ΑΡΙΣΤΟΣ ΚΥΜΙΣΗΣ ν. ΑΝΤΡΕΑΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 882/07, 9 Αυγούστου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2011:A348 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Μ. Παπαδοπούλου, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 882/07 Μεταξύ: ΑΡΙΣΤΟΣ ΚΥΜΙΣΗΣ Ενάγοντα και
- ΑΝΤΡΕΑΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
- ΑΡΤΕΜΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Εναγομένων Ημερομηνία: 9 Αυγούστου,
- Για τον Ενάγοντα: κ. Παγιάσης Για τους Εναγόμενους: κ. Κορφιώτης ΑΠΟΦΑΣΗ Με το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, ο Ενάγοντας αξιοί εναντίον των Εναγομένων ειδικές και γενικές αποζημιώσεις για τραυματισμό που υπέστη σε εργατικό ατύχημα την 14.6.
- Σύμφωνα με την Έκθεση Απαιτήσεως, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος των Εναγομένων και εργοδοτείτο ως καλουψής, ενώ οι Εναγόμενοι διατηρούσαν άτυπο συνεταιρισμό και ήταν εργολάβοι οικοδομών και είχαν αναλάβει την κατασκευή καλουπιών για την ανεγερση πολυόροφου κτιρίου με υπόγειο στην οδό Σολωνος στην Λευκωσία. Κατά την 14.6.2005 ο Ενάγοντας είχε μεταβεί στο εργοτάξιο για να αφαιρέσει καλούπια από τον τοίχο αντιστήριξης στο υπόγειο του κτιρίου, και λόγω του ότι αυτό ήταν ύψους 2 μέτρων, αυτός στάθηκε σε κλειστό μεταλλικό βαρέλι. Είναι η θέση του ότι οι Εναγόμενοι δεν διέθεταν καθόλου διαθέσιμες σκαλωσιές. Κατά την αφαίρεση των καλουπιών έχασε την ισορροπία του, έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε σοβαρά. Είναι η θέση του ότι το ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία της αμέλειας ή / και παράβασης των νομίμων υποχρεώσεων των Εναγομένων, λεπτομέρειες των οποίων και παραθέτει. Οι Εναγόμενοι καταχώρησαν Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση με την οποία αρνούνται την απαίτηση του Ενάγοντα. Είναι η θέση τους ότι η αφαίρεση των καλουπιών θα γινόταν αφού πρώτα ο Ενάγοντας έστηνε ή χρησιμοποιούσε σκαλωσιές, οι οποίες ήταν διαθέσιμες στον χώρο εργασίας. Παρά τις ρητές οδηγίες του Εναγομένου αρ. 2, όμως, ο Ενάγοντας με δική του πρωτοβουλία δεν έστησε σκαλωσιές, και χρησιμοποίησε μεταλλικό βαρέλι στο οποίο ανέβηκε για να αφαιρέσει τα καλούπια. Επιπρόσθετα ο Ενάγοντας παρέλειψε να καθαρίσει τον χώρο στον οποίο έστησε το βαρέλι, με αποτέλεσμα αυτό να μην στηρίζεται σταθερά, και αυτό ανατράπηκε. Ισχυρίζονται ότι αποκλειστικά υπεύθυνος για το ατύχημα ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας. Παραδέχονται ότι αυτός τραυματίστηκε, αλλά αρνούνται τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών, και τις ισχυριζόμενες ζημιές και απώλειες. Ο Ενάγοντας καταχώρησε την 29.5.2007 Απάντηση στην Υπεράσπιση με την οποία αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγομένων όπως αυτοί καταγράφονται στην Υπεράσπιση, και εμμένει στους ισχυρισμούς του όπως αυτοί προκύπτουν από την Έκθεση Απαιτήσεως. Προ της ακροάσεως ο ευπαίδευτος συνήγορος για τον Ενάγοντα ανέφερε ότι εγκαταλείπει την αξίωση για Λ.Κ.500,00 για φάρμακα και για Λ.Κ.1.000,00 μεταφορικά στις ειδικές ζημιές. Κατά την 10.6.2011 ο ευπαίδευτος συνήγορος για τους Εναγόμενους ανέφερε ότι αποδέχεται ως παραδεκτό ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο
- Επίσης, στο στάδιο των αγορεύσεων οι συνήγοροι δήλωσαν πως η άδεια ασθενείας που χορηγήθηκε στον Ενάγοντα ήταν μέχρι την 31.10.2005 και όχι 30.11.2005 όπως αναφέρει το Τεκμήριο 1, και ο κ. Παγιάσης περιόρισε σχετικά και την απαίτηση για ειδικές ζημιές. Κατά την ακρόαση της Αίτησης, προς απόδειξη της υπόθεσης του Ενάγοντα μαρτυρία έδωσε ο ίδιος, ο κ. Γιώργος Καϊλας, και ο κ. Νίκος Σωκράτους, ενώ εκ μέρους των Εναγομένων μαρτυρία έδωσε ο Εναγόμενος αρ. 2 και ο κ. Ιωάννης Φιλίππου. Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι είναι 37 ετών, παντρεμένος και πατέρας 2 ανήλικων παιδιών. Μέχρι τα μέσα Ιουνίου 2005 εργάζετο ως καλουψής στους Εναγόμενους αρ. 1 και 2, οι οποίοι είχαν αναλάβει την κατασκευή καλουπιών για την ανέγερση πολυόροφου κτιρίου με υπόγειο στην Λακατάμεια. Την 14.6.2005 με τις οδηγίες και εντολές των Εναγομένων αρ. 1 και 2, μετέβη στο εργοτάξιο για να αφαιρέσει καλούπια από τον τοίχο αντιστήριξης του υπογείου. Ο τοίχος ήταν πέραν των 2 μέτρων ύψος. Ζήτησε να τον προμηθεύσουν με σκαλωσιές, αλλά ο Εναγόμενος αρ. 2 του είπε ότι δεν είχαν διαθέσιμες και του ζήτησε να χρησιμοποιήσει ένα κλειστό μεταλλικό βαρέλι. Καθώς αφαιρούσε όμως τα καλούπια, έπεσαν τα ξύλα πάνω του, έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος. Από την πτώση τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο. Ήταν η θέση του Ενάγοντα ότι το ατύχημα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν οι εργοδότες του του παρείχαν κατάλληλη σκαλωσιά, ενώ δεν διασφάλισαν ότι στο έδαφος κάτω από το βαρέλι δεν θα υπήρχαν άχρηστα αντικείμενα και υλικά. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι ήταν επιμελής και ουδέποτε εξέθεσε τον εαυτό του σε οποιοδήποτε περιττό κίνδυνο. Ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι από το ατύχημα υπέστη σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές. Όπως ανέφερε, υπέστη συντριπτικό κάταγμα της κεφαλής της δεξιάς κερκίδος, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση υπό γενική αναισθησία με σκοπό την αφαίρεση της, ενώ το άκρο της δεξιάς κερκίδας ακινητοποιήθηκε σε γύψινο νάρθηκα βραχεοπηχεοκαρπικό για 1 μήνα. Φέρει μόνιμη ουλή 10 εκατοστών στην έξω επιφάνεια του αγκώνα, και έχει εκτατικό έλλειμα 18° στον δεξί αγκώνα, με μόνιμη απώλεια μυικής ισχύος άνω άκρου και μόνιμο πόνο στον καρπό. Έφερε εκδορές σε διάφορα μέρη του σώματος του, ενώ ο πόνος ήταν έντονος. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι και την 17.6.2005, και μετά ήταν με άδεια ασθενείας, ενώ υποβάλλετο σε φυσιοθεραπεία για 5 μήνες. Ισχυρίστηκε, περαιτέρω, ότι ως καλουψής λάμβανε μισθό Λ.Κ.250,00 ανά εβδομάδα, αλλά τώρα έχει μόνιμη αναπηρία, αφού υποφέρει από πόνους στον καρπό, δυσκαμψία και έκπτωση της μυικής δύναμης, κατάσταση η οποία δεν του επιτρέπει να εργαστεί σαν καλουψής που χρειάζεται τέτοια βαριά χειρονακτική εργασία. Τώρα, είπε, εργάζεται σαν οδηγός φορτηγού με μισθό €. 350,00 ανά εβδομάδα, ενώ αν ήταν καλουψής ο μισθός του δεν θα ήταν λιγότερος από €. 500,
- Ζητά ακολούθως αποζημιώσεις για μείωση εισοδημάτων. Ο κ. Γιώργος Καϊλας ανέφερε ότι είναι επιθεωρητής εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας. Τα Τεκμήρια 2 και 6 ετοίμασε ο ίδιος. 'Ηταν η θέση του ότι η χρήση βαρελιού δεν παρέχει ασφάλεια και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται, ενώ η χρήση του απαγορεύεται και ρητά από τον Κανονισμό 161/73, Κεφ. 3 Κανονισμός 15 παράγραφος
- Κατά την άποψη του ένας εργοδότης πρέπει να δίνει οδηγίες στους υπαλλήλους, αλλά πρέπει να επιβλέπει και ότι αυτές τηρούνται. Περιέγραψε και στο Δικαστήριο τις βασικές πρόνοιες που πρέπει να πληρούν οι σκαλωσιές. Ο κ. Καϊλας εξήγησε ότι ο Ενάγοντας του είχε πει ότι στο εργοτάξιο δεν είχε διαθέσιμα εξαρτήματα σκαλωσιάς, ενώ ο Εναγόμενος του είχε πει ότι υπήρχαν. Ο κ. Νίκος Σωκράτους ανέφερε ότι εργάζεται ως Ασφαλιστικός Λειτουργός στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και κατέθεσε κατάλογο εργοδοτήσεων και αποδοχών του Ενάγοντα από το 1994 μέχρι και σήμερα. Ο κ. Αρτέμης Παναγιώτου ανέφερε ότι με τον Εναγόμενο αρ. 1 διατηρούν συνεταιρισμό ο οποίος αναλαμβάνει δουλειές με καλούπια, και ο Ενάγοντας ήταν υπάλληλος τους το
- Το 2005 ο συνεταιρισμός ανέλαβε τα καλούπια σε δουλειά που τους ανέθεσε η εταιρεία Αντρέας Κωνσταντίνου & Υιοί. Είχαν κάνει την πεδιλόπλακα και τους τοίχους αντιστήριξης. Την 14.6.2005 πήγαν στο εργοτάξιο με τον Ενάγοντα και τον κ. Γιάννη Φιλίππου για να ξηλώσουν τα καλούπια των τοίχων αντιστήριξης, οι οποίοι είχαν ύψος 3.20μ περίπου. Όταν κατέβηκαν στο υπόγειο είπε στον Ενάγοντα να στήσει σκαλωσιές και να αρχίσουν ξεκαλούπωμα. Σκαλωσιές υπήρχαν, ισχυρίστηκε ο Εναγόμενος αρ. 2, πάνω στο οικόπεδο οι οποίες ανήκαν στον εργολάβο. Εκείνος πήγε στην μέσα πλευρά του εργοταξίου, και 8 - 10 λεπτά μετά, του φώναξε ο Γιάννης Φιλίππου να πάει γιατί είχε πέσει κάτω ο Ενάγοντας. Όταν πήγε κοντά στον Ενάγοντα είδε ότι αυτός αντί να βάλει σκαλωσιές είχε βάλει ένα βαρέλι που είχε από κάτω και άλλα σίδερα. Του θύμωσε, αλλά όταν είδε ότι πονούσε τον μετέφερε στο Νοσοκομείο. Ήταν η θέση του Εναγομένου ότι υπήρχαν σκαλωσιές στο οικόπεδο και εξήγησε πως θα έπρεπε αυτές να στηθούν από τον Ενάγοντα και τον Μ.Υ.
- Μέχρι την ώρα του ατυχήματος δεν είχε ακόμη αφαιρεθεί οποιοδήποτε πλακάζ. Αρνήθηκε ότι ο Ενάγοντας του είχε ζητήσει σκαλωσιές και ότι αυτός του είπε να χρησιμοποιήσει βαρέλι. Όπως ανέφερε επίσης ο Εναγόμενος, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, ο μισθός του Ενάγοντα ήταν Λ.Κ.135,00 την εβδομάδα για 38 ώρες εργασίας. Ο κ. Γιάννης Φιλίππου ανέφερε ότι εργάστηκε στους Εναγόμενους αρ. 1 και 2 από τα μέσα του 2004 μέχρι και το
- Την 14.6.2005 πήγε δουλειά μαζί με τον Ενάγοντα και τον Εναγόμενο αρ. 2 κατά τις 7.00 π.μ. Ο Εναγόμενος αρ. 2 τους είπε να στήσουν σκαλωσιά και να ξεκινήσουν το ξεκαλούπωμα του τοίχου. Ο Ενάγοντας έπιασε όμως βαρέλι και το έβαλε σε ένα τόπο ανώμαλο και βγήκε πάνω σε αυτό. Δούλεψε με αυτόν τον τρόπο περίπου 10 λεπτά, και μετά, σαν ξεκαλούπωνε, έπεσε κάτω και χτύπησε. Τότε ο κ. Φιλίππου φώναξε τον Εναγόμενο αρ. 2 ο οποίος ήταν μέσα στο υπόγειο. Όπως είπε ο κ. Φιλίππου, στο εργοτάξιο υπήρχαν σκαλωσιές πάνω στο οικόπεδο. Ήταν η θέση του ότι ο Ενάγοντας δεν ζήτησε σκαλωσιές. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Ο Ενάγοντας δεν έπεισε περί της εκδοχής που προέβαλε στο Δικαστήριο, και θεωρώ ότι προσπάθεια του ήταν να επιρρίψει ευθύνες στους εργοδότες του, καθώς και να μεγιστοποιήσει την ζημιά που υπέστη. Παρατηρώ συγκεκριμένα τα εξής: - Ερωτηθείς πότε είπε, ως ισχυρίστηκε, στον Εναγόμενο αρ. 2 ότι χρειάζεται σκαλωσιές, δεν απαντούσε ευθέως, και έδωσε διάφορες εκδοχές. Αρχικά ανέφερε ότι «χρειαζόμασταν από την πρώτη μέρα που αρχίσαμε να καλουπώνουμε», μετά είπε ότι το είχε πει στον Εναγόμενο αρ. 2 κατά το καλούπωμα (και άρα όχι την μέρα του ατυχήματος). Αλλού είπε ότι κατά την μέρα του ατυχήματος ζήτησαν και οι δύο, αυτός και ο Μ.Υ.2 από τον Εναγόμενο αρ. 2 να φέρει σκαλωσιές και αυτός τους είπε ότι είχε εκεί, ενώ μετά είπε ότι ο Εναγόμενος αρ. 2 τους είχε πει να ξηλώσουν με τα βαρέλια. Ακόμη, σε άλλο στάδιο της μαρτυρίας του είπε ότι μόνο αυτός είχε ζητήσει σκαλωσιές και όχι ο Μ.Υ.2, ενώ ύστερα αρνήθηκε ότι ο Εναγόμενος αρ. 2 τους είπε ότι «έχει εκεί» σκαλωσιές. - Ισχυρίστηκε ότι πριν να γίνει το ατύχημα εργάστηκε για μία ώρα, ισχυρισμός ο οποίος αντιφάσκει με όλη την λοιπή μαρτυρία. - Ενώ επέμενε ότι σε κανένα στάδιο της εργασίας δεν είχαν χρησιμοποιηθεί σκαλωσιές και ότι ήταν συνέχεια εκεί, αλλού είπε ότι δεν ήταν εκεί κατά το χύσιμο του μπετόν, και δέχτηκε ότι δεν ήταν δυνατόν αυτό να έγινε χωρίς σκαλωσιές. - Ερωτηθείς αν έπεσε επειδή ανατράπηκε το βαρέλι ή επειδή έπεσαν τα ξυλά πάνω του, ο Ενάγοντας είπε ότι ήταν επειδή έπεσαν τα ξύλα και έχασε την ισορροπία του. Όταν ερωτήθηκε τι διαφορά θα είχε εάν έστεκε πάνω σε σκαλωσιά αντί σε βαρέλι, απάντησε ότι δεν θα έπεφτε επειδή οι «πόντοι» είναι πιο ασφαλείς, πράγμα που δεν βρίσκει έρεισμα στην λογική, αφού, εάν έπεφταν τα ξύλα πάνω του, και πάλι μπορεί να έχανε την ισορροπία του έστω και αν έστεκε πάνω σε πόντους. - Αλλού ισχυρίστηκε ότι ο λόγος που αν ήταν πάνω σε σκαλωσιά δεν θα έπεφταν τα ξύλα πάνω του ήταν επειδή θα έβγαιναν σε αυτά 2 άτομα. Οταν όμως ρωτήθηκε τι εμπόδιζε να βγουν 2 άτομα πάνω σε βαρέλια, δεν απάντησε. - Επέμενε κατά την αντεξέταση του ότι δεν είχε τίποτε κάτω από το βαρέλι εκτός από καθαρό χώμα, πράγμα που αντιφάσκει με τα όσα ανέφερε στην κυρίως εξέταση του, όπου ισχυρίστηκε ότι οι Εναγόμενοι δεν διασφάλισαν να είναι καθαρό το έδαφος κάτω από το βαρέλι από άχρηστα αντικείμενα και υλικά. Εν πάση περιπτώσει, αφού είναι δεκτό ότι ο ίδιος τοποθέτησε το βαρέλι, δεν έχω αντιληφθεί ποία ή ευθύνη των Εναγομένων για την καθαριότητα του εδάφους κάτω από αυτό. - Ερωτηθείς αν μίλησε με το Γραφείο Εργασίας αρνήθηκε, ενώ μετά είπε ότι τους μίλησε τηλεφωνικώς. - Αναφορικά με τον ισχυρισμό του ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο λάμβανε μισθό ύψους Λ.Κ.250,00 ανά εβδομάδα δεν παρουσίασε καθόλου αποδεικτικά στοιχεία. - Ενώ ισχυρίστηκε ότι ο μισθός του σήμερα ανέρχεται σε €. 350,00 ανά εβδομάδα, ύστερα είπε ότι είναι €. 320,00 ανά εβδομάδα, ενώ από το Τεκμήριο 5 που παρουσίασε φαίνεται ότι ο μισθός του είναι €. 278,93 την εβδομάδα. - Όταν του υποβλήθηκε ότι έχει τις ίδιες απολαβές σήμερα όπως και πριν το ατύχημα, ο Ενάγοντας απάντησε: «Στην δουλειά που δουλεύω τώρα είμαι μηχανοδηγός γι΄ αυτό βγαίνει το ίδιο ποσό που έπιανα πριν με τωρα», θέση που αντιφάσκει με τον ισχυρισμό του ότι υπέστη μείωση εισοδημάτων. Επίσης, ενώ συμφώνησε ότι βγάζει τα ίδια χρήματα, απλά έθεσε το πρόβλημα ότι έγκειται στο ότι στην μία δουλειά κρατά «σιεπάρνι τζαι καρφώνει» ενώ στην άλλη κρατά το τιμόνι, χωρίς όμως κάποια εξήγηση γιατί το πρώτο να πρέπει να θεωρηθεί καλύτερο. - Ενώ έλεγε ότι δεν μπορεί πια να εργαστεί ως καλουψής, εν' τούτοις η δοκιμή που είπε ότι έκανε και από την οποία διαπίστωσε την αδυναμία του αυτή, έγινε μόλις είχε ολοκληρώσει την φυσιοθεραπεία του. Επισημαίνω δε, ότι ότι, με δεδομένο ότι ισχυρίστηκε ότι έκανε 6 μήνες φυσιοθεραπεία και ότι είχε άδεια ασθενείας μέχρι 31.10.2005, προκύπτει ότι αφού δοκίμασε να εργαστεί ως καλουψής τον Σεπτέμβριο 2005, αυτό έγινε προτού ολοκληρωθεί η φυσιοθεραπεία του, και μάλιστα κατά την διάρκεια της άδειας ασθενείας του (για την οποία μάλιστα ζητά και αποζημιώσεις). Έπεται πως η οποιαδήποτε αδυναμία ενδεχομένως να αντιμετώπισε τότε δεν μπορεί να είναι ενδεικτική. Ο κ. Γιώργος Καϊλας έδωσε μία μαρτυρία βασικά θεωρητική και ακαδημαϊκή. Δεν είχε επισκεφτεί καν τον τόπο του ατυχήματος, αφού αυτό τους γνωστοποιήθηκε 25 μέρες μετά που είχε επισυμβεί, ενώ από το σημείωμα Τεκμήριο 2 προκύπτει ότι απλά παραθέτει τα όσα του είπαν σε τηλεφωνικές επικοινωνίες οι Ενάγοντας και Εναγόμενος αρ.
- Έπεται πως μόνο περιορισμένη βαρύτητα μπορεί να δοθεί σε αυτά που ανέφερε. Ο κ. Νίκος Σωκράτους υπήρξε ένας αντικειμενικός και τυπικός μάρτυρας ο οποίος δεν αντεξετάστηκε, και άρα τα όσα αυτός ανέφερε αποδέχομαι εξ' ολοκλήρου. Ο Εναγόμενος αρ. 2 έδωσε μαρτυρία με ειλικρίνεια και αυθορμητισμό, ενώ δεν κλονίστηκε από την αντεξέταση στην οποία υποβλήθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο για τον Ενάγοντα. Σημειώνω επίσης ότι σε πολλά σημεία η μαρτυρία του επιβεβαιώθηκε και από την μαρτυρία του κ. Γιάννη Φιλίππου, όπως το ότι στο εργοτάξιο υπήρχαν σκαλωσιές και ότι ο Ενάγοντας δεν είχε ζητήσει τέτοιες. Η θέση του ότι σκαλωσιές είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί κατά την δημιουργία των καλουπιών, αφού διαφορετικά λόγω ύψους δεν θα έφταναν να γεμίσουν τα καλούπια με μπετόν, είναι λογική. Από την μαρτυρία του Εναγομένου αρ. 2 προκύπτει ότι αυτός έδωσε οδηγίες για στήσιμο σκαλωσιών, και ακολούθως μετέβη σε άλλο μέρος του εργοταξίου απ' όπου δεν έβλεπε τον Ενάγοντα και τον Μ.Υ.
- Όμως από την μαρτυρία του Μ.Υ.2 προκύπτει ότι δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός του Εναγομένου αρ. 2 ότι ο Ενάγοντας έκανε βουναλάκι από σίδερα και έβαλε από πάνω το βαρέλι, πράγμα που εν πάση περιπτώσει δεν θα έβρισκε και έρεισμα στην λογική. Η αντίφαση αυτή, όμως, δεν επηρεάζει την γενική εικόνα αξιοπιστίας που έδωσε ο Εναγόμενος αρ.
- Από την μαρτυρία του Μ.Υ.2 προέκυψε ότι ο Ενάγοντας έριχνε τις σιδερένιες ράγες στο πάτωμα, και ο Μ.Υ.2 έπαιρνε λίγες - λίγες μέσα, ενώ ο Εναγόμενος αρ. 2 έφτασε στον τόπο όπου εργάζετο ο Ενάγοντας αφού το βαρέλι είχε ήδη ανατραπεί, και άρα απλά είδε ένα πεσμένο βαρέλι και ράγες στο πάτωμα. Ο κ. Γιάννης Φιλίππου μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν αντικειμενικός και ανεπιτήδευτος, και πιστεύω ότι υπήρξε απόλυτα ειλικρινής στα όσα ανέφερε. Τούτου δεδομένου τα όσα ο Μ.Υ.2 ανέφερε αποδέχομαι εξ' ολοκλήρου. Σημειώνω ότι ο Μ.Υ.2 είπε πως κάτω από το βαρέλι υπήρχαν πέτρες, ενώ δέχτηκε ότι εάν έπαιρναν χρόνο να στήσουν σκαλωσίες τότε θα έμπαινε στον χώρο που ήταν ο Εναγόμενος αρ. 2 κουβαλόντας ράγες μετά από 15 λεπτά, και όχι 2 λεπτά όπως μπήκε. Της πιο πάνω αξιολόγησης δεδομένης αποτελεί εύρημα μου ότι ο Ενάγοντας είναι ηλικίας 37 ετών , παντρεμένος και πατέρας 2 παιδιών. Οι Εναγόμενοι αρ. 1 και 2 είναι συνέταιροι και αναλαμβάνουν δουλειές με καλούπια. Μέχρι τα μέσα του έτους 2005 ο Ενάγοντας εργαζόταν στους Εναγόμενους αρ. 1 και 2 ως καλουψής. Κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο οι Εναγόμενοι αρ. 1 και 2 είχαν αναλάβει την κατασκευή καλουπιών σε ανέγερση κτιρίου με υπόγειο στην Λακατάμεια. Την 14.6.2005 ο Ενάγοντας πήγε με τον Εναγόμενο αρ. 2 και τον Μ.Υ.2 στο εργοτάξιο για να αφαιρέσουν τα καλούπια από τον τοίχο αντιστήριξης του υπογείου, ο οποίος ήταν ύψους περίπου 3 μέτρων. Ο Εναγόμενος αρ. 2 είπε στον Ενάγοντα και στον Μ.Υ.2 να στήσουν σκαλωσιές και να αρχίσουν να ξεκαλουπώνουν, και ακολούθως αυτός πήγε μέσα σε άλλο χώρο. Ο Ενάγοντας έπιασε ένα βαρέλι, τοποθέτησε αυτό σε ανώμαλο έδαφος, ανέβηκε πάνω και άρχισε να βγάζει τις ράγες από τα καλούπια τις οποίες έριχνε στο έδαφος. Ο Μ.Υ.2 έπιανε λίγες - λίγες και τις έπαιρνε μέσα. Οκτώ με δέκα λεπτά μετά που άρχισε να δουλεύει με τον πιο πάνω τρόπο, ο Ενάγοντας έχασε την ισορροπία του, έπεσε χάμω και τραυματίστηκε. Ο Μ.Υ.2 φώναξε στο μέρος τον Εναγόμενο αρ. 2, ο οποίος τον μετέφερε στο Νοσοκομείο. Από την όλη μαρτυρία ενώπιον μου, ως την έχω αξιολογήσει πιο πάνω, και από το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 1, το οποίο ήταν παραδεκτό ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του, προκύπτει ότι ο Ενάγοντας υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες: - Συντριπτικό κάταγμα της κεφαλής της δεξιάς κερκίδας. - Υπεβλήθη σε ακτινολογικό έλεγχο. - Έγινε χειρουργική αφαίρεση της κεφαλής της δεξιάς κερκίδας υπό γενική αναισθησία. - Το άκρο ακινητοποιήθηκε σε γύψινο νάρθηκα βραχεοπηχεοκαρπικό για 1 μήνα. - Παρέμεινε στο νοσοκομείο από τις 14.6.2005 μέχρι την 17.6.
- - Τα ράμματα αφαιρέθηκαν 10 μέρες μετά την εγχείρηση, και την 29.7.2005 ο Ενάγοντας άρχισε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. - Ήταν με αναρρωτική άδεια μέχρι την 31.10.
- - Φέρει μόνιμη ουλή στην έξω επιφάνεια του αγκώνα μήκους 10 εκατοστών. - Παρουσιάζει εκτατικό έλλειμμα 18° στον δεξιό αγκώνα σε σχέση με τον αριστερό αντίστοιχο. - Υπάρχει έκπτωση της μυϊκής ισχύος του δεξιού δικέφαλου, αλλά όχι σημαντική, ιδίως σε βαριά χειρονακτική εργασία. - Τα τενόντια αντανακλαστικά είναι φυσιολογικά και χωρίς σημεία οστεοαρθρίτιδας ή οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. - Επί εξάρσεως κρίσεων πόνου και δυσκαμψίας θα έχει ανάγκη από αντιφλεγμονώδη θεραπεία και φυσιοθεραπεία. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Ενώ δεν υπάρχει ειδική πρόνοια στον περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο, Κεφ. 148, η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στον εργοδοτούμενο λογικά ασφαλείς συνθήκες εργασίας και να μην εκθέτει αυτόν σε περιττούς κινδύνους, πηγάζει από το άρθρο 51 του εν λόγω Νόμου, το οποίο και κωδικοποίησε τις αρχές του κοινού δικαίου. Όπως αναφέρθηκε στην απόφαση Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. Σταύρου Στυλιανού
(2002)1 (Γ) 1718: «Ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να επιδεικνύει προς τον εργοδοτούμενο την εύλογη φροντίδα προς προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού, ασφαλούς συστήματος εργασίας, ασφαλούς τόπου εργασίας και ασφαλούς πρόσβασης σ΄ αυτόν. Για να καταλήξουμε κατά πόσο ο τόπος εργασίας είναι ασφαλής θα πρέπει να λάβουμε υπ΄ όψιν τη φύση του χώρου. Εξ άλλου ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για αμέλεια, αν κατά τη διάρκεια της εργοδότησής του, ο εργοδοτούμενος υποστεί τραυματισμό, λόγω ελαττώματος του εξοπλισμού που του έχει παρασχεθεί από τον εργοδότη του για σκοπούς της εργασίας του εργοδότη». Η ίδια αρχή επαναλήφθηκε και στην απόφαση Γιαννάκης Λάμπης ν. Shiptrans Trading Agency Ltd,
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 370: «Ο εργοδότης έχει καθήκον για λήψη λογικών μέτρων και φροντίδας που αφορούν στην ασφάλεια των εργοδοτουμένων ανάλογα και σε συσχετισμό με τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Ο εργοδότης, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη τη λογική ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί και την ανάγκη αποφυγής προβλεπτών κινδύνων. Η λογική φροντίδα που πρέπει να λαμβάνει ο εργοδότης στην κάθε περίπτωση είναι ζήτημα πραγματικό το οποίο προσδιορίζεται με κριτήριο την κοινή λογική σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη αποτελεί και η υποχρέωσή του να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας. Αποτελεί πρώτιστο καθήκον του εργοδότη η εφαρμογή στο χώρο εργασίας ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής της εργασίας. Ενα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζόμενους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα μπορεί να αντιμετωπιστεί». Ως προς την έννοια των όρων 'σύστημα εργασίας' και 'καθήκον υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας' στην απόφαση Αλέξανδρου Ανδρέου Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρου Κυριάκου Υιών Λίμιτεδ,
(1997)1 (α) Α.Α.Δ. 506 υιοθετήθηκε απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, την μετάφραση του οποίου και παραθέτω, ως αποδόθηκε στην προαναφερόμενη απόφαση: «Εννοια του συστήματος εργασίας. ΄Ενα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (
- i)της οργάνωσης της εργασίας, (
- ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
- iv)της σειράς των γεγονότων, (
- v)της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποιά στάδια, (
- vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκο υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. ΄Οταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας.»[1] Το καθήκον του εργοδότη είναι πολύπτυχο (βλ. Kakou v. Adriatica
(1980)1 C.L.R. 357, Charalambous v. Metalco Ltd
(1982)1 C.L.R. 636, Panayi v. Galatariotis & Sons Ltd
(1971)1 C.L.R. 416) και περιλαμβάνει την υποχρέωση να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας, ικανό προσωπικό, ασφαλή εξοπλισμό, επαρκή επίβλεψη και ασφαλείς εγκαταστάσεις για εργασία. Για περαιτέρω ανάλυση των στοιχείων του αστικού αδικήματος της αμέλειας ειδικά όσον αφορά στα καθήκοντα εργοδότη προς εργοδοτούμενο βλ. μεταξύ άλλων General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas,
(1952)2 All E.R. 1110, 1114, United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου,
(1992)1 ΑΑΔ 123 Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 453, Metalco (Heaters) Ltd. V. Κυριακής Νεοφύτου, Πολ. Εφ. 9337, ημερ. 25.2.1997, Woods v. Durable Suites Ltd.
(1953)2 All E.R. 391, Christodoulou v. Angeli
(1968)1 C.L.R. 338, Μεταφορική Εταιρεία Γ. Και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Αντώνη Μιχαήλ,
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1661 Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου (πιο πάνω) όπου γίνεται και ανάλυση του καθήκοντος του εργοδότη να προσφέρει ασφαλές σύστημα και τόπο εργασίας. Η προβλεπτικότητα του κινδύνου δεν αποτελεί απαραίτητο κριτήριο, αφού η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει ασφαλή χώρο εργασίας στους εργοδοτούμενους του, υφίσταται ανεξάρτητα από το αν τέτοιοι κινδύνοι θα μπορούσαν να προβλεφθούν (βλ. Διονύση Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited,
(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 219). Το απομακρυσμένο του κινδύνου δεν συνιστά από μόνο του λόγο για θεώρηση του συστήματος ως ασφαλούς (βλ. Παναγιώτη Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd,
(2002)1 (Β) Α.Α.Δ. 918). Περαιτέρω, το γεγονός ότι η πιθανότητα εκδηλώσεως του κινδύνου είναι μικρή, δεν απαλλάττει τον κάτοχο υποστατικών από την λήψη προστατευτικών μέτρων, εφόσον ο κίνδυνος είναι προβλεπτός (βλ. Φραγκεσκίδης Λτδ ν. Μάμα
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 70. Όπως αναφέρεται στην Παναγιώτη Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd (πιο πάνω): «Το κριτήριο για τον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας δεν εντοπίζεται στις πιθανότητες εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του και στη δυνατότητα αποτροπής του με λογικά προσιτά μέσα. Αποτελεί, όντως, καθήκον του εργοδότη, όπως σημειώνει το πρωτόδικο Δικαστήριο, να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενο του σε 'περιττούς' κινδύνους στην εργασία του. Αχρείαστος (unnecessary) είναι ο κίνδυνος, όπως εξηγείται στην Tziellas v. The Ship 'Nadalena' H
(1982)1 C.L.R. 807, ο οποίος είναι, αφ' ενός, προβλεπτός και, αφ' ετέρου, αποφευκτός, με τη λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων. Στην ίδια απόφαση, τονίζεται ότι, με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την αποτροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωση τους». Για περαιτέρω ανάλυση και ερμηνεία του τι συνιστά 'περιττό κίνδυνο' βλ. Σάββας Αθανασίου ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1969)1 Α.Α.Δ. 160. Όπoυ εργοδότης εκχωρεί αρμοδιότητες σε υπαλλήλους του, η ευθύνη συνεχίζει να υφίσταται (βλ. Charalambous v. Cargour & Co.
(1980)1 C.L.R. 138, Kakou v. Adriatica
(1980)1 C.L.R. 357). Το τι απαιτεί η λογική φροντίδα που πρέπει να επιδείξει ο εργοδότης στην κάθε περίπτωση είναι ερώτημα πραγματικό και όχι νομικό (βλ. μεταξύ άλλων Ανδρέας Χαραλάμπους ν. Μετάλκο Λτδ
(1982)1 Α.Α.Δ. 636). Όσον αφορά στην επίβλεψη, όπως αναφέρεται στο Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 25 παράγραφος 513: «Since it is the duty of the master to take reasonable care not to expose his servants to any unnecessary risk, he may be under an obligation to provide effective supervision to ensure that reasonable safety precautions are carried out. Where, therefore, there is an obvious risk of injury unless a preventive safety device is used by the servant, the master's duty extends not only to providing the device but also taking reasonable measures to see that his workmen use it». Στην υπόθεση Perentis v. General Constructions
(1981)1 C.L.R. 1, εξετάστηκε το κατά πόσο ο επιστάτης θα έπρεπε να είχε παραμείνει στον χώρο ώστε να διαβεβαιωθεί ότι οι οδηγίες του θα ακολουθούντο. Κρίθηκε ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν απαραίτητο, με γνώμονα το ότι ο Ενάγοντας ήταν ο ίδιος έμπειρος υπάλληλος, ότι η εργασία ήταν απλή και σχετικά ασφαλής νοουμένου φυσικά ότι είχαν ακολουθηθεί οι οδηγίες του, και ότι αυτό που ο Εφεσείοντας έκανε δεν ήταν λογικά προβλεπτό. (βλ επίσης Nicos Panayi v. G. Galatariotis & Sons Ltd
(1971)1 C.L.R. 416). Στην υπόθεση Dandan v. C. & A. Toumazis Co. Ltd
(2004)1(Β) Α.Α.Δ. 1346 ο Εφεσείοντας που εργαζόταν σε ανεγειρόμενη οικοδομή χρησιμοποίησε την εξωτερική πλευρά ικριώματος ως σκάλα για να ανεβεί στον 4ο όροφο της οικοδομής, με αποτέλεσμα την πτώση και τον τραυματισμό του. Η κατάληξη του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο Εφεσείοντας είχε εκθέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο κρίθηκε ορθή, αφού τέτοιο ενδεχόμενο τρόπου εργασίας από υπάλληλο δεν ήταν προβλεπτό, και οι Εφεσίβλητοι είχαν λάβει πέραν του δέοντος προστατευτικά μέτρα για την αντιμετώπιση προβλεπτού κινδύνου πτώσης των εργαζομένων. Ούτε και υπήρχε μαρτυρία ότι περιήλθε στην αντίληψη των Εφεσιβλήτων ότι εργάτες χρησιμοποιούσαν τα κιγκλιδώματα ως σκάλες. Στην υπό εξέταση περίπτωση, αποτέλεσε θέση του ιδίου του Ενάγοντα ότι αυτός ήταν ένας έμπειρος καλουψής. Ο Εναγόμενος αρ. 2 του έδωσε ρητές οδηγίες να στήσει σκαλωσιές για να αρχίσει να ξεκαλουπώνει, και αποτελεί και εύρημα του Δικαστηρίου ότι σκαλωσιές υπήρχαν στο οικόπεδο. Ο Ενάγοντας από μόνος του επέλεξε να μην ακολουθήσει τις οδηγίες του εργοδότη του, και χρησιμοποιήσε βαρέλι αντί για σκαλωσιές. Με τα δεδομένα αυτά, θεωρώ ότι οι Εναγόμενοι αρ. 1 και 2 παρείχαν στον Ενάγοντα ασφαλές σύστημα εργασίας, και ο Ενάγοντας απέτυχε να καταδείξει ότι αυτοί φέρουν ευθύνη για το ατύχημα το οποίο αυτός υπέστη. Θεωρώ ότι, με δεδομένη την πείρα του Ενάγοντα, θα ήταν υπερβολικό να αποδοθεί ευθύνη στους Εναγόμενους επειδή δεν επέβλεψαν τον Ενάγοντα για να επιβεβαιώσουν ότι αυτός δεν θα παράκουε τις οδηγίες του Εναγομένου αρ. 2. Επίσης πολύ απομακρυσμένη είναι και η θέση ότι ο Εναγόμενος αρ. 2 θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί ότι ο Ενάγοντας δεν έστησε σκαλωσιές επειδή ο Μ.Υ.2 μπήκε στον χώρο που αυτός βρισκόταν σε πολύ λίγο χρόνο κουβαλόντας ράγες, που αυτός θα έπρεπε να είχε υποψιαστεί ότι η αφαίρεση των καλουπιών γινόταν με την χρήση βαρελιού αντί σκαλωσιών. Τούτου δεδομένου, αποτελεί κατάληξη μου ότι αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα φέρει ο ίδιος ο Ενάγοντας. Όπως αναφέρθηκε και στην απόφαση Stavrinou v. Asproghenis
(1985)1 C.L.R. 341: «. Given the findings of the Court in this case we fail to see what a prudent employer should do other than forbid, as the appellant did, the respondent from having anything to do with the machine and bring to the notice of his subordinates, the man in charge in his absence, his instructions. He had no reason to anticipate that the respondent, a man of age, would disobey his instructions and far less in the irresponsible manner he did. If the respondent chose, as the trial Court found, to go about the premises of his employer 'looking for trouble' he should not look to the appellant to compensate him. Responsibility for the accident lied with him and for that reason he should bear the consequences». Έχω μελετήσει την υπόθεση Transbeton Ltd v. Κώστα Σταύρου
(2009)1(Α) Α.Α.Δ. 304, στην οποία παρέπεμψε ο ευπαίδευτος συνήγορος για τον Ενάγοντα, αλλά θεωρώ ότι δεν τυγχάνει εφαρμογής στην υπό εκδίκαση περίπτωση, αφού η παρούσα αφορά περίπτωση όπου ο εργοδοτούμενος παράκουσε συνειδητά τις οδηγίες του εργοδότη του ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να εκτελέσει την εργασία. Παρά την πιο πάνω κατάληξη μου, η οποία σφραγίζει και την τύχη της αγωγής, θα εξετάσω το θέμα των ειδικών και γενικών αποζημιώσεων. Η νομολογιακή αρχή είναι ότι ο Ενάγοντας φέρει την υποχρέωση να αποδείξει αυστηρά τις ειδικές ζημιές τις οποίες και αξιοί (βλ. Κούνουνα ν. Κώστα Κυριάκου & Υιού Λτδ
(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2126). Μετά και την απόσυρση των αξιώσεων για φάρμακα και μεταφορικά, έχει απομείνει μόνο η αξίωση για μισθούς όπως αυτή περιορίστηκε μέχρι 31.10.
- Όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω, ο Ενάγοντας ισχρίστηκε ότι ο μισθός του κατά τον χρόνο που έγινε το ατύχημα ήταν Λ.Κ.250,00 την εβδομάδα. Ο ισχυρισμός αυτός, όμως, δεν βρίσκει έρεισμα στο πιστοποιητικό αποδοχών Τεκμήριο 8 που ο Μ.Ε.3 κατέθεσε. Αντίθετα, σε αυτό φαίνεται ότι για τον μήνα Φεβρουάριο 2005 ο Ενάγοντας δήλωσε αποδοχές Λ.Κ.260,00 μηνιαίως, τον Μάρτιο και Μάιο Λ.Κ.450,00 τον Απρίλη Λ.Κ.350,00 και τον Ιούνιο Λ.Κ.220,
- Δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου κάποια αποδεχτή, αξιόπιστη μαρτυρία που να καταδεικνύει στον βαθμό που απαιτείται το ύψος του μισθού του Ενάγοντα που αυτός ισχυρίζεται ότι λάμβανε κατά τον ουσιώδη χρόνο. Έπεται πως ο Ενάγοντας δεν απέσεισε το βάρος που είχε να αποδείξει ότι υπέστη την ειδική ζημιά που αξιοί για απώλεια μισθών. Όσον αφορά στις σωματικές βλάβες που ισχυρίστηκε ο Ενάγοντας ότι υπέστη, θεωρώ ότι αυτές έχουν ως παρατίθενται πιο πάνω, κατόπιν της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Το Δικαστήριο στο στάδιο αυτό θα πρέπει να προβεί στην αποτίμηση της δίκαιης αποζημίωσης υπό το φως των πιο πάνω ευρημάτων. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας καθώς και της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγοντας. Όπως λέχθηκε και στην απόφαση Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνη Θεμιστοκλέους
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 355 (απόσπασμα από την πρωτόδικη απόφαση το οποίο και κρίθηκε ότι απέδιδε ορθά τις βασικές αρχές που διέπουν το θέμα του υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων): «Οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης
(1969)1 Α.Α.Δ. 245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 Α.Α.Δ. 789, Νεοφύτου ν. Χ'Δημητρίου
(1982)1 Α.Α.Δ. 430, Παναγής ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 298, Miller v. Peter, Πολ. Εφ. 10408/16.12.99)». Παραθέτω επίσης απόσπασμα από την απόφαση Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, στις σελ. 74 - 75: «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, Polykarpou v. Adamou
(1988)1 C.L.R.727, Φοινικαρίδης και άλλων ν. Γεωργίου και άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303 Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ 669). Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». Ο ευπαίδευτος συνήγορος για τον Ενάγοντα, αγορεύοντας προς το Δικαστήριο, αναφέρθηκε σε αριθμό αποφάσεων ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που θα πρέπει κατά την άποψη του να επιδικαστούν στον Ενάγοντα. Περιέλαβε και την εισήγηση για επιδίκαση ποσού στον Ενάγοντα για μείωση της ικανότητας του για εργασία. Σε σχέση, όμως, με το ζήτημα αυτό, θεωρώ ότι κάτι τέτοιο δεν έχει καταδειχθεί από την μαρτυρία, αφού, όπως προκύπτει από την αξιολόγηση, δεν έχει καταδειχθεί στο Δικαστήριο ότι ο Ενάγοντας δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του καλουψή, αλλά πιο σημαντικά, δεν έχει παρουσιάσει κάποια μείωση μισθού μετά το ατύχημα. Ο ίδιος δέχτηκε ότι τα εισοδήματα του είναι τα ίδια, απλά διαφέρει η φύση της εργασίας. Τούτων δεδομένων, η αξίωση για μείωση μελλοντικών απολαβών δεν έχει αποδειχθεί και δεν μπορεί να επιδικαστεί οποιοδήποτε ποσό ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων. Επίσης, σε σχέση με τις αποφάσεις στις οποίες παρέπεμψε ο συνήγορος, επισημαίνω και τις διαφορές μεταξύ αυτών και της επίδικης περίπτωσης, παρά το ότι σε ορισμένες σωματικές βλάβες μπορεί να υπάρχει ταύτιση. Αφού έλαβα υπόψη το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη ο Ενάγοντας, την ηλικία του Ενάγοντα, τον πόνο και την ταλαιπωρία που αυτός πέρασε, κατέληξα ότι ένα ποσό της τάξεως των €.20.000,00 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Εν' όψει, όμως της κατάληξης μου επί του ζητήματος της ευθύνης, η αγωγή δεν μπορεί παρά να απορριφθεί και απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής δεν υπάρχει λόγος να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα, γι' αυτό επιδικάζονται υπέρ των Εναγομένων αρ. 1 και 2 και εναντίον του Ενάγοντα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή. (Υπ.) Μ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] "Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (i) the organisation of the work; (ii) the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (iv) the sequence of events; (v) the taking of precautions for the safety of the workers and at what stages; (vi) the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks. Duty to prescribe a safe system of work. It is a question of fact whether or not there is need for a system of work to be prescribed in any given circumstances. In deciding it, regard ought to be had to the nature of the work, i.e. whether properly it requires careful organisation and supervision, in the interests of safety of all those persons carrying it out, or it can be left by a prudent employer confidently to the care of the particular man on the spot to do it reasonably safely. It follows that an employer is under a duty to prescribe a system of work, even where the operation is a single one, if it is necessary in the interests of safety." cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο