Γεωργίας Λοϊζου Πιπερίδου Μιχαήλ ν. Μαρίνας Ιακωβίδου, Έφεση / Αίτηση αρ.: 198/08, 27 Ιουλίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2011:A331 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕYKΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπαδοπούλου, Ε.Δ. Έφεση / Αίτηση αρ.: 198/08 Αναφορικά με τον Περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμο, Κεφ. 224 και τους Τροποποιητικούς Νόμους 3/60 μέχρι 55(Ι)/2006, άρθρα 11Α, 50, 58, 80 και 85 Μεταξύ: Γεωργίας Λοϊζου Πιπερίδου Μιχαήλ Εφεσείουσας / Αιτήτριας -και- Μαρίνας Ιακωβίδου Εφεσίβλητης / Καθ'ης η Αίτηση Ημερ.: 27 Ιουλίου,
- Για την Εφεσείουσα - Αιτήτρια: κα Λεμονάρη Για την Εφεσίβλητη - Καθ'ης η Αίτηση: κ. Χ'Δημήτρης με κ. Ιωάννου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η παρούσα Έφεση στρέφεται κατά της απόφασης του Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (πιο κάτω αναφερόμενου ως «Ο Διευθυντής») ημερ. 26.2.2008 με αρ. φακέλου ΑΕΔ 556/2006 με την οποία καθόρισε δικαίωμα διάβασης πλάτους 3.66 μέτρων μέσω του κτήματος της Εφεσείουσας προς όφελος του κτήματος της Εφεσίβλητης. Όπως προκύπτει από το λεκτικό του αιτητικού, αξιώνεται η ακύρωση ή η τροποποίηση της απόφασης αυτής. Η Έφεση στηρίζεται στον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμο Κεφ. 224 αρ. 11Α, 50, 58, 80 και 85, στον περί Δικαστηρίων Νόμο Ν. 14/60αρ. 29, στους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Κανονισμούς του 1956 Κ.Κ. 3, 5, 7, 14, 15, 16 και 17, στον περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Παροχή Διόδου Κανονισμών) Κανονισμό αρ. 8, στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας Θ.Θ. 1, 2, 3 και 9 και στις συμφυείς εξουσίες και στην πρακτική του Δικαστηρίου. Στην Έφεση προβάλλονται 7 λόγοι έφεσης, τους οποίους και κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιους: «
- Ο Διευθυντής δεν έλαβε υπ' όψιν του το αυλάκι της αρδευτικής πλάτους πέραν του ενός μέτρου το οποίο συνορεύει τόσο με το δουλεύον όσο και με το δεσπόζον κτήμα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δίοδος.
- Ο Διευθυντής για καθορισμό της διόδου εχρησιμοποίησε αποκλειστικά το κτήμα της Εφεσείουσας και παρεγνώρησε εντελώς το συνορεύον αυλάκι της αρδευτικής το οποίο είναι χρησιμοποιήσιμο ως δίοδος προς το δεσπόζον κτήμα.
- Ο Διευθυντής για τον καθορισμό της διόδου προς το δεσπόζον κτήμα θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει και τα τεμάχια 770 και 1105 τα οποία ωφελούνται σε μεγάλο βαθμό και εξυπηρετούνται από την παραχώρηση της διόδου.
- Η παραχώρηση της διόδου επηρέασε ουσιαστικά το δουλεύον κτήμα της Εφεσείουσας.
- Η καθορισμένη αποζημίωση δεν είναι εύλογη.
- Ο Διευθυντής δεν έλαβε υπ' όψιν του το δυσμενή επηρεασμό (injurious offection) από τον καθορισμό της διόδου στο εναπομείναν δουλεύον κτήμα της Εφεσείουσας.
- Η Εφεσείουσα επιφυλάσσει το δικαίωμα της να προβάλει πρόσθετους λόγους μετά την καταχώρηση εκ μέρους του διευθυντή της έκθεσης των λόγων (statement of reasons) της απόφασης του». Η Έφεση συνοδεύεται από την Ένορκη Δήλωση της κας Γεωργίας Λοϊζου Πιπερίδου, Εφεσείουσας - Αιτήτριας. Η κα Πιπερίδου αναφέρει ότι είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του κτήματος με αριθμό τεμαχίου 785 Φ/Σχ. 37/21W1, και η Εφεσίβλητη του κτήματος με αριθμό τεμαχίου 786 με το ίδιο Φύλλο/ Σχέδιο επίσης στην Κακοπετριά. Αμφότερα τα κτήματα είναι έγκλειστα, και ο Διευθυντής προέβη σε καθορισμό διόδου προς το κτήμα της Εφεσίβλητης μέσω του δικού της και άλλων κτημάτων. Η απόφαση αυτή στάληκε με διπλοσυστημένη επιστολή την 28.2.2008 και λήφθηκε από την ίδια την 1.3.
- Είναι η θέση της ότι παραπλεύρως του κτήματος της Εφεσίβλητης υπάρχει αυλάκι αρδευτικής πλάτους 1 μέτρου το οποίο και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον καθορισμό της διόδου, ενώ η μη χρησιμοποίηση του οδήγησε στην παραχώρηση πολύ μεγαλύτερου εμβαδού από το κτήμα της Εφεσείουσας. Επίσης δεν χρησιμοποίησε καθόλου τα τεμάχια 770 και 1105, για τα οποία προκύπτει δυσανάλογη ωφέλεια από τον καθορισμό της διόδου. Εισηγείται περαιτέρω ότι ο καθορισμός της αποζημίωσης από τον Διευθυντή δεν λαμβάνει υπ' όψιν τον δυσμενή επηρεασμό του κτήματος της, και δεν είναι εύλογη. Η Εφεσίβλητη καταχώρησε Ένσταση στην Αίτηση, η οποία στηρίζεται στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας Δ.48 Θ.Θ. 1 9 και Δ.39 Θ. 2, στον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμο Κεφ. 224 αρ. 11Α, 80 και 85, στους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Κανονισμούς του 1956 και 2006, στους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Παροχή Διόδου) Κανονισμούς του 1967, στη Νομολογία και την Γενική Πρακτική του Δικαστηρίου, στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου και στις Γενικές Αρχές του Δικαίου. Στην Ένσταση εκτίθενται 10 λόγοι ένστασης τους οποίους και κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιους: «
- Ο Διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (που στην συνέχεια θα καλείται ο Διευθυντής) ορθά και δίκαια καθόρισε τη δίοδο μερικώς δια του ακινήτου της εφεσείουσας / αιτήτριας, κατόπιν επιτόπιας έρευνας και ενδελεχούς μελέτης όλων των στοιχείων και γεγονότων, τόσο των ακινήτων δια των οποίων ζητήθηκε η δίοδος μεταξύ των οποίων και το ακίνητο της εφεσείουσας / αιτήτριας όσον και των άλλων παρακειμένων ακινήτων, αφού έλαβε υπόψη τα κριτήρια που θέτει ο Νόμος και ο Περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Παροχή Διόδου) Κανονισμοί του 1967, ώστε να προκαλείται η μικρότερη δυνατή ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία.
- Η καθορισθείσα από τον Διευθυντή δίοδος, προκαλεί την πιο λίγη ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία για τους πιο κάτω λόγους: (α) Η επιλεγείσα δίοδος θεωρήθηκε από τον Διευθυντή σαν η πιο κατάλληλη γιατί ήταν η πιο σύντομη ευθεία και εύχρηστη και η πλέον ευθεία προσπελάσιμη προς το Δημόσιο δρόμο και κατά συνέπεια η λιγότερο δαπανηρή. (β) Η επιλεγείσα δίοδος / προκαλεί τη μικρότερη δυνατή ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία καθ' ότι δεν επηρεάζει δέντρα, καλλιέργειες ή κατασκευάσματα. (γ) Ένεκεν της οικειοθελούς παραχωρηθείσας διόδου από τα τεμάχια 1531 και 784 τα οποία παρεμβάλλονται μεταξύ του δουλεύοντος κτήματος με αρ. 785 και του Δημόσιου Δρόμου. (δ) Από τα τεμάχια 770 και 1105 δεν δόθηκε δικαίωμα διαβάσεως καθ' ότι μεταξύ των τεμαχίων αυτών και των τεμαχίων 785 και 784 υφίσταται αυλάκι όπως φαίνεται και στο γαλάζιο χρώμα του Κτηματολογίου Τεκμήριο Ο το οποίο είναι κατατεθειμένο στο Δικαστήριο, στην παρούσα υπόθεση. (ε) Μεταξύ των τεμαχίων 770 και 1105 και του αυλακίου, υπάρχει υψομετρική διαφορά 1 μέτρου περίπου, πάνω από το αυλάκι. Επίσης μεταξύ των τεμαχίων 785 και 786 και του αυλακίου υπάρχει υψομετρική διαφορά 1 μέτρου κάτω από το αυλάκι. Λόγω των υψομετρικών διαφορών όπως αναφέρονται στην παρούσα παράγραφο θα ήταν οικονομικά ασύμφορος η ισοπέδωσης του εν λόγω χώρου για την παροχή διόδου από τα εν λόγω τεμάχια 1105 και 770 και/ή η παροχή διόδου από το εν λόγω αυλάκι. (στ) Ο Διευθυντής για τον επιπρόσθετο λόγο δεν εχρησιμοποίησε το αυλάκι για την παροχή διόδου για να διοχετεύεται το νερό απρόσκοπτα από το εν λόγω αυλάκι. Επιπλέον εάν χρησιμοποιείτο και ως δίοδος το αυλάκι θα έπρεπε να κατασκευαστούν τα λεγόμενα κιούγκια τα οποία θα ετοποθετούντο πάνω από το αυλάκι και επιπρόσθετα πάνω από τα κιούκια θα ετοποθετείτο στερεό κάλυμμα πάνω από το οποίο θα επερνούσαν αυτοκίνητα και άλλα μεταφορικά μέσα και το κόστος της κατασκευής των εν λόγω κατασκευασμάτων, θα ήταν υψηλό και ασύμφορο για τους ιδιοκτήτες των τεμαχίων που τους παραχωρήθηκε δίοδος προς όφελος των κτημάτων τους. (ζ) Επιπλέον εάν ο Διευθυντής παραχωρούσε δικαίωμα διαβάσεως από το 770 θα άλλαζε η πορεία της διόδου μόνο για το τεμάχιο 785 που θα είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία προβληματικού περάσματος. (η) Ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 1531 κατεδάφισε και τοίχο ο οποίος ευρισκόταν εντός του εν λόγω τεμαχίου και έδωσε οικειοθελώς δίοδο προς όλα τα τεμάχια τα οποία αναφέρονται στο σχεδιάγραμμα τεκμήριο Ν το οποίο είναι καταχωρημένο στο Δικαστήριο στην παρούσα υπόθεση. (θ) Η παραχώρηση της διόδου δεν επηρεάσε το εμφοδόν του δουλεύοντος κτήματος της εφεσειούσας / αιτήτριας αντιθέτως, η εφεσειούσα / αιτήτρια επωφελήθηκε διότι το κτήμα της ήταν περίκλειστο αλλά ούτε και ο συντελεστής δόμησης κάλυψη του εν λόγω κτήματος έχει μειωθεί με οποιονδήποτε τρόπο. (ι) Με την παραχώρηση της διόδου από το δουλεύον της εφεσείουσας / αιτήτριας δεν αφαιρείται από το εμβαδόν του δουλεύοντος κτήματος, απλώς είναι δικαίωμα διαβάσεως το οποίο εάν κατασκευαστεί δρόμος στο μέλλον θα καταργηθεί από τον Διευθυντή του Κτηματολογίου. Βάσει της ισχύουσας περί ημίν νομοθεσίας ο Διευθυντής καταργεί το δίοδο και επανέρχεται το κτήμα στην προτέρα του κατάσταση.
(3)Η καταβλητέα αποζημίωση καθορίστηκε με βάση τις συγκριτικές πωλήσεις ακινήτων στην περιοχή και είναι απόλυτα λογική και δίκαιη. Έχει προταθεί στην Εφεσείουσα / Αιτήτρια το ποσό των Λ.Κ.2.400 - ή το ισάξιο σε € 4.100,64.- αφού ο Διευθυντής έλαβε υπόψη του τα συγκριτικά της περιοχής.
(4)Ο Διευθυντής δεν καθόρισε δίοδο από τα τεμάχια 770 και 1105 για τον επιπρόσθετο λόγο ότι οι ιδιοκτήτες των τεμαχίων 784 και 1531 παραχώρησαν οικειοθελώς δίοδο από τα εν λόγω τεμάχια. Ας σημειωθεί ότι ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 784 δια της εκ μέρους του παραχωρηθείσα δίοδο από το τεμάχιο του δεν πήρε καμία αποζημίωση.
(5)Ο Διευθυντής κατά την λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης του έλαβε υπόψη του τα συμφέροντα των ιδιοκτητών της περιοχής που δυνατόν να επηρεάζονταν από την παροχή διόδου, περιλαμβανόμενης και της εφεσειούσας / αιτήτριας και μελέτησε όλες τις εναλλακτικές λύσεις για την δυνατότητα παροχής διόδου από άλλα γειτονικά ακίνητα.
(6)Η εφεσείουσα / αιτήτρια απέκρυψε από το Δικαστήριο ουσιώδη γεγονότα.
(7)Η Ένορκη Δήλωση της Εφεσείουσας / Αιτήτριας περιέχει αναληθείς ισχυρισμούς.
(8)Η Ένορκη Δήλωση της εφεσείουσας / αιτήτριας είναι ασαφής και αόριστη.
(9)Ο Διευθυντής έκαμε τις επιτόπιες εξετάσεις στις 28/8/2006 σύμφωνα με την ορθή διαδικασία και πρακτική αφού έδωσε τις νενομισμένες ειδοποιήσεις στην εφεσείουσα / αιτήτρια και σε όλα τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρη.
(10)Η απόφαση του Διευθυντή είναι δεόντως και επαρκώς αιτιολογημένη». Η Ένσταση συνοδεύεται από την Ένορκη Δήλωση της κας Μαρίνας Ιακωβίδου, Εφεσίβλητης - Καθ'ης η Αίτηση, η οποία αναφέρει ότι επειδή το κτήμα της ήταν περίκλειστο αποτάθηκε στον Διευθυντή του Κτηματολογίου με αίτηση με την οποία ζητούσε δίοδο πλάτους 3.66μ δια μέσω του ακινήτου της Εφεσείουσας αλλά και των παρακείμενων τεμαχίων 1104, 1105, 1531, 1530, 784, 1529, 1528 και 773 καθώς και από το αρδευτικό αυλάκι. Αφού κοινοποιήθηκε στους ενδιαφερόμενους, την 28.8.2006 πραγματοποιήθηκε η επιτόπια έρευνα στην παρουσία της ιδίας, των ιδιοκτητών των τεμαχίων 1531 και 784 και του συζύγου της Εφεσείουσας, όπου όλοι συμφώνησαν όπως: - Η Εφεσίβλητη παραχωρήσει οικειοθελώς δικαίωμα διάβασης στο τεμάχιο
- - Η ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 784 παραχωρήσει οικειοθελώς δικαίωμα διαβάσεως στα τεμάχια 786 και
- - Ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 1531 παραχωρήσει οικειοθελώς δικαίωμα διαβάσεως στα τεμάχια 784 και 785, το οποίο 785 είναι ιδιοκτησία της Εφεσείουσας. - Ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 1531 παραχωρήσει δικαίωμα διάβασης στα τεμάχια 786, 772, 771 και 770 έναντι χρηματικής αποζημίωσης. Η Εφεσείουσα κατέβαλε το ποσό των Λ.Κ.2.000,00 στον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 1531, αλλά δεν δέχτηκε να υπογράψει το σχεδιάγραμμα Τεκμήριο Ν, που υπέγραψαν όλοι οι επηρεαζόμενοι πιο πάνω. Είναι η θέση της Εφεσίβλητης ότι ο Διευθυντής ενήργησε κατά τον πλέον ορθό τρόπο, ο οποίος ήταν και ο πλέον σύμφορος για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για τους λόγους που αναφέρονται και στους λόγους Ένστασης που έχουν παρατεθεί αυτούσιοι πιο πάνω. Αιτείται, ακολούθως, την απόρριψη της Έφεσης. Μετά από σχετική άδεια του Δικαστηρίου, η Εφεσίβλητη καταχώρησε συμπληρωματική Ένορκη Δήλωση της κας Κατερίνας Χριστοφή, Κτηματολόγου Επιτόπιων Ερευνών στο Κτηματολόγιο Λευκωσίας. Η κα Χριστοφή αναφέρει ότι μέσα στα πλαίσια των καθηκόντων της προέβη σε επιτόπια εξέταση με βάση την Αίτηση αρ. ΑΕΔ 556/06 που είχε υποβάλει η Εφεσίβλητη για να αποκτήσει δίοδο για το ακίνητο της με αριθμό τεμαχίου 786 μέσω των ακινήτων με αριθμό τεμαχίων 785 ιδιοκτησίας της Εφεσείουσας, και των παρακείμενων ακινήτων 1104, 1105, 1531, 1530, 784, 1529, 1528 και 773 των Φύλλων / Σχεδίων 37/21W2 και 37/21W
- Κατά την επιτόπια εξέταση παρέστη η Εφεσίβλητη, εκ μέρους της Εφεσείουσας ο σύζυγος της, καθώς και οι ιδιοκτήτες των τεμαχίων 1531 και 784, όπου συμφωνήθηκαν αυτά που έχουν παρατεθεί και πιο πάνω. Αφού η ίδια μελέτησε όλα τα σχετικά στοιχεία του φακέλου και την επιτόπου κατάσταση των ακινήτων, έχοντας υπόψη της και τα δικαιώματα διαβάσεως που παραχωρήθηκαν οικειοθελώς, προς τον σκοπό να προκληθεί η μικρότερη δυνατή ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία, εισηγήθηκε προς τον Διευθυντή τη δημιουργία διόδου προς το ακίνητο 786 της Εφεσίβλητης μερικώς δια μέσω του τεμαχίου 785 της Εφεσείουσας ως συνέχεια της διόδου που έχει παραχωρηθεί οικειοθελώς από τους ιδιοκτήτες άλλων παρακείμενων ακινήτων. Είναι η θέση της ότι η δίοδος αυτή είναι η καταλληλότερη καθ' ότι προκαλεί την μικρότερη δυνατή ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία αφού δεν επηρεάζει δέντρα, καλλιέργειες ή κατασκευάσματα, είναι η πιο σύντομη και πιο ευθεία προσπέλαση προς το δημόσιο δρόμο και η λιγότερο δαπανηρή και αποτελεί συνέχεια της διόδου που παραχωρήθηκε οικειοθελώς από τα τεμάχια 1531 και 784 προς το ακίνητο της Εφεσίβλητης. Περαιτέρω, εισηγείται, από το τεμάχιο 770 δεν ενδείκνυται να δοθεί δικαίωμα διαβάσεως, γιατί μεταξύ του τεμαχίου αυτού και των τεμαχίων 784 και 785 παρεμβάλλεται αυλάκι, ενώ το αρδευτικό αυλάκι με κανένα τρόπο δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία δικαιώματος διόδου προς όφελος του δεσπόζοντος ακινήτου. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω ευρημάτων, ο Διευθυντής αποφάσισε να καθορίσει δίοδο όπως αυτή φαίνεται στην απόφαση του ημερ. 28.2.2008, ενώ η καταβλητέα αποζημίωση καθορίστηκε με βάση τις συγκριτικές πωλήσεις ακινήτων στην περιοχή. Κατόπιν σχετικής άδειας, την 1.11.2010 συμπληρωματική Ένορκη Δήλωση καταχώρησε και η Εφεσείουσα. Σε αυτήν παραθέτει την θέση της ότι η απόφαση του Διευθυντή στηρίχθηκε σε λανθασμένες εκτιμήσεις αναφορικά με την ζημιά, οχληρία ή ταλαιπωρία που προκαλείται από την καθορισθείσα δίοδο, για τους πιο κάτω λόγους (από τους οποίους προκύπτει ότι βασικά την θέση της στηρίζει στο ότι θα έπρεπε να είχε επιλεγεί η λύση κάλυψης του αρδευτικού αυλακιού και χρήσης αυτού ως διόδου): - Λανθασμένα θεώρησε ότι είναι η πιο σύντομη, ευθεία και/ή προσπελάσιμη, αφού υπάρχει αυλάκι που ακολουθεί την ίδια ευθεία με την δίοδο, που μπορεί εύκολα να καλυφθεί ώστε να χρησιμοποιηθεί ως δίοδος από όλα τα κτήματα. - Η δίοδος επηρεάζει δυσμενώς το κτήμα της αφού υφίσταται οχληρία και ταλαιπωρία από τα διερχόμενα αυτοκίνητα. - Όλοι οι ιδιοκτήτες είχαν συμφωνήσει να καλυφθεί το αυλάκι για να χρησιμοποιηθεί ως δίοδος. - Τα έξοδα κάλυψης του αυλακιού δεν είναι υπερβολικά. - Είναι ακατανόητος ο συλλογισμός του Διευθυντή ότι δεν δόθηκε δικαίωμα διάβασης από τα τεμάχια 770 και 1105 λόγω του ότι μεταξύ αυτών και των τεμαχίων 784 και 785 υπάρχει αυλάκι, αφού θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί το ίδιο το αυλάκι. - Λανθασμένα θεώρησε ότι η υψομετρική διαφορά αποτελεί εμπόδιο για χρήση αυλακιού ως δίοδο. - Λανθασμένα θεώρησε ότι η χρησιμοποίηση του αυλακιού θα παρεμπόδιζε την διοχέτευση του νερού. - Νότια από τα επίδικα κτήματα καλύφθηκε αυλάκι και χρησιμοποιήθηκε ως δίοδος. - Δεν έλαβε υπ' όψιν του ότι η Αρδευτική Επιτροπή Κακοπετριάς είχε συμφωνήσει να καλυφθεί το αυλάκι και να χρησιμοποιηθεί ως δίοδος. Η Εφεσείουσα καταχώρησε ακόμη μία Ένορκη Δήλωση την 29.11.2010, στην οποία επισυνάπτει μία συγκατάθεση της Αρδευτικής Επιτροπής Κακοπετριάς, ημερομηνίας 11.3.
- Στην Ένορκη Δήλωση αυτή απάντησε η κα Κατερίνα Χριστοφή με Συμπληρωματική Ένορκη Δήλωση δική της ημερομηνίας 20.12.2010, η οποία αναφέρει ότι τα αρδευτικά αυλάκια κατά κανόνα δεν χρησιμοποιούνται ως διόδοι καθ' ότι ο Νόμος ορίζει ότι αυτά και χώρος 5 μέτρων από κάθε πλευρά τους θα πρέπει να παραμένουν ελεύθερα. Σε περίπτωση όπου εξασφαλιστεί η γραπτή συγκατάθεση της αρμόδιας αρδευτικής επιτροπής και οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες αναλαμβάνουν τα έξοδα που απαιτούνται για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρήση του αυλακιού, ενδέχεται να μελετηθεί το ενδεχόμενο δημιουργίας διόδου άνωθεν του αυλακιού. Στην υπό εκδίκαση περίπτωση, όμως, η Εφεσείουσα δεν είχε προσκομίσει κατά την επιτόπια εξέταση αλλά και μέχρι την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, την προαναφερόμενη συγκατάθεση, ενώ οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες δεν συμφωνούσαν να επωμισθούν το κόστος για την κατάλληλη κάλυψη του αυλακιού. Ακόμη, όμως, και αν χρησιμοποιηθεί το αυλάκι ως η εισήγηση της Εφεσείουσας, αυτό και πάλι θα ήταν ανεπαρκές για χρήση διόδου, αφού έχει πλάτος μόνο 1 - 1.5μ, και το πλάτος της διόδου που πρέπει να είναι 3.66μ θα έπρεπε να συμπληρωθεί και πάλι από τα επίδικα ακίνητα, μεταξύ των οποίων και αυτό της Εφεσείουσας. Αν γινόταν δεκτή η απαίτηση της Εφεσείουσας να αποφευχθεί η συνέχιση της διόδου από αυτήν που παραχωρήθηκε οικειοθελώς από τους άλλους ιδιοκτήτες, θα έπρεπε να συνεχισθεί μερικώς από το αυλάκι και μερικώς από το τεμάχιο 770 από την άλλη πλευρά του αυλακίου, πράγμα που θα ξέφευγε από την πορεία που καθορίστηκε με την οικειοθελή παραχώρηση από τα τεμάχια 784 και
- Η δε Εφεσείουσα συμφωνούσε με την δημιουργία της διόδου από τα τεμάχια 784 και 1531 μέχρι το δικό της ακίνητο, αλλά μετά απαιτούσε η δίοδος να αποφύγει το δικό της τεμάχιο και να περάσει κατά μήκος του αυλακιού και από την άλλη πλευρά αυτού μέσω του τεμαχίου
- Εκτός από τις Ένορκες Δηλώσεις αυτές κλήθηκαν να αντεξεταστούν και αντεξετάστηκαν η Εφεσείουσα και η κα Κατερίνα Χριστοφή. Αντεξεταζόμενη η Εφεσείουσα ανέφερε ότι δεν έχει γραπτή συγκατάθεση των ιδιοκτητών για το «καπάκιασμα» του αυλακιού. Ισχυρίστηκε ότι ο σύζυγος της πήγε στην επιτόπια εξέταση, αλλά δεν τον άφησαν να μιλήσει, και ενώ αυτός είχε πει στον σύζυγο της Εφεσίβλητης να γίνει ο δρόμος χρησιμοποιώντας 6 πόδια από την μία και 6 από την άλλη, εν' τούτοις έκαναν το αντίθετο χωρίς να τους το πουν. Θα δεχόταν αν το Κτηματολόγιο έδιδε 6 πόδια από το δικό της κτήμα. Ερωτηθείσα ως προς την ζημιά που υπέστη, ανέφερε ότι δεν έχει υποστεί καμία ζημιά, ενώ δεν περνούν αυτοκίνητα από το ακίνητο της, ένεκα του ότι ο δρόμος δεν έχει πάει μέχρι κάτω. Η κα Κατερίνα Χριστοφή αντεξεταζόμενη δέχτηκε ότι το δικαίωμα άρδευσης συνοδεύεται από δικαίωμα διαβάσεως, και επισήμανε ότι με βάση το άρθρο 16 του Κεφ. 224 τα αυλάκια δεν καλύπτονται, αλλά ούτε και είχε οποιαδήποτε γραπτή συγκατάθεση την οποία να μπορούσε να λάβει υπ' όψιν. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Σε σχέση με τα όσα ανέφερε η Εφεσείουσα αντεξεταζόμενη στο Δικαστήριο, σε συνάρτηση πάντα με τα όσα περιέχονται στις Ένορκες Δηλώσεις αυτής, παρατηρώ τα εξής, τα οποία και με οδηγούν στο ότι πολύ λίγη βαρύτητα μπορεί να δοθεί στα όσα η Εφεσείουσα ισχυρίζεται: - Παρά το ότι βασικά η θέση της είναι ότι θα έπρεπε ο Διευθυντής να χρησιμοποιήσει το αρδευτικό αυλάκι στον καθορισμό της διόδου, ερωτηθείσα κατά πόσο προσκόμισε συγκατάθεση των λοιπών ιδιοκτητών αναφορικά με τα έξοδα κάλυψης του αυλακιού απάντησε «γιατί να μην δεχτούν;», και ότι η μία εξ' αυτών είναι η αδελφή της η οποία δέχεται. - Η επιτόπια εξέταση έλαβε χώρα στις 28.8.2006, και η προσβαλλόμενη απόφαση εξεδόθη στις 26.2.
- Η βεβαίωση της Αρδευτικής Επιτροπής Κακοπετριάς η οποία επισυνάπτεται στην συμπληρωματική Ένορκη Δήλωση της Εφεσείουσας ημερομηνίας 29.11.2010 ως Τεκμήριο Α φέρει ημερομηνία 11.3.
- Συνεπώς, δεν μπορεί να προβάλλεται ως εσφαλμένη η μη λήψη υπ' όψιν αυτής από τον Διευθυντή του Κτηματολογίου, εφ' όσον η συγκατάθεση αυτή είναι μεταγενέστερη τόσο της επιτόπιας εξέτασης, όσο και της απόφασης, και κατά τον ουσιώδη χρόνο η Εφεσείουσα καμία συγκατάθεση είχε προσκομίσει. - Η Εφεσείουσα επέμενε ότι κατέβαλε στην Εφεσίβλητη ποσό Λ.Κ.2.500,00 ενώ η σχετική απόδειξη ήταν για Λ.Κ.2.000,00, η οποία καταβλήθηκε στον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 1531, και όχι στην Εφεσίβλητη. - Ο όλος τρόπος με τον οποίο κατέθετε καταδείκνυε εμπάθεια και δυσανάλογες αντιδράσεις εκ μέρους της, σε συνδυασμό με μίαν πεποίθηση ότι θα έπρεπε όλοι να πράξουν αυτό που για την ίδια θα ήταν το καλύτερο. - Ενώ στην Ένορκη της Δήλωση ισχυρίζεται ότι υφίσταται «δυσανάλογη ζημιά», κατά την αντεξέταση της είπε ότι δεν το εννοούσε, και μάλιστα ότι πρόσφερε τα 6 πόδια δωρεάν. - Ερωτηθείσα περί του πόση είναι η ζημιά της, η Εφεσείουσα ανέφερε ότι «Δεν έγινε καμία ζημιά, αφού δεν κάναμε τίποτε για να γίνει ζημιά. Δεν δέχτηκα τα λεφτά, αφού τα έδινα δωρεάν». Η θέση της αυτή βρίσκεται σε αντίφαση με τα όσα αναφέρονται στην Ένορκη της Δήλωση. - Παρά το ότι στην Ένορκη της Δήλωση ημερ. 1.11.2010 ισχυρίζεται ότι η παραχώρηση διόδου «δημιουργεί δυσανάλογη οχληρία και/ή ζημιά και/ή ταλαιπωρία από τη συνεχή διέλευση μέσω του κτήματος μου αυτοκινήτων και άλλων μεταφορικών μέσων και περαστικών που μειώνουν την αξία του κτήματος μου και τις προοπτικές αξιοποίησης του», ερωτηθείσα κατά την αντεξέταση κατά πόσο περνούν αυτοκίνητα από την δίοδο, απάντησε: «Όχι, αφού ο δρόμος δεν πήγε ως κάτω». - Ερωτηθείσα πως, αφού πρόκειται για κτήμα κενό και δεν περνούν αυτοκίνητα από μέσα, ισχυρίζεται στην παράγραφο 7 της Ενόρκου Δηλώσεως ημερ. 1.11.2010 ότι έχει «χάσει την ηρεμία και γαλήνη (της) από τη συνεχή διέλευση περαστικών και μεταφορικών μέσων μέσα από το κτήμα μου», η Εφεσείουσα απάντησε: «Δεν μπορώ να απαντήσω, ας απαντήσει η δικηγόρος μου». Σε αντίθεση, η κα Κατερίνα Χριστοφή υπήρξε κατατοπιστική και σαφής στην μαρτυρία της, και αιτιολόγησε με στοιχεία το γιατί η ίδια εισηγήθηκε στον Διευθυντή την παραχώρηση διόδου ως η απόφαση. Αποδέχομαι από τα όσα αυτή ανέφερε ότι η Εφεσείουσα ουδέποτε προσκόμισε σε αυτή κάποια συγκατάθεση, είτε της Αρδευτικής Αρχής είτε των λοιπών ιδιοκτητών ότι αναλαμβάνουν τα έξοδα για κάλυψη του αρδευτικού αυλακιού ώστε να χρησιμοποιηθεί αυτό ως δίοδος. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Από τις Ένορκες Δηλώσεις που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, και την αντεξέταση των δύο πιο πάνω μαρτύρων, έχω καταλήξει στα εξής ευρήματα: Η Εφεσείουσα είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του κτήματος με αριθμό τεμαχίου 785 Φ/Σχ. 37/21 W.1, και η Εφεσίβλητη του κτήματος με αριθμό τεμαχίου 784 του Φ/Σχ.37/21 W
- Αμφότερα τα τεμάχια είναι έγκλειστα. Η Εφεσίβλητη την 12.7.2006 υπέβαλε αίτηση στον Διευθυντή Κτηματολογίου με αριθμό ΑΕΔ 556/06 για καθορισμό διόδου δια μέσω του τεμαχίου της Εφεσείουσας και των τεμαχίων 1104, 1105, 1531 και 1530 του Φ/Σχ. 37/21W2, καθώς και των τεμαχίων 784, 1529, 1528 και 773 του Φ/Σχ. 37/21W
- Μεταξύ του τεμαχίου 770 και των τεμαχίων 784 (της Εφεσίβλητης) και 785 (της Εφεσίουσας) υπάρχει αρδευτικό αυλάκι. Μετά από την καταχώριση της προαναφερόμενης αίτησης, η κα Κατερίνα Χριστοφή εκ μέρους του Διευθυντή του Κτηματολογίου διενήργησε την 28.8.2006 επιτόπια εξέταση στην παρουσία της Εφεσίβλητης, των ιδιοκτητών των τεμαχίων 1531 και 784, και του συζύγου της Εφεσείουσας. Όλοι αυτοί συμφώνησαν με την προταθείσα κατά την εξέταση αυτή δίοδο. Παραχωρήθησαν οικιοθελώς τα ακόλουθα δικαιώματα διάβασης 3.66μ: - Από την Εφεσίβλητη στο τεμάχιο 771 - Από την ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 784 στα τεμάχια 786 και 771 - Από τον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 1531 στα τεμάχια 784, 785 (της Εφεσείουσας), 786, 772, 771 και 770 έναντι ποσών Λ.Κ.1.000,00, Λ.Κ.2.000,00, Λ.Κ.3.500,00, Λ.Κ.1.500,00, Λ.Κ.2.000,00 και Λ.Κ.2.000,00 αντίστοιχα. Η Εφεσείουσα πλήρωσε στον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 1531 το ποσό των Λ.Κ.2.000,00, αλλά αρνήθηκε να υπογράψει το σχεδιάγραμμα. Καμία συγκατάθεση δεν προσκομίστηκε προ της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης από την αρμόδια Αρδευτική Αρχή, αλλά ούτε και συμφωνούσαν οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες να επωμισθούν το κόστος για κάλυψη του αρδευτικού αυλακίου. Ο Διευθυντής εξέδωσε την απόφαση του την 28.2.2008, η οποία κοινοποιήθηκε στα ενδιαφερόμενα μέρη με συστημένο ταχυδρομείο, και παραλήφθηκε από την Εφεσείουσα την 1.3.
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το άρθρο 80 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος Κεφ. 224 αναφέρει τα εξής: «Κάθε πρόσωπο το οποίο έχει παράπονο κατά οποιασδήποτε διαταγής, ειδοποίησης ή απόφασης του Διευθυντή, που διενεργήθηκε, δόθηκε ή λήφθηκε δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού δύναται, εντός τριάντα ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης σε αυτόν της διαταγής αυτής, ειδοποίησης ή απόφασης να υποβάλει έφεση στο Δικαστήριο και το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει επί αυτής τέτοιο διάταγμα ως ήθελε είναι δίκαιο αλλά, κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή διαδικασίας επί οποιουδήποτε ζητήματος σε σχέση με το οποίο ο Διευθυντής έχει εξουσία να ενεργεί δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού, εκτός με έφεση όπως προνοείται στο άρθρο αυτό: Νοείται ότι το Δικαστήριο δύναται, αν ικανοποιηθεί ότι λόγω απουσίας από την Δημοκρατία, ασθένειας ή άλλης εύλογης αιτίας το παραπονούμενο πρόσωπο εμποδίζετο από του να υποβάλει έφεση εντός της περιόδου των τριάντα ημερών, να παρατείνει την προθεσμία εντός της οποίας δύναται να υποβληθεί έφεση υπό τέτοιους όρους όπως ήθελε θεωρήσει σκόπιμο». Βάσει του άρθρου 11Α του ιδίου Νόμου: «.αν ακίνητη ιδιοκτησία εξαιτίας οποιουδήποτε λόγου είναι περίκλειστη με τέτοιο τρόπο ώστε να στερείται της αναγκαίας διόδου σε δημόσιο δρόμο, ή αν η υφιστάμενη δίοδος είναι ανεπαρκής για την κατάλληλη χρήση αυτής, ανάπτυξη ή εκμετάλλευση ο ιδιοκτήτης της ακίνητης ιδιοκτησίας δικαιούται να απαιτήσει δίοδο επί των γειτονικών ακινήτων ιδιοκτησιών με πληρωμή εύλογης αποζημίωσης». Η επιλογή της θέσης της διόδου αποτελεί ζήτημα διακριτικής ευχέρειας του Διευθυντή του Κτηματολογίου. Όπως αναφέρθηκε στην Peyiotis v. Polemides
(1982)1 Α.Α.Δ. 442 ο Διευθυντής καθορίζοντας την δίοδο ενεργεί υπό οιωνεί δικαστική εξουσία, ενώ η απόφαση του αυτή υπόκειται σε Δικαστικό έλεγχο. Το βάρος απόδειξης ότι η απόφαση του Διευθυντή του Κτηματολογίου είναι λανθασμένη ή δεν είναι ορθή, φέρει η Εφεσείουσα. Όπως έχει αναφερθεί και στην απόφαση Άννας Μιλτιάδους Ιωάννου ν. Σοφίας Κωνσταντίνου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 749, «αντικείμενο της έφεσης βάσει του άρθρου 80, είναι ο έλεγχος όχι μόνο της νομιμότητας, αλλά και της ορθότητας της απόφασης του Διευθυντή». (βλ. επίσης Τρύφωνας Πατσαλίδης ν. Μαρικκούς Κωστή Δαμιανού
(2004)1 Α.Α.Δ. 1248, Αθανάση ν. Χ'Μάμα κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ, 208). Στην απόφαση Κυριάκου Χαραλάμπους Αλέξη ν. Aristo Developers Ltd,
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 834 αναφέρθηκαν τα εξής: «Στην υπόθεση Παύλου κ.α. ν. Νεοφύτου
(1995)1 Α.Α.Δ. 973 στις σελ. 976 - 977 αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Οι αρχές που πρέπει να καθοδηγούν το Δικαστήριο όταν εξετάζει αίτηση-έφεση από απόφαση του Διευθυντή κάτω από το άρθρο 80 του Κεφ. 224, διατυπώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Kafieros and Another v. Theocharous and Others
(1978)1 C.L.R. 619 . . . Ο Διευθυντής αποφασίζοντας ένα δικαίωμα διόδου έχει διακριτική εξουσία να αποφασίσει πάνω σε ιδιωτικά δικαιώματα. Επομένως το Επαρχιακό Δικαστήριο αναθεωρώντας την απόφαση του Διευθυντή ακολουθεί τις αρχές πάνω στις οποίες το Ανώτατο Δικαστήριο εις τη διοικητική του δικαιοδοσία κάνει δικαστικό έλεγχο πάνω σε διοικητικές πράξεις ή αποφάσεις εις τον τομέα του δημοσίου δικαίου. Η μόνη διαφορά είναι ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο αποφασίζοντας μιαν έφεση κάτω από το άρθρο 80 του Κεφ. 224 έχει την εξουσία να υποκαταστήσει τη δική του διακριτική ευχέρεια με αυτή του Διευθυντή σε αντίθεση με την εξουσία που έχει το Δικαστήριο σε περίπτωση προσφυγής κάτω από το άρθρο 146 του Συντάγματος, όπου το Διοικητικό Δικαστήριο δεν μπορεί να κάμει κάτι τέτοιο.» Περαιτέρω, όπως αποφασίστηκε στην Γεωργίου ν. Χατζηφεσσά
(1971)Α.Α.Δ. 58 ο αρμόδιος υπάλληλος του Κτηματολογίου ενεργεί υπό οιονεί δικαστική ιδιότητα και οι αποφάσεις του πρέπει να είναι αιτιολογημένες, όπως οι αποφάσεις των Δικαστηρίων». Όπως έχει, όμως, αναφερθεί στην απόφαση Ανδρέα Αριστοτέλους ν. Σωτήρη Ανδρέα Χ' Κυριάκου
(2001)1 Α.Α.Δ.100, πρέπει να υπάρχουν ισχυροί λόγοι για να υποκαταστήσει το Δικαστήριο την απόφαση του Διευθυντή με την δική του, και θα υιοθετήσει τέτοια πορεία μόνο εφόσον υπάρχουν ισχυροί λόγοι οι οποίοι αποδεικνύονται με αποδεκτή μαρτυρία και οι οποίοι συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση. (βλ. επίσης Ελένη Θεοδώρου Κουντουρίδη ν. Χρυσηλίου Ιωάννου Νικολάου,
(2008)1(Α) Α.Α.Δ. 412, Καφιέρος ν. Θεοχάρους
(1978)1 Α.Α.Δ. 619). Κρίνω σκόπιμo να εξεταστεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Σε αυτήν ο Διευθυντής αναφέρει ότι η Κτηματολόγος που διενήργησε την επιτόπια έρευνα «κατόπιν μελέτης όλων των σχετικών στοιχείων τόσο του φακέλλου όσον και της επί τόπου κατάστασης των ακινήτων και με σκοπό να προκληθεί η μικρότερη δυνατόν ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία και έχοντας επίσης υπ΄ όψιν τα δικαιώματα που παραχωρήθηκαν οικειοθελώς καθώς και τους λόγους που αναφέρονται στο «ΜΝΗΜΟΝΙΟ» (ΤΕΚΜΗΡΙΟ Ξ) εισηγήθηκε την κατεύθυνση της διόδου όπως αυτή φαίνεται με κόκκινο χρώμα στο σχεδιάγραμμα «ΤΕΚΜΗΡΙΟ Ν» καθώς και την καταβλητέα αποζημίωση». Σημαντικά είναι τα όσα αναφέρονται στο Τεκμήριο Ξ, τα οποία και παραθέτω, αφού συνιστούν τους λόγους για τους οποίους ο Διευθυντής θεώρησε πως η δίοδος όπως καθορίστηκε είναι η καταλληλότερη: «(α) Προκαλείται η μικρότερη δυνατή ζημιά, οχληρία και ταλαιπωρία καθότι δεν επηρεάζει δέντρα, καλλιέργειες ή κατασκευάσματα. (β) Αποτελεί την σύντομη και την πλέον ευθεία προσπέλαση προ το δημόσιο δρόμο και κατά συνέπεια τη λιγότερο δαπανηρή. (γ) Και ένεκα της οικειοθελούς παραχωρηθείσας διόδου από τα τεμάχια 1531 και 784, τα οποία παρεμβάλλονται μεταξύ του δεσπόζοντος ακινήτου με αριθμό τεμαχίου 785 και του δημόσιου δρόμου όπως φαίνεται με γαλάζιο χρώμα στο σχεδιάγραμμα με κατ.
- (δ) Από το τεμάχιο 770 δεν δόθηκε δικαίωμα διαβάσεως καθότι μεταξύ του τεμαχίου αυτού και των τεμαχίων 785 και 784 υπάρχει αυλάκι». Μελέτη των λόγων Έφεσης που προβάλλει η Εφεσείουσα καταδεικνύει ότι όλοι περιστρέφονται ουσιαστικά γύρω από την θέση της ότι θα έπρεπε να είχε χρησιμοποιηθεί το αυλάκι ως δίοδος, καθώς και τα τεμάχια 770 και 1105, ενώ προβάλλεται και ένας γενικός λόγος ως προς το ύψος της καθορισμένης αποζημίωσης. Καθοριστικής για την έκβαση της παρούσας, σημασίας, θα είναι το ζήτημα του αυλακιού. Το άρθρο 16 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου Κεφ. 224 αναφέρει τα εξής: «Όταν οποιοδήποτε πρόσωπο αποκτά ή κατέχει οποιοδήποτε δικαίωμα άρδευσης, το δικαίωμα αυτό εκτείνεται σε δικαίωμα εντός ή σε οποιοδήποτε τεχνητό ή άλλο αυλάκι, υδραγωγό, υδραγωγείο, φρέαρ ή αλυσίδα φρεάτων που δημιουργήθηκαν για τη διανομή του ύδατος το οποίο αφορά το δικαίωμα αυτό και χώρος όχι μεγαλύτερος από πέντε πόδια από καθένα από τα δύο άκρα του αυλακίου αυτού, υδραγωγού, υδραγωγείου, φρέατος ή αλυσίδας φρεάτων ο οποίος δυνατόν να απαιτείται για καθαρισμό, επισκευή ή προστασία αυτών θεωρείται ότι αποτελεί μέρος αυτών, και ο κύριος της γης σε καθεμία από τις πλευρές του αυλακίου, υδραγωγού, υδραγωγείου, φρέατος ή αλυσίδας φρεάτων δεν θα παρεμβαίνει σε και δεν θα καλλιεργεί ή φυτεύει το χώρο αυτό». Αποτέλεσε θέση της κας Κατερίνας Χριστοφή ότι, με βάση τις πιο πάνω Νομοθετικές πρόνοιες, τα αυλάκια δεν δύναται να καλυφθούν, μπορεί όμως να δοθεί έγκριση, συνήθως για κάποια διασταύρωση. Εάν, αναφέρει στην Ένορκη της Δήλωση, εξασφαλιστεί η γραπτή συγκατάθεση της αρμόδιας αρδευτικής αρχής και οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες των ακινήτων αναλαμβάνουν τα σχετικά έξοδα που απαιτούνται για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρήση του αυλακιού από τους δικαιούχους, τότε ενδέχεται να μελετηθεί το ενδεχόμενο δημιουργίας διόδου πάνω από το αυλάκι. Επισημαίνω ότι η κα Χριστοφή δεν αντεξετάστηκε επί της θέσης της αυτής. Έχοντας υπ΄όψιν τα πιο πάνω, σημειώνω ότι στην υπό εξέταση περίπτωση, κατά τον ουσιώδη για την λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης χρόνο, δεν υπήρχε ούτε η συγκατάθεση της αρμόδιας Αρδευτικής Αρχής, αλλά ούτε και η αποδοχή εκ μέρους των λοιπών ιδιοκτητών να αναλάβουν τα προαναφερόμενα έξοδα. Συνεπώς, ορθά ο Διευθυντής δεν έλαβε υπόψη την πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί το αυλάκι άρδευσης για δίοδο, και κατ΄επέκταση λογική και η απόφαση για μη παροχή διόδου μέσω του τεμαχίου 770, αφού μεταξύ αυτού και του τεμαχίου της Εφεσείουσας υπάρχει το αυλάκι. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη η μεταγενέστερη απόφαση της Αρδευτικής Αρχής, και σε αυτήν τίθεται ως όρος ότι «όλα τα έξοδα θα γίνουν από τους ιδιοκτήτες της περιοχής». Πέραν τούτου, εάν μελετηθεί το σχεδιάγραμμα, διαφαίνεται ότι όντως η επιλεγείσα δίοδος είναι η πλέον λογική και ευθεία οδός. Σημαντικό είναι το ότι η ίδια η Εφεσείουσα συμφώνησε να λάβει δικαίωμα διάβασης με την ευθεία αυτή πορεία από τα τεμάχια 1531 και 784 μέχρι και το δικό της τεμάχιο, αλλά απαιτούσε να αλλάξει απότομα η πορεία της διόδου αυτής ώστε να αποφευχθεί το δικό της ακίνητο στην πορεία για την παροχή διόδου και στο τεμάχιο
- Κανένας ισχυρός λόγος δεν δόθηκε για να υπερισχύσει η εισήγηση αυτή, πλην του ότι αυτό θα προτιμούσε η Εφεσείουσα ώστε να μην αναγκαστεί η ίδια να παραχωρήσει μέρος του δικού της τεμαχίου για σκοπούς διόδου. Περαιτέρω, από την αιτιολογημένη απόφαση του Διευθυντή προκύπτει ότι το τεμάχιο 1105 δεν έλαβε δικαίωμα διάβασης, και άρα δεν ευσταθεί ο λόγος έφεσης ότι αυτό ωφελείται σε μεγάλο βαθμό και εξυπηρετείται από την παραχώρηση της διόδου. Το δε δικαίωμα διάβασης προς το τεμάχιο 770 παραχωρήθηκε οικειοθελώς από το τεμάχιο 1531, και το εν λόγω τεμάχιο ουδόλως επηρεάζεται είτε αυτή η δίοδος συνεχίσει ως έχει είτε αλλάξει πορεία άνω από το αυλάκι ως εισηγείται η Εφεσείουσα, αφού αυτά έπονται του σημείου κατά το οποίο επιτυγχάνεται η πρόσβαση στο τεμάχιο
- Όσον αφορά στο θέμα της πρόκλησης ζημιάς και δυσμενούς επηρεασμού, η αξιολόγηση της μαρτυρίας παρατίθεται πιο πάνω, και από αυτήν προκύπτει ότι η Εφεσείουσα καμία ζημιά δεν απέδειξε, αλλά μάλιστα δέχτηκε ότι καμία ζημιά δεν έχει υποστεί. Επίσης, το θέμα του ύψους της καθορισθείσας από τον Διευθυντή αποζημίωσης, δεν έχει προωθηθεί με την παράθεση οποιουδήποτε στοιχείου από την πλευρά της Εφεσείουσας, ή έστω στην αγόρευση της ευπαιδεύτου συνηγόρου για την Εφεσείουσα, και άρα θεωρώ ότι αυτό έχει εγκαταλειφθεί και δεν έχει αποδειχθεί. Αποτελεί κατάληξη μου ότι η Εφεσείουσα δεν απέσεισε το βάρος απόδειξης που έφερε να καταδείξει ότι η απόφαση του Διευθυντή ήταν λανθασμένη. Ιδιαίτερα, εάν ληφθεί υπόψη και η οικειοθελής παραχώρηση δικαιώματος διάβασης από τα λοιπά τεμάχια, όπως αυτή παρατίθεται λεπτομερώς πιο πάνω στην παρούσα, θεωρώ ότι η επιλεγείσα δίοδος είναι όντως η καταλληλότερη, για τους λόγους που αναφέρει ο Διευθυντής στο Υπόμνημα Τεκμήριο Ξ στην αιτιολογημένη απόφαση του. Έπεται πως η Έφεση - Αίτηση δεν μπορεί να επιτύχει και απορρίπτεται. Τα έξοδα δεν υπάρχει λόγος να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται συνεπώς υπέρ της Εφεσίβλητης- Καθής η Αίτηση και εναντίον της Εφεσείουσας - Αιτήτριας όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή. (Υπ.) ............... Μ. Παπαδοπούλου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο