392 και Papamichael v. Chacholiades

(1970)C.L.R 305. [2] Δέστε Paikkos v. Kontemeniotis

(1989)1 C.L.R. 50, Grindlays Bank Limited v. Christodoulos Demetriades & Co Ltd and others

(1987)1 C.L.R. 461. [3] Δέστε Malachtou v. Armefti and Another

(1984)1 C.L.R. 548. [4] Δέστε Theodora Panayi v. The Administrators of the Estate of the Stylianos Mandriotis

(1963)2 C.L.R. 167, Hambou v. Thoma

(1987)1 C.L.R.

1. [5]" (b) Such summons shall be taken out within ten days from the time when the pleadings shall be deemed to be closed and before the plaintiff takes any fresh step in the action other than an application for an injunction." [6]
2. Ιn actions for libel the indorsement on the writ shall state sufficient particulars to identity the publications in respect of which the action is brought. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο