Γιάννα Καρσερά ν. Κώστα Γλυκή, Αγωγή αρ: 6002/06, 11 Μαρτίου, 2011

(2004)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1891, 1893). Κατά την ακρόαση της υπόθεσης κατέθεσε ενόρκως η ίδια η ενάγουσα Γιάννα Καρσερά (Μ.Ε.1), ο Δρ. Περικλής Συμεωνίδης (Μ.Ε.2), Ειδικός Χειρουργός και, κατά τον ουσιώδη χρόνο, Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, η Άντρη Μακρή (Μ.Ε.3), Πρωτοκολλητής στο Τμήμα Ποινικών Υποθέσεων του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, και η Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα - Κουμίδου (Μ.Ε.4), Ειδική Νευρολόγος. Οι μάρτυρες κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία, διαφωτιστική για τις ουσιώδεις πτυχές της υπόθεσης: ιατρικό πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από το Δρ. Περικλή Συμεωνίδη (Μ.Ε.2) (τεκμήριο 1), ιατρικό πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από τη Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα - Κουμίδου (Μ.Ε.4) (τεκμήριο 2), φάκελο διαδικασίας της υπόθεσης αρ. 11303/2005 (Ε.Δ. Λευκωσίας) Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Κώστα Γλυκή (τεκμήριο 3) και πιστοποιητικό του Τμήματος Ποινικών Υποθέσεων του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (τεκμήριο 4). Ακολουθεί η σκιαγράφηση και ο σχολιασμός της μαρτυρίας. Ας σημειωθεί πως η μαρτυρία συμφωνεί με όσα δικογραφούνται ως βάση της αγωγής και θεμέλιο των επίδικων αξιώσεων: Η ενάγουσα Γιάννα Καρσερά (Μ.Ε.1) δήλωσε τα εξής: Κατάγεται από το χωριό Πολιτικό και διαμένει εκεί. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 31 ετών και εργαζόταν με μηνιαίο μισθό ύψους €683,44 (ισόποσον Λ.Κ.400). Το πρωί της 16.2.05 συνάντησε τον εναγόμενο σε χώρο στάθμευσης σε περιοχή της Λευκωσίας, ως είχαν συνεννοηθεί προηγουμένως. Ενώ βρισκόντουσαν στο αυτοκίνητο του εναγομένου λογομάχησαν γιατί ο εναγόμενος, παρά τις υποσχέσεις του, παρέλειψε να εκπληρώσει συγκεκριμένη οικονομική υποχρέωσή του έναντι συγγενούς της. Εξ αιτίας της λογομαχίας η ίδια επεχείρησε να βγει από το αυτοκίνητο. Δεν το κατάφερε γιατί ο εναγόμενος ξεκίνησε τη μηχανή του αυτοκινήτου με αποτέλεσμα το δεξί της πόδι να εγκλωβισθεί στη θέση του συνοδηγού. Πονούσε πολύ, φώναζε και έκλαιγε. Τότε ο εναγόμενος ακινητοποίησε το αυτοκίνητο και την έβγαλε έξω διά της βίας: Την τράβηξε από τα μαλλιά, την κτύπησε επανειλλημένως στο κεφάλι, τη χαστούκισε στο πρόσωπο, την δάγκωσε στο αριστερό χέρι, την έβρισε χυδαία και την εγκατέλειψε. Παρέμεινε μόνη και αβοήθητη στο μέρος εκείνο για κάποιο διάστημα. Στη συνέχεια, κατέφερε να επικοινωνήσει με φίλη της η οποία τη μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας («το Νοσοκομείο»), όπου εξετάσθηκε και κρατήθηκε για νοσηλεία. Εξ αιτίας του περιστατικού αυτού, ο Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας κατεχώρισε, εναντίον του εναγομένου, την υπόθεση αρ. 11303/2005 (Ε.Δ. Λευκωσίας) για το αδίκημα της επίθεσης με πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης. Ο εναγόμενος παραδέχθηκε ενοχή. Επιπλέον των σωματικών βλαβών, το επίδικο περιστατικό της προκάλεσε και ειδικές ζημιές συνολικού ύψους €2733,76 (ισόποσον των Λ.Κ.1600): (α) €170,86, ως μεταφορικά (ισόποσον των Λ.Κ.100), (β) €512,58, ως ιατρικά έξοδα και η αξία φαρμάκων (ισόποσον Λ.Κ.300) και (γ) €2050,32, ως η απώλεια απολαβών κατά την περίοδο από τις 16.2.05 έως και τις 30.8.05 (ισόποσον Λ.Κ.1200). Ο Δρ. Περικλής Συμεωνίδης (Μ.Ε.2) επιβεβαίωσε ενόρκως το περιεχόμενο του πιστοποιητικού που ο ίδιος εξέδωσε στις 28.12.05 (τεκμήριο 1) εν σχέσει με τον επίδικο τραυματισμό της ενάγουσας και την νοσηλεία της στο Νοσοκομείο. Ο μάρτυρας επιβεβαίωσε ενόρκως πως η ενάγουσα προσεκομίσθηκε στο Τμήμα Α΄ Βοηθειών του Νοσοκομείου στις 16.2.05 και κρατήθηκε για νοσηλεία έως και τις 23.2.05. Κατά τη νοσηλεία της παρέμεινε κλινήρης, υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα και ελάμβανε φαρμακευτική αγωγή κατάλληλη για την αντιμετώπιση εγκεφαλικής διάσεισης. Κατά την κλινική εξέταση παρουσίασε θλαστικό τραύμα στο τριχωτό της κεφαλής (στο οποίο έγιναν ραφές), εκχύμωση στον αριστερό βραχίωνα σε σχήμα στρογγυλό και με διάμετρο περίπου 15 εκ., εκχύμωση στο αριστερό αντιβραχιώνιο έκτασης περίπου 12 εκ. και αιμάτωμα στο δεξί γόνατο. Η ενάγουσα παρεπονείτο για ζαλάδες και πονοκεφάλους, τα οποία αποτελούν σημεία εγκεφαλικής διάσεισης, εμβοή δεξιού αυτιού καθώς και απώλεια όσφρησης και γεύσης. Εξετάσθηκε ξανά στις 22.12.05 οπότε ανέφερε ότι συνέχιζε να υποφέρει από κεφαλαλγία και ζαλάδα. Εξ ου και συνέχισε η χορήγηση σε αυτήν της ανάλογης φαρμακευτικής αγωγής. Επίσης, η ενάγουσα παρακολουθείτο από νευρολόγο εφ΄ όσον, ως η ίδια ανέφερε, παρουσίαζε απώλεια όσφρησης και γεύσης. Παρομοίως, η Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα - Κουμίδου (Μ.Ε.4) επιβεβαίωσε ενόρκως το περιεχόμενο του πιστοποιητικού που η ίδια εξέδωσε εν σχέσει με τον επίδικο τραυματισμό της ενάγουσας (τεκμήριο 2). Εξέτασε την ενάγουσα στις 21.2.05, κατά τη νοσηλεία της στο Νοσοκομείο. Αυτή παραπονιέτο για κεφαλαλγία, ζαλάδα και ανοσμία, συμπτώματα συναφή με το μεταδιασεισικό σύνδρομο. Η μάρτυρας εξέτασε την ενάγουσα αρκετές φορές και μάλιστα ένα έτος μετά τον επίδικο τραυματισμό της. Πεποίθησή της είναι ότι η ενάγουσα παρουσιάζει συμπτώματα μεταδιασεισικού συνδρόμου «τα οποία θα συνεχίσουν και στο μέλλον να την ενοχλούν σε μικρότερο ίσως βαθμό και τα οποία επηρεάζουν την ποιότητα ζωής της» (τεκμήριο 2). Η Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα - Κουμίδου (Μ.Ε.4) εξήγησε πως η ανοσμία, δηλαδή η απουσία ή η απώλεια της όσφρησης, προκαλείται από τραυματισμό στη βάση του εγκεφάλου. Ο τραυματισμός αυτός οφείλεται, συχνά, σε κάκωση του εγκεφάλου μετά από επίθεση. Πιστεύει πως στην περίπτωση της ενάγουσας η βλάβη αυτή είναι πλέον μόνιμη εφ΄ όσον η ανοσμία συνέχιζε ένα έτος μετά τον επίδικο τραυματισμό της. Η μάρτυρας προσέθεσε πως τα πρόσωπα που πάσχουν από ανοσμία διατρέχουν κινδύνους εφ΄ όσον αδυνατούν να αισθανθούν, για παράδειγμα, τη διαρροή μιας επικίνδυνης ουσίας. Τέλος, η Άντρη Μακρή κατέθεσε το φάκελο της διαδικασίας της υπόθεσης αρ. 11303/2005 (Ε.Δ. Λευκωσίας) Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Κώστα Γλυκή (τεκμήριο 3), ο οποίος μαρτυρεί πως ο εναγόμενος, κατηγορηθείς για επίθεση που προκάλεσε πραγματική σωματική βλάβη (άρθρο 243 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154), παραδέχθηκε ενοχή. Του επεβλήθηκε δε χρηματική ποινή (τεκμήριο 4). Στο σχετικό κατηγορητήριο καταγράφονται οι ακόλουθες λεπτομέρειες αδικήματος: «Ο κατηγορούμενος την 16η Φεβρουαρίου 2005, στο Καϊμακλί της επαρχίας Λευκωσίας, επιτέθηκε εναντίον της Γιάννας Καρσερά από το Πολιτικό και της προκάλεσε πραγματική σωματική βλάβη» (τεκμήριο 3). Εξέτασα τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιόν μου και σημειώνω, κατ΄ αρχάς, πως όλοι οι μάρτυρες κατέθεσαν με λόγο σαφή και άμεσο και όσα υπήρξαν θετικοί. Επιπλέον, όσα αυτοί ανέφεραν παρουσιάζουν λογική συνοχή και υποστηρίζονται τόσον από το γεγονός της σχετικής ποινικής δίωξης του εναγομένου όσον και από το γεγονός της παραδοχής του στο αδίκημα της επίθεσης με πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης (τεκμήρια 3 και 4). Έτσι, τα όσα οι μάρτυρες ανέφεραν ενώπιον του Δικαστηρίου και τα όσα η έγγραφη μαρτυρία δηλώνει, τα οποία παρέμειναν, άλλωστε, αναντίλεκτα, γίνονται δεκτά ως αξιόπιστα, αληθή και ακριβή και αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου επί των γεγονότων. Χωρίς να χρειάζεται να επαναλάβω τα ευρήματα αυτά, τα οποία σκιαγραφούνται πιο πάνω, καταλήγω πως η συμπεριφορά του εναγομένου θεμελιώνει το αστικό αδίκημα της επίθεσης (άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια Rasid v. Braybrook

(1972)8 J.S.C. 1082) και αποτελεί την γενεσιουργό και μοναδική αιτία του επίδικου τραυματισμού της ενάγουσας. Ο τραυματισμός αυτός ποεκάλεσε στην ενάγουσα τις ειδικές ζημιές, ως αυτή τις προσδιόρισε, καθώς και τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία, ως αυτή τα περιέγραψε. Επιπλέον, η συμπεριφορά του εναγομένου υπήρξε απάνθρωπη και εξευτελιστική προς το πρόσωπο της ενάγουσας. Αυτός αδιαφόρησε πλήρως για τα δικαιώματα της ενάγουσας και μείωσε την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνειά της. Συνεπώς η ενάγουσα δικαιούται αποζημιώσεις. Όσον αφορά στις ειδικές αποζημιώσεις, κρίνω ότι η ενάγουσα απέδειξε σε ικανοποιητικό βαθμό τις αξιώσεις της για τα ποσά των (α) €170,86, ως μεταφορικά (ισόποσον των Λ.Κ.100), (β) €512,58, ως ιατρικά έξοδα και η αξία φαρμάκων (ισόποσον Λ.Κ.300) και (γ) €2050,32, ως η απώλεια απολαβών κατά την περίοδο από τις 16.2.05 έως και τις 30.8.05 (ισόποσον Λ.Κ.1200). Παρά την ισχύ του κανόνα της αυστηρής απόδειξης των ειδικών ζημίων (Κούνουνα κ.α. ν. Κώστα Κυριάκου και Υιός Λτδ κ.α.

(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2126, 2131), εντούτοις, δεν απαιτείται πάντοτε η παρουσίαση γραπτών αποδεικτικών στοιχείων (Παπαδημητρίου ν. Σάντη

(2002)Α

(1)Α.Α.Δ. 678). Έτσι, παρά την απουσία γραπτής απόδειξης για το ύψος των ειδικών ζημιών που η ενάγουσα αξιώνει, δέχομαι ως αληθή και επαρκή τα όσα σχετικά αυτή ανέφερε και καταλήγω πως αυτή δικαιούται να αποζημιωθεί για τα ποσά αυτά. Συνεπώς, επιδικάζεται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου το ποσόν των €2733,76 (ισόποσον Λ.Κ. 1.600), ως ειδικές αποζημιώσεις, το οποίο θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 14.9.06 (ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής) έως την εξόφλησή του. Όσον αφορά στις σωματικές βλάβες, κρίνω ότι και αυτές απεδείχθηκαν σε ικανοποιητικό βαθμό δεδομένων των όσων αξιόπιστων ανέφερε η ίδια η ενάγουσα (Μ.Ε.1) καθώς και οι ιατροί Δρ. Περικλής Συμεωνίδης (Μ.Ε.2) και Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα - Κουμίδου (Μ.Ε.4). Συνεπεία της απρόκλητης και αναίτιας επίθεσης που δέχθηκε από τον εναγόμενο, η ενάγουσα υπέστηκε θλαστικό τραύμα στο τριχωτό της κεφαλής (για το οποίο έγιναν ραφές), εκχύμωση στον αριστερό βραχίονα σε σχήμα στρογγυλό και με διάμετρο περίπου 12 εκ., εκχύμωση στο αριστερό αντιβράχιο έκτασης 12 εκ. περίπου, αιμάτωμα στο δεξί γόνατο καθώς και κάκωση εγκεφάλου, η οποία της προκάλεσε διάσειση και μόνιμη ανοσμία. Η ανοσμία μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία της ενάγουσας εφ΄ όσον την εμποδίζει να αισθανθεί, για παράδειγμα, την διαρροή επικίνδυνων ουσιών. Επιπλέον, η απρόκλητη και αναίτια επίθεση του εναγομένου μειώνουν αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια της ενάγουσας. Κρίνω πως το ποσόν των €35.000 θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για την απάνθρωπη μεταχείριση και τον εξευτελισμό που η ενάγουσα υπέστη από τον εναγόμενο, για τον πόνο και την ταλαιπωρία που αυτή βίωσε συνεπεία του επίδικου τραυματισμού της καθώς και για τις συνέπειες αυτού. Το ποσόν των €35.000 θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 16.2.05, ημερομηνία κατά την οποία συνέβηκε η επίθεση (Harmsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α

(2003)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1617, 1623-4). Σημειώνω πως όσον αφορά στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύονται σωματικές βλάβες, αυτές «πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης

(1969)1 Α.Α.Δ. 245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 Α.Α.Δ. 789, Νοεφύτου ν. Χ'Δημητρίου

(1982)1 Α.Α.Δ. 430, Παναγής ν. Θεοδώρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Miller v. Peter,

(1999)1 Α.Α.Δ. 2091)» (Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνης Θεμιστοκλέους,

(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 355, 362). «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789, Polykarpou v. Adamou

(1988)1 A.A.Δ. 475, Παναγή ω. Θεοδώρου

(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου

(1993)1 Α.Α.Δ. 669). Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». (Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-5). Τέλος, «όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αν διαπιστώσει βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του ενάγοντος» (απόφαση στην Πολιτική Έφεση αρ. 98/2007 Αντώνης Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη, ημερ. 11.11.09, δείτε, επίσης, τις αποφάσεις Rovkes v. Barnard

(1964)1 All ER 367, Eliades v. Lyssarides

(1979)1 C.L.R. 254 και Papakokkinou v. Kanther

(1982)1 A.A.Δ. 65, 76 - 8). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου για το ποσόν των €2.733,76 (ισόποσον Λ.Κ.1600), ως ειδικές αποζημιώσεις, και για το ποσόν των €35.000, ως γενικές και επαυξημένες αποζημιώσεις. Το ποσόν των ειδικών αποζημιώσεων θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 14.9.06 μέχρι να εξοφληθεί. Το ποσόν των γενικών και επαυξημένων αποζημιώσεων θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 16.2.05 μέχρι να εξοφληθεί. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου. (Υπ)........................................ Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΧΡΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο