Κώστα Μαραγκού ν. Άρτεμις Χρίστου κ.α., Αρ. Αγωγής: 2478/04, 28 Ιουνίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2011:A276 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. N. Σταύρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2478/04 Μεταξύ: Κώστα Μαραγκού Ενάγοντας και Άρτεμις Χρίστου Diana & Andreas Developments Ltd Εναγόμενοι ---------------------------- 28 Ιουνίου,
- Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Β. Πέτρου-Πιερίδου. Για τους Εναγόμενους: κ. Μ. Μιχαηλίδης. Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφες προτάσεις Με την παρούσα αγωγή ο ενάγοντας, καλουψιής στο επάγγελμα, διεκδικεί από τις εναγόμενες 1 και 2 ποσό ΛΚ4.
- Πιο συγκεκριμένα, κατά τους διαλαμβανόμενους στην Έκθεση Απαιτήσεως ισχυρισμούς, κατά ή περί το 2001 συμφώνησε μετά της εναγόμενης 1 και/ή 2 όπως κατασκευάσει τα καλούπια επτά διώροφων κατοικιών που ανεγείρονταν στα Λατσιά από τις τελευταίες, έναντι του συμφωνηθέντος ποσού των ΛΚ19.
- Βάσει της εν λόγω συμφωνίας η εναγόμενη 1 και/ή 2 θα πλήρωναν τον ενάγοντα αναλόγως της πορείας των εργασιών. Η ανατεθείσα σε αυτόν εργασία ολοκληρώθηκε κατά ή περί το 2002, αλλά έναντι του συμφωνηθέντος ποσού, του καταβλήθηκαν μόνο ΛΚ14.700 και παραμένει υπόλοιπο ΛΚ4.300, το οποίο παρά τις επανειλημμένες του εκκλήσεις δεν έχει πληρωθεί. Με την κοινή Υπεράσπιση τους οι εναγόμενες 1 και 2 αρνούνται όλους τους κύριους ισχυρισμούς του ενάγοντος. Ισχυρίζονται κατ΄ αρχάς ότι ο ενάγοντας δεν νομιμοποιείται στην αξίωση του καθ΄ ότι δεν ήταν εγγεγραμμένος στο Σύνδεσμο Εργοληπτών και/ή δεν κατείχε την απαραίτητη άδεια εργολήπτη για εκτέλεση των κατ΄ ισχυρισμό εργασιών. Απ΄ εκεί και πέρα ισχυρίζονται ότι ουδέποτε συμβλήθηκαν με τον ενάγοντα για την εκτέλεση οποιωνδήποτε εργασιών. Η δε εναγόμενη 1 προσθέτει μάλιστα, ότι, καμία προσωπική ανάμειξη δεν είχε στην ανέγερση των κατοικιών. Η ανάμειξη της ήταν πάντοτε υπό την ιδιότητα της διευθύντριας της εναγόμενης 2 εταιρείας. Εν πάση περιπτώσει η εργασία ανέγερσης των κατοικιών ανατέθηκε από την εναγόμενη 2 σε εργολάβο οικοδομών ο οποίος ανέθεσε σε υπεργολάβους τις διάφορες επιμέρους εργασίες, μεταξύ αυτών και ο ενάγοντας. Ο εν λόγω εργολάβος είχε την αποκλειστική ευθύνη να πληρώσει τους υπεργολάβους. Κάποιες πληρωμές που έγιναν από την εναγόμενη 2 έγιναν κατόπιν συνεννόησης και οδηγιών του εργολάβου και αφαιρέθηκαν στη συνέχεια από το ποσό που είχε να λαμβάνει ο εργολάβος από την εναγόμενη
- Ως εκ των ανωτέρω κανένα ποσό δεν οφείλουν οι εναγόμενες 1 και 2 προς τον ενάγοντα. Η ακροαματική διαδικασία Με βάση την πιο πάνω δικογραφημένη εικόνα πραγμάτων η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Κατά τη διάρκεια της ακρόασης έδωσαν μαρτυρία τρία πρόσωπα, ο ενάγοντας Κώστας Μαραγκού (Μ.Ε.1), η εναγόμενη 1 Άρτεμις Χρίστου (Μ.Υ.1) και ο Γιώργος Δαλίτης (Μ.Υ.2). Από πλευράς γραπτής μαρτυρίας κατατέθηκαν τα εξής έγγραφα ως τεκμήρια: Τεκμήριο 1-Δέσμη αποδείξεων πληρωμής του ενάγοντος συμποσούμενες σε ΛΚ14.
- Τεκμήριο 2(α)-Δήλωση Κώστα Καπλάνη. Τεκμήριο 2(β)-Αντίγραφο συμφωνητικού εγγράφου
- Τεκμήριο 2(γ)-Αντίγραφο συμφωνητικού εγγράφου
- Τεκμήριο 2(δ)-Αντίγραφο συμφωνητικού εγγράφου
- Τεκμήριο 2(α)1-Συμφωνητικό έγγραφο
- Τεκμήριο 2(β)1-Συμφωνητικό έγγραφο
- Τεκμήριο 2(γ)1-Συμφωνητικό έγγραφο
- Τεκμήριο 3-Προσφορά Κώστα Καπλάνη ημερ. 20.1.
- Ο ενάγοντας υιοθετώντας γραπτή δήλωση (Έγγραφο 1) επανέλαβε ουσιαστικά τις θέσεις και τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην Έκθεση Απαίτησης του. Εξήγησε ότι κατά το έτος 2001 ενώ εργαζόταν σε υπό ανέγερση οικοδομή στη Λευκωσία, γνωρίστηκε με τον αδελφό της εναγόμενης 1 (κάποιο Νίκο), ο οποίος εργαζόταν σε παρακείμενη οικοδομή και τον ενημέρωσε ότι η αδελφή του (Diana όπως την αποκάλεσε), ασχολείται με την ανέγερση οικοδομών. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο ενάγοντας του ανέφερε ότι τον ενδιέφερε να εργαστεί στον τομέα της ειδικότητας του για λογαριασμό της εναγόμενης 1 αν υπήρχε η ευχέρεια. Ακολούθως η εναγόμενη 1 τον κάλεσε μια μέρα στο γραφείο της και τον ρώτησε πόσα θέλει για να κάμει τα καλούπια επτά διώροφων κατοικιών που επρόκειτο να ανεγείρει στα Λατσιά. Ετοίμασε και παράδωσε προς την εναγόμενη 1 σχετική προσφορά, βάσει της οποίας η χρέωση θα ήταν ΛΚ19.
- Κατόπιν διαβούλευσης όμως συμφώνησαν τελικά στις ΛΚ19.
- Μετά από μερικές μέρες τον κάλεσε εκ νέου στο γραφείο της η εναγόμενη 1 και του σύστησε τον εργολάβο κ. Κώστα Καπλάνη, υποδεικνύοντας του ότι θα ήταν ο εργολάβος της οικοδομής και ότι θα έπρεπε ως εκ τούτου να υπακούει στις συστάσεις του. Η πληρωμή του ενάγοντος συμφωνήθηκε όπως καταβάλλεται αναλόγως της πορείας των εργασιών. Για τις πληρωθείσες εργασίες, παρέδιδε πάντα απόδειξη πληρωμής στο όνομα της εναγόμενης 1 ή
- Οι αποδείξεις μάλιστα συμπληρώνονταν από την ίδια την εναγόμενη 1 και αυτός απλώς τις υπέγραφε αφού βέβαια έλεγχε ότι το αναγραφέν ποσό ήταν αυτό που του είχε πληρωθεί. Το 2002 τέλειωσε τα καλούπια των επτά κατοικιών και του καταβλήθηκε μέχρι τότε ποσό ΛΚ14.700 και έμενε υπόλοιπο ΛΚ4.
- Ο ίδιος ζητούσε επίμονα από την εναγόμενη 1 να τον εξοφλήσει, αλλά αυτή κάθε φορά που τον έβλεπε φωνασκούσε και τον έδιωχνε από το γραφείο της. Τέλος, ανέφερε ότι ουδέποτε συμφώνησε με τον εργολάβο κ. Κώστα Καπλάνη όπως τον πληρώνει εκείνος για τις εργασίες του. Τους ισχυρισμούς για δήθεν συμφωνία του με τον εργολάβο τους άκουσε για πρώτη φορά μετά την καταχώρηση της αγωγής στο Δικαστήριο. Η συμφωνία του ήταν απευθείας με την εναγόμενη 1 η οποία και ανέλαβε εξ αρχής την πληρωμή του. Υποδειχθείς ότι υπάρχουν συμφωνίες ότι ο εργολάβος ήταν υπεύθυνος και για τα καλούπια, αποκρίθηκε ότι, δεν ξέρει και δεν τον ενδιαφέρει τι συμφωνίες είχε κάμει η εναγόμενη 1 με τον εργολάβο. Η εναγόμενη 1 (Μ.Υ.1) επανέλαβε και αυτή εν πολλοίς τις θέσεις και τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην Έκθεση Υπεράσπισης. Ισχυρίστηκε πως όταν ο αδελφός της, της σύστησε τον ενάγοντα, του ανέφερε «υπεργολάβους δεν αναλαμβάνω», αλλά του είπε να πει στον ενάγοντα να ετοιμάσει μια προσφορά για να τη διαβιβάσει στον εργολάβο που θα αναλάμβανε τη δουλειά. Δεν της έφερε αναλυτική προσφορά, αλλά μονάχα ένα μικρό χαρτάκι με μπλε γράμματα. Η τιμή που αναγράφετο ήταν ΛΚ19.
- Όταν ήρθαν στο γραφείο της ο εργολάβος κ. Καπλάνης και ο ενάγοντας, κατέληξαν στις ΛΚ17.
- Κατά τη διάρκεια των εργασιών ερχόταν στο γραφείο της κάθε Παρασκευή ο εργολάβος μαζί με τους υπεργολάβους και τους πλήρωνε όλους σε μετρητά, ανάλογα με το τι της έλεγε ο εργολάβος. Στις αρχές ο εργολάβος πλήρωνε ο ίδιος τους υπεργολάβους, επειδή μια δυο φορές οι επιταγές που τους εξέδωσε επιστράφηκαν απλήρωτες όμως, οι υπεργολάβοι της ζήτησαν και αυτή δέχτηκε να τους πληρώνει απευθείας, αφού προηγουμένως ο εργολάβος ή ο αδελφός της, της έλεγαν τα ποσά που τους αναλογούσαν. Τα καλούπια επέμενε, ήταν αποκλειστική υποχρέωση του εργολάβου και σχετικά προς τούτο παρουσίασε τη δήλωση και τις συμφωνίες (τεκμήριο 2) και την προσφορά (τεκμήριο 3). Δέχθηκε ότι οι αποδείξεις εκδίδονταν στο όνομα της ή στο όνομα της εναγόμενης 2, δίδοντας διάφορους λόγους για το γεγονός τούτο. Περαιτέρω επανέλαβε ότι η ίδια δεν είχε προσωπική ανάμειξη στο όλο θέμα. Η ανάμειξη της ήταν αποκλειστικά υπό την ιδιότητα της διευθύντριας της εναγόμενης 2 εταιρείας, η οποία ήταν και η κατασκευάστρια του όλου έργου. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι πάντοτε συμβάλλεται μόνο με τους εργολάβους διότι προτιμά να έχει δοσοληψίες με ένα μόνο άτομο. Επεκτάθηκε και στον τρόπο με τον οποίον γίνονταν οι πληρωμές, προβάλλοντας και πάλι διάφορες εκδοχές. Πρόσθεσε πάντως πως όταν ήταν και ο εργολάβος παρών (πολύ λίγες φορές) κατά τις πληρωμές, οι αποδείξεις εκδίδονταν στο όνομα του. Τέλος ανέφερε ότι δεν θυμάται πως έγινε η συνάντηση του ενάγοντος με τον εργολάβο, ενώ επέμενε ότι η ίδια προσωπικά ουδέποτε ανέλαβε να πληρώνει τον ενάγοντα για τις εργασίες του. Επανεξεταζόμενη ανέφερε πως τελικώς δεν γνωρίζει αν υπάρχουν άλλες αποδείξεις επ΄ ονόματι του εργολάβου. Ο Μ.Υ.2 ανέφερε ότι ήταν ένας εκ των υπεργολάβων της οικοδομής και συγκεκριμένα ο σιδεράς. Τόσο ο ίδιος όσο και οι υπόλοιποι υπεργολάβοι εργάζονταν ως υπεργολάβοι του κ. Καπλάνη. Ο εργολάβος ήταν υπόχρεος να τους πληρώνει, πράγμα που έκαμνε κανονικά στην αρχή. Ήταν μάλιστα παρών σε κάποιες πληρωμές που έγιναν προς τον ενάγοντα. Σε κάποια φάση όμως μια επιταγή του κ. Καπλάνη επεστράφη απλήρωτη με αποτέλεσμα απ΄ εκείνο το σημείο και έπειτα να τους πληρώνει απευθείας η εναγόμενη 1 και να τα αποκόπτει από τον λογαριασμό του κ. Καπλάνη. Αντεξεταζόμενος παραδέχθηκε πως ο ίδιος δεν ξέρει τι συμφωνίες έκαμαν οι υπόλοιποι υπεργολάβοι ούτε και ποιος ανέλαβε να τους πληρώνει. Περαιτέρω ανέφερε πως εξέδιδε και ο ίδιος αποδείξεις στο όνομα εκείνου που του κατέβαλλε τα χρήματα. Δεν παρέμεινε μέχρι την αποπεράτωση της οικοδομής διότι, ως ανέφερε, είχε άλλες δουλειές. Μετά τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, τη σκυτάλη έλαβαν οι δικηγόροι για να αγορεύσουν. Αμφότεροι ετοίμασαν, υιοθέτησαν και κατάθεσαν γραπτή αγόρευση στην οποία αναπτύσσουν τις θέσεις και τα επιχειρήματα τους αναφορικά με το δίκαιο και την ορθότητα της εκδοχής του αντίστοιχου διαδίκου που εκπροσωπούν. Αξιολόγηση της μαρτυρίας Έρχομαι τώρα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας, κάνοντας αρχή από τον ενάγοντα (Μ.Ε.1). Ο Μ.Ε.1 μου προξένησε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν πηγαίος και φυσικός στις τοποθετήσεις του, εξιστορώντας τα γεγονότα με σαφήνεια και περισσή λεπτομέρεια όπου του ζητήθηκε, χωρίς ενδείξεις δισταγμού ή υστεροβουλίας. Δεν υπέπεσε σε καμία αντίφαση ουσίας και γενικά το ύφος, η ροή και το περιεχόμενο του λόγου του, με έπεισαν για την αυθεντικότητα και ειλικρίνεια της μαρτυρίας του. Για τους λόγους αυτούς αποδέχομαι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Στον αντίποδα η εναγόμενη 1 (Μ.Υ.1) μου προξένησε πολύ κακή εντύπωση, καταθέτοντας από το εδώλιο του μάρτυρος. Ήταν διστακτική και αμφίσημη στις τοποθετήσεις της και η μαρτυρία της γενικά βρίθει ανακολουθιών, αυτοαναιρέσεων και αντιφάσεων. Συνάμα σε κάποια σημεία αντιστρατεύεται και την ίδια τη λογική. Ενδεικτικά υποδεικνύω τα εξής: (α) Σε σχέση με το γεγονός ότι οι αποδείξεις εκδίδονταν ως επί το πλείστον στο όνομα με το οποίο ήταν γνωστή, δηλαδή Diana (ή στο όνομα παραπλήσιας επωνυμίας ή εταιρείας) αντί στο όνομα του εργολάβου Κώστα Καπλάνη, η μάρτυρας έδωσε διάφορες αυτοαναιρούμενες εκδοχές. Συγκεκριμένα είπε ότι οι αποδείξεις εκδίδονταν έτσι για να έχει ασφάλεια έναντι του εργολάβου. Σε άλλο σημείο είπε ότι ήταν για να μπορεί να λογαριαστεί με τον εργολάβο. Σε άλλο έδειξε αδιαφορία για το γεγονός λέγοντας ότι "δεν έτρεχε τις αποδείξεις" διότι ο εργολάβος αποδεχόταν τις εκάστοτε αποκοπές. Ενώ σε άλλο ανέφερε ότι δεν ζήτησε καν να εκδίδονται στο όνομα της οι αποδείξεις, οι ίδιοι ο υπεργολάβοι (μεταξύ αυτών και ο Μ.Ε.1) επέλεξαν να τις εκδίδουν έτσι. Επ' αυτού θα πρέπει να επισημάνω ότι ο Μ.Ε.1 ανέφερε ότι τις αποδείξεις τις συμπλήρωνε μόνη της η Μ.Υ.
- Αυτή η θέση ουδέποτε αμφισβητήθηκε ούτε και του τέθηκε οποιαδήποτε ερώτηση ή υποβολή που να εισηγείται το αντίθετο. (β) Στην αντεξέταση ανέφερε πως στις λίγες φορές που ήταν παρών ο εργολάβος, οι αποδείξεις εκδίδονταν στο όνομα του. Στην επανεξέταση, αντιλαμβανόμενη προφανώς ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως απόδειξη στο όνομα του εργολάβου (βλ. τεκμήριο 1) αναδιπλώθηκε και αναιρετικά ανέφερε ότι δεν γνωρίζει αν υπάρχουν αποδείξεις στο όνομα του εργολάβου. (γ) Ανέφερε ότι μετά από την επιστροφή κάποιων επιταγών του εργολάβου κ. Καπλάνη, οι υπεργολάβοι ζήτησαν να παρίστανται κι αυτοί στην πληρωμή του κ. Καπλάνη κάθε Παρασκευή και να λαμβάνουν απευθείας τα ποσά που τους αναλογούσαν, έτσι κι έγινε. Στη συνέχεια όμως ανακόλουθα ανέφερε ότι ο εργολάβος πολύ σπάνια ήταν παρών διότι ντρεπόταν, ως χαρακτηριστικά το έθεσε. (δ) Ήταν βασική θέση της μάρτυρος ότι συμβάλλεται πάντοτε μόνο με εργολάβο διότι προτιμά να έχει δοσοληψίες με ένα μόνο άτομο. Η θέση αυτή όμως αυτοαναιρείται από το γεγονός ότι χωρίς καμία απολύτως υποχρέωση δέχτηκε να πληρώνει η ίδια τους υπεργολάβους για τα διάφορα ποσά που υποτίθεται είχαν να λαμβάνουν από τον εργολάβο. Ομοίως η θέση αντίκειται και με την εξ αρχής ανάμειξη της στο όλο θέμα. Δηλαδή αν η ίδια σκόπευε να συμβληθεί με εργολάβο, ο οποίος μάλιστα μέχρις εκείνου του σημείου δεν είχε ακόμα επιλεγεί, δεν θα είχε κανένα απολύτως λόγο να συναντηθεί με τον Μ.Ε.1, να του ζητήσει να ετοιμάσει προσφορά και να αναλάβει να τη διαβιβάσει στον εργολάβο. (ε) Ενώ ο Μ.Ε.1 ανέφερε ότι η προσφορά που υπέβαλε στην Μ.Υ.1 ήταν για ποσό ΛΚ19.200 και συμφώνησαν τελικώς στις ΛΚ19.000, χωρίς ποσώς να αμφισβητηθεί η θέση αυτή με υποβολή ή έστω ερώτηση που να εισηγείται το αντίθετο, η μάρτυρας όψιμα και ετεροχρονισμένα ισχυρίστηκε κατά τη δίκη ότι η προσφορά ήταν για ΛΚ19.000 και συμφώνησαν τελικώς στις ΛΚ.17.
- Η υστεροβουλία στη διατύπωση του ισχυρισμού αυτού, καταφαίνεται και από το γεγονός ότι δεν γίνεται καμία απολύτως αναφορά στην Έκθεση Υπεράσπισης. Επί του ίδιου θέματος ανέφερε ότι ήρθαν στο γραφείο της ο εργολάβος, ο αδελφός της και ο Μ.Ε.1 και "καταλήξαμε" (sic) στις ΛΚ17.000, φανερώνοντας έτσι σαφέστατη προσωπική εμπλοκή στο όλο θέμα. Σε άλλο σημείο όμως της μαρτυρίας της, επιχειρώντας να αποστασιοποιηθεί από τη συμφωνία ανέφερε αντιφατικά πως δεν ξέρει καν πως έγινε η συνάντηση εργολάβου και Μ.Ε.
- Ενόψει όλων των πιο πάνω απορρίπτω τη μαρτυρία της Μ.Υ.
- Ο Μ.Υ.2 απ' ότι φάνηκε κλήθηκε για να αποδείξει ότι οι διάφοροι υπεργολάβοι, μεταξύ των οποίων και ο Μ.Ε.1 συμβλήθηκαν απευθείας με τον εργολάβο και ότι αυτός είχε την υποχρέωση να τους πληρώνει. Με τη γραπτή δήλωση που υιοθέτησε, πράγματι αυτό υποστήριξε. Στην αντεξέταση όμως αυτοαναιρέθηκε, παραδεχόμενος ότι δεν γνωρίζει τι συμφωνίες είχαν οι άλλοι υπεργολάβοι ούτε και ποιος ανέλαβε να τους πληρώνει. Συνεπώς στον βαθμό που η μαρτυρία του επιχειρεί να καλύψει ευθέως ή εμμέσως ή με συνειρμούς και την περίπτωση του Μ.Ε.1 την απορρίπτω συλλήβδην. Τα υπόλοιπα σημεία της μαρτυρίας του είναι αδιάφορα και άσχετα με τα επίδικα θέματα. Συμπεράσματα Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση τα συμπεράσματα μου σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα αυτής της υπόθεσης έχουν ως εξής: Κατά το έτος 2001, ο ενάγοντας ο οποίος είναι καλουψιής στο επάγγελμα, εργαζόταν σε υπό ανέγερση οικοδομή στη Λευκωσία. Εκεί γνωρίστηκε με τον αδελφό της εναγόμενης 1 (κάποιο Νίκο) ο οποίος εργαζόταν σε παρακείμενη οικοδομή και τον ενημέρωσε ότι η αδελφή του (Diana όπως την αποκάλεσε) ασχολείται με την ανέγερση οικοδομών. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο ενάγοντας του ανέφερε ότι τον ενδιέφερε να εργαστεί στον τομέα της ειδικότητας του για λογαριασμό της εναγόμενης 1 αν υπήρχε τέτοια ευχέρεια. Ο Νίκος διαβίβασε την επιθυμία του ενάγοντος στην εναγόμενη 1 και αυτή τον κάλεσε μια μέρα στο γραφείο της και τον ρώτησε πόσα θέλει για να κάμει τα καλούπια επτά διώροφων κατοικιών που επρόκειτο να ανεγερθούν στα Λατσιά. Ο ενάγοντας σε σχέση με την εν λόγω εργασία ετοίμασε και παράδωσε προς την εναγόμενη 1 σχετική προσφορά, βάσει της οποίας η χρέωση θα ήταν ΛΚ19.
- Κατόπιν διαβούλευσης όμως συμφώνησαν τελικά στις ΛΚ19.
- Μετά από μερικές μέρες τον κάλεσε εκ νέου στο γραφείο της η εναγόμενη 1 και του σύστησε τον εργολάβο κ. Κώστα Καπλάνη, υποδεικνύοντας του ότι θα ήταν ο εργολάβος της οικοδομής και ότι θα έπρεπε ως εκ τούτου να υπακούει στις συστάσεις του. Η πληρωμή του ενάγοντος συμφωνήθηκε όπως καταβάλλεται αναλόγως της πορείας των εργασιών. Για τις πληρωθείσες εργασίες παρέδιδε πάντα απόδειξη πληρωμής, ως επί το πλείστον στο όνομα με το οποίο ήταν γνωστή η εναγόμενη 1, δηλαδή Diana ή στο όνομα παραπλήσιας επωνυμίας ή εταιρείας (δέσμη αποδείξεων-τεκμήριο 1). Επ΄ αυτού επισημαίνεται ότι οι αποδείξεις συμπληρώνονταν από την ίδια την εναγόμενη 1 και ο ενάγοντας απλώς τις υπέγραφε αφού έλεγχε ότι το αναγραφέν ποσό ανταποκρινόταν σε αυτό που είχε εισπράξει. Περαιτέρω επισημαίνεται ότι διαπιστώθηκε στη συνέχεια ότι η εναγόμενη 1 ήταν διευθύντρια της εναγόμενης 2 εταιρείας, η οποία ήταν και η κατασκευάστρια του όλου έργου. Το 2002 ο ενάγοντας ολοκλήρωσε τα καλούπια των επτά κατοικιών και μέχρι τότε του καταβλήθηκε ποσό ΛΚ14.700 και έμενε υπόλοιπο ΛΚ4.
- Ο ενάγοντας ζήτησε επίμονα από την εναγόμενη 1 να τον εξοφλήσει, αλλά αυτή όποτε τον έβλεπε φωνασκούσε και τον έδιωχνε από το γραφείο της. Το ποσό αυτό παραμένει απλήρωτο μέχρι σήμερα. Νομικά θέματα/Κατάληξη Μετά τη θέση ότι ο ενάγοντας είναι με τον εργολάβο που είχε δοσοληψίες, η οποία βέβαια κατάρρευσε από τα όσα έχουν διαπιστωθεί μέχρι τώρα, η επόμενη θέση που προβλήθηκε με επίταση από την εναγόμενη 1, είναι, ότι, η όποια εμπλοκή της στην υπόθεση, δεν ήταν υπό την προσωπική της ιδιότητα αλλά αποκλειστικά υπό την ιδιότητα της διευθύντριας της εναγόμενης
- Με άλλα λόγια αυτή ήταν αντιπρόσωπος και η εναγόμενη 2 εταιρεία, αντιπροσωπευόμενη. Για να μην υπέχει όμως ευθύνη ο κατ' ισχυρισμό αντιπρόσωπος θα πρέπει απαρέγκλιτα να αποκαλύψει την αντιπροσωπευτική του ιδιότητα ως επίσης και το όνομα του αντιπροσωπευόμενου. Διαφορετικά η ευθύνη βαραίνει και τον ίδιο προσωπικά (βλ. άρθρο 190
(1)(β) του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ.149). Στο σύγγραμμα CHITTY ON CONTRACTS, (Specific Contracts), (27η Έκδοση) παρ.31-082, σελ.56 αναφέρονται σχετικά τα ακόλουθα: «Undisclosed principal A very important exception to the rule that an agent is neither entitled to sue nor liable to be sued on a contract made by him in a representative capacity is to be found where an authorized agent makes the contract in his own name without disclosing the fact that he is acting on behalf of another. On such contracts he can sue and be sued in his own name because he is then to all appearances the real contracting party. ......... .................... .» Στην υπόθεση Γεωργιάδης v. The Bernoulli Trading Co. Ltd
(1994)1 Α.Α.Δ. 629, ο εφεσείων συναλλασσόταν προσωπικά με την εφεσίβλητη και εκδίδονταν τιμολόγια εις το όνομα "Corinthia Hotel Apartments" που ήταν εγγεγραμμένη εμπορική επωνυμία. Παρά το γεγονός ότι τα εν λόγω διαμερίσματα ήταν ιδιοκτησίας της εταιρείας "Meljay Estates", για την οποία ο εφεσείων ισχυρίστηκε πως ενεργούσε ως αντιπρόσωπος, το Δικαστήριο βρήκε πως ο ίδιος ήταν προσωπικά υπεύθυνος για το ανακύπτον υπόλοιπο διότι ουδέποτε είχε αποκαλύψει ότι ενεργούσε για λογαριασμό της εταιρείας (βλ. Ευαγελλίδης v. Κοσμά κ.α
(1998)1 Α.Α.Δ. 932). Στις σελίδες 632-633 της απόφασης αναφέρονται τα εξής: «.......... Το Άρθρο 190 του Κεφ.149 ενσωματώνει την αρχή ότι στην περίπτωση που ο αντιπρόσωπος δεν αποκαλύπτει στον τρίτο με τον οποίο συναλλάσσεται το όνομα του αντιπροσωπευόμενου δεσμεύεται προσωπικά ο ίδιος και μπορεί να διωχθεί δικαστικά. Οι Cheshire & Fifoot 'The Law of Contract' 9η Έκδοση, 1976, αναφέρουν σχετικά στη σελίδα 472: "Where an agent having authority to contract on behalf of another, makes the contract in his own name, concealing the fact that he is a mere representative, the doctrine of the undisclosed principal comes into play. By this doctrine either the agent, or the principal when discovered, may be sued; and either the agent or the principal may sue the other party to the contract."» (Η υπογράμμιση είναι δική μου). Σχετική επίσης είναι και η υπόθεση Holiday Tours Ltd. v. Κούτα κ.α.
(1993)1 Α.Α.Δ.766 όπου παρατηρούνται τα εξής: Υπό το φως των πιο πάνω νομικών αρχών εφόσον αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Εναγόμενη ενώ ενεργούσε εκ μέρους της εταιρείας «Niki Christoforou Cosmetics Ltd.» στο στάδιο σύναψης της συμφωνίας μετά των Εναγόντων δεν αποκάλυψε το γεγονός αυτό δεσμεύεται προσωπικά στην επίδικη συμφωνία και είναι υπόλογη για τις συμβατικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από την εν λόγω συμφωνία και ειδικότερα της υποχρέωσης πληρωμής για τις προσφερθείσες από τους Ενάγοντες υπηρεσίες. Στην προκειμένη περίπτωση από την αποδεχθείσα ως αξιόπιστη μαρτυρία του ενάγοντας δεν προκύπτει να του αποκαλύφθηκε σε οποιαδήποτε στιγμή προ ή κατά τη συνομολόγηση της συμφωνίας (τη στιγμή αποδοχής της προσφοράς του δηλαδή), ότι, η εναγόμενη 1 ενεργούσε υπό αντιπροσωπευτική ιδιότητα, πόσον μάλλον να του αποκαλύφθηκε το όνομα της εναγόμενης 2 εταιρείας. Ήταν ευθύνη και υποχρέωση της εναγόμενης 1 να προβεί σε αυτές τις αποκαλύψεις και όχι του ενάγοντος να τις συναγάγει από τις όποιες περιβάλλουσες περιστάσεις. Αντίθετα ο αδελφός της εναγόμενης 1 ανάφερε ότι η αδελφή του η Diana ασχολείται με την ανέγερση οικοδομών και όχι η εταιρεία της αδελφής του. Ομοίως δεν προκύπτει ούτε και η εναγόμενη 1 κατά τις συναντήσεις που είχαν να του ανέφερε κάτι τέτοιο. Το γεγονός ότι κάποιες εκ των αποδείξεων φέρουν όνομα που προσομοιάζει με αυτό της εναγόμενης 2 ουδόλως αλλάζει τα πράγματα, πρώτον διότι η ίδια η εναγόμενη 1 συμπλήρωνε τα στοιχεία των αποδείξεων και δεύτερον διότι οι αποδείξεις εκδόθηκαν πολύ μετά τη συνομολόγηση της συμφωνίας που είναι για τους παρόντες σκοπούς, ο κρίσιμος χρόνος (βλ. κατ' αναλογία Χριστοδουλίδου v. Mocassino Shoes Ltd,
(2006)1 (Α) Α.Α.Δ. 294). Παρομοίως δεν αποδυναμώνει καθ' οιονδήποτε τρόπο την απαίτηση του ενάγοντος εναντίον του εναγόμενης 1, το γεγονός ότι τελικώς κινήθηκε και εναντίον της εναγόμενης 2, η οποία εκ των πραγμάτων κατέστη συνυπεύθυνη με την εναγόμενη 1. Στο σύγγραμμα Cheshire and Fifoot "The Law of Contract", (11η Έκδοση) σελ. 473 αναφέρεται σχετικά τα εξής: «At any rate it is well settled that the contract is enforceable by or against the agent. The primary liability that rests upon him as being a party to the contract is not destroyed by the fact that the principal may be added as a party». Ένα άλλο θέμα που τέθηκε από την πλευρά των εναγομένων είναι πως o ενάγοντος δεν δικαιούται να εισπράξει το λαβείν του διότι δεν κατέχει άδεια εργολήπτη με βάση τον Περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμο 29
(1)/2001. Είναι νομολογημένο πως εργολάβος που δεν κατέχει άδεια εργολήπτη με βάση τον πιο πάνω Νόμο, όντως δεν δικαιούται να υποβάλει απαίτηση σε σχέση με εκτελεσθείσες εργασίες (βλ.Tsouloftas Constructions Ltd κ.α v. Mylanas κ.α
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1514, Σκουτέλας v. Αγαπίου
(2003)1(Α) Α.Α.Δ.338 και Chr.Mavrikios Constructions Ltd v. Χατζηκωνσταντά Πολ. Έφεση 100/07 ημερ.10.9.2009). Στην προκειμένη όμως περίπτωση, ως αναγνώρισε και ο δικηγόρος των εναγομένων στην αγόρευση του, ο εργολάβος ήταν άλλος, ήτοι ο Κώστας Καπλάνης. Αυτός είχε τη γενική εποπτεία, έλεγχο και ευθύνη για εκτέλεση του οικοδομικού έργου. Ο ενάγοντας ως επίσης και οι υπόλοιποι υπεργολάβοι, τεχνίτες βασικά (καλουψιής, σιδεράς, ηλεκτρολόγος, υδραυλικός, μαραγκός κ.α) ενεργούσαν υπό τη σκέπη του εργολάβου. Δεν χρειαζόταν φυσικά να κατείχε ο κάθε ένας ξεχωριστά άδεια εργολήπτη για να δικαιούτο να πληρωθεί για τις εκτελεσθείσες από μέρους του εργασίες, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσης αυτής της πληρωμής. Σημασία έχει πως υπήρχε αδειούχος εργολάβος και όλοι εργάζονταν υπό τη σκέπη του. Σκοπός των σχετικών προνοιών του Νόμου είναι η διασφάλιση της ευρυθμίας στον οικοδομικό κλάδο δια της εκτέλεσης έργων μόνο από προσοντούχους και αδειούχους εργολάβους, με τις ανάλογες βέβαια συνέπειες για τους συμβαλλόμενους (συμπεριλαμβανομένου και του ιδιοκτήτη -βλ. Chr.Mavrikios Constructions Ltd) όταν δεν υπάρχει συμμόρφωση και όχι ο φραγμός στην είσπραξη δεδουλευμένων από τους διάφορους τεχνίτες του έργου, απλά και μόνο διότι η πληρωμή συμφωνήθηκε να καταβληθεί από τον ιδιοκτήτη του έργου. Ο ισχυρισμός των εναγομένων θα μπορούσε να είχε κάποια υπόσταση αν ο ενάγοντας ενεργούσε από μόνος του, αυτόβουλα και ανεξάρτητα δηλαδή. Τότε ενδεχομένως να ενέπιπτε στην κατηγορία που θα έπρεπε να κατείχε άδεια εργολήπτη. Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα. Κατά γενική ομολογία, ως ανέφερα και προηγουμένως, ενεργούσε εξ ολοκλήρου υπό την σκέπη και τις οδηγίες του εργολάβου κ. Κώστα Καπλάνη. Ένα τελευταίο θέμα που αξίζει σχολιασμού είναι το τεκμήριο 2Α που φέρεται να είναι δήλωση του εργολάβου κ. Κώστα Καπλάνη με την οποία αναφέρει ότι οι υπεργολάβοι, μεταξύ των οποίων και ο ενάγοντας, έχουν πλήρως εξοφληθεί από τον ίδιο. Ο κ. Καπλάνης δεν κλήθηκε στη διαδικασία να καταθέσει ως μάρτυρας. Η εν λόγω δήλωση κατατέθηκε από την Μ.Υ.1 κατά τη διάρκεια της δια ζώσης μαρτυρίας της, ως έγγραφο που ήταν στην κατοχή της. Πρόκειται για εξ ακοής μαρτυρία η οποία όμως δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί εξ αιτίας αυτού και μόνο του γεγονότος (βλ. άρθρο 24
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9). Αυτού λεχθέντος κατά τη στιγμή κατάθεσης του τεκμηρίου (με ένσταση), το Δικαστήριο υπέδειξε ότι, ναι μεν η δήλωση βάσει του πιο πάνω άρθρου θα μπορούσε να κατατεθεί, η βαρύτητα όμως που θα της προσδιδόταν θα ήταν μειωμένη έως μηδαμινή εκτός κι αν υπήρχαν βάσιμοι λόγοι για την μη παρουσίαση του ίδιου του κ. Καπλάνη ως μάρτυρα. Οι λόγοι είναι αυτονόητοι και προκύπτουν από το ίδιο το Σύνταγμα που διασφαλίζει την ισότητα των όπλων και το αναφαίρετο δικαίωμα του διαδίκου να υποβάλει κάθε μάρτυρα, πόσο μάλλον ένα τόσο ουσιώδη για την υπόθεση, στη βάσανο της αντεξέτασης (βλ. Λιασίδης v. Αστυνομίας
(2002)2 Α.Α.Δ 434 της οποίας ο λόγος επί του προκειμένου σημείου παραμένει ισχυρός και δεσμευτικός). Συνεπώς έχοντας κατά νου την ευχέρεια που παρέχεται στο Δικαστήριο με βάση το άρθρο 27
(1), κρίνω υπό τις περιστάσεις, πως δεν θα πρέπει να προσδοθεί καμία απολύτως βαρύτητα στο εν λόγω τεκμήριο. Στην κρίση μου αυτή έλαβα ιδιαιτέρως υπόψη το γεγονός ότι ήταν εύλογο και εφικτό για την πλευρά των εναγομένων να καλέσουν ως μάρτυρα στη διαδικασία τον κ. Καπλάνη αλλά δεν το έπραξαν (άρθρο 27
(2)(α)). Ότι υπήρχε κίνητρο για απόκρυψη ή για παραποίηση γεγονότων (άρθρο 27
(2)(δ)). Επ' αυτού θα πρέπει να επισημάνω πως ξενίζει πράγματι το λεκτικό της δήλωσης, η οποία αντί να θυμίζει μια συνήθη απόδειξη είσπραξης ή καταβολής χρημάτων, προσομοιάζει με έγγραφο "κομμένο και ραμμένο" στα μέτρα της παρούσας αντιδικίας. Τέλος ότι με την κατάθεση της δήλωσης παρεμποδίζεται παρά να διευκολύνεται το έργο της ορθής αξιολόγησης της μαρτυρίας ((άρθρο 27
(2)(η)). Στο ίδιο πλαίσιο κατατάσσονται και η Προσφορά Καπλάνη (τεκμήρια 3) και οι Συμφωνίες (τεκμήρια 2(α)-(γ)), οι οποίες επίσης υπό τις περιστάσεις είναι μειωμένης αποδεικτικής αξίας και βαρύτητας και έτσι δεν είναι δυνατό να ανατρέψουν τη δημιουργηθείσα εικόνα των πραγμάτων, η οποία φρονώ είναι και η αληθινή. Στη βάση όλων των πιο πάνω κρίνω ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει την υπόθεση του εναντίον αμφότερων των εναγομένων. Εκδίδεται έτσι απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και ξεχωριστά για το ποσό των €7.347 σεντ (που αντιστοιχεί σε ΛΚ4.300 σεντ) πλέον νόμιμο τόκο πλέον έξοδα όπως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ) .............................. Στ. N. Σταύρου, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο