Ευστάθιου Θεοδώρου ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3030/2007, 10 Ιουνίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2011:A245 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Σ. Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3030/2007 Μεταξύ: Ευστάθιου Θεοδώρου Ενάγοντα και Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ Hellenic Distribution Agency (Cyprus) Ltd Εναγομένων --------------------- Ημερομηνία: 10 Ιουνίου, 2011 Για ενάγοντα : κ. Μ. Χαραλάμπους Για εναγομένους 1 : κα Γ. Χατζηπροδρόμου Για εναγομένους 2 : κα Χρ. Αγρότου Απόφαση για το θέμα των εξόδων Στις 27.5.2011 που ήταν η υπόθεση ορισμένη για ακρόαση η πλευρά του ενάγοντα δήλωσε ότι ο ενάγων απεβίωσε και η αγωγή αποσύρεται, και ζήτησε να εκδοθεί διαταγή όπως κάθε πλευρά επωμισθεί τα έξοδά της. Οι συνήγοροι των εναγομένων 1 και 2 ζήτησαν όπως επιδικασθούν τα έξοδα υπέρ τους. Εν όψει της διαφωνίας αυτής, ζήτησαν χρόνο για να αγορεύσουν σε σχέση με το θέμα των εξόδων, καθότι πρόκειται για αγωγή λίβελου όπου το αγώγιμο δικαίωμα είναι προσωπικής φύσης και εκλείπει με το θάνατο του ενάγοντα. Συνοπτικά αναφέρω ότι η αγωγή του ενάγοντα, η οποία καταχωρίστηκε στις 8.5.2007, ήταν για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για γραπτή δυσφήμιση - λίβελο που κατ'ισχυρισμό δημοσίευσαν οι εναγομένοι 1 στην εφημερίδα «Πολίτης» και διένειμαν-κυκλοφόρησαν οι εναγομένοι 2, στις 16 και 17.10.1999. Η Διαταγή 12 θεσμός 1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας στην ουσία προνοεί ότι μία αγωγή ή ζήτημα δεν τερματίζεται (shall not become abated) λόγω του θανάτου ενός εκ των διαδίκων, στις περιπτώσεις όπου η αιτία αγωγής / το αγώγιμο δικαίωμα επιζεί ή συνεχίζει. Συνήθως δε, τα δικόγραφα τροποποιούνται έτσι ώστε ο διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντα να δύναται να συνεχίσει τη διαδικασία. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 34
(1)του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου Κεφ. 189, σε περίπτωση που αποθνήσκει οποιοδήποτε πρόσωπο, όλες οι βάσεις αγωγής οι οποίες υπάρχουν επιβιώνουν κατά ή προς όφελος της κληρονομίας του, με την επιφύλαξη ότι το εν λόγω εδάφιο δεν εφαρμόζεται σε βάσεις αγωγής για δυσφήμηση. Παρομοίως, στο σύγγραμμα Gately on Libel and Slander, 7η έκδοση, στη σελίδα 374, παράγρ. 881, αναφέρονται τα εξής : «The general rule of the common law is action personalis moritur cum persona, under which rule are included all actions for injuries merely personal. If, therefore, either party to an action of libel or slander dies before verdict, the action abates. The personal representatives of a deceased plaintiff cannot continue the action, even though special damage may have accrued to the plaintiff's estate. » Τα ίδια περίπου αναφέρονται και στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, Vol. 28 Libel and Slander, 4η έκδοση, σελ. 116, παράγρ.
- Όσον αφορά την έννοια του όρου «abatement», το νομικό λεξικό Osborn's Concise Law Dictionary, 8η έκδοση, την ορίζει ως «a suspension or termination of proceedings in an action» - και σε ελεύθερη μετάφραση «η αναστολή ή ο τερματισμός της διαδικασίας σε μια αγωγή». Στην προκειμένη περίπτωση, πρόκειται για αγωγή για γραπτή δυσφήμηση, όπου το αγώγιμο δικαίωμα του ενάγοντα είναι προσωπικής φύσης. Αποτέλεσε δε κοινό έδαφος μεταξύ των συνηγόρων ότι ο θάνατος του ενάγοντα οδηγεί στον τερματισμό (abatement) της αγωγής. Ο κ. Χαραλάμπους εισηγήθηκε ότι η πιο πάνω εξέλιξη και η αδυναμία συνέχισης της αγωγής μέσο διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντα, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθεί με τα έξοδα. Η κα Χατζηπροδρόμου εισηγήθηκε ότι μετά το «θάνατο» της αγωγής ουδείς νομιμοποιείται να εκπροσωπεί τον αποβιώσαντα ενάγοντα και να θέτει θέμα εξόδων. Αναφέρθηκε στο γενικό κανόνα ως προς τα έξοδα και ότι θεωρεί ότι οι εναγομένοι 1 δικαιούνται τα έξοδά τους καθότι προέβαλαν ουσιαστικές υπερασπίσεις στην αγωγή οι οποίες, αν εκδικαζόταν η υπόθεση, θα οδηγούσαν στην απόρριψή της, δεν προέβησαν στην ειδική απολογία του άρθρου 24 του Κεφ. 148 που θα ήταν η μοναδική περίπτωση να δικαιούτο έξοδα ο ενάγοντας, προετοιμάστηκαν δεόντως για την ακρόαση και δεν ενημερώθηκαν για το θάνατο του ενάγοντα μέχρι την μέρα της ακρόασης. Η κα Αγρότου υιοθέτησε τις θέσεις της κας Χατζηπροδρόμου, και πρόσθεσε ότι αυτό που έχει εκπνεύσει είναι το δικαίωμα του ενάγοντα να προωθήσει την αγωγή, ενώ οι υποχρεώσεις των μερών που προέκυψαν πριν το θάνατο του ενάγοντα από προηγούμενες διαταγές του Δικαστηρίου ως προς τα έξοδα υφίστανται, είναι απαιτητές από τους εναγομένους και εάν επιδικαστούν τα έξοδα προς όφελός τους θα αποτελούν δικαστικό χρέος το οποίο θα επωμισθεί η διαχείριση της περιουσίας του ενάγοντα. Τόνισε δε την ισχύ της υπεράσπισης των εναγομένων 2 εν όψει του ότι κατά τον επίδικο χρόνο δεν είχαν συμφωνία διανομής της εφημερίδας Πολίτης με τους εναγομένους
- Σύμφωνα με το άρθρο 43 του περί Δικαστηρίων Νόμου αλλά και τη Δ.59 Θ. 1 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών τα έξοδα επαφίενται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, η οποία πρέπει να ασκείται δικαστικά και όχι αυθαίρετα. Ο γενικός κανόνας είναι ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα, εκτός αν υπάρχουν καλοί λόγοι που δικαιολογούν την παρέκκλιση από το γενικό κανόνα και την έκδοση διαφορετικής διαταγής (βλ. Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd (1993 1 Α.Α.Δ. 12). Σε αστικές διαδικασίες, οι λόγοι για τους οποίους τα έξοδα συνήθως ακολουθούν το αποτέλεσμα είναι ευνόητοι: η δικαίωση δεν συνεπάγεται δαπάνη (βλ. M. Χάσικος κ.α. ν. Α. Χαραλαμπίδη, Πολ. Έφεση 7414 ημερ. 28.5.1990). Όταν έχει προηγηθεί δίκη, το αποτέλεσμα της δίκης είναι ο πρωταρχικός παράγοντας και άλλα γεγονότα έχουν μόνο οριακή σημασία. Στην περίπτωση όμως της διακοπής ή του τερματισμού της αγωγής πριν τη δίκη, το Δικαστήριο δεν έχει ακούσει και αξιολογήσει μαρτυρία και δεν έχει καταλήξει σε συμπεράσματα και ευρήματα για το ποιος διάδικος έχει επιτύχει και ποιος έχει αποτύχει. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη μόνο τα γεγονότα που από το φάκελο και τις δηλώσεις των δικηγόρων φαίνονται αδιαμφισβήτητα. Ως προς το ζήτημα του κατά πόσο, παρά την κατάργηση-τερματισμό της αγωγής, υπάρχει δυνατότητα άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για τα έξοδα με βάση τις αρχές που προαναφέρθηκαν, αντλώ καθοδήγηση από τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε προσφυγές δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος όπου η προσβαλλόμενη πράξη είχε ήδη ακυρωθεί, με αποτέλεσμα η διαδικασία της προσφυγής να καταργείται (abatement), όπως ακριβώς και στην περίπτωση των αγωγών για λίβελο όταν ο ενάγοντας αποβιώσει. Σε τέτοιες προσφυγές, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει προχωρήσει μετά τη διαπίστωση του «abatement» και της απώλειας/έκλειψης του αντικειμένου της προσφυγής, στην εξέταση του θέματος των εξόδων και την επιδίκασή τους προς όφελος της μίας ή της άλλης πλευράς, ασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια ανάλογα με το τι έκρινε ορθό και δίκαιο υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε περίπτωσης - βλ. μεταξύ άλλων Γεωργίου ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, υπόθεση αρ. 1673/06, ημερ. 31.7.2008, Gibb Ltd κ.α. ν. Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λευκωσίας, υποθ. αρ. 1118/2000, ημερ. 17.10.2002, Ευσταθίου κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, υποθ. αρ. 1022/2001 και 1023/2001 ημερ. 14.11.
- Στην προκειμένη περίπτωση, ο ενάγων επέλεξε να καταχωρίσει την αγωγή για αποζημιώσεις σχεδόν οκτώ χρόνια μετά την δημοσίευση των κατ'ισχυρισμό δυσφημιστικών άρθρων στην εφημερίδα Πολίτης, στα οποία όπως φαίνεται από την έκθεση απαίτησης γίνεται αναφορά σε διαδικασία ακρόασης αιτήματος της αστυνομίας για προσωποκράτηση του ενάγοντα και τρίτου προσώπου ενώπιον του Ε.Δ. Λεμεσού σε σχέση με υπό διερεύνηση υπόθεση. Στις 10.12.2009 που ήταν ορισμένη η αγωγή για ακρόαση, η πλευρά του ενάγοντα ζήτησε αναβολή λόγω συνεχιζόμενης ακρόασης του συνηγόρου που χειριζόταν την υπόθεση. Η επόμενη ημερομηνία ακρόασης αναβλήθηκε μετά από γραπτό αίτημα της πλευράς των εναγομένων 2 χωρίς ένσταση και χωρίς έξοδα, ενώ στις 17.12.2010 η πλευρά του ενάγοντα και πάλιν ζήτησε αναβολή. Στις 27.5.2011 και ενώ οι συνήγοροι των εναγομένων ήταν έτοιμοι για την ακρόαση της αγωγής, ενημερώθηκαν για την πρόθεση του συνηγόρου του ενάγοντα να αποσύρει την αγωγή λόγω θανάτου του πελάτη του, εφόσον δεν μπορούσε να προωθηθεί περαιτέρω η αγωγή εν όψει της φύσης της. Εν όψει όλων των πιο πάνω, κρίνω ότι δεν θα ήταν ορθό και δίκαιο να επωμισθούν τα έξοδα της αγωγής οι εναγομένοι 1 και
- Ναι μεν η βάση της αγωγής είναι προσωπικής φύσης και εκλείπει με το θάνατο του ενάγοντα, πλην όμως έχουν στο μεταξύ δημιουργηθεί δικηγορικά έξοδα τα οποία θα πρέπει να επιβαρυνθεί η περιουσία του. Ως εκ τούτου, τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων 1 και 2 ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .................. Σ. Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο