← Κύπρος

Σωτήρη Παπασάββα ν. Μακάριου Δρουσιώτη κ.α., Αρ. Αγωγής 2560/2005, 4.5.2011

Σωτήρη Παπασάββα ν. Μακάριου Δρουσιώτη κ.α., Αρ. Αγωγής 2560/2005, 4.5.2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2011:A169 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ι. Ιωαννίδη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 2560/2005 Μεταξύ: Σωτήρη Παπασάββα Ενάγοντα και

  1. Μακάριου Δρουσιώτη
  2. Εκδόσεις ΑΡΚΤΙΝΟΣ ΛΤΔ, Εναγομένων ------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4.5.2011 Για Ενάγοντα: κ. Α.Σ. Αγγελίδης (κ. Α. Αποστολίδης για να ακούσει απόφαση) Για Εναγόμενους: κ. Μ. Παναγίδης για κ. Μ. Βορκά (κ. Κ. Αγαθοκλέους για να ακούσει απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η Το πιο κάτω κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Πολίτης» στις 10.3.2005, συνιστά ουσιαστικά τη βάση της αγωγής: «EN-ΣΤΑΣΕΙΣ Το καθεστώς (του νότου) προάγει την παράνοια Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε στα κρυφά παράταση της υπηρεσίας του εισαγγελέα της Δημοκρατίας Άκη Παπασάββα, για λόγους δημοσίου συμφέροντος! Ποίοι είναι αυτοί οι λόγοι, ουδείς γνωρίζει. Ο γενικός εισαγγελέας Σόλωνας Νικήτας, ο Προϊστάμενος του Παπασάββα δεν ζήτησε τέτοια παράταση. Ούτε καν ενημερώθηκε εκ των υστέρων για την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Τόσος είναι ο σεβασμός της σημερινής κυβέρνησης προς τους θεσμούς. Ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος σε δηλώσεις του στα ΜΜΕ είπε πως αποτάθηκε ο ίδιος στο Υπουργικό. Είπε, επίσης, πως επειδή μπήκε στην υπηρεσία σε ηλικία 33 χρονών, δεν είναι δίκαιο να αφυπηρετήσει στα 60! Δηλαδή, είναι δημόσιο συμφέρον το ότι ο κ. Παπασάββας αισθάνεται ότι είναι δίκαιο ή άδικο για τον εαυτό του. Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ είναι η πλέον αναξιόπιστη και ανακόλουθη που είχε ποτέ η Κύπρος. Με τις ψήφους του ΑΚΕΛ και του ΔΗΚΟ, η Βουλή έκοψε το μισθό του γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου Χρυσόστομου Σοφιανού επί προεδρίας Κληρΐδη, όταν η τότε κυβέρνηση αποφάσισε να παρατείνει τη θητεία του. Τώρα δίνουν παράταση στον Άκη Παπασάββα επειδή γλείφει τον Χριστόφια, ο οποίος τον προετοιμάζει για γενικό εισαγγελέα! Ο Άκης Παπασάββας κατάγγειλε, μάλιστα, την αντιπολίτευση ότι δημιουργεί θόρυβο, για να τον πλήξει ως υποψήφιο γενικό εισαγγελέα. ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΑΝ ο Τάσσος Παπαδόπουλος θα το κάνει και αυτό. Όμως, όπως γράψαμε και χθες, η σημερινή κυβέρνηση έχει μόνο μια απαράβατη αρχή. Τη συναλλαγή. Προσωπικά δεν πιστεύω ότι ο Παπαδόπουλος τρέφει την παραμικρή εκτίμηση στο πρόσωπο του Παπασάββα. Ούτε θα τον λάμβανε υπόψη, εάν η απόφαση αυτή δεν ήταν μέρος μιας ευρύτερης συναλλαγής με τον Χριστόφια. ΜΟΝΟ ΑΝ Ο ΠΑΠΑΣΑΒΒΑΣ δεν πληρούσε τα πατριωτικά κριτήρια ο Τάσσος δεν θα έκανε το ρουσφέτι στον Χριστόφια. Όμως ο Παπασάββας είναι ο συγγραφέας του σπουδαίου έργου «Το Ψευδεπίγραφο σχέδιο Ανάν και το μωρό της Ρόζμαρι». Για όσους δεν γνωρίζουν το παιδί της Ρόζμαρι είναι το παιδί του διαβόλου. Το βιβλίο αυτό μεγέθους 1482 σελίδων, αποτελεί μνημείο ασυναρτησίας και τρικυμιώδους σκέψης και το παρουσίασε στο κοινό ο φίλος του Δημήτρης Χριστόφιας. Απολαύστε ένα απόσπασμα από το σύγραμμα του Ακη Παπασάββα «Αλλά κύριε πρόεδρε, Δημήτρη Χριοτόφια, φίλε του Τότες Τότε και στο Τότε - Τότε. θυμάμαι τα τους Τότες -Τότε που έλεγες και έπραττες και λαλούσες, δημόσια και ιδιωτικά, και προς τα έξω και προς τα μέσα, στους κομπλεξικά και μη διαπλεκόμενους της διαπλοκής...». ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ αγαπητοί αναγνώστες, δεν είναι η ανακολουθία λόγων και πράξεων της δυάδας Παπαδόπουλου - Χριστόφια. Ούτε η έλλειψη σεβασμού στους θεσμούς μήτε η κουμπαροκρατία και η γεροντοκρατία. Το πρόβλημα είναι πολύ πιο σοβαρό και φοβάμαι ανίατο. Το σημερινό καθεστώς - διότι περί καθεστώτος πρόκειται - φτύνει τη λογική, λοιδορεί τη σωφροσύνη και προάγει την παράνοια. Αν δεν το καταλάβατε, έχουμε μπλέξει και μάλιστα πολύ άσχημα......» O νυν Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας (Εισαγγελέας της Δημοκρατίας κατά το χρόνο της δημοσίευσης), θεωρεί το πιο πάνω δημοσίευμα δυσφημιστικό για τον ίδιο, και με την παρούσα αγωγή αξιώνει εναντίον των εναγομένων τις ακόλουθες θεραπείες: «Α. Γενικές και Ειδικές ή/και Επαυξημένες Αποζημιώσεις για δυσφημίσεις ή/και κακόβουλες ψευδολογίες ή αναλήθειες ή/και ανοίκεια φραστική φαντασίωση ή/και λίβελους αναφερόμενους στον Ενάγοντα ή/και σε σχέση με τον Ενάγοντα που περιέχονται σε κείμενο ή/και που επετράπηκε να περιληφθούν υπό μορφή είδησης ή/και άρθρου ή/και σχολίου που δημοσιεύτηκε ή/και ετοιμάστηκε ή/και εκτυπώθηκε ή/και περιλήφθηκε από τον Εναγόμενο αρ. 1 που είναι δημοσιογράφος ή/και αρθρογράφος στην Εφημερίδα «Πολίτης» που ανήκει ιδιοκτησιακά στην Εναγόμενη αρ. 2, στη σελ.9 της έκδοσης της ημερ. 10,3.2005 υπό τον τίτλο; «EN-ΣΤΑΣΕΙΣ Το καθεστώς (του νότου) προάγει την παράνοια». Β. Παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις για δυσφήμιση και/ή κακόβουλη ψευδολογία. Γ. Δήλωση ή Διάταγμα του Σεβαστού Δικαστηρίου με το οποίο να παρεμποδίζονται και/ή να απαγορεύεται στους Εναγόμενους αρ. 1, και 2 και/ή σε ένα έκαστο εξ' αυτών, είτε προσωπικώς είτε δια των υπαλλήλων ή αντιπροσώπων τους, από το να συνεχίσουν να γράφουν, εκτυπώνουν, εκδίδουν ή κυκλοφορούν, ή διανέμουν ή να προκαλούν δημοσίευση των ιδίων ή παρόμοιων δυσφημιστικών και/ή αναληθών δημοσιευμάτων και/ή κακόβουλων ψευδολογιών και ή λίβελους εις βάρος του Ενάγοντα. Δ. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται η Εναγόμενη 2 όπως αφαιρέσει και/ή διαγράψει από την ιστοσελίδα της και/ή από το διαδίκτυο το επίδικο δημοσίευμα. Ε. Οποιαδήποτε άλλη ή/και περαιτέρω θεραπεία την οποία το Σεβαστό Δικαστήριο ήθελε θεωρήσει δίκαιη ή/και εύλογη υπό τις περιστάσεις. ΣΤ. Νόμιμο Τόκο. Ζ. Έξοδα πλέον Φ.Π.Α. (Αρ Μητρώου 00155262Μ)» ΠΡΟΣΑΧΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ Ο ενάγων κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε γραπτή δήλωση, το περιεχόμενο της οποίας παραθέτω αυτολεξεί: «
  3. Είμαι ο Ενάγων στη με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο Αγωγή, γνωρίζω πολύ καλά όλα τα γεγονότα που καταθέτω πιο κάτω, καθώς κι έχω στην κατοχή μου όλα τα σχετικά έγγραφα που έχουν σχέση με την παρούσα αγωγή και την απόδειξη των αξιώσεων μου, εναντίον των Εναγόμενων. Πρόσθετα, αναφέρω ότι υιοθετώ το περιεχόμενο της Έκθεσης Απαίτησης και την απάντηση στην Έκθεση Υπεράσπισης.
  4. Σήμερα κατέχω τη θέση Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, μετά το διορισμό μου που μου έγινε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την 1.5.
  5. Υπηρέτησα δε στις διάφορες βαθμίδες ανέλιξης στη Νομική Υπηρεσία του Κράτους και αφυπηρέτησα την 1.7.2006 από τη θέση Εισαγγελέα, θέση που κατείχα για χρόνια.
  6. Ενώ κατείχα τη θέση αυτή, η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας στις 13.11.2001 αποφάσισε, ύστερα από παράνομη πρόταση του τότε Γενικού Εισαγγελέα, την υποχρεωτική ή παρά τη θέληση μου «αφυπηρέτηση» από τις 14.11.2001, λόγω δημόσιας αρθρογραφίας μου στον τύπο, δια της οποίας ασκούσα κριτική μεταξύ άλλων στον τρόπο που εχειρίζετο ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κληρίδης την προσπάθεια εξεύρεσης λύσης στο Κυπριακό πρόβλημα της εισβολής και κατοχής, ως και στον τότε Γενικό Εισαγγελέα για το ρόλο του στις «δικοινοτικές διαπραγματεύσεις» που διεξάγονταν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, αναφορικά με το κυπριακό πρόβλημα και/ή με τις πτυχές αυτού.
  7. Η εν λόγω πρόταση του Γενικού Εισαγγελέα και η τελική κρίση -απόφαση της ΕΔΥ - ακυρώθηκε στην ολότητα της από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις 31 Ιανουαρίου 2003 και έκτοτε αποκαταστάθηκα στη θέση και στην άσκηση των καθηκόντων μου στη Νομική Υπηρεσία. Παρουσιάζω ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1 την εν λόγω Δικαστική απόφαση του Ανωτάτου και ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2 τη σχετική πράξη της ΕΔΥ ημερ. 3.2.
  8. Για όλο το χρονικό διάστημα της εκκρεμοδικίας, που ανέρχεται σε 14 μήνες και 16 ημέρες και μέχρι την ακύρωση της απόλυσης μου, παρέμεινα εκτός Νομικής Υπηρεσίας. Περίοδος εξαιρετικά πιεστική γιατί ως νομικός και ως λειτουργός του Δημοσίου, βρισκόμουν σε μια προφανή εκκρεμότητα και αοριστία για τη σταδιοδρομία μου.
  9. Επειδή, θα συμπλήρωνα φυσιολογικά το 60° έτος της ηλικίας μου, το οποίο και συνιστούσε το τότε όριο αφυπηρέτησης από τη Δημόσια Υπηρεσία και συνεπώς θα αφυπηρετούσα κατά την 1.7.2005, υπέβαλα εν όψη μάλιστα της επίτευξης συμφωνίας που προωθήθηκε τότε ως Νομοσχέδιο σε τροποποιητικό Νόμο που ψηφίστηκε παράταση της υπηρεσίας έως το 63ος έτος, αίτημα στο Υπουργικό για την παράταση της υπηρεσίας μου στη Νομική Υπηρεσία. Αίτημα το οποίο έγινε για το μοναδικό λόγο ότι και/ή στερήθηκα, παρεμποδίστηκα παράνομα από το να ασκώ τα καθήκοντα μου για περισσότερο από 14 μήνες και λόγω του ότι είχα υποστεί τεράστια προσωπική ταλαιπωρία, πέραν από τη μείωση των αποδοχών μου, αλλά και γιατί επέφερε αυθαίρετα πλήγμα στο δικαίωμα να εργαστώ ανεμπόδιστα όπως κάθε Δημόσιος Υπάλληλος. Άλλωστε, ήδη προϋπήρχε και Νομοθεσία για παράταση του ορίου αφυπηρέτησης κάποιων δημοσίων υπαλλήλων στο 63° έτος (ιατροί, δικαστές, κεντρική τράπεζα). Το Υπουργικό Συμβούλιο, με απόφαση του απεφάνθη υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, την παράταση του ορίου αφυπηρέτησης μου για περίοδο ενός έτους (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3) ως και σχετική επιστολή της ΕΔΥ ημερ. 18.4.05 ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4 Χρόνος λιγότερος της περιόδου που ανέφερα πιο πριν (παράγραφος 4).
  10. Η απόφαση αυτή αποτελούσε μορφή ενεργού, εν μέρει, συμμόρφωσης κατά το Άρθρο 146

(5)του Συντάγματος και μορφή ή εν μέρει πραγματική και δίκαιη στην πράξη αποκατάσταση ή θεραπεία της βλάβης (Άρθρο 146
(6)του Συντάγματος) που είχα υποστεί παράνομα από την πράξη της ΕΔΥ: σε σχέση με την υπηρεσιακή τουλάχιστον αποκατάσταση μου. Συνέπεσε μάλιστα στην περίοδο όπου προωθήθηκε η παράταση μέχρι το 63° έτος για όλους τους υπαλλήλους ανεξαιρέτως (αφυπηρετούσα 1.7.2005 και ο τροποποιητικός Νόμος ψηφίστηκε στις 24.6.2005) που όμως δεν κέρδισα.
  1. Το Υπουργικό στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του, αντιμετώπισε και αποφάσισε αυτή την περίπτωση, ως εξαιρετική κατά το δημόσιο συμφέρον, ως μορφή υπεροχής του Συντάγματος, αλλά και ως περίπτωση συμμόρφωσης προς δεδικασμένο, σε σχέση προς την απόφαση της Ολομέλειας.
  2. Συνέπεσε να βρισκόμουν παράνομα «απολυθείς» όταν ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ παρουσίασε Σχέδιο λύσης το Νοέμβρη του 2002 προς τις δύο κοινότητες. Τότε άρχισε ένας έντονος εσωτερικός, στην κοινωνία των πολιτών προβληματισμός, που ως γνωστό οδήγησε τον Φεβρουάριο του 2003 σε νέα Κυβέρνηση, ενώ περαιτέρω στις 24.4.2004 σε δημοψήφισμα η λαϊκή ετυμηγορία απέρριψε το Σχέδιο Ανάν με συντριπτική πλειοψηφία. Ακολούθησε δε την 1.5.2004 η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την τότε διεύρυνση της με δέκα νέες χώρες.
  3. Όλη αυτή την περίοδο από την εμφάνιση το Νοέμβριο του 2002 του Σχεδίου Ανάν, είχα θέση και άποψη που ήταν γνωστή με άρθρα και μελέτες μου και ήταν γνωστό πως είχα τοποθετηθεί ως απλός πολίτης και ως γνώστης νομικών αρχών περί το Συνταγματικό δίκαιο (μέρος της γνώσης μου αυτής και η μεταπτυχιακή εκπαίδευση μου και η εν γένει εξειδικευμένη στον τομέα αυτό υπηρεσία μου) στο δημόσιο αυτό διάλογο, κατά τρόπο έντονα αρνητικό προς το Σχέδιο Ανάν. Συνέγραψα δε και κυκλοφόρησα κατά το Μάιο του 2004 το τέταρτο τότε βιβλίο μου με τον τίτλο «Το ψευδεπίγραφο Σχέδιο Ανάν και το μωρό της Ρόζμαρι» το οποίο επισυνάπτω ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  5. 0 Εναγόμενος 1 και γενικά οι πλείστοι εκ των συντακτών της Εφημερίδας «Πολίτης», ιδιοκτησίας της Εναγόμενης 2, είχαν ταχθεί υπέρ του εν λόνω Σχεδίου και υποστήριξαν έντονα το «ΝΑΙ» στο Δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου του
  7. Παρουσιάζω πιστό αντίγραφο της σελίδας 9 της εφημερίδας «Πολίτης», ημερομηνίας 10.3.05 κείμενο με τίτλο «EN-ΣΤΑΣΕΙΣ Το καθεστώς (του νότου) προάγει την παράνοια» που συνέγραψε ο Εναγόμενος 1 ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  9. Με το επίδικο δημοσίευμα παρουσιάστηκα (α) ανάξιος και/ή διεφθαρμένος Εισαγγελέας της Δημοκρατίας και/ή νομικός λειτουργός, (β) ότι λειτουργώ υπό την εύνοια και/ή ως κόλακας γενικά και/ή κόλακας του τότε Προέδρου της Βουλής και Γενικού Γραμματέα του ΑΚΕΛ Δημήτρη Χριστόφια ειδικότερα, (γ) και/ή ότι παρά το γεγονός ότι δεν είχα την εκτίμηση του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας αείμνηστου Τάσου Παπαδόπουλου, εντούτοις έλαβα την παράταση του ενός έτους στο όριο αφυπηρέτησής μου όχι όμως για λόγους δημοσίου συμφέροντος για τον παράνομο αποκλεισμό μου από την άσκηση των καθηκόντων μου, αλλά λόγω μίας ευρύτερης, δήθεν, «συναλλαγής» του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας με τον τότε Πρόεδρο της Βουλής και Γενικό Γραμματέα του ΆΚΕΛ και/ή χαριστικά επειδή «γλείφω» τον τότε Πρόεδρο της Βουλής και Γενικό Γραμματέα του ΑΚΕΛ και νυν Πρόεδρο της Κύπρου Δημήτρη Χριστόφια, (δ) και/ή ότι είμαι γραφικός και/ή ανάξιος συγγραφέας, (ε) και/ή ότι είμαι συγχυσμένος, και/ή ως ανισόρροπη προσωπικότητα, (στ) και/ή είμαι συγγραφέας ενός ασυνάρτητου και συγχυσμένου βιβλίου και (ζ) και/ή ως παρανοϊκό και/ή ως υπερηλικιωμένο άτομο που είμαι ανάξιος να ασκήσω τα καθήκοντα μου ως Βοηθός Εισαγγελέας. Οι συγκεκριμένες δε λέξεις και/ή σχόλια του επίδικου δημοσιεύματος πιστεύω ότι είναι αφ' εαυτών (per se) δυσφημιστικά και προσβλητικά.
  10. Όλα αυτά τα προσβλητικά και κακεντρεχή δυσφημιστικά επέφεραν δια της απλής ανάγνωσης του επίδικου δημοσιεύματος, μεγάλη και άδικη μείωση και βλάβη στην υπόληψη και το προσωπικό, υπηρεσιακό και κοινωνικό μου κύρος και περαιτέρω προκαλούν ή είναι ενδεχόμενο να προκαλέσουν μίσος ή απέχθεια ή αποστροφή ενός λογικά σκεπτόμενου μέσου πολίτη της Κυπριακής κοινωνίας προς το πρόσωπο μου.
  11. Το υπό κρίση δημοσίευμα κυκλοφόρησε σε πέραν από 30.000 αντίτυπα στην Κύπρο και στο εξωτερικό και παρέμεινε δημοσιευμένο στο διαδίκτυο επί μακρό χρονικό διάστημα.
  12. Οι Εναγόμενοι ενήργησαν κακόβουλα και/ή κακόπιστα με στόχο να πλήξουν εκδικητικά και/ή να καταρρακώσουν στην κοινή αντίληψη του μέσου Κύπριου πολίτη σε σχέση προς υπόληψη και της αναγνώρισης της οποίας ετύγχανα. Οι Εναγόμενοι επιδίωξαν τη δυσφήμιση μου, λόγω του ότι ήμουν ένας εκ των ατόμων που υποστήριξαν το «ΟΧΙ» πριν και κατά το δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου, ενώ ήμουν ο αρχαιότερος Εισαγγελέας και ο Γενικός Εισαγγελέας και Προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας ήταν συνδιαμορφωτής και/ή υποστηρικτής της λύσης. Έτσι κακεντρεχώς προσπάθησαν για δικούς τους άδικους σκοπούς με το δημοσίευμα αυτό να με παρουσιάσουν ως άτομο που είναι ευτελές και/ή γραφικό και/ή μη σοβαρό. Με συνέπεια ως η κακεντρεχής ή εμπαθής προσπάθεια των Εναγόμενων, φίλοι, γνωστοί και συνεργάτες μου δεν έδειχναν την ίδια εκτίμηση και τον ίδιο σεβασμό που έδειχναν πριν το δημοσίευμα προς το πρόσωπο μου. Βρέθηκα εντελώς άδικα στην άβολη θέση να πρέπει να υπερασπιστώ τον εαυτό μου, την αξιοπρέπεια μου, το ήθος μου και το κύρος μου ως επιστήμονας και νομικός, σε μια επίθεση από μια εφημερίδα με πολύ ψηλή κυκλοφορία, για τελείως αστήρικτους, προσβλητικούς και αβάσιμους ισχυρισμούς. Τακτική που συνεχίζουν μέχρι και σήμερα οι Εναγόμενοι αρ.
  14. Οι Εναγόμενοι δημοσίευσαν το πιο πάνω δημοσίευμα εκ προθέσεως και/ή με σκοπό με το περιεχόμενο του αντικειμενικά θεωρούμενο, να με πλήξουν άδικα ως προσωπικότητα και ως άνθρωπο.
  15. Οι Εναγόμενοι δεν έχουν επικοινωνήσει μαζί μου ούτε πριν, ούτε μετά τη δημοσίευση του επίδικου δημοσιεύματος, είτε για να διευκρινίσουν κάποια από τα ζητήματα που ήγειραν, είτε για να ζητήσουν τη θέση μου επ' αυτών. Πολύ δε περισσότερο δεν τα απέσυραν ποτέ. Σαφής επομένως, με βάση τα πιο πάνω, και προκλητική η κακοβουλία τους.
  16. Σαν αποτέλεσμα έχω υποστεί καίριο πλήγμα στην προσωπική και επαγγελματική μου φήμη ως νομικός λειτουργός και/ή ως αρθρογράφος και/ή ως συγγραφέας και/ή ως άτομο με δικαίωμα ελεύθερης γνώμης για παρέμβαση στα πολιτικά, νομικά και κοινωνικά δρώμενα του τόπου, γι΄ αυτό και διεκδικώ απόφαση υπέρ μου ως η αξίωση μου στην Έκθεση Απαίτησης και/ή €200.000 πλέον τιμωρητικές αποζημιώσεις και τόκου έκτοτε.» Η κυρίως εξέταση του εναγόμενου 1 δόθηκε κυρίως με γραπτή δήλωση. Την παραθέτω : «
  17. Είμαι ο Εναγόμενος 1 στην υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή.
  18. Είμαι 51 χρονών και κατάγομαι από την Λεμεσό. Είμαι απόφοιτος του London College of Printing και εργάζομαι ως δημοσιογράφος από το
  19. Τα τελευταία χρόνια γράφω για την εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» και είμαι ο ανταποκριτής Κύπρου της ελληνικής εφημερίδας «Ελευθεροτυπία».
  20. Πέραν της δημοσιογραφικής μου ιδιότητας είμαι και συγγραφέας. Μέχρι σήμερα έχω συγγράψει πέραν των 10 βιβλίων με κύριο θέμα το Κυπριακό. Λόγω της συγγραφικής μου δραστηριότητας θεωρούμαι ειδικός στην ανάλυση πολιτικών και ιστορικών γεγονότων που αφορούν τη σύγχρονη ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπό την ιδιότητα μου αυτή είμαι συχνά προσκεκλημένος σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα.
  21. Από το 2004 μέχρι το τέλος του 2006 διατηρούσα τακτική στήλη στην εφημερίδα «ΠΟΛΗΉΣ» υπό τον τίτλο EN-ΣΤΑΣΕΙΣ. Όπως διαφαίνεται και από τον τίτλο της η στήλη αυτή ασκούσε κριτική σε πολιτικές αποφάσεις, δηλώσεις και γεγονότα, τόσο σε ζητήματα Κυπριακού όσο και ευρύτερης πολιτικής επικαιρότητας.
  22. Τη θεματολογία μου την αντλούσα από την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα. Το άρθρο μου το έγραφα συνήθως την παραμονή της δημοσίευσης του και ήταν αποτέλεσμα των ερεθισμάτων που έπαιρνα από τα καθημερινά πολιτικά γεγονότα και συζητήσεις.
  23. Είμαι ο συντάκτης του δημοσιεύματος το οποίο φέρει τον τίτλο «Το Καθεστώς (του νότου) προάγει την παράνοια» που δημοσιεύτηκε στις 10/3/2005 στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» στην στήλη EN-ΣΤΑΣΕΙΣ. Το άρθρο αυτό το έγραψα το απόγευμα της προηγούμενης μέρας, 9/3/
  24. Αυτό που με ερέθισε ν' ασχοληθώ με το θέμα αυτό ήταν δημοσίευμα της ίδιας μέρας, στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ», με τον τίτλο «Αλλα έλεγαν τότε κι άλλα κάνουν σήμερα» και τον επίτιτλο «Η υπόθεση Ακη Παπασάββα γίνεται μπούμερανγκ για ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ».
  25. Το δημοσίευμα του «ΠΟΛΙΤΗ» στις 9/3/2005 ήταν μέρος ενός έντονου δημόσιου διαλόγου που βρισκόταν σε εξέλιξη με αφορμή την δημοσιοποίηση της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου για παράταση του χρόνου της υπηρεσίας του τότε Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Άκη Παπασάββα, δηλαδή του Ενάγοντα στην παρούσα αγωγή. Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου έγιναν πολιτικές δηλώσεις και γράφτηκαν άρθρα στις εφημερίδες. Σχετικές είναι οι δηλώσεις του Μιχάλη Παπαπέτρου ημερομηνίας 9/3/2005 ο οποίος ανάφερε ότι ο επαναδιορισμός του κ. Παπασάββα ήταν περίεργη υπόθεση όπως και ο ΔΗΣΥ που εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία αναφερόταν ότι η απόφαση είχε ληφθεί ερήμην του Γενικού Εισαγγελέα. Περαιτέρω η εφημερίδα «Αλήθεια» στις8/3/2005 έγραψε στο κύριο της θέμα υπό τον τίτλο «Σκάνδαλο Α. Παπασάββα» πως το Υπουργικό Συμβούλιο παρέτεινε τη θητεία του Εισαγγελέα Άκη Παπασάββα στην Γενική Εισαγγελέα για ακόμη ένα χρόνο «χωρίς να το γνωρίζει ή να το ζητήσει ο Γενικός Εισαγγελέας Σόλων Νικήτας». Όλα αυτά είχαν δημοσιευτεί στην τότε εποχή και από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων.
  26. Σημειώνω ότι στο δημοσίευμα της εφημερίδας «ΠΟΛΙΤΗΣ» που μου έδωσε το ερέθισμα να ασχοληθώ με την υπόθεση του Ενάγοντα, ότι ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Χρίστος Πουργουρίδης επίσης χαρακτήρισε την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ως σκάνδαλο και ανέφερε ότι ήταν παράνομη για λόγους τους οποίους υποστήριξε με τις τοποθετήσεις του.
  27. Στο ίδιο δημοσίευμα η ΠΑ.ΣΥ.Δ.Υ δια του γενικού της Γραμματέα, ανέφερε ότι η κυβέρνηση παρέλειψε να ενημερώσει την ΠΑΣΥΔΥ για την πρόθεση της να προχωρήσει σε επέκταση των υπηρεσιών του Άκη Παπασάββα σε αντίθεση με συμφωνία που υπήρχε μεταξύ της ΠΑΣΥΔΥ και της Κυβέρνησης η οποία προέβλεπε όπως σε οποιαδήποτε περίπτωση είναι επιθυμητή η επέκταση της εργοδότησης δημοσίου υπαλλήλου, η ΠΑΣΥΔΥ θα ενημερώνεται εκ των προτέρων.
  28. Από το δημόσιο διάλογο που διεξαγόταν τις μέρες εκείνες ήταν προφανές ότι για την παράταση των υπηρεσιών του κ. Παπασάββα δεν ζητήθηκε η άποψη του προϊσταμένου του, δηλαδή του Γενικού Εισαγγελέα.
  29. Όταν έγραφα το επίδικο άρθρο είχα υπόψη μου και την άποψη του κ Παπασάββα, η οποία φιλοξενήθηκε σε περίοπτη θέση στο ίδιο δημοσίευμα της εφημερίδας «ΠΟΛΙΤΗΣ» στις 9/3/
  30. Ο κ. Παπασάββας ουσιαστικά υποστήριξε ότι δεν χρειαζόταν να ενημερωθεί ο Γενικός Εισαγγελέας και επικαλέστηκε παρόμοιες ρυθμίσεις που έγιναν στο παρελθόν για την παράταση αφυπηρέτησης από το 60° στο 63° έτος της ηλικίας των δικαστών των Επαρχιακών Δικαστηρίων, των γιατρών και των υπαλλήλων της Κεντρικής Τράπεζας, οι οποίοι έχουν πίσω τους πολλά χρόνια σπουδών και άρα εισέρχονταν στην Δημόσια Υπηρεσία σε μεγάλη ηλικία. Επίσης ο κ. Παπασάββας επικαλέστηκε στις δηλώσεις του τις σπουδές του οι οποίες είχαν ως επακόλουθο τον διορισμό του στην Νομική Υπηρεσία όταν ήταν 32 χρόνων. Περαιτέρω ο κ. Παπασάββας υποστήριξε ότι απώτερος στόχος των όσων είχε αναφέρει ο κ. Πουργουρίδης στην εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» ήταν να αποκλειστεί ο ίδιος από τις πιθανότητες να διοριστεί Γενικός Εισαγγελέας μετά την αφυπηρέτηση του Σόλωνα Νικήτα η οποία επίκειτο σε λίγους μήνες.
  31. Το ότι το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την παράταση των υπηρεσιών του κ. Παπασάββα για λόγους δημοσίου συμφέροντος ήταν αδιαμφισβήτητο γεγονός. Γεγονός επίσης ήταν ότι δεν ζητήθηκε η παράταση από τον τότε προϊστάμενο του κ. Παπασάββα και ούτε ζητήθηκε καν η άποψη του για αυτό το θέμα. Άλλωστε με δηλώσεις του ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κατόπιν ερώτησης δημοσιογράφου απάντησε ότι ενδεχομένως να απουσίαζε στο εξωτερικό ο Γενικός Εισαγγελέας κατά την ημερομηνία λήψης της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου. Το γεγονός αυτό επίσης δημοσιεύτηκε από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων. Γεγονός ήταν επίσης με βάση τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα του «ΠΟΛΙΤΗ» ημερομηνίας 9/3/2005 ότι δεν είχε ενημερωθεί η ΠΑΣΥΔΥ. Για όλα τα πιο πάνω ακριβώς χρησιμοποιήθηκε την λέξη «κρυφά» στην πρώτη γραμμή του δημοσιεύματος ως «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6».
  32. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφέρω ότι ό τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν ο Τάσσος Παπαδόπουλος και συγκυβέρνηση ήταν τα κόμματα ΔΗΚΟ-ΑΚΕΛ και ΕΔΕΚ.
  33. Όπως έχω αναφέρει πιο πριν έγραψα το άρθρο αυτό με ερέθισμα το δημοσίευμα του «ΠΟΛΙΤΗ» ημερομηνίας 9/3/
  34. Με βάση τις πληροφορίες που διάβασα, περιλαμβανομένων και των δηλώσεων του κ. Παπασάββα, καθώς και από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα των ημερών, πίστευα ότι η κυβέρνηση εκείνη δεν σεβάστηκε τους θεσμούς. Δηλαδή για μένα ήταν λανθασμένο να παρατείνεται η θητεία ενός υψηλόβαθμου δημοσίου υπαλλήλου σε μια τόσο σημαντική θέση χωρίς να ερωτάται ο προϊστάμενος του. Πόσο μάλλον όταν αυτό έγινε από κόμματα τα οποία ενώ ήταν αντιπολίτευση με ψήφους τους στην Βουλή έκοψαν τον μισθό του γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου Χρυσόστομου Σοφιανού, με το επιχείρημα ότι οι αρχές τους ήταν ενάντια στην παράταση της θητείας δημοσίων υπαλλήλων. Θεώρησα και είναι αυτό που ακριβώς έγραψα ότι η εν λόγω Κυβέρνηση ήταν ανακόλουθη και/ή αναξιόπιστη.
  35. Περαιτέρω στο εν λόγω δημοσίευμα αναφέρεται πράγματι ότι δίδεται παράταση στον Άκη Παπασάββα ο οποίος «γλείφει» τον Χριστόφια, ο οποίος τον προετοιμάζει για Γενικό Εισαγγελέα. Η λέξη «γλείψιμο» η οποία χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα μου ήταν για να καταδείξω την σχέση που είχε ο Άκης Παπασάββας με τον Δημήτρη Χριστόφια, βασισμένη πάντα στα όσα είχα υπόψη μου εκείνη την περίοδο. Τονίζω ότι η πεποίθηση μου βασίζεται σε γεγονότα τα οποία προϋπήρξαν του Δημοσιεύματος.
  36. Ο κ. Χριστόφιας ήταν ο μοναδικός παρουσιαστής των βιβλίων που εξέδιδε ο κ. Παπασάββας. Ο κ. Χριστόφιας μάλιστα σε παρουσίαση του βιβλίου του κ. Παπασάββα «Ελευθερία Αγάπη μου, Αγάπη μου Ελευθερία» αναφερόμενος στην αναγκαστική αφυπηρέτηση του κ. Παπασάββα το 2001 υποστήριξε ότι ήταν προσπάθεια της τότε Κυβέρνησης του κ. Κληρίδη να «φαγωθεί» ο ενοχλητικός Εισαγγελέας. Οι δηλώσεις του αυτές βρίσκονται στο «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» σελ. 51 έως
  38. Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι στις 17/10/2001 η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ εξέδωσε ανακοίνωση σε σχέση με την αναγκαστική αφυπηρέτηση του κ. Παπασάββα η οποία ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η συγκεκριμένη ενέργεια του Γενικού Εισαγγελέα αποτελούσε μια εκδικητική πράξη με πολιτικό περιεχόμενο και σκοπιμότητα και ότι είχε αποφασίσει την άμεση εγγραφή του θέματος στη Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών και Αξιών. Η ανακοίνωση αυτή βρίσκεται στην σελ. 322 του «ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 5».
  39. Κατόπιν των πιο πάνω διαφαίνεται ξεκάθαρα κατά την άποψη μου ότι ο Δημήτρης Χριστόφιας και το ΑΚΕΛ θεωρούσαν ότι η υποχρεωτική αφυπηρέτηση του κ. Παπασάββα, το 2001, ήταν μια άδικη απόφαση για τον ίδιο.
  40. Περαιτέρω ήταν σε όλους γνωστό ότι ο κ. Παπασάββας πρόσκειτο στο «αριστερό ιδεώδες» κάτι που άλλωστε είναι διάχυτο σε ολόκληρο το βιβλίο του που βρίσκεται ενώπιον σας ως «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5».
  41. Θα πρέπει επίσης να σημειώσω ότι στο βιβλίο που βρίσκεται ενώπιον σας ως «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» ενώ υπάρχει πλειάδα αναφορών στον κ. Χριστόφια και σε άλλα πολιτικά πρόσωπα δεν γίνεται απολύτως καμιά κριτική στον κ. Χριστόφια. Από όσα γραπτά κείμενα του κ. Παπασάββα έχω διαβάσει κρίνω ότι ο κ. Χριστόφιας τύγχανε ευλαβικής μεταχείρισης. Από την εμπειρία μου ως μελετητής και αναλυτής της πολιτικής πραγματικότητας το θεωρώ αδύνατο σ' ένα πολιτικό σύστημα μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, ένας πολιτικός να μην έχει το παραμικρό ψεγάδι, να προσεγγίζεται σχεδόν σαν Θεός και όλοι οι πολιτικοί του αντίπαλοι να μην έχουν τίποτα το θετικό και να παρουσιάζονται σαν δαίμονες.
  42. Προς υποστήριξη αυτής μου της θέσης σας παραπέμπω ενδεικτικά σε κάποια αποσπάσματα του εν λόγω βιβλίου, το οποίο είχα διαβάσει όταν έγραφα το επίδικο άρθρο: Σε αυτό το βιβλίο χαρακτηρίζεται ως (α) ανομιμοποίητοι κουστωδοί της «Λεόντιας Εταιρείας» των Γλ Κληρίδηδων και Αλ. Μαρκίδηδων και Παπαπέτριδων και Γ. Βασιλείου και Σία, σελ. 16 «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» κάτω από τον τίτλο «ΓΙΑΤΙ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΣΥΝΤΑΙΡΙΑΣΤΗΚΑΜΕ», (β) στην σελ.45 του βιβλίου του ο κ. Παπασάββας αναφέρει στην 4'1 μέχρι 7η γραμμή «οι όποιοι Γλ. Κληρίδηδες - Κούροι - Αλ. Φρ. Μαρκίδηδες - Παπαπέτριδες - Κασουλίδηδες και Σία και ΔΗΣΥ και Ν. Χρύσανθου Αναστασιάδη και ΕΔΗ και Γ. Βασιλείου και «Κύπριοι Πανταγιάδες των δουλόφρονων «γκαστρωμάτων της νύφης» και εγκληματικοί υβριστές της Δημοκρατικής Ευαισθησίας δια των τερατογενέσεων των ασύμβατων εμβολιασμών -εμβολισμών όμηροι Ομήρου, είστε αίτιοι και υπαιτείοι, για τις πέτρινες-δίσεχτες μέρες που περνά (και τις χειρότερες που έρχονται) η Κυπριακή Δημοκρατία». Στην σελ. 61 του «ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 5», κάτω από την ενότητα «ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ, ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» αναφέρει «και επειδή Ελευθερία Αγάπη μου, Αγάπη μου Ελευθερία ξέρουμε καλά, ότι οι ασπόνδυλοι, υπέρβαροι παλαιστές του Σουμοι, των ανομιμοποίητων κουστωδών δεν είναι σε θέση «να επιβάλουν ούτε την σιωπή του νεκροταφείου» ούτε τη σχιζοφρενική μνήμη και αντίληψη των ΟΥΦΟ, του τουρκοφόρου πραξικοπήματος θυμόμαστε και το φωνάζουμε, το φωνάζουμε ότι θυμόμαστε».
  43. Βεβαίως όλα τα πιο πάνω ενδεχομένως να συνιστούν τον τρόπο γραφής του κ. Παπασάββα και ως συγγραφέας βεβαίως κρίνεται από τα γραφόμενα του. Σε αντίθεση όμως με τα πιο πάνω τα οποία τίθενται και μόνον ως παράδειγμα της χρησιμοποίησης αυτών των χαρακτηρισμών και επιθέτων για κάποια πολιτικά πρόσωπα, όσες αναφορές υπάρχουν για τον Δημήτρη Χριστόφια αυτές διακατέχονται μόνον από πνεύμα αγάπης και υπέρμετρης κολακείας χωρίς ίχνος κριτικής.
  44. Στη σελίδα 37 του «ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 5» στην προτελευταία παράγραφο ο κ. Παπασάββας αναφέρει: «Μα αντιστέκομαι γράφω και υπερασπίζομαι, την αξιοπρέπεια μου ως πολίτη - εισαγγελέα του χθες, «τέως» του σήμερα και αυριανού της δικαίωσης, μονοδρομημένος επίσης στο αριστερό ιδεώδες και μέσα από τις υποχρεώσεις που μου γεννούν, η αγάπη του κόσμου της αριστεράς και της Δημοκρατίας όπως την συγκεκριμενοποίησε πλείστες όσες φορές, μέσα από την ευγένεια της ψυχής του, ο Δημήτρης Χριστόφιας». Στην σελ. 39 του «ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 5» τρίτη παράγραφος αναφέρονται τα ακόλουθα «Έστω κι αν ο ξεχωριστός φίλος Δημήτρης Χριστόφιας Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ και τώρα επάξια και Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, δήλωσε ξεκάθαρα». Στην προτελευταία παράγραφο στη σελ. 3 9 αναφέρει τα ακόλουθα «Σημαντικότατος ο βαθμός και η ένταση, η συνέπεια, η συνέχεια και η αυτονόητη αύξηση των υποχρεώσεων μας και από τα όσα μας φίλεψε, με την αγάπη του και την καρδιά του και πάλιν, ο Δημήτρης Χριστόφιας (Μάης του 2001)». Στη σελ.42 κάτω από την ενότητα «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΙΡΙΕΣ». «Καθοριστικές και καίριες και στηρικτικές για συνέχεια και συνέπεια για αγώνα και αντίσταση, οι εκτιμητές του κόσμου της Αριστεράς και της Δημοκρατίας διά του στόματος και της φιλίας του Δημήτρη Χριστόφια, Γενικού Γραμματέα του ΑΚΕΛ ΑΡΙΣΤΕΡΑ και καταξιωμένου ήδη προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων». Στην σελ. 55, 1η γραμμή αναφέρεται «Ξεχωριστέ φίλε, Δημήτρη Χριστόφια, Γενικέ Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ και νομιμοποιημένε και καταξιωμένε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στην ίδια σελίδα στην 6η μέχρι την 8η γραμμή από το τέλος αναφέρει: «αλλά και καίρια τα όσα η μεγάλη καρδιά και ο αφάνταστος πλούτος των προς εμένα συναισθημάτων του Δημήτρη Χριστόφια, γενναιοδωρία και αφοιλωδεύτα και με πολλή αγάπη και απόψε με φίλεψε». Στη σελ 56 κάτω από την ενότητα ΚΑΤΑΞΙΩΜΕΝΕ -ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΡΟΕΔΡΕ «Φίλε Δημήτρη Χριστόφια, Γενικέ Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ και καταξιωμένε - νομιμοποιημένε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας που έχεις την τιμή και το προνόμιο να ηγείσαι πραγματικά και επάξια, αυτού του τόσο πολύ επάξιου και καταξιωμένου από τους αγώνες και τις θυσίες του, πολιτικού χώρου, μακριά πολύ μακριά από τις καρκινογόνες και εγκληματικές μεταλλάξεις των ΕΜΒΟΛΙΣΜΩΝ των εμβολιασμών της αφασίας, μακριά από τα τραγικά και όχι μόνο φαρσοκωμωδιακά «κακέκτυπα αναχρονιστικών αναπαλαιώσεων» «πολιτικών φαινομένων ΦΑΟΥΣΤ» όπου η ψυχή δεν εκμαυλίζεται σε όποιο διάβολο για την «οποίας άξιας νεότητα» αλλά για τη κακοφορμισμένης αποστασίας τα αργύρια και «του γενιτσάρικου φαινομένου» τους εκχυδαισμούς καθενυκτικούς και καθημερινούς».
  45. Γενικά το «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» μου έδωσε την εντύπωση διαβάζοντας το ότι ενώ ο κ. Παπασάββας χρησιμοποιούσε βαριούς χαρακτηρισμούς για άλλους πολιτικούς ηγέτες για τον Δημήτρη Χριστόφια, υπήρχε μονίμως μια εξιδανικευμένη αναφορά χωρίς καμιά κριτική. Το γεγονός ότι ο κ. Παπασάββας θεωρεί τον κ. Χριστόφια φίλο του δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη της κριτικής. Κατά την ταπεινή μου πάντα άποψη ακόμη και σε κάποιον που είναι φίλος σου θα πρέπει να του ασκείς εποικοδομητική κριτική. Όταν σε ένα τόσο ογκώδες και πολυσέλιδο βιβλίο όπως το «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» σχεδόν όλοι οι άλλοι πολιτικοί αντίπαλοι του κ. Χριστόφια περιγράφονται με τους πιο ακραίους χαρακτηρισμούς και σε όλες αυτές τις σελίδες δεν υπάρχει ίχνος αμφισβήτησης για οποιαδήποτε απόφαση ή πράξη του κ. Χριστόφια, ο οποίος εξυμνείται, αυτό, στη δική μου κρίση είναι υπέρμετρη κολακεία, που στην καθομιλουμένη αποδίδεται καλύτερα με τη λέξη «γλείφω» στο πλαίσιο του δημοσιεύματος μου.
  46. Θεωρώ ότι υπό τις περιστάσεις της εποχής (α) ότι ήταν στην Κυβέρνηση το ΑΚΕΛ με ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ (β) την υποστήριξη του κ. Χριστόφια και του ΑΚΕΛ όταν παύθηκε ο κ. Παπασάββας την οποία θεωρούσαν ως άδικη καταδιωκτική και εκδικητική και την ενδεχόμενη πρόθεση τους να την αποκαταστήσουν (γ) την φιλία του Δημήτρη Χριστόφια με τον κ. Παπασάββα (δ) την έλλειψη κριτικής του κ. Παπασάββα προς τον κ. Χριστόφια στο βιβλίο «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» και τα αριστερά ιδεώδη του κ. Παπασάββα θεωρώ ότι οι απόψεις μου συνιστούσαν εύλογο σχόλιο το οποίο πραγματικά πίστευα με βάση τα δεδομένα της εποχής σε συνάρτηση με το γεγονός ότι για την παράταση του κ. Παπασάββα δεν ενημερώθηκε ούτε ο Γενικός Εισαγγελέας αλλά ούτε και η ΠΑΣΥΔΥ. Από όλα τα πιο πάνω θεωρώ ότι εύλογα πίστευα ότι ο κ. Χριστόφιας τον ήθελε για Γενικό Εισαγγελέα τον κ. Παπασάββα κάτι που άλλωστε επιβεβαιώθηκε μεταγενέστερα με ξεκάθαρες δηλώσεις του κ. Χριστόφια περί μη δικαίωσης του κ. Παπασάββα όταν δεν επιλέγηκε από τον κ. Παπαδόπουλο για την θέση του Γενικού Εισαγγελέα. Άλλωστε ποιος μπορεί να διαψεύσει την πεποίθηση μου αυτή από την στιγμή που ο κ. Παπασάββας διορίστηκε ως Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας από τον κ. Χριστόφια όταν εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Σε σχέση δε με την πεποίθηση μου ότι ο κ. Παπαδόπουλος δεν εκτιμούσετον κ. Παπασάββα αυτή απορρέει από τα εξής: Γνώριζα προσωπικά τον Τάσσο Παπαδόπουλο από τον οποίο πήρα αρκετές συνεντεύξεις. Θεωρώ ότι o Παπαδόπουλος δεν εκτιμούσε τον κ. Παπασάββα επειδή αντιπαθούσε την ισοπεδωτική κριτική, ιδιαίτερα εναντίον ανθρώπων που ο ίδιος εκτιμούσε. Είναι σε όλους γνωστό ότι ο Παπαδόπουλος είχε σοβαρές πολιτικές διαφωνίες με τον Κληρίδη, γι αυτό, παρόλο που ξεκίνησαν μαζί στην ΕΟΚΑ και ήταν συνιδρυτές του Ενιαίου Κόμματος το 1969, μετά το 1974 οι πολιτικοί τους δρόμοι χώρισαν. Παρόλα αυτά, ο Παπαδόπουλος έτρεφε απέραντη εκτίμηση στο πρόσωπο του Κληρίδη και εξ' όσων γνωρίζω ως μελετητής ουδέποτε ο Τάσσος Παπαδόπουλος εκφράστηκε με τρόπο που θα έθιγε η να μείωνε τον Γλαύκο Κληρίδη. Εξάλλου το πρώτο πράγμα που έκανε όταν κέρδισε τις εκλογές, το 2003, ήταν να τηλεφωνήσει στον Κληρίδη και να του πει, ενώπιον των δημοσιογράφων: «Η εκτίμηση μου είναι απεριόριστη και το ξέρεις». Σε άρθρο του κ. Παπασάββα στην εφημερίδα Χαραυγή, 3/9/2001, με τίτλο "Αυτοαναιρετικά δουλόφρονα γκαστρώματα...", γράφει: «Μέσα στην οργισμένη καρδιά του λαού φυσάει. Το φρικαλέο γέλιο της αλαζονείας, της αποτυχίας του υπέργηρου αντρογύνου Γλαύκου Κληρίδη-Λ. Κληρίδη (με στολές captain!!) με την αποπροσανατολιστικά επικίνδυνη θέση αφασίας. "Μες στον Οκτώβρη πέφτουν οι θάλασσες"!!, μεταλλάσσεται στο ρυθμό της Ύπαρξης μας. Μεταλλάσσεται στην ύβρη του "γκαστρώματος!! της απαξίας και της δουλοφροσύνης" στην καθημερινή αυτοαναιρετική της δημοκρατίας πορεία, των ανομιμοποίητων κουστωδών». Γνωρίζοντας τον Τάσσο Παπαδόπουλο και το σεβασμό του που έτρεφε προς τον Κληρίδη, ναι, πιστεύω πως διαβάζοντας και ακούγοντας αυτά δεν μπορεί να έτρεφε εκτίμηση προς τον κ. Παπασάββα. Είναι γνωστό ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος επέλεξε για να διορίσει γενικό εισαγγελέα τον Σόλωνα Νικήτα, για τον οποίον αναφερόταν ο κ. Παπασάββας με μειωτικά σχόλια. Δεν νομίζω ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος θα εκτιμούσε έναν άνθρωπο που παραλλήλιζε τον Γενικό Εισαγγελέα Σόλωνα Νικήτα, που ήταν δική του προσωπική επιλογή, με μειωτικό τρόπο.
  47. Αναφορικά δε με τα πατριωτικά κριτήρια τα οποία αναφέρω στο δημοσίευμα μου αυτά βεβαίως παραπέμπουν στην τοποθέτηση που είχε ο Τάσσος Παπαδόπουλος στο σχέδιο Ανάν το οποίο είχε τεθεί στον κυπριακό λαό προς αποδοχή ή απόρριψη στο δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου του
  48. Είναι καλά γνωστό ότι ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε ταχθεί εναντίον του σχεδίου Ανάν. Ομοίως ο κ. Παπασάββας είχε ταχθεί εναντίον του εν λόγω σχεδίου κάτι που άλλωστε διαφαίνεται από το «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5» που είναι ενώπιον σας.
  49. Είμαι συγγραφέας αλλά και αναγνώστης πάμπολλων βιβλίων. Ασχολούμαι επαγγελματικά με τη βιβλιοκριτική τόσο στις εφημερίδες όσο και σε εξειδικευμένες εκδόσεις στην Ελλάδα. Από προσωπική γνώση και εμπειρία έχω να προσθέσω πως όταν ένα βιβλίο «εκδίδεται» σημαίνει ότι παραδίδεται εντελώς απροστάτευτο στο αναγνωστικό κοινό για να το κρίνει. Μόνο το Κοράνι σε ισλαμικά καθεστώτα είναι αμάρτημα να το κρίνει κανείς. Ένα βιβλίο είναι εκ φύσεως υπό κρίση. Μπορεί να χαρακτηρισθεί αριστούργημα, καλό ή κακό, μέτριο, γλαφυρό, ασυνάρτητο, έξυπνο ή ανόητο. Παρακολουθώ στενά την εκδοτική δραστηριότητα και τη βιβλιοκριτική. Προσωπικά δεν έχει περιέλθει στην αντίληψη μου άλλη περίπτωση αγωγής δυσφήμισης από συγγραφέα για κριτική που έγινε σε περιεχόμενο βιβλίο του. Αναγνώστες να μηνύσουν συγγραφείς συμβαίνει συχνά, όμως συγγραφείς τους αναγνώστες πιστεύω ότι είναι πρωτόγνωρο.
  50. Σε σχέση δε με το βιβλίο «ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5», στο οποίο περιέχεται το απόσπασμα που αναδημοσίευσα, διερωτώμαι πραγματικά πως κάποιο πρόσωπο όπως ο κ. Παπασάββας ο οποίος θέτει τις απόψεις του ενώπιον των αναγνωστών με τόσο έντονο τρόπο, να μην αναμένει κριτική για αυτές του τις θέσεις και τον τρόπο γραφής του. Πραγματικά το εν λόγω βιβλίο, κατά την προσωπική μου άποψη διέπεται από έλλειψη δομής και συνοχής. Το έχω διαβάσει με πολύ μεγάλη προσπάθεια.
  51. Θεωρώ ότι το απόσπασμα που αναδημοσίευσα στο άρθρο μου είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα του τρόπου γραφής και σκέψης που διαπνέει το σύνολο του συγκεκριμένου συγγραφικού έργου του κ. Παπασάββα. Προσωπικά, θεώρησα ότι τα κείμενα του «ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 5» είναι ασυνάρτητα και ακατανόητα. Από αυτά λείπει εκείνο που λέμε, «καθαρό μυαλό», δηλαδή να μπορεί κανείς να εξηγήσει με καθαρότητα και σαφήνεια γιατί γράφει κάτι και τι προσπαθεί να πει. Το αντίθετο του καθαρού μυαλού, της καθαρής και σαφούς διατύπωσης μιας σκέψης ή μιας άποψης το έχω διατυπώσει με τη φράση «τρικυμιώδης σκέψη» που πιστεύω ότι αποδίδει απόλυτα την κρίση μου για το βιβλίο που κατατέθηκε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  52. Η αναφορά μου στο απόσπασμα του εν λόγω βιβλίου είναι ακριβής με την επουσιώδη εν πάση περίπτωση και καλόπιστη εκ παραδρομής παράλειψη μου να αναφέρω ένα «έξω» και ένα «μέσα».
  53. Θα ήθελα επίσης να ξεκαθαρίσω κάτι για τον τίτλο του δημοσιεύματος μου: Ο τίτλος είναι παρμένος από την τελευταία παράγραφο, που αποτελεί την κατακλείδα του άρθρου. Η παράγραφος αυτή, όπως φαίνεται ξεκάθαρα στο δημοσίευμα, απευθύνεται ονομαστικά στη «δυάδα Παπαδόπουλου -Χριστόφια» και δεν αφορά καθόλου τον κ. Παπασάββα. Είναι μια συμπερασματική κριτική στον τρόπο με τον οποίο οι αρχηγοί των κομμάτων ΑΚΕΛ - ΔΗΚΟ ασκούσαν την εξουσία, σε αντίθεση με τα όσα επαγγέλλονταν και αυτό ακριβώς είναι που ήθελα να δείξω στο δημοσίευμα μου. Η κουμπαροκρατία και η γεροντοκρατία παραπέμπει στο φαινόμενο που απασχολούσε τις μέρες εκείνες την επικαιρότητα ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος διόριζε κουμπάρους και συνταξιούχους σε σημαντικά πόστα. Το ότι αναφέρεται στο δημοσίευμα μου περί του φτύνει τη λογική λοιδορεί τη σωφροσύνη και προάγει την παράνοια αναφέρεται ακριβώς στις ανακόλουθες και αντιφατικές πράξεις των δυο ανδρών.
  54. Η λέξη «καθεστώς» είναι μια ακραία περιγραφή που σκοπό έχει να καταδείξει την ένταση της κριτικής προς τους κυβερνητικούς εταίρους. Και ο προσδιορισμός «του Νότου» είχε ακριβώς τον ίδιο στόχο, να σοκάρει τον αναγνώστη. «Καθεστώς» σύμφωνα με το λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του ιδρύματος Μανώλη Τριανταφυλλίδη σημαίνει «ο τρόπος με το οποίο κυβερνάται ένα κράτος». Η έντονη πεποίθηση μου, όταν έγραφα το άρθρο, ήταν πως ο Παπαδόπουλος, ως πρόεδρος που βολεύει τους φίλους, τους κουμπάρους και του συνομηλίκους του, δεν μπορεί να περηφανεύεται για τη δημοκρατικότητα του. Αυτή η πρακτική ήταν σε κάθετη ρήξη με αυτό που υποστήριζε ο Παπαδόπουλος προεκλογικά ότι θα κυβερνούσε με απόλυτη αξιοκρατία. Όλη αυτή η συμπεριφορά είχε ένα στοιχείο πολιτικού παραλογισμού και αυτό ήθελα να προωθήσω ως σχόλιο με το δημοσίευμα μου.
  55. Έχοντας αναφέρει όλα τα πιο πάνω θέλω να τονίσω ότι τα όσα σχολίασα με το δημοσίευμα μου αποτελούν την γνήσια πεποίθηση μου για τα γεγονότα της περιόδου εκείνης. Ουδέποτε είχα οποιαδήποτε αντιπαράθεση με τον κ. Παπασάββα. Ούτε εγώ αλλά ούτε η εφημερίδα «Πολίτης» εξ' όσων γνωρίζω είχαμε κάνει στο παρελθόν οποιαδήποτε αναφορά στον κ. Παπασάββα. Δεν είχα κανένα αλλότριο κίνητρο η κακοπιστία ή μίσος εναντίον του κ. Παπασάββα. Αντιλαμβάνομαι ότι ο κ. Παπασάββας επικαλείται την υποστήριξη του στο ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΝ. Το επίδικο δημοσίευμα δεν έχει καμιά σχέση με το σχέδιο ΑΝΑΝ. Το επίδικο δημοσίευμα σχολιάζει την σχέση του Δημήτρη Χριστόφια και του Τάσσου Παπαδόπουλου στα πλαίσια της συγκυβέρνησης τους και ήταν πέρα για πέρα μια γνήσια άποψη η οποία θεωρώ ότι ήταν εύλογη με βάση τα δεδομένα της εποχής.
  56. Εάν ήθελα να πλήξω τον κ. Παπασάββα τόσο εγώ όσο η ακόμη εφημερίδα «Πολίτης» γιατί δεν το κάναμε κατά την περίοδο πριν, κατά ή αμέσως μετά το Δημοψήφισμα; Περαιτέρω ποιος είπε ότι εγώ σαν άνθρωπος έχει ως αυτοσκοπό να πλήξει οποιοδήποτε πρόσωπο; Και εάν ως δημοσιογράφος επεδίωκα τη δυσφήμηση του κ. Παπασάββα γιατί ανέμενα 11 μήνες μετά το Δημοψήφισμα για να δημοσιεύσω άρθρο που να αναφέρεται στον κ. Παπασάββα; Να τονίσω ότι στην εφημερίδα «Πολίτης» αρθρογραφούσαν και αρθρογραφούν ακόμα και τώρα πάρα πολλά πρόσωπα τα οποία είχαν ταχθεί εναντίον του ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΝ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας «ΠΟΛΙΤΗΣ» την περίοδο εκείνη ήταν ο κ. Άριστος Μιχαηλίδης, ο οποίος προσωπικά είχε ταχθεί εναντίον του Σχεδίου Ανάν και δημοσίευε ελεύθερα τη διαφωνία του στην εφημερίδα.
  57. Επαναλαμβάνω ότι τα όσα έγραψα αποτελούν την γνήσια πεποίθηση μου με βάση τα γεγονότα της περιόδου εκείνης. Πιστεύω ότι με βάση τα όσα είχαν γίνει εκείνη την περίοδο δεν είχα μόνο δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να σχολιάσω τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα τα οποία αδιαμφισβήτητα αποτελούσαν θέματα δημοσίου συμφέροντος.
  58. Κατόπιν των ανωτέρω πιστεύω ότι η παρούσα αγωγή πρέπει να απορριφθεί με έξοδα εις βάρος του ενάγοντα και υπέρ των εναγομένων. Στη μαρτυρία που έδωσαν ο ενάγων και ο εναγόμενος 1 κατά την αντεξέταση τους θα αναφερθώ όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Οι εναγόμενοι κάλεσαν ως μάρτυρα υπεράσπισης τη φιλόλογο και βοηθό διευθύντρια κα Μαρία Χατζηκυπριανού, στη μαρτυρία της οποίας θα αναφερθώ στη συνέχεια. Αναφέρω από τώρα ότι η προσαχθείσα μαρτυρία θα προσεγγισθεί έχοντας πάντα κατά νού και τις θέσεις των διαδίκων όπως εκτίθενται στα δικόγραφα τους. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες ενόσω αυτοί κατέθεταν κατά την ακροαματική διαδικασία και είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλοντο, το καλό ή κακό μνημονικό τους και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. (C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ 1273, 1280 - 1281, και Κυριάκου ν. Γ. Νικόλα (Μακρή) Λτδ,
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 869, 873). Έχω θέσει ενώπιον μου και το περιεχόμενο των εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Στην Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Τέλος, πρέπει να αναφέρω ότι πριν αξιολογήσω την προσαχθείσα μαρτυρία έθεσα ενώπιον μου και τα όσα ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους. Με δεδομένο ότι δεν αμφισβητείται η δημοσίευση του επίδικου δημοσιεύματος από τους εναγομένους και ότι αυτό αφορά στον ενάγοντα, η αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας περιορίζεται σε συγκεκριμένα θέματα. Η κα Μαρία Χατζηκυπριανού δεν μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και απορρίπτω τη μαρτυρία της. Συγκεκριμένα, δεν με έπεισε για την αλήθεια των ισχυρισμών της που πρόβαλε αντεξεταζόμενη. Παραθέτω μέρος της μαρτυρίας της από την αντεξέταση. «Ε. ....όταν λέει κάποιος σε τίτλο άρθρου του το καθεστώς του νότου εσείς πώς το αντιλαμβάνεστε ως φιλόλογος; Α. Μιλώντας γενικά; Ε. Όχι. Το καθεστώς του νότου. Αν θέλετε να το δείτε το άρθρο. Α. Το καθεστώς του νότου εννοούμε το πολιτικό καθεστώς που επικρατεί σε κάποιο νότο. Το πολιτικό καθεστώς που επικρατεί σε κάποιο νότο. Το πολιτικό καθεστώς τέλος πάντων. Ε. Όταν η Κυπριακή Δημοκρατία ονομάζεται καθεστώς του νότου εσείς φιλολογικά πώς το αντιλαμβάνεστε; Α. Ότι υπάρχει και κάποιος βορράς. Ε. Εσείς το δέχεστε δηλαδή ότι η Κύπρος είναι νότος; Α. Αυτό δεν είναι φιλολογικό που ερωτάτε τώρα. Ε. Απαντήστε μου ως φιλόλογος, απλός πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας, νομίζω είστε απλός πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Α. Το καθεστώς του νότου είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και ότι υπάρχει και κάποιος βορράς.» Βρίσκω πως ήταν εμφανής η προσπάθεια της να αποφύγει να αναφέρει πως ένας αντικειμενικός αναγνώστης του επίδικου δημοσιεύματος στο οποίο γίνεται αναφορά σε καθεστώς του νότου και όχι σε Κυπριακή Δημοκρατία, εύκολα αντιλαμβάνεται πως η φράση αυτή δεν χρησιμοποιήθηκε τυχαία και ούτε για να καταδείξει ότι υπάρχει και βορράς, ως η ίδια ισχυρίστηκε. Τουναντίον, ένας αντικειμενικός αναγνώστης θα αντιληφθεί πως με το εν λόγω δημοσίευμα αφήνεται να νοηθεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν λειτουργεί σωστά, και αυτό αποδεικνύεται με τον τρόπο που παρατάθηκε η υπηρεσία του ενάγοντα, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται σε ένα απλό καθεστώς του νότου. Εν πάση περιπτώσει, αυτό που έχει σημασία δεν είναι η προσωπική της άποψη αλλά η άποψη του αντικειμενικού αναγνώστη που τοποθετείται στο σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν το δημοσίευμα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντα, η οποία στα ουσιώδη για την παρούσα αγωγή μέρη δεν αμφισβητήθηκε. Με άλλα λόγια, δεν αμφισβητήθηκε ότι έλαβε χώρα το επίδικο δημοσίευμα και ότι αυτό αναφέρεται στον ενάγοντα. Δεν αμφισβητήθηκε ότι η απόφαση της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας για υποχρεωτική αφυπηρέτηση του ακυρώθηκε από την Ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστηρίου. Δεν αμφισβητήθηκε ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα παρέμεινε εκτός Νομικής Υπηρεσίας λόγω της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για την υποχρεωτική αφυπηρέτηση του. Δεν αμφισβητήθηκε ότι υπέβαλε αίτημα στο Υπουργικό Συμβούλιο για την παράταση της υπηρεσίας του στη Νομική Υπηρεσία το οποίο και εγκρίθηκε. Δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του ότι το επίδικο δημοσίευμα κυκλοφόρησε σε περισσότερα από 30 χιλιάδες φύλλα στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Εδώ υπάρχει παραδεκτό γεγονός ότι το τεύχος της εφημερίδας ΠΟΛΙΤΗΣ στις 10.3.2005 κυκλοφόρησε σε 9.291 φύλλα, υπήρχαν 2,594 φύλλα που επιστράφηκαν, δηλαδή πωλήθηκαν 6.697 φύλλα. Σε αντίθεση με τον ενάγοντα, δεν βρίσκω ότι οι εναγόμενοι δημοσίευσαν εκδικητικά το επίδικο κείμενο επειδή αυτός υποστήριξε το «όχι» πριν και κατά το δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου. Θεωρώ πως δεν μπορεί να εξαχθεί τέτοιο συμπέρασμα από τα εκτεθέντα γεγονότα. Κατ΄ επέκταση η πιο πάνω θέση του ενάγοντα βρίσκω ότι συνιστά την προσωπική του άποψη. Απορρίπτω τη μαρτυρία του εναγόμενου 1. Στην κυρίως εξέταση του είπε τα ακόλουθα: «Περαιτέρω στο εν λόγω δημοσίευμα αναφέρεται πράγματι ότι δίδεται παράταση στον Άκη Παπασάββα ο οποίος «γλείφει» τον Χριστόφια, ο οποίος τον προετοιμάζει για Γενικό Εισαγγελέα. Η λέξη «γλείψιμο» η οποία χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα μου ήταν για να καταδείξω την σχέση που είχε ο Άκης Παπασάββας με τον Δημήτρη Χριστόφια, βασισμένη πάντα στα όσα είχα υπόψη μου εκείνη την περίοδο. Τονίζω ότι η πεποίθηση μου βασίζεται σε γεγονότα τα οποία προϋπήρξαν του Δημοσιεύματος.» Η πιο πάνω μαρτυρία του δεν ταυτίζεται με το περιεχόμενο του επίδικου δημοσιεύματος. Στο δημοσίευμα αναφέρεται ότι «Τώρα δίνουν παράταση στον Άκη Παπασάββα επειδή γλείφει τον Χριστόφια.» (Η λέξη «επειδή» υπογραμμίζεται από εμένα). Με άλλα λόγια, αφήνεται να νοηθεί πως η παράταση είναι «προϊόν» της κολακείας του ενάγοντα προς το πρόσωπο του κ. Χριστόφια. Δεν συμφωνώ ότι η λέξη γλείψιμο χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα για να καταδείξει μόνο τη σχέση του ενάγοντα με τον κ. Δημήτρη Χριστόφια. Εκείνο που προκύπτει από το επίδικο δημοσίευμα, μεταξύ άλλων, είναι ότι η παράταση δόθηκε επειδή ο ενάγων κολακεύει με δουλοπρεπή τρόπο (γλείφει) τον κ. Χριστόφια. Δεν δέχομαι τη μαρτυρία του εναγόμενου 1 ότι με το επίδικο δημοσίευμα ασκεί κριτική στο βιβλίο του ενάγοντα. Ήταν δικαίωμα του να κρίνει το βιβλίο και να εκφράσει την άποψη του λέγοντας ότι αυτό δεν διέπεται από δομή και συνοχή. Ήταν δικαίωμα του να θεωρήσει το δίτομο βιβλίο του ενάγοντα ασυνάρτητο και ακατανόητο. Όταν όμως ισχυρίζεται ή αφήνει να νοηθεί πως ο συγγραφέας του βιβλίου είναι ένας παρανοϊκός άνθρωπος ο οποίος για να συνεχίσει να κατέχει δημόσια θέση γλείφει τον Πρόεδρο της Βουλής, δεν περιορίζεται σε κριτική του βιβλίου. Η μαρτυρία του ότι ο τίτλος του δημοσιεύματος είναι παρμένος από την τελευταία παράγραφο του δημοσιεύματος και ότι αυτή απευθύνεται ονομαστικά στη «δυάδα Παπαδόπουλου-Χριστόφια» και δεν αφορά καθόλου στον ενάγοντα, δεν με βρίσκει σύμφωνο. Το ίδιο ισχύει και για τη θέση του ότι το επίδικο δημοσίευμα σχολιάζει τη σχέση του κ. Δημήτρη Χριστόφια και του κ. Τάσσου Παπαδόπουλου στα πλαίσια της συγκυβέρνησης τους. Από το δημοσίευμα συνάγεται πως η δυάδα αυτή καλύπτει και την περίπτωση του ενάγοντα, ο οποίος φέρεται να έχει πετύχει την παράταση γλείφοντας τον κ. Χριστόφια ο οποίος με τη σειρά του αποτείνεται στον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Τάσσο Παπαδόπουλο για να μεριμνήσει ώστε να παραταθεί η υπηρεσία του ενάγοντα (να του κάνει ρουσφέτι) και όλα αυτά στα πλαίσια μιας ευρύτερης συναλλαγής Τάσσου Παπαδόπουλου-Δημήτρη Χριστόφια. Η θέση του ότι με το επίδικο δημοσίευμα σχολίαζε τα γεγονότα της περιόδου εκείνης, δεν με βρίσκει σύμφωνο. Το επίδικο δημοσίευμα σχολιάζει και επικεντρώνεται στην παράταση της υπηρεσίας του ενάγοντα. ΕΙΝΑΙ Ή ΟΧΙ ΔΥΣΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΤΟ ΕΠΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ Το Δικαστήριο έχει πρωταρχικό καθήκον να εξετάσει κατά πόσο το εν λόγω δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα. Το δημοσίευμα θα πρέπει να κριθεί στο σύνολό του και όχι αποσπασματικά. Στις λέξεις και φράσεις του δημοσιεύματος θα πρέπει να αποδοθεί η φυσική και συνήθης σημασία τους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στην υπόθεση Κουτσού ν. Μικελλίδη κ.ά
(2007), 1(Β) Α.Α.Δ., 1256, 1266 «Η διαπίστωση δε του δυσφημιστικού των δημοσιευμάτων πάντοτε προηγείται οποιασδήποτε υπερασπίσεως. Παραπέμπω και πάλι στην υπόθεση Κουτσού (πιο πάνω), όπου στη σελίδα 1266 διαβάζουμε τα ακόλουθα: «Η παροχή ή όχι μαρτυρίας από τον εφεσίβλητο 1 ουδόλως επηρέαζε το ουσιαστικό θέμα, κριτήριο για το οποίο ήταν το πώς θα μπορούσε και πώς θα έπρεπε να αντιλαμβάνετο τα δημοσιεύματα ο αντικειμενικός αναγνώστης τοποθετημένος στο σύνολο των περιστάσεων που τα περιέβαλλαν. Την κρίση αυτή εκφράζει, ως καθοριστική του αντικειμενικού αναγνώστη, το ίδιο το δικαστήριο». (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο.) Για το τελευταίο αυτό θέμα παραπέμπω στην υπόθεση Slim and Others v. Daily Telegraph, Ltd, and Another
(1968)1 All E.R., 479, όπου στη σελίδα 504 διαβάζουμε τα ακόλουθα: " ..... Yet, save in exceptional cases where a 'legal' innuendo is relied on, it is not even permitted to ask a witness to whom the words were published. 'What did you understand them to mean?' What he did actually understand them to mean does not matter. This too might be rationalised on the ground that the publisher of the words ought to be responsible in law only for the injury caused to the plaintiff's reputation by those defamatory inferences which a reasonable man might draw from the words published, and the witness to whom the words were published may not have been reasonable in drawing defamatory inferences which he in fact drew. ......". Στην πρόσφατη απόφαση ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ Ή ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΠΑΦΟΥ ΛΤΔ κ.α. ν. ΣΠΥΡΟΥ ΚΟΝΙΩΤΗ κ.α., Πολιτική Έφεση αρ. 58/2007, απόφαση ημερομηνίας 27.10.2010, διαβάζουμε τα ακόλουθα στη σελίδα 6: «Το περιεχόμενο ενός δημοσιεύματος κρίνεται με βάση την αντικειμενική εξέταση των λέξεων και εννοιών που αποδίδουν σ΄ αυτές οι ορθά σκεπτόμενοι άνθρωποι, όπως λέχθηκε στην υπόθεση Σταυράκη ν. Κοντεάτη
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1957. Το εφαρμοστέο κριτήριο για την κατάταξη ενός δημοσιεύματος ως δυσφημιστικού είναι η εντύπωση που προκαλεί στο μέσο πολίτη (Ατταλίδης ν. Ροδούλη
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1690)». Τέλος, πριν αποφασίσω κατά πόσο το επίδικο δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι, έθεσα ενώπιον μου και τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ ν. Παπαευσταθίου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ.,
  1. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω το σχετικό απόσπασμα από τις σελίδες 871 και 872: «Κατά την εξέταση της υπόθεσης είχαμε κατά νου δύο ανθρώπινα δικαιώματα που πρέπει να προστατευθούν και να εξισορροπηθούν: (α) Το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης, το οποίο κατοχυρώνεται από το άρθρο 19 του Συντάγματος και από το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και (β) Το δικαίωμα της προάσπισης της αξιοπρέπειας και της φήμης του ανθρώπου, που προστατεύεται από το άρθρο 2 της Σύμβασης. Το δικαίωμα αυτό πιθανόν να περιλαμβάνεται και στο ευρύτερο δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής το οποίο προστατεύεται από το άρθρο 15 του Συντάγματος και από το άρθρο 8 της Σύμβασης. Και τα δύο προαναφερόμενα δικαιώματα είναι εξίσου σημαντικά και κατά συνέπεια τα Δικαστήρια εξετάζοντας υποθέσεις όπως την παρούσα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και προσεκτικά ώστε να μην παραβιάζεται, στο βαθμό που είναι δυνατό, οποιοδήποτε από τα προαναφερόμενα δικαιώματα. ........................... Κατά την εξέταση υποθέσεων όπως την παρούσα η προστασία του δικαιώματος στη φήμη δεν θα πρέπει να είναι υπέρμετρη σε σχέση με την προστασία άλλων ανταγωνιστικών δικαιωμάτων, όπως είναι το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης. Θα πρέπει να υπάρχει μεταξύ των δύο μια αναλογία. Εκτός από την αρχή της αναλογικότητας μια άλλη παράμετρος του όλου θέματος είναι και αυτή του τι συνιστά αναγκαία προστασία με μια δημοκρατική κοινωνία. Θα πρέπει δηλαδή το Δικαστήριο να διερωτάται σε κάθε δεδομένη περίπτωση κατά πόσον η προστασία της φήμης του επηρεαζόμενου προσώπου είναι αναγκαία σε μια δημοκρατική κοινωνία, η οποία έχει το δικαίωμα της πληροφόρησης αναφορικά με ζητήματα δημοσίου ή γενικού ενδιαφέροντος και η οποία εν πάση περιπτώσει θα πρέπει να δείχνει την απαραίτητη ανοχή και ανεκτικότητα στις αντίθετες απόψεις. Η σύγχρονη τάση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι να περιορίζει το δικαίωμα στη φήμη προς όφελος του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης, στο οποίο το Δικαστήριο αναγνωρίζει υψηλή αξία. Στην υπόθεση Lingens v. Austria, App. No. 9815/82, Ser. A, vol. 103 [1986] 8 e.h.r.r. 407 at para. 41 το Δικαστήριο παρατήρησε πως η ελευθερία της έκφρασης, όπως προστατεύεται από την πρώτη παράγραφο του άρθρου 10, συνιστά ένα από τα ουσιαστικά θεμέλια της δημοκρατικής κοινωνίας και μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την πρόοδο της και για την ικανοποίηση των ατόμων. Η ελευθερία αυτή με τις εξαιρέσεις της παραγράφου 2, εφαρμόζεται όχι μόνον σε πληροφορίες και ιδέες που είναι αρεστές ή τουλάχιστον θεωρούνται ως μη εχθρικές ή αδιάφορες αλλά επίσης και σε εκείνες που είναι προσβλητικές, εκπλήττουν ή ενοχλούν. αυτό απαιτεί ο πλουραλισμός, η ανεκτικότητα και η ευρύτητα πνεύματος, χωρίς τις οποίες δεν υπάρχει δημοκρατική κοινωνία. Όπως όμως ανάφερε το Ε.Δ.Δ.Α., η ελευθερία της έκφρασης ρητά περιορίζεται προς όφελος της προστασίας της φήμης ενός ατόμου σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου
  2. Το στάθμισμα αυτών των δύο δικαιωμάτων έχει εξεταστεί σε σειρά αποφάσεων του Ε.Δ.Δ.Α. σύμφωνα με τις οποίες οιοσδήποτε περιορισμός του ενός δικαιώματος πρέπει να είναι ανάλογος και απαραίτητος για την προστασία του άλλου δικαιώματος. ............................... Σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, πολιτικά ή άλλα δημόσια πρόσωπα θα πρέπει να ανέχονται πιο εύκολα τη δημόσια κριτική.» Έχω μελετήσει προσεκτικά το περιεχόμενο του επίδικου δημοσιεύματος. Καταλήγω ότι ο αντικειμενικός αναγνώστης του επίδικου δημοσιεύματος εύκολα μπορεί να αντιληφθεί ότι ο ενάγων παρουσιάζεται ως παρανοϊκός και κατ΄ επέκταση ανίκανος ή ακατάλληλος να κατέχει δημόσια θέση. Παρουσιάζεται επίσης ως άνθρωπος ο οποίος για να συνεχίσει να κατέχει δημόσια θέση (τη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας) κολακεύει με δουλοπρεπή τρόπο τον τότε πρόεδρο της Βουλής κ. Δ. Χριστόφια, ο οποίος με τη σειρά του αποτείνεται στον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Τάσσο Παπαδόπουλο ζητώντας από αυτόν να του κάνει ρουσφέτι, δηλαδή να μεριμνήσει ώστε να παραταθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο η θητεία του παρανοϊκού ενάγοντα και κατ΄ επέκταση ανίκανου ή ακατάλληλου στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Συνάγεται από το δημοσίευμα , σύμφωνα πάντα με το συντάκτη, ότι ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε αντιληφθεί ότι ο ενάγων είναι παρανοϊκός και ακατάλληλος για να κατέχει ή για να συνεχίσει να κατέχει τη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και ως εκ τούτου δεν τρέφει την παραμικρή εκτίμηση προς το πρόσωπο του. Ο συντάκτης για να υποστηρίξει τη θέση του ότι ο ενάγων είναι άνθρωπος παρανοϊκός και κατ΄ επέκταση ανίκανος ή ακατάλληλος να κατέχει δημόσια θέση, χαρακτηρίζει βιβλίο που εξέδωσε ο ενάγων ως μνημείο ασυναρτησίας και τρικυμιώδους σκέψης. Αμέσως παραθέτει με ειρωνεία («απολαύστε ένα μικρό απόσπασμα»), απόσπασμα από το δίτομο βιβλίο του ενάγοντα. Από το δημοσίευμα συνάγεται ότι ο συντάκτης θεωρεί πως η Κυπριακή Δημοκρατία επειδή παρατείνει μέσω των Θεσμικών Οργάνων της τη θητεία του παρανοϊκού ενάγοντα στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας με κομματικά κριτήρια και αθέμιτες διαδικασίες, δεν είναι κράτος δικαίου, αλλά ένα καθεστώς το οποίο το μόνο που κάνει είναι να φτύνει τη λογική, να λοιδορεί τη σωφροσύνη και να προάγει την παράνοια. Καταλήγω ότι το δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό για τον ενάγοντα. Είναι δικαίωμα κάποιου να εκφράζει την άποψη του για ένα βιβλίο που διαβάζει, και το οποίο βεβαίως κυκλοφορεί με την ελεύθερη βούληση του συγγραφέα, όπως συνέβηκε εδώ. Μπορεί, φρονώ, να ισχυριστεί πως ένα βιβλίο είναι για τον ίδιο ακατανόητο ή ότι περιέχει ασυναρτησίες. Το να λέει όμως ή να αφήνει να νοηθεί ότι αυτός που το έγραψε είναι παρανοϊκός και ως τέτοιος ακατάλληλος να κατέχει δημόσιο αξίωμα ή θέση, είναι διαφορετικό. Και το κυριότερο, να προχωρεί και λέει πως ο παρανοϊκός ενάγων πέτυχε την παράταση της υπηρεσίας του στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας επειδή γλείφει τον κ. Δ. Χριστόφια, τότε Πρόεδρο της Βουλής. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΕΝΤΙΜΟΥ ΣΧΟΛΙΟΥ Οι εναγόμενοι εισηγούνται πως σε περίπτωση που το επίδικο δημοσίευμα κριθεί δυσφημιστικό, εφαρμόζεται η υπεράσπιση του έντιμου σχολίου. Ως γνωστό, η υπεράσπιση αυτή προϋποθετει σχόλιο επί θέματος δημόσιου ενδιαφέροντος, όχι έκθεση γεγονότων, στη βάση υπαρκτού υπόβαθρου γεγονότων που εύλογα και έντιμα, χωρίς κακοπιστία, θα το δικαιολογούσε. (Παττούρας ν. Εκδοτική Εταιρεία Τηλέγραφος Λτδ κ.α.
(2009)1(Β) 1 Α.Α.Δ.1222, 1229). Για την υπεράσπιση αυτή θα παραθέσω το σχετικό απόσπασμα από την υπόθεση Ρ.Ι.Κ. ν. Καψού
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1175, 1181-1183: «Αυτή η υπεράσπιση προνοείται από το άρθρο 19(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, το κείμενο του οποίου έχει ως εξής: "19. Σε αγωγή για δυσφήμηση αποτελεί υπεράσπιση (α)................................................................................... (β) ότι το δημοσίευμα για το οποίο έγινε η αγωγή ήταν έντιμο σχόλιο για θέμα δημοσίου συμφέροντος. Νοείται ότι όταν το δυσφημιστικό δημοσίευμα συνίσταται εν μέρει στον ισχυρισμό γεγονότων και εν μέρει στην έκφραση γνώμης, υπεράσπιση έντιμου σχολίου δεν καταρρίπτεται για μόνο το λόγο ότι δεν αποδεικνύεται το αληθές κάθε ισχυρισμού γεγονότος, αν η έκφραση γνώμης αποτελεί έντιμο σχόλιο αφού ληφθούν υπόψη αυτά τα οποία ισχυρίζονται ή αναφέρονται στο δυσφημιστικό δημοσίευμα για το οποίο έγινε η αγωγή τα οποία αποδεικνύονται: Νοείται περαιτέρω ότι η βάσει της παραγράφου αυτής υπερά­σπιση δεν επιτυγχάνεται αν ο ενάγων αποδείξει ότι η δημοσίευση δεν έγινε καλή τη πίστει εντός της έννοιας του εδαφίου
(2)του Άρθρου 21 του Νόμου αυτού." Όπως ρητά αναφέρεται στο πιο πάνω εδάφιο του Άρθρου 19, το επίδικο δημοσίευμα στο οποίο θα εφαρμοσθεί ή όχι αυτή η υπεράσπιση θα πρέπει να συνιστά "σχόλιο". Ορθά άλλωστε είχε εντο­πίσει και το πρωτόδικο Δικαστήριο στην αρχή της ενασχόλησης του με αυτό το θέμα ότι, ο έντιμος σχολιασμός περιλαμβάνει τρία στοιχεία υπεράσπισης: (
  1. i)Ότι οι επίδικες λέξεις αποτελούν σχόλιο και όχι δήλωση γεγονότων, (
  2. ii)Ότι αποτελούν έντιμο ή δίκαιο (fair) σχολιασμό επί γεγονότων ορθώς διατυπωμένων και, (iii) 'Οτι αποτελούν σχολιασμό επί θέματος δημοσίου ενδιαφέροντος. Στη γνωστή Αγγλική υπόθεση Reynolds v. Times Newspapers Ltd and Others [1999] 4 AH E.R. 609, το House of Lords τόνισε τα εξής στη σελίδα 615 (L. Nicholls) σε σχέση με την υπεράσπιση του εντίμου σχολίου (honest comment): "It is important to keep in mind that this defence is concerned with the protection of comment, not imputation of fact. If the im­putation is one of fact, a ground of defence must be sought elsewhere. Further, to be within this defiance the comment must be recognisable as comment, as distinct from an imputation of fact." Εκείνο επομένως που θα μπορούσε να καλύψει η υπεράσπιση του εντίμου σχολίου είναι τη δημοσίευση κάποιου σχολίου, γνώ­μης κλπ. και όχι τον καταλογισμό κάποιου γεγονότος στο πρό­σωπο του δυσφημουμένου. Όπως ορθά είχε διευκρινιστεί και στην υπόθεση Hunt v. Star Newspaper Co. Ltd [1908] 2 K.B. 319, κάποιο σχόλιο, για να δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός του ως δίκαιο ή έντιμο, θα πρέπει κατ' αρχή να παρουσιάζεται ως σχόλιο και δεν πρέπει να είναι τόσο αναμεμειγμένο με τα γεγονό­τα ώστε ο αναγνώστης να μη μπορεί να διακρίνει μεταξύ του τι εί­ναι αναφορά γεγονότος (report) και τι είναι σχόλιο. Η ίδια θέση παρατίθεται και στο σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander, 6th Edition, para 705, όπου και τονίζεται ότι μια δυσφημιστική δήλω­ση γεγονότος δεν συνιστά ούτε σχόλιο, ούτε γνώμη ή κριτική. Ισχυρισμός ή καταλογισμός κάποιου γεγονότος είναι όταν κατα­λογίζεται σε κάποιον ότι προέβη σε μια πράξη ή ενέργεια, ενώ σχόλιο συνιστά ο χαρακτηρισμός της πράξης ως απεχθούς, ανέ­ντιμης κ.λπ.. Οι πιο πάνω θέσεις υιοθετήθηκαν επανειλημμένα και σε νομολογία των Κυπριακών Δικαστηρίων. (Βλ. π.χ. Εταιρεία Δημοσιογραφική Χ.Α.Σ. Ατδ κ.ά. ν. Φιλίππου (άλλως Φαλκονέτ-τι)
(1998)1(B) Α.Α.Α. 958).» To δικαστήριο βρίσκει πως το επίδικο δημοσίευμα δεν καλύπτεται από την πιο πάνω υπεράσπιση. Ασφαλώς η παράταση της υπηρεσίας του ενάγοντα στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ήταν θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος. Εδώ όμως δεν ασκήθηκε μόνο κριτική σε σχέση με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για την παράταση της υπηρεσίας του. Με το δημοσίευμα ο συντάκτης αποκαλεί γλείφτη τον ενάγοντα, συγκεκριμένα ότι γλείφει τον τότε Πρόεδρο της Βουλής κ. Χριστόφια, για να εξασφαλίσει προσωπικό όφελος, δηλαδή να παραταθεί η υπηρεσία του στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Από το δημοσίευμα συνάγεται επίσης ότι ο ενάγων είναι και παρανοϊκός και κατ΄ επέκταση ακατάλληλος και ανάξιος να κατέχει τη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Οι πιο πάνω αναφορές δεν συνιστούν σχόλια αλλά ισχυρισμούς γεγονότων. Ο κ. Δρουσιώτης με τη μαρτυρία του ενώπιον του δικαστηρίου, ανέφερε ότι διαβάζοντας το βιβλίο του ενάγοντα διαπίστωσε μια υπέρμετρη κολακεία προς το πρόσωπο του κ. Χριστόφια (την οποία ο ίδιος αποκαλεί γλείψιμο) ενώ άλλοι πολιτικοί αντίπαλοι του κ. Χριστόφια περιγράφονται στο βιβλίο με τους πιο ακραίους χαρακτηρισμούς. Δεν είναι όμως αυτά που καταγράφονται και σχολιάζονται στο δημοσίευμα. Δεν έχουν καταγραφεί στο δημοσίευμα τα αποσπάσματα τα οποία επικαλέστηκε ο κ. Δρουσιώτης στην κυρίως εξέταση του για να υποστηρίξει την πιο πάνω θέση του. Τουναντίον, το μικρό απόσπασμα από το δίτομο βιβλίο του ενάγοντα έχει καταγραφεί στο δημοσίευμα για να υποστηρίξει τη θέση του ότι το βιβλίο είναι προϊόν ασυναρτησίας και τρικυμιώδους σκέψης, ότι αυτός που το έγραψε είναι παρανοϊκός και ως εκ τούτου σε καμιά περίπτωση δεν έπρεπε να παραταθεί η υπηρεσία του στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Και ότι τελικά πέτυχε την παράταση διά του γλειψίματος. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΟΣ ΥΠΟ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΚΑΛΟΠΙΣΤΑ Σύμφωνα με το άρθρο 21 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148: «21.-
(1)Η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος είναι προνομιούχα, υπό την επιφύλαξη ότι έγινε καλή τη πίστει, στις ακόλουθες περιπτώσεις, δηλαδή- (α) αν η σχέση μεταξύ του προσώπου από το οποίο και του προ­σώπου προς το οποίο έγινε η δημοσίευση είναι τέτοια ώστε το πρόσωπο που δημοσίευσε να τελεί υπό νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον να δημοσιεύσει αυτό προς το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση και ο τελευταίος έχει αντί­στοιχο συμφέρον στη λήψη του δημοσιεύματος ή το πρόσω­πο που δημοσίευσε έχει έννομο προσωπικό συμφέρον που χρειάζεται προστασία, και το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση τελεί υπό αντίστοιχο νομικό, ηθικό ή κοινωνι­κό καθήκον να προστατεύσει το εν λόγω συμφέρον: Νοείται ότι η δημοσίευση δεν υπερβαίνει είτε κατ' έκταση εί­τε κατ ουσία το εύλογα επαρκές υπό τις περιστάσεις. (β) αν το δημοσίευμα είναι μομφή η οποία προσάπτεται από κά­ποιο κατά της συμπεριφοράς άλλου, ως προς οποιοδήποτε θέμα σε σχέση με το οποίο ο πρώτος έχει εξουσία, συμβατι­κά ή άλλως πως, επί του άλλου, ή ως προς το χαρακτήρα του άλλου στο μέτρο που εκδηλώνεται στη συμπεριφορά αυτή (γ) αν το δημοσίευμα είναι καταγγελία ή κατηγορία από πρό­σωπο εναντίον άλλου προσώπου σε σχέση με τη συμπεριφο­ρά αυτού σε οποιοδήποτε θέμα, ή σε σχέση με το χαρακτήρα αυτού στο μέτρο που εκδηλώνεται στη συμπεριφορά αυτή, η οποία έγινε σε πρόσωπο που έχει εξουσία, συμβατικά ή άλ­λως πως, επί του άλλου αυτού προσώπου σε σχέση με τη συ­μπεριφορά αυτή ή θέμα, ή η οποία έγινε σε πρόσωπο που έχει με νόμο εξουσία να διερευνά τη συμπεριφορά αυτή ή θέ­μα ή να δέχεται καταγγελίες σε σχέση με τη συμπεριφορά αυ­τή ή θέμα (δ) αν το δημοσίευμα δημοσιεύεται για την προστασία των δι­καιωμάτων ή των συμφερόντων του προσώπου που το δη­μοσιεύει, ή του προσώπου προς το οποίο γινόταν η δημοσί­ευση, ή κάποιου τρίτου για τον οποίο ενδιαφέρεται το πρό­σωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση- (ε) αν το δημοσίευμα είναι ακριβοδίκαιη και ακριβής αναφορά αυτών που έχουν λεχθεί, πραχθεί ή δημοσιευτεί σε οποιοδή­ποτε νομοθετικό σώμα το οποίο δυνατό να ιδρυθεί στο μέλ­λον.
(2)Η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος δεν θεω­ρείται ότι έγινε καλή τη πίστει από πρόσωπο εντός της έννοιας του εδαφίου
(1), του άρθρου αυτού, αν καταδειχθεί ότι- (α) Το δημοσίευμα ήταν αναληθές, και αυτός δεν πίστευε αυτό ως αληθές ή (β) το δημοσίευμα ήταν αναληθές, και αυτός προέβηκε στη δη­μοσίευση χωρίς να καταβάλει εύλογη φροντίδα για την εξα­κρίβωση του αληθούς ή του αναληθούς αυτού, ή (γ) προβαίνοντας στη δημοσίευση, ενήργησε με σκοπό βλάβης του προσώπου που δυσφημείται σε βαθμό σημαντικά μεγα­λύτερο ή κατά τρόπο σημαντικά διαφορετικό του εύλογα αναγκαίου για το κοινό συμφέρον ή για την προστασία του ιδιωτικού δικαιώματος ή συμφέροντος σε σχέση με το ο αξιώνει προνόμιο.
(3)Σε αγωγή που εγείρεται σε σχέση με δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος, αν η δημοσίευση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί προνομιούχα βάσει των διατάξεων του εδαφίου
(1), και εγερθεί η υπεράσπιση του προνομίου, το βάρος απόδειξης ότι η δημοσίευση αυτή δεν έγινε καλή τη πίστει φέρει ο ενάγοντας." O ευπαίδευτος συνήγορος των εναγομένων ανέφερε με την αγόρευση του τα ακόλουθα γύρω από την πιο πάνω υπεράσπιση: «Για να πετύχει η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη, βάσει του άρθρου 21
(1)(α) και Κεφ. 148 (conditional ή qualified privilege), οι Εναγόμενοι θα έπρεπε να αποδείξουν ότι τα επίδικα δημοσιεύματα αποτελούν σχόλια επί θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος ή συμφέροντος, ότι ο σχολιασμός βασίζεται επί γεγονότων τα οποία διατυπώνονται ή αποτελούν το αντικείμενο παραπομπής στα δημοσιεύματα χωρίς κατ' ανάγκη να είναι αληθή, με αναγκαιότατα απόδειξης ότι τα σχόλια ή τα δημοσιεύματα δικαιολογούνταν υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις που αναγνωρίζονται ως δεκτικές του προνομίου, όπως περιγράφονται στο εν λόγω άρθρο. Ευσεβάστως υποβάλλουμε πως στα γεγονότα της υπό κρίση υπόθεσης οι Εναγόμενοι απέδειξαν ότι ικανοποιούνταν οι προϋποθέσεις απόδειξης αυτής της υπεράσπισης. Περαιτέρω τα επίδικα δημοσιεύτηκαν με καλή πίστη και με πεποίθηση της ορθότητας της κριτικής που ασκείτο η δε δημοσίευση των επίδικων δεν υπερέβαινε ούτε σε έκταση ούτε σε ουσία το ευλόγως επαρκές υπό τις περιστάσεις. Οι Εναγόμενοι είχαν ηθικό και κοινωνικό καθήκον ως δημοσιογράφοι και εκδότες να προβούν στη δημοσίευση των επίδικων με το κοινό να έχει ανάλογο συμφέρον για σχετική πληροφόρηση. Ως προς την αποτυχία του ενάγοντα για απόδειξη κακοπιστίας παραπέμπω ανωτέρω στην ενότητα περί ευλόγου σχολίου.» Ο ευπαίδευτος συνήγορος δεν προσδιορίζει το καθήκον κατ΄ επίκληση του οποίου έγινε το δημοσίευμα. Στην υπόθεση Αλωνεύτης (πιο κάτω), το Εφετείο ανέφερε πως ορθά το Πρωτόδικο Δικαστήριο δεν εξέτασε αυτή την υπεράσπιση εφόσον δεν είχε προσδιοριστεί το καθήκον, κατ΄ επίκληση του οποίου έγινε το δημοσίευμα παρόλο που οι εφεσείοντες στην υπεράσπιση τους ισχυρίστηκαν ότι δημοσίευσαν τα κείμενα «....μέσα στα πλαίσια της άσκησης του συνταγματικού και ή άλλου δικαιώματος τους, της ελεύθερης έκφρασης και ή διακίνησης ιδεών και ή πληροφοριών μέσω του τύπου». Εν πάση περιπτώσει έκρινε πως δεν στοιχειοθετείτο αυτή η υπεράσπιση. Εδώ οι εναγόμενοι στο δικόγραφο τους αναφέρουν γενικά ότι είχαν ηθικό και ή κοινωνικό καθήκον να δημοσιεύσουν το επίδικο δημοσίευμα προς τους αναγνώστες της εφημερίδας Πολίτης και ή προς το αναγνωστικό κοινό και ή προς το κοινό της Κύπρου και ή τους Κύπριους πολίτες, οι οποίοι είχαν αντίστοιχο ενδιαφέρον και ή συμφέρον να το λάβουν. Θεωρώ πως αυτή η γενική αναφορά δεν είναι αρκετή. Τα όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Αλωνεύτης (πιο κάτω) γύρω από το πιο πάνω θέμα (απόφαση πλειοψηφίας), ισχύουν και εδώ. Σε περίπτωση όμως που η πιο πάνω κατάληξη μου κριθεί εσφαλμένη (απόφαση μειοψηφίας), βρίσκω ότι το δημοσίευμα δεν περιορίστηκε στο να σχολιάζει τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες δόθηκε παράταση της υπηρεσίας του ενάγοντα στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Ούτε και βεβαίως περιορίστηκε στο να ασκεί κριτική στο Υπουργικό Συμβούλιο το οποίο αποφάσισε να παρατείνει την υπηρεσία του ενάγοντα στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Τουναντίον προβάλλεται ισχυρισμός ότι η παράταση αυτή δόθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο επειδή ο ενάγων γλείφει τον κ. Χριστόφια. Τέλος, δεν ασκείται μόνο κριτική στο δίτομο βιβλίο του ενάγοντα (η οποία κριτική, απαναλαμβάνω, μπορεί να περιλαμβάνει και ισχυρισμό ότι το βιβλίο αυτό είναι ακατανόητο και ότι περιέχει ασυναρτησίες) αλλά προβάλλεται ισχυρισμός ή αφήνεται να νοηθεί ότι ο συγγραφέας του βιβλίου είναι ένας παρανοϊκός άνθρωπος και κατ΄ επέκταση ακατάλληλος να κατέχει δημόσια θέση. Συμφωνώ με τα όσα ανέφερε ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντα στην αγόρευση του ότι «ο τόνος του άρθρου είναι επιθετικός, χλευαστικός και ειρωνικός». Εν κατακλείδι βρίσκω ότι το δημοσίευμα έτσι όπως έχει συνταχθεί υπερβαίνει το εύλογα επαρκές υπό τις περιστάσεις. Στην πρόσφατη απόφαση Εκδόσεις Αρκτίνος ν. Δώρου Γεωργιάδη, Πολιτική Έφεση 118/2008, απόφαση 4.3.2011, κρίθηκε ότι το πραγματικό βάθρο των επίδικων δυσφημιστικών δημοσιευμάτων ήταν αληθές και τα σχόλια εύλογα. Όπου δε ηγέρθηκε θέμα προνομίου υπό επιφύλαξη, τα δημοσιεύματα κρίθηκαν ότι έγιναν δικαιωματικά και καλόπιστα. Σύμφωνα με την απόφαση, τα επίδικα δημοσιεύματα αναφέρονταν στο γεγονός ότι η αστυνομία διερευνούσε πιθανή διάπραξη αδικημάτων από τον εφεσίβλητο, χωρίς όμως οι εφεσείοντες να εκφράζουν άποψη ή υπονοούμενα περί της ενοχής του εφεσίβλητου. Εδώ ο συντάκτης εκφράζει άποψη ότι ο ενάγων είναι γλείφτης του κ. Δημήτρη Χριστόφια και ότι με το γλείψιμο αυτό εξασφάλισε την παράταση της υπηρεσίας του στη θέση του Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. ΥΨΟΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ Στην πρόσφατη απόφαση ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΄Η ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΠΑΦΟΥ ΛΤΔ κ.α. ν. ΣΠΥΡΟΥ ΚΟΝΙΩΤΗ κ.α. (πιο πάνω), κρίθηκε ότι: «Το επίδικο δημοσίευμα είναι πέρα από προφανές ότι είναι δυσφημιστικό. Αποδίδει στον ενάγοντα ανάρμοστη συμπεριφορά, εγκλήματα όπως συνεργεία μετά τη διάπραξη ποινικού αδικήματος, παραμέληση υπηρεσιακού καθήκοντος. Τον χρεώνει για συγκάλυψη και ανοχή ποινικών αδικημάτων που διαπράχθηκαν εις βάρος των εναγομένων 2 και 3. Του καταλογίζει κατάχρηση εξουσίας, αυθαιρεσία, παράβαση συνταγματικών διατάξεων και τον παρουσιάζει να εμφορείται από ευτελή, εκδικητικά κίνητρα έναντι των εναγομένων 2 και 3.» Πρωτόδικα επιδικάστηκε ποσό Λ.Κ.8.000 ως αποζημίωση για τη δυσφήμιση. Το Εφετείο στη σελίδα 13 της απόφασης αναφέρει τα ακόλουθα: «Θεωρούν οι εφεσείοντες με τον 8° λόγο έφεσης, ως πολύ ψηλό το ποσό της αποζημίωσης που επιδικάστηκε στον Κονιώτη για το δυσφημιστικό δημοσίευμα. Η αξιοπρέπεια εκάστου ατόμου και η υποχρέωση να μην πλήττεται, είναι βασικά στοιχεία μιας υγιούς κοινωνίας σε βαθμό που, όταν και εφόσον, αυτά παραβιάζονται, το Δικαστήριο έχει υποχρέωση να επιδικάσει αποζημιώσεις. Το ποσό των £6.000,00 που επιδικάστηκε στην υπόθεση Αρκτίνος ν. Στέλικος
(2004)1(B) Α.Α.Δ.949 θεωρήθηκε ικανοποιητικό, λόγω της φύσης και έκτασης της προσβολής της υπόληψης του τότε εφεσίβλητου, ως αξιωματικού της Αστυνομίας. Δεν βρίσκουμε ότι το ποσό των £8.000,00 που έχει επιδικαστεί, στην προκείμενη περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των περιστατικών της υπόθεσης με οποιονδήποτε τρόπο, υπερβολικό». Στην Παττούρας (πιο πάνω) το ποσό των £5.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα ως αποζημίωση για τη δυσφήμιση του ενάγοντα επικυρώθηκε από το Εφετείο παρόλο που το βρήκε στη χαμηλότερη βαθμίδα του προσφερόμενου πλαισίου. Σύμφωνα με την απόφαση του Εφετείου, λήφθηκε υπόψη πως το δημοσίευμα δεν κατονόμασε τον ενάγοντα και πως η ταύτιση του ήταν δυνατή από περιορισμένο κύκλο προσώπων που είχαν ειδική πληροφόρηση. Στην Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.α. ν. Αλωνεύτη
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ.1863 αποφασίστηκε πως με το δημοσίευμα «Καταβαραθρώνεται η υπόληψη του εφεσίβλητου ο οποίος παριστάνεται ως ανυπόληπτο και εγκληματικό άτομο ικανό για κάθε ατιμία, χάριν οικονομικού συμφέροντος». Κρίθηκε ότι το ποσό των £30.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα ως αποζημίωση δεν ήταν υπερβολικό. Στην Χατζηπαναγιώτου ν. Δρουσιώτη κ.α.
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1321 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα στη σελίδα 1330: «Αναφορικά με το ύψος της αποζημίωσης, σε περιπτώσεις δυσφή­μισης, καθοδηγητικά είναι τα όσα αναγράφονται στο σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander, 10η έκδοση, Κεφ. 9, σελ. 228-258. Οι απο­ζημιώσεις είναι η πρωταρχική θεραπεία, σε περιπτώσεις δυσφημίσε­ων. Ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του ενάγοντα από τα αποτελέσματα της δυσφημιστικής δήλωσης. Οι γενικές αποζημιώσεις, στην περίπτωση της δυσφήμισης, εξυπηρε­τούν τρεις βασικούς στόχους: (α) τη θεραπεία του ενάγοντα από τη βλάβη που υπέστη εξαιτίας της δημοσίευσης της δήλωσης, (β) την αποκατάσταση της ζημιάς στην πληγείσα φήμη του ενάγοντα και (γ) τη δικαίωση του. Οι αποζημιώσεις, σε περιπτώσεις δυσφήμισης όπως η παρούσα, δεν υπολογίζονται με αναφορά σε οποιοδήποτε μαθηματικό τύπο. Το δικαστήριο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του όλους τους σχετικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων, τη συμπερι­φορά του ενάγοντα, τη θέση και την υπόληψη του, τη φύση της δυ­σφήμισης, τον τρόπο και το βαθμό της δημοσίευσης, την απουσία ή την άρνηση του εναγομένου να απολογηθεί και να αποκαταστήσει τη φήμη του ενάγοντα και τη συμπεριφορά του εναγόμενου από το χρό­νο της δημοσίευσης της δυσφήμισης μέχρι την απόφαση». Στην εν λόγω υπόθεση αφού λήφθηκε υπόψη ότι η δυσφήμιση ήταν αποτέλεσμα ενός καλόπιστου τυπογραφικού λάθος των εναγομένων ως προς το επίθετο του ενάγοντα, το οποίο διορθώθηκε πολύ σύντομα, την απολογία των εναγομένων, και την ετοιμότητα τους να επανορθώσουν και το γεγονός ότι κανένα λογικό πρόσωπο δεν θα πίστευε ότι το δημοσίευμα ανταποκρινόταν στην αλήθεια, το Εφετείο δεν επενέβηκε στο ποσό της αποζημίωσης (Λ.Κ.800) το οποίο άν και έκρινε χαμηλό δεν το βρήκε εκτός των πλαισίων για να δικαιολογείται η επέμβαση του. Στην παρούσα υπόθεση δεν υπάρχουν αυτοί οι μετριαστικοί παράγοντες. Από την άλλη δεν υπάρχουν οι επιβαρυντικοί παράγοντες για τους οποίους γίνεται αναφορά στην υπόθεση Αλωνεύτης (πιο πάνω). Αφού έλαβα υπόψη μου την προσωπικότητα του ενάγοντα, τη θέση του (που ήταν μια σοβαρή και υπεύθυνη θέση), τη φύση της δυσφήμισης η οποία ήταν σοβαρή αφού με το δημοσίευμα ο ενάγων παρουσιάζεται γλείφτης και παρανοϊκός, την απουσία απολογίας εκ μέρους των εναγομένων, το παραδεκτό γεγονός γύρω από τον αριθμό των φύλλων της εφημερίδας που κυκλοφόρησαν και πωλήθηκαν, και το γεγονός ότι το δημοσίευμα κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο, κρίνω ότι το ποσό των €25.000 (εικοσιπέντε χιλιάδες ευρώ) είναι δίκαιο και επιδικάζεται προς όφελος του ενάγοντα. Δεν θεωρώ ότι τα γεγονότα της υπόθεσης είναι τέτοια που να δικαιολογούν επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Δεν έχει αποδειχθεί ότι οι εναγόμενοι ωθήθηκαν από κακόβουλα κίνητρα εναντίον του ενάγοντα. Για το θέμα αυτό παραπέμπω στην πρωτόδικη απόφαση ημερομηνίας 29.11.1999 του τότε Προέδρου του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας κ. Σ. Ναθαναήλ στην αγωγή 2422/93 στην υπόθεση Αλωνεύτης (πιο πάνω). Να σημειωθεί επίσης πως εδώ οι εναγόμενοι δεν επικαλέστηκαν την υπεράσπιση της αλήθειας όπως συνέβηκε στην υπόθεση Αλωνεύτης (πιο πάνω). Σε σχέση με τα αιτούμενα διατάγματα θα έλεγα πως η αξίωση αυτή έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί. Άλλωστε δεν έχει δοθεί μαρτυρία ότι το επίδικο δημοσίευμα είναι ακόμη δημοσιευμένο στο διαδίκτυο. Τουναντίον, ο ενάγων με τη μαρτυρία του ανέφερε πως αυτό «παρέμεινε δημοσιευμένο στο διαδίκτυο επί μακρό χρονικό διάστημα». Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσό των €25.000 με τον εκάστοτε νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρισης της αγωγής. Οι εναγόμενοι καταδικάζονται στα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή στην κλίμακα του επιδικασθέντος ποσού και εγκριθούν από το δικαστήριο. [Υπ.] Ι. Ιωαννίδης, ΑΕΔ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /μκστ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.