Κώστα Λέντζα ν. LAOS BROS LTD, Αρ. Αγωγής: 3504/07, 16 Φεβρουαρίου 2011

Κώστα Λέντζα ν. LAOS BROS LTD, Αρ. Αγωγής: 3504/07, 16 Φεβρουαρίου 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2011:A44 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Εφραίμ, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3504/07 Μεταξύ: Κώστα Λέντζα Ενάγοντα και LAOS BROS LTD Εναγομένων ------------------ Ημερομηνία: 16 Φεβρουαρίου 2011 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Παναούτας Για τους Εναγομένους: κα Κουδουνάρη Α Π Ο Φ Α Σ Η Στις 14.5.2002 ο ενάγοντας, υπάλληλος των εναγομένων, ασχολείτο με την εγκατάσταση συστημάτων κλιματισμού στην εκκλησία Αποστόλου Ανδρέα στη Μέσα Γειτονιά, όταν κατά την κάθοδο του από σκάλα έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε. Γι' αυτό ο ενάγοντας εγείρει την παρούσα αγωγή με την οποία ζητά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις από τους εναγομένους, ισχυριζόμενος ότι οι τελευταίοι υπέχουν την ευθύνη για το ατύχημα και για τις σωματικές βλάβες και ζημιές που ο ενάγοντας υπέστη συνεπεία αυτού. Οι εναγόμενοι, στην υπεράσπιση τους, παραδέχονται την πρόκληση του ατυχήματος, πλην όμως προβάλλουν διαφορετική εκδοχή αναφορικά με τις συνθήκες αυτού και επικαλούνται αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα, αμφισβητώντας την έκταση των σωματικών βλαβών και ζημιών που ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστη. Κατά την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης, ο ενάγοντας ήταν ο πρώτος μάρτυρας. Στην κύρια εξέταση του ο ενάγοντας αρχικώς είπε ότι στις 14.5.2002 εργαζόταν στην εναγομένη εταιρεία για 10 χρόνια. Ήταν 38 ετών, νυμφευμένος με 2 ανήλικα παιδιά και απολάμβανε μια πάρα πολύ καλή οικογενειακή κατάσταση. Οι μηνιαίες του απολαβές από τους εναγομένους ήταν Λ.Κ.575, αλλά έκανε και δικές του δουλειές παρόμοιας φύσης, δηλαδή τοποθέτηση συστημάτων κλιματισμού, τα Σαββατοκυρίακα και κάποιες καθημερινές, κερδίζοντας ακόμα περίπου Λ.Κ. 250 μηνιαίως. Τα χόμπι του ήταν το κυνήγι, το ποδόσφαιρο, το κολύμπι και αθλητικές δραστηριότητες. Σύμφωνα πάντα με τον ενάγοντα, ήταν τεχνικός της εναγομένης εταιρείας, και τα καθήκοντα του ήταν κυρίως η τοποθέτηση συστημάτων κλιματισμού και θέρμανσης. Κατά την επίδικη ημερομηνία, η δουλειά τους ήταν στην εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα στη Μέσα Γειτονιά, και πήγαν στο εργοστάσιο της εναγομένης εταιρείας όπου ο επικεφαλής κ. Ξένιος Λαός, που ήταν ο υπεύθυνος για το έργο στην εκκλησία, τους μίλησε για τα καθήκοντα τους. Οι οδηγίες ήταν η τοποθέτηση κάποιων μηχανών κομπρεσόρων στην οροφή της εκκλησίας και τους είπε να ετοιμάσουν τα εργαλεία τους και να πάνε εκεί όπου η δουλειά ήταν στην οροφή και έτσι χρειάζονταν σκάλα. Επειδή το αυτοκίνητο με το οποίο θα μετέβαιναν στην εκκλησία ήταν μικρό και δεν χωρούσε ψηλή σκάλα, ο ενάγοντας είπε στον κ. Λαό ότι δεν είχαν σκάλα, και αυτός τους είπε ότι υπήρχε σκάλα εκεί στην εκκλησία την οποία θα χρησιμοποιούσαν για να κάνουν τη δουλειά τους. Τους είπε ακόμα ότι θα πήγαιναν εκεί και θα προετοίμαζαν τον χώρο, την οροφή της εκκλησίας, ανεβοκατεβαίνοντας την σκάλα, και σε 1-2 ώρες θα ερχόταν ο γερανός για να ανεβάσει τις μηχανές. Πήγαν εκεί 3 άτομα, και ο ενάγοντας ανέβηκε την σκάλα στην οροφή αφού την κράτησε κάποιος από τους δικούς τους από κάτω. Είδε τον χώρο και τα υλικά και πήγε να κατεβεί. Πάτησε το ένα πόδι στην σκάλα για να κατεβεί, ούτε κατάλαβε τι έγινε, η σκάλα έφυγε, γλίστρησε και από τότε ο ενάγοντας δεν θυμόταν τι έγινε. Αυτή η εργασία του ήταν η συνηθισμένη ρουτίνα του, και όσα χρόνια εργάζεται, ανεβαίνει και κατεβαίνει την σκάλα βλέποντας προς αυτήν. Ο ενάγοντας δεν φορούσε κράνος καθότι η εναγομένη εταιρεία τα έχει κλειδωμένα στην αποθήκη του εργοστασίου, και τα εμφανίζει μια φορά τον χρόνο κατά την επιθεώρηση του Γραφείου Εργασίας. Φορούσαν μπλουζάκια της εναγομένης εταιρείας και δεν υπήρχαν καθόλου ασφαλιστικά μέτρα, παρά μόνο φόρεσαν μια φορά παπούτσια ασφαλείας τα οποία μάλιστα οι υπάλληλοι πληρώσαν από την τσέπη τους. Ο κ. Ξένιος Λαός ήταν ο υπεύθυνος για όλες τις δουλειές και τους επέβλεπε για να δει κατά πόσο ήταν καλή η δουλειά τους. Την επίδικη μέρα τους είπε να πάνε στην εκκλησία και θα ερχόταν πίσω τους, αλλά δεν εμφανίστηκε. Δεν τους είπε ότι θα δούλευαν ψηλά και να πάρουν μέτρα ασφαλείας για να χρησιμοποιούν την σκάλα. Οπωσδήποτε χρησιμοποιεί την σκάλα για την εργασία του και όχι τον γερανό, καθότι ο σκοπός του γερανού είναι να βγάλει τις μηχανές πάνω και να φύγει και όχι να ανεβοκατεβάζει τους τεχνικούς. Τα 3 άτομα ήταν συνεργείο, και ο καθένας ήταν μόνος του, ο ενάγοντας δεν ήταν ο επόπτης ούτε είχε βοηθό καθότι αυτός ήταν πολυτέλεια. Το επόμενο που ο ενάγοντας θυμάται μετά την επίδικη μέρα ήταν περίπου 3 μήνες αργότερα, όταν άρχισε να καταλαβαίνει λίγο τα παιδιά και την σύζυγο του και ότι κάποιοι άνθρωποι ήταν κοντά του. Από τις 14.5.2002 δεν εργάστηκε ξανά και ούτε μπορεί πλέον να εργαστεί, δεν μπορεί να εκτίθεται στον ήλιο, ούτε να οδηγήσει και παθαίνει επιληψία. Οι σχέσεις του με την σύζυγο και τα παιδιά του είναι πολύ άσχημες, γιατί ο ίδιος έχει τόσα νεύρα που δεν επικοινωνεί μαζί τους και τσακώνονται συνεχώς. Έχει ψυχολογικά προβλήματα και δεν μπορεί να βοηθήσει καθόλου την οικογένεια του, τα παιδιά του έχουν πρόβλημα στο σχολείο, η σχέση του με την σύζυγο του έχει διαλυθεί λόγω αυτού του γεγονότος και δεν έχουν καθόλου σεξουαλική επαφή από τον καιρό του ατυχήματος, σε βαθμό που η σύζυγος του ήθελε να τον χωρίσει. Ακολούθως, ο ενάγοντας κατέθεσε τα ακόλουθα έγγραφα, αφού ανέφερε ότι επισκέφθηκε γιατρούς και ιατρικά κέντρα και πλήρωσε αρκετά χρήματα: ι) Απόδειξη είσπραξης από το ιατρικό κέντρο Ανδρέα Κωνσταντίνου, ημερ. 25.7.2002, για το ποσό των Λ.Κ.1440 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 1. ιι) Κατάσταση λογαριασμού του Δρος Ανδρέα Κωνσταντίνου, ημερ. 25.7.2002, για το εν λόγω ποσό - Τεκμήριο 2. ιιι) Απόδειξη είσπραξης από τον κ. Γιαννάκη Κονναρή, φυσιοθεραπευτή, ημερ. 31.12.2002, για το ποσό των Λ.Κ. 360 προς τον ενάγοντα για 45 επισκέψεις από Ιούλιο 2002 μέχρι Δεκέμβριο 2002 - Τεκμήριο 3.
2. iv)Απόδειξη είσπραξης από τον κ. Γιαννάκη Κονναρή, ημερ. 30.6.2003, για το ποσό των Λ.Κ.264 προς τον ενάγοντα για 33 επισκέψεις από Ιανουάριο 2003 μέχρι Ιούνιο 2003 - Τεκμήριο 4.
3. v)Απόδειξη πληρωμής από την κα Ρουμιάνα Κουκκουλλή, ειδικό νευρολόγο, ημερ. 4.4.2003, για το ποσό των Λ.Κ.50,00 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 5.
4. vi)Απόδειξη είσπραξης από το Νευροδιαγνωστικό Κέντρο Κλινικής Νευροψυχολογίας, ημερ. 5.2.2004, για το ποσό των Λ.Κ.40 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 6. vii) Απόδειξης είσπραξης από το ίδιο Κέντρο, ημερ. 27.8.2004, για το ποσό των Λ.Κ.30 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 7. viii) Απόδειξη είσπραξης από το φαρμακείο «Το Λαϊκό Λτδ» Νο. 3, ημερ. 20.7.2002, για το ποσό των Λ.Κ.12,30 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 8.
5. ix)Απόδειξη είσπραξης από το φαρμακείο Αντώνη Παπαμιλτιάδους, ημερ. 24.7.2002, για το ποσό των Λ.Κ.12,97 προς τον ενάγοντα - Τεκμήριο 9. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι συνεχίζει να παίρνει πολλά φάρμακα, τα πλείστα εκ των οποίων διατίθενται από το Νοσοκομείο, ενώ κάποια αγοράζει από φαρμακείο γιατί δεν υπάρχουν στο Νοσοκομείο και για τα οποία ξοδεύει περίπου €100 μηνιαίως. Είπε επίσης ότι είναι ανίκανος για εργασία, λόγω της επιληψίας, και κατέθεσε επιστολή του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λευκωσίας, ημερ. 1.12.2003, προς τον ενάγοντα με την οποία εγκρίθηκε η αίτηση του για παροχή σύνταξης λόγω αναπηρίας 100% - Τεκμήριο 10. Ο ενάγοντας κατέθεσε Ιατρική Έκθεση του Δρος Ν. Ναπολέοντος, του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, ημερ. 10.1.2002, για την οποία ο ενάγοντας πλήρωσε Λ.Κ.25,00 - Τεκμήριο 11, Ιατρική Γνωμάτευση του Δρος Α. Χριστόπουλου, Βοηθού Διευθυντή της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ημερ. 2.7.2003 - Τεκμήριο 12, Ιατρική Έκθεση του Δρος Π. Χριστοδουλίδη, του Παθολογικού Τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, ημερ. 27.10.2003, για την οποία ο ενάγοντας πλήρωσε Λ.Κ.25,00 - Τεκμήριο 13, Ιατρική Βεβαίωση του Δρος Μ. Ζαβρού, του Τμήματος Νεφρολογίας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ημερ. 25.6.2004, για την οποία ο ενάγοντας πλήρωσε Λ.Κ.25,00 - Τεκμήριο 14, Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Ηλία Νικολαϊδη, της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, ημερ. 3.11.2004 - Τεκμήριο 15, Συμπληρωματική Έκθεση του Δρος Ηλία Νικολαϊδη, ημερ. 8.6.2007 - Τεκμήριο 16, και ακόμα μια Συμπληρωματική Έκθεση του Δρος Ηλία Νικολαϊδη, ημερ. 19.2.2010 - Τεκμήριο 17. Για τις 2 τελευταίες ο ενάγοντας πλήρωσε Λ.Κ.100 και €100 αντίστοιχα. Ο ενάγοντας εξακολουθεί να παρακολουθείται από γιατρούς στο Νοσοκομείο Λευκωσίας και τον Δρα Νικολαϊδη στη Λεμεσό. Έχει πλέον στερηθεί όλα του τα χόμπι, είναι ένας προβληματικός άνθρωπος, δεν αντέχει την παρέα και τη φασαρία, και όπου πάει δημιουργεί πρόβλημα. Η αντεξέταση του ενάγοντα ήταν ιδιαίτερα μακρά. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι εργοδοτείται στους εναγομένους από τις 23.1.1989 και επέμενε στη θέση ότι η δική του ενασχόληση πέραν των ωρών εργασίας με τους εναγομένους δεν επηρέασε καθόλου την απόδοση του στους εναγομένους εκφράζοντας την άποψη ότι ήταν άριστος στην εργασία του. Εξήγησε τη διαδικασία τοποθέτησης συστημάτων κλιματισμού κατά την εργασία που εκτελεί μόνος του, που είναι ανάλογη με τα καθήκοντα του στους εναγομένους, λέγοντας ότι ο ίδιος πάντα λαμβάνει μέτρα για την ασφάλεια του, όπως να φορά κράνος και παπούτσια ασφαλείας, κάποτε γυαλιά ασφαλείας, και να χρησιμοποιεί πολύ καλή σκάλα. Αφού εντοπίσει πού θα μπει το μηχάνημα, ανάλογα με την επιθυμία του πελάτη, μετρά, βάζει τη βάση, μετά βάζει το μηχάνημα στον τοίχο, βγάζει τη σωλήνα απ' έξω και στην συνέχεια τοποθετεί τον κομπρεσόρο στον εξωτερικό τοίχο ή την οροφή της οικίας. Ακολούθως ενώνει την σωλήνα με τον εξωτερικό κομπρεσόρο, ενώνεται με το ρεύμα και τίθεται σε λειτουργία. Αφού μετρήσει το αέριο, το παραδίδει στον πελάτη και του εξηγεί κάποια πράγματα. Ο ενάγοντας αρνήθηκε ότι κατά την πρόσληψη του στους εναγομένους, έτυχε εκπαίδευσης στην εταιρεία για την ασφάλεια ή ότι παρείχαν κράνη, γυαλιά και παπούτσια ασφαλείας και έδιναν πάντοτε οδηγίες σε θέματα ασφαλείας. Δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί κατά πόσο ο κ. Ανδρέας Λαός τον εκπαίδευσε και του εξήγησε τους κανόνες ασφαλείας στην εταιρεία των εναγομένων. Ούτε η εταιρεία είχε στον κάθε υπάλληλο χρεωμένο κράνος για να παίρνει μαζί του στη δουλειά του. Ο ίδιος εργαζόταν σε ύψος τις περισσότερες φορές και ακόμα και οι σκάλες που παρείχε η εταιρεία ήταν όλες χαλασμένες, «για πέταμα» όπως χαρακτηριστικά είπε. Οι υπάλληλοι των εναγομένων έθεταν στην εταιρεία το θέμα κράνους, και η απάντηση που πήραν ήταν ότι δεν ήταν ανάγκη να φορούν κράνος. Δεν προέβησαν σε παράπονο στον Επιθεωρητή του Γραφείου Εργασίας. Κάτι τέτοιο έπρεπε να γίνει ομαδικά, αλλιώς όποιος διαμαρτυρόταν κινδύνευε να χάσει τη δουλειά του. Ο ενάγοντας αναγνώρισε το βαν στη φωτογραφία - Τεκμήριο 18, το οποίο αρνήθηκε ότι είχε χρεωμένο, λέγοντας ότι απλώς το οδηγούσε αυτός για τη δουλειά του, όμως το χρησιμοποιούσαν και άλλοι, όπως ο κ. Κώστας Λαός και τα αδέλφια του κ. Ανδρέα Λαού. Ο ενάγοντας ήταν κατηγορηματικός ότι στο βαν δεν υπήρχαν κράνη αλλά ίσως γυαλιά ασφαλείας, τα οποία μπορεί να έβαζε άλλος συνάδελφος του και ο ίδιος να μην το γνώριζε. Στο βαν ο ίδιος είχε «κάσιες» με τα εργαλεία με τα οποία ήταν χρεωμένος και αν έσπαζε κάποιο εργαλείο, ζητούσε την αντικατάσταση του από την αποθήκη. Επίσης ο ενάγοντας είπε ότι αν ένας υπάλληλος χρειαζόταν κράνος ή γυαλιά ασφαλείας, ή οτιδήποτε άλλο για την ασφάλεια του, μπορούσε να το ζητήσει από την αποθήκη, ακόμα και χωρίς χρέωση. Ο ενάγοντας αναγνώρισε ότι για την τοποθέτηση κλιματιστικών απαιτείται εξειδικευμένη γνώση, κατάλληλη εκπαίδευση και πείρα. Ο κ. Μιχάλης Σολωμού, που πήγε μαζί του στην εκκλησία την επίδικη μέρα, δεν τοποθετούσε συστήματα κλιματισμού παρόλο που γνώριζε και δούλευε με αυτά, όμως ήταν «πιο πολύ» ηλεκτρολόγος και δεν ήταν ο βασικός τεχνικός για τα συστήματα κλιματισμού. Ο κ. Γιώργος Χριστοδούλου που επίσης πήγε μαζί του, ήταν πάντα μαζί τους και τοποθετούσε συστήματα κλιματισμού. Κανείς από τους δύο ήταν βοηθός του, απλώς πήγαν μαζί σαν συνάδελφοι. Στο εργοστάσιο των εναγομένων, ο κ. Ανδρέας Λαός είναι ο γενικός διευθυντής, ο κ. Ξένιος Λαός ο τεχνικός διευθυντής και αυτός επέβλεπε την εργασία που εκτελούσαν, καθώς επίσης την επίδικη. Στις 14.5.2002 ο ενάγοντας πήγε στην εκκλησία με το προαναφερόμενο βαν ενώ ο κ. Σολωμού με άλλο βαν το οποίο μετέφερε τους κομπρεσόρους. Τα εξαρτήματα στο βαν τα ετοιμάζει ο υπεύθυνος της αποθήκης, και όχι ο ενάγοντας, ο οποίος γνωρίζει τα εξαρτήματα που χρειάζονται για τη συγκεκριμένη δουλειά σύμφωνα με τις οδηγίες του κ. Ξένιου Λαού. Ο ενάγοντας ανέφερε επίσης ότι είχε εργαστεί ξανά στην εν λόγω εκκλησία πριν την επίδικη μέρα, όμως μόνο στον εσωτερικό χώρο όπου τοποθέτησε τις σωλήνες των συστημάτων κλιματισμού στην οροφή. Όσες φορές εργάστηκε εκεί, 4-5 ίσως και 3, είχε κάποιον να τον βοηθήσει. Δεν θυμόταν κατά πόσο ο κ. Χριστοδούλου πήγαινε πάντα μαζί του στο εργοτάξιο. Στις 14.5.2002 το πρωί, όταν πήγε στο εργοστάσιο, έμαθε για τη δουλειά της μέρας εκείνης, δεν θυμόταν να είδε τον νεωκόρο της εκκλησίας, κ. Γιάννη Παπαδόπουλο, τον οποίο δεν γνωρίζει, όμως όταν πήγαν εκεί υπήρχαν και άλλα άτομα που εργάζονταν εκεί. Ενώ αρχικά ο ενάγοντας δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο ο κ. Ξένιος Λαός να είχε πάει την προηγούμενη μέρα στην εκκλησία για να επιθεωρήσει τον χώρο και βεβαιωθεί για την ασφάλεια τους, τελικώς είπε ότι ο κ. Λαός δεν τους έλεγε πολλά πράγματα, πάρα μόνο ότι πήγε εκεί και ήταν εντάξει, όμως δεν βεβαιώθηκε για την ασφάλεια τους και ούτε είδε ότι η σκάλα ήταν ακατάλληλη. Ο ενάγοντας συμφώνησε με τη θέση της δικηγόρου των εναγομένων ότι στις 14.5.2002 η μόνη εργασία του στην εκκλησία ήταν να υποδείξει στον γερανό πού θα τοποθετούνταν οι κομπρεσόροι, όμως πρόσθεσε ότι μετά θα τους ένωναν. Ο ενάγοντας αρνήθηκε την υποβολή ότι ο κ. Ξένιος Λαός του είπε ότι θα άφηναν τους κομπρεσόρους στην οροφή και θα ερχόταν ο αρχιτέκτονας να υποδείξει πού θα τοποθετούνταν. Ο ενάγοντας είπε ότι βγήκε στην οροφή για διάστημα 5-6 λεπτών περίπου για να έχει μια οπτική εικόνα τι έπρεπε να γίνει και τι εργαλεία χρειαζόταν, γιατί έπρεπε να προεκταθούν οι σωλήνες καθότι τα μηχανήματα θα τοποθετούνταν σε πιο μακρινά σημεία από όπου έγιναν οι σωληνώσεις εσωτερικά, να μονωθούν και να κολληθούν κάποια πράγματα. Ο ενάγοντας πρόσθεσε ακόμα ότι στα 13 χρόνια που εργάζεται στους εναγομένους η φύση της εργασίας του ήταν άμεσα συνδεδεμένη με ύψος, συνήθως πήγαιναν στη δουλειά 2-3 άτομα μαζί ως συνεργάτες και οι εργοδότες τους πίεζαν 2 άτομα να βγάλουν τη δουλειά 3 ατόμων και μάλιστα με τον τρόπο που αυτοί ήθελαν. Ο ίδιος παραπονέθηκε πολλές φορές για την ασφάλεια του στο πλαίσιο της εργασίας του σε ύψος και κάποτε, όταν διαφωνούσε με τους εργοδότες του, έκανε τη δουλειά του με τον δικό του τρόπο. Επανέλαβε όμως ότι ήταν αναγκασμένος να διακινδυνεύει τη ζωή του και να συμμορφώνεται, αλλιώς θα έχανε τη δουλειά του. Στις 14.5.2002 χρησιμοποίησε πάλι τον κανονικό τρόπο για να βγει στην οροφή, που ήταν η χρήση σκάλας. Ο ίδιος βγήκε στην οροφή για να δει τι χρειαζόταν χωρίς να περιμένει τον κ. Ξένιο Λαό να πάει στην εκκλησία, καθότι η παρουσία του τελευταίου ήταν αναγκαία εκεί για την επίβλεψη σε κατοπινό στάδιο. Εξ όσων θυμόταν, πριν το ατύχημα δεν είχε φθάσει στην εκκλησία ο γερανός, δεν γνώριζε πού βρισκόταν ο κ. Μιχάλης Σολωμού όταν ο ίδιος ήταν στην οροφή, και αρνήθηκε ότι ανέβηκε στην οροφή ο κ. Γιώργος Χριστοδούλου. Το δάπεδο στην εκκλησία ήταν αναμφίβολα ολισθηρό, και ο λόγος που η σκάλα δεν ολίσθησε όταν ο ενάγοντας ανέβαινε ήταν διότι κάποιος την κρατούσε. Σε υποβολή ότι οι εργοδότες έλαβαν μέτρα για την ασφάλεια του όταν θα χρησιμοποιούσε την σκάλα, αυτός είπε ότι μόνοι τους το έκαναν ενώ οι εργοδότες δεν τους προειδοποίησαν ούτε για την σκάλα ούτε για το δάπεδο. Ο ενάγοντας είναι με δική του πρωτοβουλία που έβαλε κάποιον να κρατά την σκάλα. Ήταν δε η θέση του ότι ο κ. Ξένιος Λαός έπρεπε να έστελνε άλλο τέταρτο πρόσωπο για να κρατά την σκάλα. Ο ενάγοντας δεν γνώριζε την ιεραρχία των υπαλλήλων της εναγομένης εταιρείας, όμως δέχθηκε ότι προσελήφθη ως τεχνικός υδραυλικός και αργότερα προήχθη ως ψυκτικός, επομένως είναι πιο κάτω από τον μηχανολόγο, για να αναιρέσει αυτή τη θέση αμέσως μετά. Ο ενάγοντας επέμενε ότι ο ίδιος ως ψυκτικός, δεν έλαβε ποτέ μέρος σε συναντήσεις της επιτροπής ασφαλείας των εναγομένων, δεν ήταν υπεύθυνος για τους άλλους 2 στον χώρο της εκκλησίας αλλά ο κ. Ξένιος Λαός, και ο καθένας για τον εαυτό του. Ο κ. Ξένιος Λαός όφειλε να γνωρίζει τον κίνδυνο εκεί και να παρέχει ασφάλεια και μια καλή σκάλα στους υπαλλήλους του. Ο ενάγοντας είπε ότι ενώ στη δική του δουλειά φορά πάντα κράνος και γυαλιά ασφαλείας και έχει καλή σκάλα, δεν τα χρησιμοποιεί και κατά την εργασία του στους εναγομένους, καθότι οι τελευταίοι είναι υποχρεωμένοι να τα παρέχουν στους υπαλλήλους τους. Χαρακτήρισε την σκάλα που χρησιμοποίησε ως ελαττωματική, από τις χειρότερες που είδε αλλά καλύτερη από εκείνες που υπάρχουν στο εργοστάσιο, και ήταν και σιδερένια, ενώ για να είναι μια σκάλα καλή και σταθερή πρέπει να έχει πλαστικά πέλματα από κάτω και στα πλευρά και να είναι αλουμινένια. Κατά τον ενάγοντα, όταν κάποιος κρατά την σκάλα, όσο κακής ποιότητας και αν είναι, δεν θα ολισθήσει προς τα πίσω, ενώ στο κατέβασμα είναι διαφορετικά τα πράγματα, καθότι αν δεν την κρατά κάποιος, είναι φυσικό και επόμενο να υποχωρήσει. Χαρακτήρισε ως θαύμα πώς δεν συνέβηκε κάτι κατά την άνοδο του και θεώρησε ότι ήταν εντάξει επειδή απλώς κρατούσε την σκάλα κάποιο άτομο, για να εκφράσει αβεβαιότητα πώς δεν συνέβηκε κάτι κατά την άνοδο του λέγοντας ότι ίσως να βοήθησε το άτομο που κρατούσε την σκάλα. Ήταν η θέση του ενάγοντα ότι ο υπεύθυνος του έργου έπρεπε να τους προειδοποιήσει για τον κίνδυνο χρήσης της σκάλας και να τους πει να τη δέσουν, να τους παραχωρήσει καλής ποιότητας σκάλα, ενώ δεν θυμόταν κατά πόσο είχε σχοινί στο βαν. Όταν ρωτήθηκε γιατί ο ίδιος δεν έλαβε μέτρα αφού είδε ότι η σκάλα δεν ήταν καλή, απάντησε ότι αυτό έπρεπε να το σκεφτεί άλλος, και ο ίδιος δεν μπορούσε να ασχοληθεί με λεπτομέρειες εκείνη την ώρα και να σκεφτεί σκάλες, σχοινιά, σκαλωσιές και να ξοδέψει τον χρόνο του, αλλά απλώς έπρεπε να βγει πάνω να δει τη δουλειά που θα εκτελούσε. Κατά την άνοδο του ζήτησε από τον κ. Χριστοδούλου να τον βοηθήσει, κλέβοντας από τον χρόνο του εκείνη την στιγμή, ενώ ερωτηθείς γιατί δεν του ζήτησε να κρατά την σκάλα και κατά την κάθοδο, απάντησε ότι δεν γινόταν να το κάνει συνεχώς. Ο λόγος που ζήτησε από τον κ. Χριστοδούλου να κρατά την σκάλα για να βγει πάνω, ήταν καθαρά το ένστικτο του και δική του πρωτοβουλία. Όταν θα κατέβαινε, φώναξε ότι θα κατέβαινε, όμως ήταν και οι 2 απορροφημένοι στη δουλειά τους και δεν ήξερε τι ακριβώς έκαναν, αλλά δεν υπήρχε κανείς εκεί. Αναγνώρισε ότι ίσως εκείνη την στιγμή έπρεπε να υπάρχει κάποιος να του κρατά την σκάλα, όμως δεν έδωσε σημασία στην κάθοδο του, δεν περίμενε να έρθει κάποιος επειδή έκανε τη δουλειά του γρήγορα, και ήταν κατηγορηματικός ότι στα 13 χρόνια εργασίας του ανέβαινε και κατέβαινε την σκάλα κοιτάζοντας προς αυτή, σε αντίθετη εισήγηση της δικηγόρου των εναγομένων. Αναφορικά με το πώς έπεσε, θυμάται μόνο ότι έβαλε το πόδι του στο πρώτο σκαλί και ότι έβλεπε την σκάλα όπως πρέπει. Ο ενάγοντας είπε ότι έπρεπε να υπήρχε επικοινωνία για να πάρει οδηγίες για τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας τους, και παραδέχθηκε ότι γνωρίζοντας τον κίνδυνο, τον αποδέχθηκε αναγκαστικά για να μην χάσει τη δουλειά του. Επέρριψε την ευθύνη στους εργοδότες του που παρέλειψαν να εκπληρώσουν την υποχρέωση τους για την προστασία και ασφάλεια των υπαλλήλων τους, οι οποίοι γνώριζαν εκ των προτέρων πότε θα ερχόταν το Γραφείο Εργασίας για επιθεώρηση και παρουσίαζαν τα κράνη. Τέλος, ο ενάγοντας είπε ότι πλέον δεν πάει κυνήγι, δεν παίζει ποδόσφαιρο ενώ πριν το ατύχημα έπαιζε 1-2 ώρες, δεν κολυμπά ενώ προηγουμένως κολυμπούσε για 2 ώρες, και παθαίνει επιληψία αρκετά συχνά, μπορεί 1 φορά τη βδομάδα ή τον μήνα, μπορεί και κάθε μέρα, παρόλο που παίρνει φαρμακευτική αγωγή. Ακολούθησε η μαρτυρία της συζύγου του ενάγοντα, Κυπρούλας Λέντζα. Η Μ.Ε.2 κατέθεσε ότι πριν τις 14.5.2002 ζούσαν μια ήρεμη, αγαπημένη, κοινωνική, οικογενειακή ζωή, με τα ταξίδια, τις βόλτες και τη θάλασσα με τα παιδιά τους, φίλους και συγγενείς. Επανέλαβε τα χόμπι που ανέφερε ο ενάγοντας, για να πει ότι την επίδικη μέρα έλαβε τηλεφώνημα στην εργασία της και ενημερώθηκε για το ατύχημα. Στο Νοσοκομείο ο ενάγοντας βρισκόταν σε αφασία, δεν επικοινωνούσε με το περιβάλλον και μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου τοποθετήθηκε σε αναπνευστήρα. Ο Δρ. Χριστόπουλος δεν του έδινε ελπίδα ζωής, και 5 μέρες αργότερα υποβλήθηκε επειγόντως σε εγχείρηση λόγω αιματώματος στον εγκέφαλο. Ο γιατρός είπε ότι αν ζούσε θα ήταν φυτό, για 1 ½ μήνα ήταν στον αναπνευστήρα και η ίδια ήθελε να αυτοκτονήσει, ήταν σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση και έθεσε την ελπίδα της στον Θεό. Αρχικά κούνησε τα πόδια του, ανοιγόκλεινε τα μάτια χωρίς να καταλαβαίνει, και άρχισε σταδιακά η βελτίωση, του αφαίρεσαν τον αναπνευστήρα, μεταφέρθηκε στη Λεμεσό, τελικά πήγε στο σπίτι, όμως του πήρε αρκετό καιρό να καταλαβαίνει γύρω του. Έκανε φυσιοθεραπείες επειδή εξαντλήθηκε ο οργανισμός του, πάθαινε επιληπτικές κρίσεις και είχε επιπτώσεις στα νεφρά λόγω φαρμάκων, καταλήγοντας στην κλινική Κωνσταντίνου για 1 μήνα και μετά σπίτι. Το ατύχημα του άλλαξε τη ζωή. Έγινε νευρικός, απότομος, επιθετικός, νευριάζει πολύ με τα παιδιά τους (ένα γιο και μια κόρη), δεν πάνε πουθενά επειδή και το παραμικρό τον ενοχλεί, ζαλίζεται όταν εκτίθεται στον ήλιο, δεν οδηγά, στερείται όλα τα χόμπι του, και τα παιδιά στερούνται τα πάντα μαζί του, δεν έχουν σεξουαλική επαφή, ο γάμος τους διαλύθηκε και η ίδια καταβάλλει μεγάλη θυσία για να συμπαραστέκεται στον ίδιο και τα παιδιά τους. Ξοδεύουν γύρω στα €100-150 μηνιαίως για φάρμακα. Κατά την αντεξέταση της η Μ.Ε.2 είπε ότι ο σύζυγος της είναι πλέον 100% ανίκανος για εργασία, παθαίνει επιληπτικές κρίσεις χωρίς προειδοποίηση 1-2 φορές τη βδομάδα, ή 1-2 φορές τον μήνα ή ακόμα 1-2 φορές την ημέρα. Η φαρμακευτική αγωγή για την επιληψία χορηγήθηκε αρχικώς από τον Δρα Χριστόπουλο και ακολούθως από τον Δρα Μιχαήλ, και αυτή αλλάζει ανάλογα με την κατάσταση του και τα αποτελέσματα των αναλύσεων του. Το κυριότερο πρόβλημα του ενάγοντα είναι οι επιληπτικές κρίσεις, τα νεύρα του, γίνεται επιθετικός, βρίζει, λέγει ασυναρτησίες και τα ψυχολογικά προβλήματα. Ο ενάγοντας παρακολουθείται από νευροψυχίατρο, τον Δρα Νικολαϊδη και τον Δρα Μιχαήλ. Ο Γιώργος Χριστοδούλου, συνάδελφος του ενάγοντα στην εναγομένη εταιρεία εδώ και 4 χρόνια, κατέθεσε για τα συμβάντα της επίδικης μέρας. Το πρωϊ γύρω στις 7:00 ο κ. Ξένιος Λαός τους ανέθεσε τη δουλειά που θα έκαναν, και συγκεκριμένα να ενώσουν τα μηχανήματα που θα έφερνε ο γερανός στην εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα. Θα πήγαιναν εκεί ο ίδιος και ο ενάγοντας και ακολούθως έμαθαν ότι θα πήγαινε και ο κ. Μιχάλης Σολωμού μαζί τους. Ο κ. Ξένιος Λαός δεν τους είπε οτιδήποτε για την ασφάλεια τους στον χώρο εργασίας ή στο σύστημα εργασίας, όμως τους είπε ότι υπήρχε σκάλα στην οικοδομή την οποία θα χρησιμοποιούσαν για να βγουν πάνω. Αρχικά θα έβγαιναν πάνω για να δουν τη δουλειά που θα έκαναν, δηλαδή να ετοιμάσουν τις σωληνώσεις και τις μονώσεις, μέχρι να έρθουν τα μηχανήματα να τα ενώσουν. Ο ενάγοντας ανέβηκε πρώτος ενώ ο Μ.Ε.3 του κρατούσε την σκάλα, και ακολούθως ο Μ.Ε.3 ανέβηκε χωρίς να του κρατά κάποιος την σκάλα. Μετά ο Μ.Ε.3 κατέβηκε για να πάρει τα εξαρτήματα και τα υλικά που χρειαζόταν, χωρίς πάλι να του κρατά κάποιος την σκάλα και αφού πήρε τα εργαλεία, κατά την επιστροφή άκουσε θόρυβο σαν πήγαινε και είδε τον ενάγοντα στον αέρα να πέφτει κάτω. Δεν άκουσε τον ενάγοντα να λέει κάτι πριν κατεβεί. Ο Μ.Ε.3 είπε ότι η εταιρεία δεν τους παρείχε κράνη, εκτός μόνο σε ένα εργοτάξιο και όταν ήρθε για επιθεώρηση το Γραφείο Εργασίας. Ακολούθως τα παρέδωσαν πίσω. Ο Μ.Ε.3 ανέφερε επίσης ότι δεν έδεσαν την σκάλα και δεν υπήρχε υπεύθυνος ασφαλείας εκεί, και ο υπεύθυνος του συνεργείου ήταν ο κ. Ξένιος Λαός ο οποίος επέβλεπε όταν ήταν στο μέρος. Ο μάρτυρας δεν είδε πώς ο ενάγοντας κατέβηκε από την σκάλα, όμως είπε ότι εκ των πραγμάτων ήταν αδύνατο να κατέβει με διαφορετικό τρόπο εκτός από του να βλέπει προς την σκάλα, καθότι αυτή εξείχε περίπου 1,5 μ. από το σημείο όπου ακουμπούσε. Τέλος, είπε ότι δεν γνώριζε πού βρισκόταν ο κ. Μιχάλης Σολωμού εκείνη την ώρα. Στην αντεξέταση του, ο Μ.Ε.3 είπε ότι είναι συνάδελφος και συνεργάτης του ενάγοντα, και όχι βοηθός του όπως εισηγήθηκε η δικηγόρος των εναγομένων, και ότι είχε τη θέση του ψυκτικού καθότι είχε δίπλωμα και παρακολούθησε σεμινάρια. Δεν γνώριζε κατά πόσον ο ενάγοντας προσλήφθηκε ως υδραυλικός και ακολούθως προήχθη σε ψυκτικό. Είπε ότι έκανε την ίδια δουλειά με τον ενάγοντα. Ούτε γνώριζε κατά πόσο το βαν ήταν χρεωμένο στον ενάγοντα και τον εξοπλισμό του. Ο κ. Σολωμού ασχολείτο με τα ηλεκτρολογικά. Ο Μ.Ε.3 επέμενε ότι η εταιρεία δεν έδινε σημασία για την ασφάλεια των εργαζομένων της, ούτε τους είπε να φορούν πάντοτε κράνος και γυαλιά ασφαλείας, και δεν ήταν ενήμερος κατά πόσο γίνονταν βδομάδες ασφαλείας στην εργασία ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να πει κατά πόσο ο κ. Μιχάλης Σολωμού μετέφερε τους κοπρεσόρους στην εκκλησία και δεν τον είδε πριν το ατύχημα στο εργοτάξιο, παρά μόνο μετά το ατύχημα. Άλλωστε η φύση της εργασίας του κ. Σολωμού δεν είχε σχέση με τη δική τους. Ο μάρτυρας είπε ότι ανέβηκαν και οι δύο στην οροφή, πρώτος ο ενάγοντας και μετά αυτός, και ότι κανείς δεν του είπε να κρατά την σκάλα καθότι αναγκάστηκε να την κρατά για να βγει και αυτός μετά. Ο ίδιος κατέβηκε και πήγε στο αυτοκίνητο που βρισκόταν απέναντι στον χώρο στάθμευσης να φέρει τα εργαλεία του, και επιστρέφοντας είδε τον ενάγοντα στον αέρα. Ο ενάγοντας πρέπει να έμεινε πάνω γύρω στα 10-15 λεπτά. Δεν γνώριζε κατά πόσον ο γερανός είχε φθάσει εν τω μεταξύ, ούτε και τι ώρα θα πήγαινε εκεί ο κ. Ξένιος Λαός, στον οποίον τηλεφώνησαν για να του αναφέρουν το ατύχημα. Ο Μ.Ε.3 αρνήθηκε την υποβολή ότι μόνο ο ενάγοντας είχε ανεβεί στην οροφή, και είπε ακόμα ότι έτσι συνηθίζεται πάντα να ανεβαίνουν την σκάλα χωρίς κάποιος να την κρατά, και εκ των πραγμάτων ο ίδιος κρατούσε την σκάλα όταν ανέβαινε ο ενάγοντας επειδή ήταν ο επόμενος που θα ανέβαινε. Η σκάλα ήταν αλουμινένια και το έδαφος κάπως γυαλιστερό. Η εργασία τους εκεί δεν ήταν μόνο να ανεβούν οι κομπρεσόροι αλλά να ενώσουν τα μηχανήματα, και ο κ. Ξένιος Λαός τους είχε πει τη δουλειά που θα έκαναν εκεί και ότι ήταν έμπειροι και μπορούσαν να την κάνουν. Η εργασία σε ύψος ήταν σύνηθες φαινόμενο γι' αυτούς. Μάλιστα υπήρχαν φορές που χρησιμοποιούσαν τη δική του σκάλα ή την σκάλα του κυρίως εργολάβου στο εργοτάξιο. Ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να πει αν η σκάλα ήταν καλή ή όχι, όμως είπε ότι ανέβηκε και κατέβηκε πολλές φορές την σκάλα. Δεν αντιλήφθηκε την παρουσία του νεωκόρου στην εκκλησία. Αρνήθηκε ότι το βαν είχε κράνη και γυαλιά ασφαλείας την επίδικη μέρα. Περαιτέρω, ο Μ.Ε.3 είπε ότι δεν υπήρχε επικεφαλής στο εργοτάξιο στις 14.5.2002, και αν χρειάζονταν κάτι θα ενημέρωναν τον κ. Ξένιο Λαό. Είχαν πλήρεις οδηγίες από αυτόν και ήξεραν τη δουλειά η οποία ήταν δεδομένη. Ο κ. Ανδρέας Λαός ήταν ο ανώτερος στην εναγομένη εταιρεία και αμέσως μετά ο κ. Ξένιος Λαός, και οι υπαλλήλοι ήταν όλοι συνεργάτες, δεν διέφεραν ιεραρχικά παρά μόνο ο μισθός τους διέφερε ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας. Στην εν λόγω εκκλησία είχε πάει ακόμα 1-2 φορές όπου είχαν τοποθετήσει τις σωληνώσεις από την εσωτερική πλευρά του ναού. Ο μάρτυρας αρνήθηκε την υποβολή ότι οι κομπρεσόροι δεν θα ενώνονταν γιατί έπρεπε να επιβλέψει ο αρχιτέκτονας πρώτα, λέγοντας ότι οι βάσεις ήταν ήδη έτοιμες και προκαθορισμένες. Ο Μ.Ε.3 αρνήθηκε ότι υπήρχε κίνδυνος να ολισθήσει η σκάλα όταν κάποιος την κρατούσε ενόσω ανέβαινε ο ενάγοντας, ενώ υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο όταν κατέβαινε. Είπε επίσης ότι προφανώς δεν υπήρχε κίνδυνος ολίσθησης από την στιγμή που κάποιος κρατούσε την σκάλα έστω και αν αυτοί δεν ήταν προσδεδεμένοι ούτε στο ανέβασμα ούτε στο κατέβασμα. Εξέφρασε τη θέση ότι την επίδικη μέρα ο ενάγοντας δεν είχε ασφάλεια στον χώρο εργασίας του, όμως δεν θυμόταν κατά πόσο η σκάλα είχε πλαστικά πέλματα. Ακολούθως είπε ότι δεν υπάρχει πλήρης εξουδετέρωση του κινδύνου ολίσθησης όταν κάποιος κρατά την σκάλα είτε κατά την άνοδο είτε κατά την κάθοδο του, και αν ο ενάγοντας του ζητούσε να κρατά την σκάλα και κατά την κάθοδο του, θα το έκανε. Επεξήγησε όμως ότι η φύση της εργασίας τους είναι τέτοια που ανεβοκατέβαιναν συνεχώς την σκάλα και δεν είχαν πολύτιμο χρόνο να φωνάζουν και να περιμένουν κάποιον να κρατά την σκάλα. Τέλος, είπε ότι ο ενάγοντας ήταν εργατικός και τίμιος υπάλληλος. Το βαν δεν είχε σχοινί μέσα, ο ίδιος κατέβηκε να πάρει μονώσεις, και όταν άκουσε θόρυβο, γύρισε προς αυτόν και είδε τον ενάγοντα στον αέρα. Κατά την επανεξέταση του, ο Μ.Ε.3. είπε ότι ο γερανός έφθασε στην εκκλησία μετά το ατύχημα. Η κα Χαρίκλεια Λοϊζίδου, του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού, αρχικώς ανέφερε ότι με βάση το αρχείο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων, από τις 14.5.2002 ο ενάγοντας λάμβανε επίδομα σωματικής βλάβης μέχρι τις 13.5.2003, και από τις 10.6.2003 αιτήθηκε επιδόματος ασθενείας και ακολούθως ασθενείας αναπηρίας. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 10 ως το έντυπο που στέλνει ο εξεταστής της αίτησης δυνάμει του οποίου εγκρίθηκε η αίτηση αναπηρίας του ενάγοντα σε 100% αναπηρία και καθορίζεται το ποσό της σύνταξης αναπηρίας του. Η μάρτυρας κατέθεσε επίσης Βεβαίωση για λήψη σύνταξης αναπηρίας που αφορά τον ενάγοντα για την περίοδο 14.5.2003 μέχρι και 31.5.2010 - Τεκμήριο 19 - και 2 έντυπα με τίτλο «Σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων Εντοπισμός Στοιχείων Παροχής» που αφορούν τον ενάγοντα - Τεκμήριο 20. Η Μ.Ε.4 διευκρίνισε κατά την αντεξέταση της ότι το Ιατροσυμβούλιο αποφασίζει για την κατάσταση/αναπηρία του αιτητή, με βάση ιατρικές εκθέσεις, και εξέτασε την περίπτωση του ενάγοντα μόνο μια φορά το 2003 χωρίς επαναθεώρηση. Η μάρτυρας είπε ότι το Τεκμήριο 20 φέρει ημερομηνία μέχρι 31.10.2010, καθότι ο ενάγοντας θα συνεχίσει να παίρνει το ίδιο ποσό μέχρι τις 31.10.2010, το οποίο θα αλλάξει από την 1.11.2010, και τα 3 εξαρτώμενα είναι η σύζυγος του, και τα 2 παιδιά του, τα κορίτσια μέχρι 23 ετών όταν σπουδάζουν και δεν εργάζονται και τα αγόρια μέχρι 25 ετών όταν φοιτούν και δεν εργάζονται. Ο επόμενος μάρτυρας για τον ενάγοντα ήταν ο κ. Ευάγγελος Σωκράτους, Επιθεωρητής Εργασίας, ο οποίος κατέθεσε την Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος με συνημμένο σχέδιο και φωτογραφίες που ετοίμασε, ως Τεκμήριο 21, αφού επισκέφθηκε τον χώρο του ατυχήματος κατόπιν άμεσης ειδοποίησης του από την αστυνομία. Ο Μ.Ε.5 κατέθεσε επίσης την κατάθεση που έλαβε από τον κ. Μιχάλη Σολωμού στις 17.6.2002 - Τεκμήριο 22, και Έντυπο Γνωστοποίησης Ατυχήματος από την εναγομένη εταιρεία ημερ. 16.5.2002 - Τεκμήριο 23. Ο μάρτυρας υιοθέτησε πλήρως το περιεχόμενο της Έκθεσης του, και απλώς πρόσθεσε εκ νέου ότι η κλήση της σκάλας όπως του υποδείχθηκε δεν ήταν ασφαλής και η αναλογία ύψους που ήταν 4,27, 1 με 1,45 το πλάτος, κατεδείκνυε αναλογία 2,94 ενώ η κλήση για να θεωρείται ασφαλής έπρεπε να ήταν 1 προς 4. Το δάπεδο δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί αντιολισθητικό, και ο συνδυασμός δαπέδου - πλαστικών πελμάτων της σκάλας δεν μπορούσε να παράσχει πλήρη ασφάλεια σε όποιον θα χρησιμοποιούσε την σκάλα, επομένως η σκάλα θα έπρεπε να στηρίζεται από κάποιο εργαζόμενο, και προς τούτο δίνουν κάποια έντυπα στους εργαζομένους και μέτρα εκπαίδευσης και καθοδήγησης που πρέπει να λαμβάνουν. Επειδή το δάπεδο ήταν τελειωμένο, η σκάλα δεν μπορούσε να καρφωθεί ή να στηριχθεί, οπότε η μόνη περίπτωση να στηριχθεί ήταν στο άνω μέρος, αλλά για να γίνει αυτό έπρεπε να γίνει ειδική κατασκευή και δεν ήταν εύκολο, και επειδή ο εργαζόμενος πήγε την συγκεκριμένη μέρα εκεί, δεν μπορούσε να κάνει κάτι για το θέμα στήριξης. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας είπε ότι όταν έφθασε στην σκηνή, η σκάλα ήταν κάτω στο δάπεδο, και ο ίδιος ζήτησε να του υποδειχθεί πώς ήταν η σκάλα, και η τοποθέτηση της έγινε καθ' υποδείξη του κ. Μιχάλη Σολωμού. Επομένως, δεν γνωρίζει αν αυτή ήταν πράγματι η θέση της σκάλας όταν επεσυνέβη το ατύχημα. Ο Μ.Ε.5 είπε ότι συνομίλησε και με τον κ. Γιώργο Χριστοδούλου για το επίδικο ατύχημα, όμως δεν έλαβε κατάθεση από αυτόν. Ο μάρτυρας δεν είδε fork lift εκεί στην εκκλησία, και ερωτηθείς αν ήταν εκεί ο νεωκόρος κ. Γιάννης Παπαδόπουλος, ο μάρτυρας είπε ότι δεν θυμόταν αλλά αν ήταν εκεί και του έλεγε κάτι σοβαρό για την υπόθεση, θα το κατέγραφε στην Έκθεση του. Ο Μ.Ε.5, στο πλαίσιο των καθηκόντων του, επιθεώρησε 2 φορές το εργοτάξιο στην εκκλησία πριν το ατύχημα, όπου κύριος εργολάβος ήταν η εταιρεία KV Imperial. Επίσης ο Μ.Ε.5 είπε ότι δεν έλεγξε τι μετέφεραν τα 2 οχήματα με τα οποία το συνεργείο της εναγομένης εταιρείας μετέβη στην εκκλησία καθότι αυτό δεν είχε σχέση με το ατύχημα, όμως τα 2 άτομα εκεί του είπαν ότι δεν είχαν κράνη στα αυτοκίνητα. Σύμφωνα πάντα με τον Μ.Ε.5, μετά το επίδικο ατύχημα έγιναν συστάσεις προς την εναγομένη εταιρεία για την αξιολόγηση κινδύνων, τη λήψη απαραίτητων μέτρων και την εκπαίδευση των εργοδοτουμένων για να εργάζονται με ασφάλεια, και η εν λόγω εταιρεία οργάνωσε επιτροπή ασφαλείας από τους εργοδοτουμένους και κάνει σοβαρές προσπάθειες για βελτίωση των επιπέδων ασφάλειας. Εταιρείες, όπως η εναγομένη, συνηθίζουν να χωρίζουν σε συνεργεία τους υπαλλήλους και κάποιος να είναι ο επικεφαλής, για να ενημερώνεται ο εργοδότης για τυχόν προβλήματα ή την πρόοδο των εργασιών. Ο επικεφαλής παίρνει οδηγίες από τους ανωτέρους του, και αν έχει την εξουσία, έχει την ευθύνη και κατευθύνει όλη την ομάδα. Ελέγχει σαν επικεφαλής όχι μόνο την ποιότητα της κατασκευής αλλά και τα θέματα ασφαλείας. Όμως, ο μάρτυρας με την 20χρονη πείρα του, ανέφερε ότι ο εργοδότης δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση ελέγχου και επιτήρησης. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσον ο ενάγοντας ήταν ο επικεφαλής του συνεργείου την επίδικη μέρα και έδινε οδηγίες στους συναδέλφους του. Σύμφωνα πάντα με όσα του είπαν, πήγαν εκεί με τα 2 οχήματα για να προχωρήσουν στην εργασία εγκατάστασης των συστημάτων κλιματισμού, μέχρις ότου έρθει ανυψωτικό όχημα να ανεβάσει τα συστήματα που ήταν βαρετά. Ο ενάγοντας πήρε την συγκεκριμένη σκάλα και ανέβηκε σαν τεχνικός να εξετάσει τον χώρο και οργανώσει τη διεκπεραίωση των εργασιών. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι ένα άτομο θα μπορούσε να κρατά την σκάλα χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο ο ενάγοντας είτε όταν ανέβαινε είτε όταν κατέβαινε. Το εν λόγω άτομο που θα κρατά την σκάλα δεν χρειάζεται να είναι εξειδικευμένο γι' αυτό. Με βάση τη μαρτυρία, ο Μ.Ε.5 είπε ότι δεν χρειαζόταν κάποιος ή ο εργοδότης εκεί για να πει στον ενάγοντα ότι κάποιος έπρεπε να του κρατά την σκάλα, όπως ο ενάγοντας ανέβηκε έτσι έπρεπε να κατεβεί, και όταν κατέβαινε φώναξε «κατεβαίνω», που μπορεί να θεωρηθεί ότι είπε «κατεβαίνω, κρατάτε μου την σκάλα», αλλά αυτή δεν συγκρατείτο ούτε ο ενάγοντας περίμενε να έρθει κάποιος ενώ αυτό έπρεπε να κάνει. Το ανέβασμα και το κατέβασμα της σκάλας είναι μια διαδικασία που γίνεται καθημερινά από εργαζομένους, εξ' ου και προκαλούνται σοβαρά ατυχήματα και γι' αυτό παρέχουν οδηγίες για τη χρήση της σκάλας. Η επίδικη σκάλα δεν ήταν επικίνδυνη ούτε κακής ποιότητας, αλλά τώρα υπάρχουν σκάλες που παρέχουν περισσότερη προστασία στους χρήστες, όπως οι σκάλες με επέκταση βάσεως που αυξάνουν τη βάση όπου εδράζεται η σκάλα και αποφεύγεται ο κίνδυνος πλαγιολίσθησης. Η επίδικη σκάλα ήταν αλουμινένια και πτυσσόμενη. Το γεγονός δε ότι κάποιος άνθρωπος κρατούσε την σκάλα κατά την άνοδο (και το ίδιο στην κάθοδο), ακόμα και αν το έδαφος δεν ήταν αντιολισθητικό, μειώνει τον κίνδυνο ολίσθησης της σκάλας. Βεβαίως, σε εργοτάξια όπου η σκάλα μπορεί να καρφωθεί στη βάση ή το άνω μέρος, αυτό συστήνουν για να μην εξαρτάται η ασφάλεια από τον ανθρώπινο παράγοντα. Από την στιγμή που την συγκρατούσε κάποιος, δεν χρειαζόταν να ήταν προσδεδεμένη. Ο ορθός τρόπος χρήσης αυτής της σκάλας είναι να την κρατά με 2 χέρια αυτός που τη χρησιμοποιεί και με το μπροστινό μέρος του σώματος του προς τη σκάλα. Αν ο ενάγοντας ήταν ο επικεφαλής, αυτός θα έδινε τις οδηγίες όμως ο εργοδότης οφείλει εκ των προτέρων να παρέχει ό,τι απαιτεί ο Νόμος, εκπαίδευση και ενημέρωση. Η επίδικη σκάλα δεν μπορούσε να έχει προστατευτικό κάλυμμα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που μάζεψε ο Μ.Ε.5, ο ενάγοντας έπεσε από ύψος 3 μ., επομένως διένυσε κάποια απόσταση και δεν έπεσε από το πρώτο σκαλί. Στην περίπτωση που η σκάλα υποβασταζόταν από ένα εκ των 2 υπαλλήλων των εναγομένων κατά την κάθοδο του ενάγοντα, η σκάλα δεν θα υποχωρούσε και αυτός ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος. Στην εναγομένη εταιρεία κατά την επίδικη περίοδο γίνονταν συγκεντρώσεις στο εργοστάσιο για θέματα ασφαλείας και υγείας μία βδομάδα ετησίως και έγιναν επιθεωρήσεις οι οποίες δεν ήταν πάντοτε με προειδοποίηση. Τέλος, ο Μ.Ε.5 είπε ότι αν ο ενάγοντας προσπάθησε να κατεβεί ανάποδα από την σκάλα, τότε σίγουρα ενήργησε επικίνδυνα και θα ήταν πολύ δύσκολο να συγκρατηθεί. Κατά την επανεξέταση του, ο Μ.Ε.5 είπε ότι μετά το ατύχημα έγινε 3 φορές επιθεώρηση στο εργοτάξιο για τον κυρίως εργολάβο και συστάσεις για εκτιμήσεις κινδύνου και εκπαιδεύσεις. Οι εναγόμενοι έλαβαν αυξημένα μέτρα για εκπαίδευση. Ακολούθησε ιατρική μαρτυρία με πρώτο τον Δρα Α. Χριστόπουλο, Βοηθό Διευθυντή της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, του οποίου τα προσόντα, η ειδίκευση και η πείρα αποτέλεσαν παραδεκτό γεγονός και από τις δύο πλευρές. Ο Μ.Ε.6 αναγνώρισε και υιοθέτησε το περιεχόμενο της Ιατρικής Γνωμάτευσης που εξέδωσε στις 2.7.2003 - Τεκμήριο 12. Ο Μ.Ε.6 ανέφερε στο Δικαστήριο ότι στις 13.5.2002 ο ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λευκωσίας από το Νοσοκομείο Λεμεσού μετά που υπέστη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση διασωληνωμένος. Εισήχθη στην εντατική μονάδα του Νευροχειρουργικού Τμήματος, συνδέθηκε με αναπνευστήρα και τοποθετήθηκε καθετήρας εγκεφάλου για τη μέτρηση της ενδοκρανιακής πίεσης. Η αξονική τομογραφία εγκεφάλου έδειξε αιμορραγική θλάση και στους δύο μετωπιαίους λοβούς του εγκεφάλου. Αυτό σημαίνει ότι η διανοητική κατάσταση του ατόμου είχε επηρεαστεί σημαντικά και αυτή η καταστροφή εγκεφάλου του νευρικού κεντρικού συστήματος είναι μη αναστρέψιμη. Στις 20.5.2002, λόγω αύξησης της ενδοκρανιακής πίεσης, ο ενάγοντας υποβλήθηκε επειγόντως σε κρανιοτομή. Παρέμεινε στον αναπνευστήρα και επειδή έγινε υποθερμία τελικώς τοποθετήθηκε σε βραδυλειτουργικό κώμα. Του χορηγήθηκαν τα αναγκαία βραδυλειτουργικά για ελαχιστοποίηση των αναγκών του εγκεφάλου με σκοπό να ελαττωθεί η ενδοκρανιακή πίεση. Κατόπιν προοδευτικής βελτίωσης εξήλθε από το Νοσοκομείο στις 6.7.2002 με σοβαρά νευρολογικά κατάλοιπα. Οι μετωπιαίοι λοβοί ελέγχουν τη διανοητική κατάσταση του ατόμου και επομένως ο ασθενής παρουσίαζε σοβαρές διαταραχές προσωπικότητας και μνήμης και ανοσμία. Συνέχισε η χορήγηση αντιεπιληπτικής αγωγής λόγω μεγάλης πιθανότητας εμφάνισης επιληψίας. Από την στιγμή που ο όσφρηση του ασθενούς δεν επανήλθε σε διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία του τραυματισμού του, τότε η βλάβη θεωρείται πλέον μόνιμη. Η τελευταία εξέταση του στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Λευκωσίας έγινε στις 21.7.2003. Ακολούθως τον εξέτασε δύο μέρες πριν κληθεί να καταθέσει στο Δικαστήριο. Ο ασθενής εξακολουθεί να παρουσιάζει τα ίδια συμπτώματα, δηλαδή διαταραχή μνήμης και σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας, και εφόσον τα κατάλοιπα αυτά υφίστανται πέραν των τριών χρόνων από τον τραυματισμό του, θεωρούνται μόνιμα. Κατά τη μακρά αντεξέταση του, ο Μ.Ε.6 ανέλυσε λεπτομερώς τον τραυματισμό και τη θεραπεία του ενάγοντα. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την πρώτη χειρουργική επέμβαση του ενάγοντα, ο Μ.Ε.6 είπε ότι επειδή ο αριστερός μετωπιαίος λοβός ήταν πολτοποιημένος, έγινε αφαίρεση του οστικού κρημνού, ο οποίος τοποθετήθηκε σε κατάψυξη, και σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2002 ο οστικός κρημνός επανατοποθετήθηκε, διαδικασία η οποία προκάλεσε στον ασθενή σοβαρή ταλαιπωρία και μεγάλο κίνδυνο για την ζωή του. Παρακολουθείτο συχνά μεταξύ 13.5.2003 μέχρι 6.7.2003 και όταν ο ασθενής εξήλθε από το Νοσοκομείο χωρίς πλέον να κινδυνεύει η ζωή του, επειδή υπήρχε μεγάλος κίνδυνος μετατραυματικής υδροκεφαλίας, υπέστη τρίτη χειρουργική επέμβαση για την τοποθέτηση βαλβίδας. Κατά την ιατρική εξέταση στις 21.7.2003 ο ενάγοντας παρουσίαζε κεφαλαλγία, ζάλη, διαταραχές μνήμης και προσωπικότητας και παρέμεινε μετατραυματική επιληψία. Τα κατάλοιπα αυτά θεωρούνται μόνιμα έτσι ώστε πλέον ο ενάγοντας να είναι ένα διαφορετικό πρόσωπο από ό,τι ήταν πριν το επίδικο ατύχημα και από ένα ήπιο χαρακτήρα να είναι επιθετικός. Ήταν η θέση του Μ.Ε.6 ότι ο ενάγοντας είναι τυχερός μετά τον σοβαρότατο τραυματισμό του γιατί παρουσιάζει τα λιγότερα προβλήματα που θα μπορούσε να έχει υπό τις περιστάσεις. Ακόμα και οι γιατροί που είχαν έρθει από το Ισραήλ και τον εξέτασαν του είχαν δώσει περιορισμένες πιθανότητες επιβίωσης και ο Μ.Ε.6 δήλωσε ευθαρσώς στο Δικαστήριο ότι στην περίπτωση του ενάγοντα πέτυχαν το ακατόρθωτο, δηλαδή όχι μόνο να σηκώσουν όρθιο τον ασθενή αλλά και να παρουσιάζει τα λιγότερα προβλήματα. Ο Μ.Ε.6 εξέφρασε την άποψη ότι η γεύση επηρεάζεται πολύ από την όσφρηση και μπορεί ο ενάγοντας να μην αντιλαμβάνεται την κατάσταση του σε σχέση με τη γεύση. Η κεφαλαλγία, η ζάλη, οι διαταραχές μνήμης και προσωπικότητας και η ανοσμία είναι πλέον μόνιμα κατάλοιπα ενώ η αδυναμία έκτασης και κάμψης του αριστερού άκρου ποδός που αναφέρεται στο Τεκμήριο 12 δεν είναι μόνιμη κατάσταση. Ακόμα, ο Μ.Ε.6 δήλωσε ότι όταν και τα δύο μέρη του εγκεφάλου είναι τραυματισμένα υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος εμφάνισης μετατραυματικής επιληψίας που μπορεί να φθάσει μέχρι και το 70%. Στον ενάγοντα χορηγούνται φάρμακα, όμως αυτά δεν τον προστατεύουν ολοκληρωτικά από επιληπτικές κρίσεις. Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις ο Μ.Ε.6 συστήνει στους ασθενείς να μην οδηγούν καθόλου για να μην εκθέτουν τον εαυτό τους ή τους άλλους σε κίνδυνο. Η διανοητική αναπηρία είναι μια σοβαρότατη μορφή αναπηρίας και ο ασθενής παρουσιάζει κατάθλιψη. Τα αντιεπιληπτικά φάρμακα που του χορηγούνται προκαλούν διάφορες παρενέργειες. Ο Μ.Ε.6 πληροφορήθηκε από τους συγγενείς του ασθενούς για το σεξουαλικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Ο ίδιος είπε ότι η καταστροφή των μετωπιαίων λοβών επεκτείνεται στη βάση του εγκεφάλου έτσι ώστε να υπάρχει μεγάλος κίνδυνος διαταραχής ακόμα και στον τομέα του σεξ. Η βλάβη του υποθαλάμου δεν μπορεί να βοηθηθεί με φαρμακευτική αγωγή όταν είναι μη αναστρέψιμη. Είπε ακόμα ότι σε περίπτωση που ο ασθενής δεν έχει επιληπτική κρίση για 12 μήνες, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να επέλθει νέα επιληπτική κρίση. Ήταν η άποψη του Μ.Ε.6 ότι η επιληψία δημιουργεί τα λιγότερα προβλήματα στον ενάγοντα. Ο ίδιος θα του συνιστούσε να μην κολυμπά για να μην θέτει τον εαυτό του σε κίνδυνο εν όψει και του κινδύνου εμφάνισης επιληψίας ανά πάσα στιγμή, ούτε και να κυνηγά. Το άθλημα θα το συνιστούσε αλλά με μέτρο. Αναφορικά με την κοινωνική ζωή του ενάγοντα, ο Μ.Ε.6 είπε ότι αυτό εξαρτάται από τον ίδιο, όμως αναμφίβολα ο ενάγοντας πλέον δεν μπορεί να απολαμβάνει την ζωή του όπως θα ήθελε λόγω των διαταραχών της προσωπικότητας του και της απρόβλεπτης διανοητικής του κατάστασης. Η διαταραχή της προσωπικότητας του ενάγοντα είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο δεν μπορεί πλέον να εργαστεί. Επίσης, ο Μ.Ε.6 δήλωσε ότι εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος μετατραυματικής υδροκεφαλίας που συνήθως εμφανίζεται σε πολύ μεγάλη ηλικία. Αν οι επιληπτικές κρίσεις εξακολουθούν να είναι συχνές τότε ο ασθενής πρέπει να λαμβάνει αγωγή εφ' όρου ζωής. Υπάρχει δυνατότητα να σταματήσει η φαρμακευτική αγωγή σε περίπτωση που περάσουν δύο χρόνια χωρίς ο ασθενής να έχει επιληπτική κρίση, όμως θα πρέπει ταυτόχρονα να γνωρίζει ότι ο κίνδυνος εμφάνισης νέας επιληπτικής κρίσης αυξάνεται σε ποσοστό 20-25%. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο Μ.Ε.6 δήλωσε ανεπιφύλακτα ότι ο ασθενής θα πρέπει να συνεχίσει την αντιεπιληπτική αγωγή εφ' όρου ζωής έχοντας υπόψη τις κακώσεις που υπέστη έστω και αν δεν έχει επιληπτική κρίση σε περίοδο 2 ετών. Σε ερώτηση κατά πόσο αν ο ενάγοντας φορούσε κράνος θα απέφευγε τον τραυματισμό του ή θα είχε πιο ήπια συμπτώματα, ο Μ.Ε.6 είπε ότι το κράνος προστατεύει από άμεση πλήξη αλλά στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρχε άμεση πλήξη αλλά κάκωση εξ αντιτυπίας, επομένως το κράνος δεν θα επέφερε οποιαδήποτε διαφορά στα τραύματα του ενάγοντα. Τέλος, ο Μ.Ε.6 είπε ότι ο ίδιος, ως νευρολόγος, έκανε το παν για να σώσει τον ενάγοντα με οποιαδήποτε νευροχειρουργικά κατάλοιπα, ενώ αναγνωρίζει ότι η περίπτωση του ενάγοντα είναι μια από τις χειρότερες που έχει αντιμετωπίσει προκαλώντας του σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα και διαταραχή της προσωπικότητας του. Ο επόμενος γιατρός και τελευταίος μάρτυρας για την πλευρά του ενάγοντα ήταν ο Δρ. Ηλίας Νικολαϊδης, ειδικός νευρολόγος - ψυχίατρος. Από το 2002 ήταν προϊστάμενος των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας της Λεμεσού, ενώ από το τέλος του 2004 ιδιωτεύει σε δικό του ιατρικό κέντρο. Ο Μ.Ε.6 αναγνώρισε και υιοθέτησε τα Τεκμήρια 15-17 που ετοίμασε ο ίδιος. Την πρώτη φορά που είδε τον ενάγοντα ήταν στις 10.12.2003 όταν παραπονείτο για συνεχή ζάλη, υπερένταση, για διαταραχές μνήμης και αδυναμία να οδηγήσει αυτοκίνητο. Στις 3.4.2003 ο ενάγοντας είπε ότι είχε απώλεια συνειδήσεως στον ύπνο του που καταδεικνύει ότι είχε επιληπτική κρίση. Του χορηγήθηκε αντιεπιληπτική αγωγή και μέχρι τις 10.12.2003 είχε ακόμα δύο επιληπτικές κρίσεις το καλοκαίρι. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τα γεγονότα του ατυχήματος κατά τη δίμηνη παραμονή του στο Νοσοκομείο, ήταν αγχωμένος, καταθλιπτικός με διαταραχές πρόσφατης μνήμης μέτριου βαθμού και αλλαγή της προσωπικότητας του. Με την αλλαγή της αντιεπιληπτικής αγωγής δεν είχε άλλη κρίση μέχρι την 1.11.2004. Παρουσίαζε διαταραχές προσωπικότητας, μνήμης, σκέψης, ελαφρότατες διαταραχές προσανατολισμού, είχε ζαλάδες, ήταν ευερέθιστος, μελαγχολικός και με σεξουαλικά προβλήματα. Για μεγάλα διαστήματα ήταν επιθετικός και βίαιος προς την σύζυγο και τα παιδιά του. Η επιληψία θεωρήθηκε μόνιμη και λόγω βιολογικής μεταβολικής συνέθεσης του οργανισμού του παρουσίαζε δυσκολία στη θεραπευτική προσέγγιση. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 16, ο ενάγοντας άρχισε εκ νέου συνεργασία με τον Μ.Ε.7 από τις 8.3.2007 όταν οι επιληπτικές του κρίσεις επιτάθηκαν με αποτέλεσμα να έχει κρίση ανά τρίμηνο, τα προβλήματα στο σπίτι λόγω της συμπεριφοράς του χειροτέρεψαν και η σεξουαλική δυσλειτουργία φαίνεται ότι δεν είναι μόνο αποτέλεσμα φαρμακευτικής αλλά και οργανικοψυχολογικό. Τα προβλήματα της προσωπικότητας του θεωρούνταν πλέον μόνιμα. Όπως αναφέρεται στο Τεκμήριο 17, ο ενάγοντας εξακολουθεί να ζει στη δυστυχία της δυσλειτουργίας του στον επικοινωνιακό, συναισθηματικό και σεξουαλικό τομέα και υπό το κράτος των επιληπτικών κρίσεων με τις διάφορες μορφές τους. Τα περισσότερα του προβλήματα είναι μόνιμα και αναμένεται με την πάροδο του χρόνου να χειροτερέψουν. Ο ενάγοντας θα χρειάζεται θεραπεία εφ' όρου ζωής. Ο Μ.Ε.7 ανέφερε ότι ο ενάγοντας έχει επιληψία, διαταραχή στη μνήμη, το συναίσθημα και την κρίση του και δυσκολία στην επικοινωνία σε οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Χρειάζεται αρκετή προσπάθεια για να μπορεί να επικοινωνεί με την σύζυγο και τα παιδιά του. Στον σεξουαλικό τομέα υπάρχει πάλι πρόβλημα το οποίο πολύ πιθανόν είναι μόνιμο, λόγω ψυχολογικής αντίδρασης του ενάγοντα, και τα φάρμακα δεν μπορούν να επιλύσουν αυτό το πρόβλημα. Ο ενάγοντας χρειάζεται πάρα πολλή φαρμακευτική, ιατρική και συναισθηματική στήριξη, διαφορετικά η κατάσταση του θα χειροτερεύει. Αντιμετωπίζει επίσης πρόβλημα στην όσφρηση και τη γεύση. Στην αντεξέταση του ο Μ.Ε.7 είπε ότι ο ίδιος άλλαξε τη φαρμακευτική αγωγή σε σχέση με την επιληψία στον ενάγοντα τον Δεκέμβριο του 2003 καθότι έκρινε ότι η προηγούμενη αγωγή δεν ήταν καλή και πράγματι η καινούργια τον βοήθησε καθότι δεν είχε κρίση από τον Δεκέμβριο 2003 μέχρι τον Νοέμβριο 2004. Ο ενάγοντας για πρώτη φορά του ανέφερε για το σεξουαλικό του πρόβλημα στις 16.4.2004 και είπε ότι από την πείρα του συνήθως ένα άτομο καθυστερεί πάρα πολύ να φέρει στην επιφάνεια τέτοιας φύσης πρόβλημα. Θεωρεί ότι το πρόβλημα αυτό είναι περισσότερο ψυχολογικό παρά οργανικό. Δεν μπορεί όμως να του δώσει διεγερτικά φάρμακα διότι διατρέχει τον κίνδυνο να αλλάξουν οι αιμοδυναμικές στην περιοχή του εγκεφαλικού τραυματισμού με σοβαρές επιπτώσεις επιληπτικού τύπου. Ο Μ.Ε.7 είπε ότι με το μέγεθος της ζημιάς υπάρχει τουλάχιστον 50% πιθανότητα να εμφανίζεται επιληψία οποιαδήποτε στιγμή, και όσο πιο αργά αυτή εμφανίζεται τόσο χειρότερο προγνωστικό στοιχείο είναι αυτό. Ως εκ τούτου συστήνεται η λήψη αντιεπιληπτικής αγωγής προληπτικά. Ο ενάγοντας δεν μπορεί να οδηγεί στα πλαίσια του μετατραυματικού συνδρόμου λόγω φόβου για επιληπτική κρίση η οποία είναι μόνιμη, όπως επίσης μόνιμη είναι η ζάλη που αισθάνεται. Επειδή η βλάβη στους μετωπιαίους λοβούς είναι η χειρότερη, αναμένεται ότι με τις εκφυλίσεις της ηλικίας και τις βιολογικές αλλαγές η κατάσταση του θα χειροτερεύει προοδευτικά. Ο Μ.Ε.7 είπε ακόμα ότι ο λόγος που για κάποιο χρονικό διάστημα ο ενάγοντας δεν τον επισκεπτόταν ήταν κυρίως οικονομικός. Από τις 8.6.2007 μέχρι τις 19.2.2010 τον επισκέπτεται 1-2 φορές μηνιαίως. Η φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνει τώρα είναι για στήριξη, αντικαταθλιπτική και αντιεπιληπτική. Από τις 3.11.2004 ο ενάγοντας κρίθηκε ανίκανος για εργασία λόγω των επιληπτικών κρίσεων, της πολύ συχνής σύγχυσης του, της έλλειψης συγκέντρωσης, των ζαλάδων, της σωματικής και της ψυχολογικής καταπόνησης και της αποδιοργάνωσης των ψυχικών λειτουργιών του. Ο Μ.Ε.7 εξέφρασε τη θέση ότι για να εργαστεί ο ενάγοντας θα πρέπει να ασχοληθεί με ελαφριά εργασία και να είναι υπό επίβλεψη. Δεν μπορεί να οδηγεί λόγω της μειωμένης αντοχής του και του άγχους που τον διακατέχει. Μπορεί να κολυμπήσει, να κυνηγήσει ή να παίξει ποδόσφαιρο μόνο αν έχει κάποιον δίπλα του. Ο ενάγοντας είναι πολύ απογοητευμένος από τη ζωή του και μπορεί περιορισμένα να ασχολείται με τα χόμπι του μέσα από πολλές δυσκολίες. Γνωρίζει ότι είχε επισκεφθεί ψυχολόγο χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα και ο ίδιος, ως ψυχοθεραπευτής, τον στηρίζει σ' αυτόν τον τομέα. Τέλος, ανέφερε ότι ο ενάγοντας λαμβάνει δύο αντιεπιληπτικά φάρμακα, ένα ηρεμιστικό και ένα αντιθλιπτικό. Για την πλευρά των εναγομένων, κατέθεσε ο κ. Ιωάννης Παπαδόπουλος, ο οποίος γνωρίζει την εναγομένη εταιρεία λόγω του ότι τοποθέτησε τα συστήματα κλιματισμού στην εκκλησία και, όπως ισχυρίστηκε, ο ίδιος ήταν παρών όταν επεσυνέβη το ατύχημα του ενάγοντα, στις 14.5.2002, τον οποίον δεν γνώριζε προσωπικά. Ο Μ.Υ.1 είπε ότι ήταν ο μοναδικός άνθρωπος που ήταν εκεί την ώρα του ατυχήματος, βρισκόταν σε απόσταση 10-15 μ., και είδε τον ενάγοντα να κατεβαίνει από την σκάλα ανάποδα, δηλαδή βλέποντας προς τα εμπρός, η σκάλα γλίστρησε λίγο, έγειρε στο πλάι και ο ενάγοντας έπεσε με το κεφάλι. Στην αντεξέταση του, ο Μ.Υ.1 ανέφερε ότι είναι ο νεωκόρος της εκκλησίας, ήταν εκεί πολύς κόσμος πάνω στον θόλο, μπροστά και πίσω από την εκκλησία, είχαν έρθει 2-3 αυτοκίνητα για τα συστήματα κλιματισμού, δεν θυμάται τι ώρα, και τα εν λόγω άτομα της εταιρείας Laos τα είχε ξαναδεί εκεί πολλές φορές. Ο Μ.Υ.1 είπε ότι την ώρα του ατυχήματος βρισκόταν σε απόσταση 20 μ., η σκάλα ήταν ολοκαίνουργια 1-2 χρονών, μεγάλη, αλουμινένια, και έστεκε όρθια στον πρόναο, εξέχοντας 5-6 πόδια από πάνω. Δεν είδε τον ενάγοντα να ανεβαίνει, πάρα μόνο κατέβαινε, προσθέτοντας ότι μόλις είχε αρχίσει να κατεβαίνει, και πριν πέσει δεν τον άκουσε να πει κάτι. Ο Μ.Υ.1 έδωσε κατάθεση στην αστυνομία, δεν είδε εκεί στο μέρος του διευθυντή της εταιρείας ούτε και το Γραφείο Εργασίας, δεν θυμάται πότε συζήτησε με την εταιρεία για ό,τι έγινε, και αμέσως μετά είπε ότι δεν θυμόταν κατά πόσο μίλησε με την εταιρεία ή όχι. Ο Μ.Υ.1 θυμάται ότι εκεί πήγαν 3 άτομα, ένας εκ των οποίων ο Μιχαλάκης, και μόνο ο ενάγοντας είχε ανεβεί πάνω. Την ώρα του ατυχήματος δεν υπήρχε εκεί forklift και η σκάλα είχε λαστιχένια ολοκαίνουργια πέλματα, είχε μιλήσει στον κ. Ξένιο για την σκάλα πολλές μέρες πριν το ατύχημα. Η σκάλα ήταν ύψους 10-12 μ., διπλή αλουμινένια, το έδαφος όπου στάθηκε η σκάλα ήταν πλακόστρωτο και λίγο γυαλιστερό. Κατά την επανεξέταση του ο Μ.Υ.1 είπε ότι δεν έχει σχέση με κανένα από τους διάδικους. Ο κ. Ανδρέας Θωμά, επαρχιακός γραμματέας του κλάδου μηχανοτεχνιτών ηλεκτροτεχνιτών της ΠΕΟ από το 1980, κατέθεσε στο Δικαστήριο ότι επιθεωρεί σχεδόν από τον καιρό που εργάζεται στην ΠΕΟ, στον κλάδο αυτό, την εναγομένη εταιρεία ανελλιπώς. Επιθεωρεί το εργοστάσιο, τον χώρο εργασίας, ασχολείται με τα προβλήματα των υπαλλήλων, θέματα συλλογικών συμβάσεων και ασφαλείας και υγείας. Το 2002 η εταιρεία απασχολούσε γύρω στα 40-45 άτομα και είχε οργανόγραμμα με τεχνικούς και βοηθούς. Δεν ήταν προκαθορισμένη η συχνότητα των επιβλέψεων του, όμως είπε ότι πάντα έδινε ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα ασφαλείας των τεχνικών/βοηθών, για αποφυγή εργατικών ατυχημάτων, ήταν συμβαλλόμενοι με αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Εργασίας και αν περιερχόταν στην αντίληψη του ότι δεν λαμβάνονταν μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων, πάντα επενέβαιναν με σκοπό την προστασία των εργαζομένων. Η εναγομένη εταιρεία ποτέ δεν αρνήθηκε εισήγηση του για μέτρα ασφαλείας και μάλιστα όταν διακηρύχθηκε η πολιτική του Υπουργείου και διοργανώθηκε βδομάδα ασφαλείας, η εν λόγω εταιρεία παραχώρησε τον χώρο για να μορφώσουν τους εργαζομένους σε τέτοια θέματα. Ο ενάγοντας ήταν μέλος της ΠΕΟ και είχε προσληφθεί ως υδραυλικός και μετά ως ψυκτικός. Όταν πληροφορήθηκε για το ατύχημα, μίλησε με τον επιθεωρητή του Υπουργείου Εργασίας κ. Σωκράτους για να μάθει πώς έγινε και ενημερώθηκε ότι αυτό έγινε χωρίς ουσιαστικά να είχαν ληφθεί μέτρα ασφαλείας. Τόσο η εναγομένη εταιρεία όσο και οι εργαζόμενοι της λάμβαναν μέτρα ασφαλείας, και η εταιρεία προσπαθούσε να μορφώσει τους εργαζομένους της γι' αυτά, οι ψυκτικοί είχαν πλήρη γνώση και πείρα για όλα τα μέτρα προστασίας και μάλιστα ο ίδιος ήταν λέκτορας στη βδομάδα ασφαλείας. Η εναγομένη εταιρεία παρείχε κράνος, γάντια, παπούτσια ασφαλείας, ανυψωτικά μηχανήματα, σκάλες και βοηθούς. Αν ένας ανέβαινε την σκάλα χωρίς να την κρατά κάποιος, εκτίθεται. Αυτό που έπρεπε να γίνει και την επίδικη μέρα ήταν κάποιος βοηθός να κρατά την σκάλα. Η εναγομένη εταιρεία έδινε κανονικά οδηγίες για χρήση κράνους, γαντιών και παπουτσιών ασφαλείας, και γενικά έδειχνε κατανόηση για τέτοια θέματα και ήταν ικανοποιητική η συνεργασία τους για τα θέματα προστασίας και ασφαλείας των εργαζομένων. Τέλος, ο Μ.Υ.2 είπε ότι ο ενάγοντας ουδέποτε του παραπονέθηκε για θέμα κράνους ή ασφαλείας από πλευράς εναγομένης εταιρείας και αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα μπορούσε να συστήσει στον ενάγοντα ακόμα και να αρνηθεί να εργαστεί. Κατά την αντεξέταση του, ο Μ.Υ.2 είπε ότι ο ενάγοντας, ως ψυκτικός και μέλος συντεχνίας, είχε υποχρέωση να γνωρίζει τα μέτρα ασφαλείας, και πριν το ατύχημα επισκεπτόταν το εργοστάσιο κάθε βδομάδα ανελλιπώς και συζητούσαν βασικά πράγματα, τυχόν παράβαση της συλλογικής σύμβασης και θέματα ασφαλείας και υγείας. Η αποθήκη διέθετε τα πάντα και σε όποιον εργαζόταν εκεί ή τα ζητούσε, του τα παρέσχε. Γενικά οι εργαζόμενοι ήταν ικανοποιημένοι με την στάση της εταιρείας για την ασφάλεια. Ο ίδιος δεν ήταν γνώστης οποιουδήποτε παραπόνου για να γνωρίζει κατά πόσο η εταιρεία παρείχε εξοπλισμό ασφαλείας ή όχι. Όταν ρώτησε τους εργαζομένους στην εταιρεία κατά πόσο αυτή ευθύνεται, αρνήθηκαν κάτι τέτοιο. Για την συγκεκριμένη περίπτωση η σκάλα έπρεπε σίγουρα να ήταν ασφαλισμένη έτσι ώστε η πρόσβαση του εργαζομένου να βγει και να κατεβεί να ήταν ασφαλής και έπρεπε να του είχε παραχωρηθεί κράνος, που ήταν ευθύνη της εταιρείας. Ο διευθυντής της εναγομένης εταιρείας, κ. Ξένιος Λαός, ήταν ο επόμενος μάρτυρας. Ο Μ.Υ.3 κατέθεσε γραπτή δήλωση την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κύριας εξέτασης του. Σε αυτή αναφέρεται ότι είναι μηχανολόγος και ο τεχνικός διευθυντής της εναγομένης εταιρείας από το 1995 και ιεραρχικά βρίσκεται κάτω από τον γενικό διευθυντή της εταιρείας, τον πατέρα του, κ. Ανδρέα Λαό. Κατέθεσε οργανόγραμμα της εταιρείας για το έτος 2002 ως Τεκμήριο 24. Στα πλαίσια των καθηκόντων του είναι υπεύθυνος να δίνει οδηγίες άμεσα στους επικεφαλής των ομάδων ή στους άλλους μηχανολόγους της εταιρείας για να δώσουν αυτοί με την σειρά τους τις οδηγίες στους επικεφαλής των ομάδων για τις εργασίες που θα διεκπεραίωνε η εταιρεία κάθε μέρα, συμπεριλαμβανομένης και της επίβλεψης διαφόρων έργων. Συγκεκριμένα, κατά τον ουσιώδη χρόνο η εταιρεία είχε 40 περίπου άτομα προσωπικό με ειδικότητες ψυκτικών, υδραυλικών, και βοηθών αυτών και καθημερινά το προσωπικό χωριζόταν σε ομάδες δύο ή περισσοτέρων προσώπων οι οποίες αποτελούνταν από κάποιον επικεφαλή που ανάλογα με την ανατεθείσα εργασία ήταν είτε υδραυλικός, είτε ψυκτικός, και μαζί του υπήρχαν οι ανάλογοι βοηθοί. Εν όψει της προγραμματισθείσας εργασίας τοποθέτησης των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στον πρόναο της εκκλησίας του Αποστόλου Ανδρέα στις 14.5.2002, την προηγούμενη ο Μ.Υ.3 επισκέφθηκε το εργοτάξιο στην εκκλησία για να ελέγξει την επιτόπου κατάσταση για τις εργασίες της επόμενης μέρας. Οι σωλήνες είχαν εγκατασταθεί εσωτερικά στο κτίριο και το μόνο που παρέμεινε ήταν η τοποθέτηση των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού που προγραμματίστηκε για τις 14.5.2002, και αφού οι αρχιτέκτονες των εργασιών θα προέβαιναν σε έλεγχο για να δώσουν την τελική τους έγκριση, η οποία τελικά δεν είχε δοθεί για τα αρχικά σημεία, και ως εκ τούτου οι συσκευές έπρεπε να τοποθετηθούν σε νέες βάσεις και μετά να προχωρήσει η τελική σύνδεση των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις σωλήνων. Ο Μ.Υ.3 κατέθεσε φωτογραφίες οι οποίες δείχνουν την αρχική θέση και τη νέα θέση των βάσεων - Τεκμήριο 25. Στις 13.5.2002, κατά την επίσκεψη του Μ.Υ.3 στο εργοτάξιο της εκκλησίας, διαπίστωσε ότι ο χώρος στον οποίο θα γίνονταν οι εργασίες στις 14.5.2002 ήταν καθαρός και ότι υπήρχε σκάλα σε πολύ καλή κατάσταση η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από το συνεργείο των εναγομένων. Ο ενάγοντας ασχολήθηκε με την εσωτερική εγκατάσταση των σωλήνων στο εργοτάξιο της εκκλησίας και έτσι γνώριζε τον χώρο εκεί, όπως επίσης τι έπρεπε να γίνει για την ολοκλήρωση των εργασιών που είχε αναλάβει η εναγομένη εταιρεία αναφορικά με την τοποθέτηση των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού και τελικά την εγκατάσταση αυτών. Ως εκ τούτου, την επίδικη μέρα γύρω στις 7:00 το πρωί, ο Μ.Υ.3 ενημέρωσε τον ενάγοντα στο εργοστάσιο ότι ο τελευταίος θα αναλάμβανε τη διεκπεραίωση της εργασίας τοποθέτησης των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στον πρόναο της εκκλησίας. Οι οδηγίες που έδωσε στον ενάγοντα είναι οι ακόλουθες: «Ι. ότι θα έπρεπε να μεταβεί στο εργοτάξιο της Εκκλησίας υπό την ιδιότητα του ως ψυκτικού και επικεφαλή του συνεργείου που θα πήγαινε στο εν λόγω εργοτάξιο και θα έφερνε σε πέρας την εργασία που έπρεπε να γίνει εκείνη την ημέρα, ΙΙ. ότι γύρω στις 8:00 π.μ. περίπου ήταν προγραμματισμένο να έλθει το ανυψωτικό (fork lift) για να ανυψώσει τις εξωτερικές συσκευές κλιματισμού που θα τοποθετούνταν πάνω στην στέγη του πρόναου της Εκκλησίας, ΙΙΙ. ότι στο εργοτάξιο της Εκκλησίας υπήρχε σκάλα σε πολύ καλή κατάσταση, την οποία μπορούσε να χρησιμοποιήσει, IV. ότι μαζί του ο Ενάγων θα έπαιρνε τον Γιώργο Χριστοδούλου, σημειωτέον ότι το εν λόγω πρόσωπο πήγαινε πάντα μαζί με τον Ενάγοντα στις διάφορες εργασίες, και τον Μιχάλη Σολωμού για βοηθούς του και V. ότι αφού μετέβαιναν στο εργοτάξιο και διεκπεραίωναν την εργασία θα περνούσα και εγώ για να δω τι έκαναν». Ο ενάγοντας γνώριζε ότι η τοποθέτηση των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού θα γινόταν στον πρόναο της εκκλησίας και ότι το ύψος του πρόναου δεν ήταν πολύ ψηλό καθότι η τοποθέτηση των εσωτερικών σωλήνων έγινε στο αντίστοιχο ύψος του πρόναου. Όπως φαίνεται από το Τεκμήριο 24, ο ενάγοντας ήταν ψυκτικός κλιματισμού και επικεφαλής συνεργείου, ο Γιώργος Χριστοδούλου ήταν βοηθός ψυκτικός και ο Μιχάλης Σολωμού ήταν βοηθός ηλεκτρολόγος. Κατόπιν των οδηγιών προς τον ενάγοντα, ο τελευταίος αναχώρησε από το εργοστάσιο μαζί με τον Γιώργο Χριστοδούλου, με το βαν του ενάγοντα, ενώ ο Μιχάλης Σολωμού πήγε με άλλο όχημα της εναγομένης εταιρείας μεταφέροντας τις εξωτερικές συσκευές κλιματισμού που θα ανέβαζε το ανυψωτικό στον πρόναο της εκκλησίας. Δεν υπήρχε λόγος ο ίδιος να είναι παρών στο εργοτάξιο για να επιβλέπει την εργασία του συνεργείου η οποία ήταν η τοποθέτηση των συσκευών στις υφιστάμενες βάσεις στον πρόναο αλλά θα περνούσε αργότερα για να ελέγξει ότι αυτή η εργασία ολοκληρώθηκε και να ενημερώσει τον αρχιτέκτονα για να προχωρήσει στον δικό του έλεγχο και έγκριση. Το όχημα που είχε χρεωμένο ο ενάγοντας ήταν εξοπλισμένο με όλα τα αναγκαία εξαρτήματα και εργαλεία για τις εργασίες και για την ασφάλεια του ιδίου και των ατόμων που είχε μαζί του. Ειδικότερα, περιείχε, μεταξύ άλλων, κράνη, σχοινιά και γυαλιά. Στο εργοστάσιο της εταιρείας υπάρχει αποθήκη με υπεύθυνο αποθηκάριο που περιέχει τα πάντα που έχουν σχέση με την προστασία των υπαλλήλων και οποιοσδήποτε από αυτούς μπορεί να προμηθευτεί από τον αποθηκάριο οτιδήποτε χρειάζεται, από κράνη μέχρι σχοινιά, για την ασφάλεια του. Η εταιρεία έδινε οδηγίες όπως οι υπάλληλοι φορούν πάντοτε τα κράνη τους κατά την εκτέλεση των εργασιών τους. Γύρω στις 8:00 π.μ. της επίδικης μέρας δέχθηκε τηλεφώνημα από τον Γιώργο Χριστοδούλου ο οποίος τον ενημέρωσε για το ατύχημα. Ο Μ.Υ.3 επεσήμανε το γεγονός ότι δεν έγινε καμία ποινική δίωξη εναντίον της εταιρείας για το επίδικο συμβάν και ότι πρώτιστο μέλημα της είναι η ασφάλεια και η προστασία των υπαλλήλων της γι΄ αυτό παραχωρούσε πάντα στους επικεφαλής συνεργείων βοηθούς. Οι υπάλληλοι της εταιρείας είναι μέλη της ΠΕΟ και η εταιρεία υπόκειτο σε διάφορους ελέγχους και ουδέποτε είχε καταγγελία είτε από υπάλληλο της είτε από την συντεχνία για ελλιπή ή ανεπαρκή μέτρα ασφαλείας των υπαλλήλων της. Ο ίδιος συνομίλησε με τον νεωκόρο της εκκλησίας, κ. Γιάννη Παπαδόπουλο, ο οποίος του είπε ότι ο ενάγοντας κατέβαινε την σκάλα ανάποδα και έδωσε κατάθεση στην αστυνομία την οποία ζήτησαν από τον κεντρικό αστυνομικό σταθμό Λεμεσού, πλην όμως, λόγω μη καταχώρησης ποινικής υπόθεσης, ο φάκελος καταστράφηκε μετά πάροδο 5 χρόνων και έτσι δεν είναι δυνατή η παρουσία αυτής της κατάθεσης στο Δικαστήριο. Τέλος, ο Μ.Υ.3 εξέφρασε σοβαρό ενδιαφέρον για την κατάσταση του ενάγοντα καθότι η εταιρεία με δικά της έξοδα έφερε γιατρό από το Ισραήλ να τον εξετάσει και να κάνει ό,τι μπορούσε για τον ενάγοντα. Κατά τη μακρά αντεξέταση του ο Μ.Υ.3 είπε ότι στη Δήλωση Ατυχήματος αναφέρθηκε η ειδικότητα του ενάγοντα ως ψυκτικού, χωρίς να ήταν αναγκαίο να αναφερθεί ότι ήταν ο υπεύθυνος της ομάδας. Επανέλαβε όμως ότι στο συνεργείο των τριών ατόμων την επίδικη μέρα ο ενάγοντας ήταν ο υπεύθυνος του συνεργείου και πολύ πιο έμπειρος υπάλληλος και σε αυτόν δόθηκαν οι οδηγίες για την εκτέλεση της εργασίας. Επανέλαβε ακόμα ότι η συγκεκριμένη εργασία ήταν μόνο η εγκατάσταση των συσκευών πάνω στις νέες βάσεις και θα ακολουθούσε η τελική σύνδεση των σωλήνων και των καλωδίων μετά τον έλεγχο και την έγκριση από τον αρχιτέκτονα. Ο Μ.Υ.3 αρνήθηκε ότι έπρεπε να γίνουν κάποιες άλλες εργασίες πριν την τοποθέτηση των συσκευών στις βάσεις καθότι είπε ότι την προηγούμενη μέρα ο ίδιος ανέβηκε με την συγκεκριμένη σκάλα και τη βοήθεια κάποιου, είδε ότι η μόνωση στην οροφή ήταν τελειωμένη, έλεγξε τις βάσεις, κατέβηκε από την σκάλα και έφυγε. Ακολούθως, είπε ότι ανέβηκε στην οροφή για απλό οπτικό έλεγχο χωρίς να φορεί κράνος καθότι δεν υπήρχε αντικειμενικός κίνδυνος και ότι δεν περπάτησε πάνω στην οροφή αλλά απλά ανέβηκε την σκάλα για να δει την οροφή. Ήταν η θέση του Μ.Υ.3 ότι ο ενάγοντας είχε σαφείς οδηγίες και μπορούσε να εκτελέσει την επίδικη εργασία με τους δύο βοηθούς χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα. Ήταν η πολιτική της εταιρείας να λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια των υπαλλήλων, όμως δεν ήταν σε θέση να αναφέρει κατά πόσο έδωσε λεπτομερείς οδηγίες για τα μέτρα ασφαλείας την επίδικη μέρα. Ο ίδιος δεν δέχθηκε τη θέση ότι το δάπεδο στο οποίο θα στεκόταν η σκάλα ήταν ολισθηρό αλλά είπε ότι το θεώρησε κατάλληλο για να γίνει η επίδικη εργασία. Τόνισε δε ότι σε τακτά χρονικά διαστήματα έδινε σαφείς οδηγίες στον ενάγοντα ότι όταν ανεβαίνει την σκάλα, κάποιος πρέπει να την κρατά για να μην γλιστρήσει. Ο ενάγοντας ήταν καλός γνώστης των εργασιών που έπρεπε να γίνουν την επίδικη μέρα και δεν υπήρχε ανάγκη να έχει κάποιον επιστάτη συνεχώς για να τον επιβλέπει. Την σκάλα την εξέτασε ο ίδιος, τη χρησιμοποίησε και την έκρινε καλή για να δώσει οδηγίες στον ενάγοντα να τη χρησιμοποιήσει. Το βαν που χρησιμοποίησε ο ενάγοντας ήταν χρεωμένο σε αυτόν, το οποίο όμως χρησιμοποιούσε πάντοτε από τον χώρο εργασίας του. Διαβεβαίωσε ακόμα ότι γίνονταν τακτικοί έλεγχοι για τον εξοπλισμό των αυτοκινήτων της εταιρείας. Είπε ακόμα ότι ο βοηθός ηλεκτρολόγος πήγε στην επίδικη εργασία όχι για να ασχοληθεί με άλλη εργασία, παρά μόνο να βοηθήσει στην ανύψωση των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στην οροφή. Μετά την επίδικη εργασία θα μετέβαιναν σε άλλο μέρος. Έκαναν βδομάδες εργασίας στο εργοστάσιο και πάντα έλεγαν στους υπαλλήλους τους να φορούν κράνος και παπούτσια ασφαλείας όταν ανεβαίνουν σκάλες. Είχαν δε σαφείς οδηγίες κάποιος να κρατά την σκάλα όταν άλλος την ανεβαίνει. Ο ενάγοντας ήταν καλός γνώστης όχι μόνο τι έπρεπε να κάνει στο εργοτάξιο αλλά και πώς να ανεβοκατεβαίνει την σκάλα. Μετά το ατύχημα επιβεβαίωσε ότι τόσο οι άλλοι δύο υπαλλήλοι όσο και το αυτοκίνητο του ενάγοντα είχαν κράνη. Ο ίδιος αποτάθηκε στην αστυνομία για να εξασφαλίσει την κατάθεση του νεωκόρου μετά την καταχώρηση της αγωγής, όμως επειδή είχαν περάσει ήδη 5 χρόνια από το ατύχημα, η αστυνομία διατηρεί σύστημα με το οποίο καταστρέφει τους φακέλους τέτοιων υποθέσεων στα πέντε χρόνια. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι ο ενάγοντας ήταν ικανός υπάλληλος για να διεκπεραιώνει την εργασία του χωρίς επίβλεψη από τον ίδιο και ότι η εταιρεία είχε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τον ασφαλή τρόπο διεξαγωγής της εργασίας του παρέχοντας δύο άτομα για να κρατούν την σκάλα αν χρειαζόταν. Αποτέλεσε παραδεκτό γεγονός και από τις δύο πλευρές το περιεχόμενο δύο επιστολών ημερομηνίας 23.7.2010 - Τεκμήρια 26 και 27, δυνάμει των οποίων φαίνεται το αίτημα της εναγομένης εταιρείας προς την αστυνομία για αντίγραφα των καταθέσεων που λήφθηκαν για το επίδικο εργατικό ατύχημα και το οποίο δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί καθότι αυτά καταστρέφονται μετά την πάροδο 5 χρόνων. Ο τελευταίος μάρτυρας για την πλευρά της εναγομένης εταιρείας ήταν ο Δρ. Χριστόδουλος Μέσης, νευρολόγος ψυχίατρος. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στα ακαδημαϊκά προσόντα, την πείρα και τα αξιώματα του σε διάφορα Συμβούλια και κατέθεσε Ιατρική Έκθεση κατόπιν εξέτασης του ενάγοντα αφού του ζητήθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία - Τεκμήριο 28. Κατά την ετοιμασία της Έκθεσης του έλαβε υπόψη τις εκθέσεις των υπολοίπων γιατρών που είχαν εξετάσει τον ενάγοντα. Κατά την εξέταση του διαπίστωσε ότι ο ενάγοντας ήταν συνεργάσιμος, είχε αμνησία για τα γεγονότα που αφορούν το δυστύχημα, συνέχιζε να έχει επιληπτικές κρίσεις παρά την αντιεπιληπτική αγωγή, έχει σεξουαλικό πρόβλημα αλλά δεν παρουσιάζει εμφανή προβλήματα ψυχιατρικής φύσης και η μνήμη του είναι αρκετά καλή για τα τρέχοντα ζητήματα. Η νευρολογική εξέταση ήταν φυσιολογική εκτός από μερική αδυναμία στην έκταση του αριστερού άκρου ποδός. Η όσφρηση είναι επηρεασμένη αλλά διατηρεί καλή γεύση. Η ανοσμία και σεξουαλική διαταραχή δεν μπορούν να ελεγχθούν αντικειμενικά αλλά μπορεί να είναι επακόλουθο της εγκεφαλικής κάκωσης που υπέστη. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι φυσιολογικό και αποτελεί καλό προγνωστικό σημείο αυξάνοντας τις πιθανότητες υποχώρησης των οποιωνδήποτε επιληπτικών κρίσεων. Ο Μ.Υ.4 εξέφρασε τη θέση ότι το ποσοστό παρουσίας μετατραυματικής επιληψίας για τα επόμενα 5 χρόνια είναι 15 - 20% και υπάρχει πιθανότητα με την πάροδο του χρόνου να λιγοστεύουν προοδευτικά. Τα άτομα με επιληψία είναι σε θέση να εργάζονται και η διεθνής εμπειρία και έρευνες καταδεικνύουν ότι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις δεν προκαλούν επιληψία διά βίου, αλλά υπάρχει πιθανότητα σε ποσοστό 60% στα επόμενα 5-6 χρόνια και με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή να σταματήσουν οι επιληπτικές κρίσεις. Η κατάσταση του ενάγοντα έχει βελτιωθεί σε μεγάλο βαθμό σε σχέση με τον πρώτο χρόνο μετά το ατύχημα και από την κλινική εξέταση του μάρτυρα κρίνει ότι ο ενάγοντας είναι σε θέση να εργαστεί με την σωστή υποστήριξη. Ακόμα είπε ότι ο ενάγοντας μπορεί να ασχοληθεί με τα χόμπι του και ότι υπάρχουν διάφορα φάρμακα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην υποστήριξη της σεξουαλικής δυσλειτουργίας του. Ο ίδιος κατέληξε ότι ο ενάγοντας είναι ένα άτομο συνεργάσιμο χωρίς εμφανή ψυχιατρικά προβλήματα. Κατά την αντεξέταση του ο Μ.Υ.4 αναγνώρισε ότι αρμόδιο και κατάλληλο άτομο να εκφέρει άποψη για την ιατρική κατάσταση του ενάγοντα είναι αυτός που τον παρακολουθεί για χρόνια σε αντίθεση με κάποιον που θα τον δει μία - δύο φορές, και ο ίδιος, έχοντας υπόψη τα αντιεπιληπτικά φάρμακα που λαμβάνει ο ενάγοντας, θεωρεί ότι μπορεί να λάβει φάρμακα για το σεξουαλικό του πρόβλημα χωρίς οποιεσδήποτε αρνητικές παρενέργειες. Ακόμα δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο αν ένας ασθενής λαμβάνει αντιεπιληπτική αγωγή και δεν έχει κρίσεις να είναι σε θέση να οδηγεί. Κατά τη μακροσκελή αγόρευση της η δικηγόρος των εναγομένων αναφέρθηκε εκτενώς στη μαρτυρία, καλώντας το Δικαστήριο να μην αποδεχθεί τη μαρτυρία των μαρτύρων για την πλευρά του ενάγοντα ως αναληθή, υπερβολική και αντιφατική. Η κα Κουδουνάρη εξέφρασε την άποψη ότι η μαρτυρία που προσφέρθηκε για την πλευρά των εναγομένων είναι καθόλα αξιόπιστη, και ότι ο ενάγοντας φέρει την αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Σε περίπτωση που το Δικαστήριο καταλογίσει ευθύνη στην εναγομένη εταιρεία, ήταν η θέση της κας Κουδουνάρη ότι ο ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει ειδικές ζημιές, απώλεια εισοδήματος ενώ οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να είναι περιορισμένες. Αντίθετη ήταν η εισήγηση του δικηγόρου του ενάγοντα, ο οποίος εξέφρασε τη θέση ότι η μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντα είναι απόλυτα ειλικρινής, σε αντίθεση με τη μαρτυρία της πλευράς των εναγομένων η οποία δεν ήταν καθόλου πειστική, καταλήγοντας ότι η εναγομένη εταιρεία είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για το επίδικο ατύχημα. Ο κ. Παναούτας κάλεσε το Δικαστήριο να χρησιμοποιήσει το μέθοδο πολλαπλασιαστή για να εκδικάσει ποσό €220.691,52 ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, ενώ το ποσό των €200.000 ως γενικές αποζημιώσεις και €145.690,20 ως ειδικές, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων για τα φάρμακα, αποτελούν την ορθή και δίκαιη αποζημίωση για τον ενάγοντα επί πλήρους ευθύνης. Κατά την αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας, κρίνω σκόπιμο να διαχωρίσω το μέρος αυτής που αφορά τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος και το μέρος που αφορά τις ζημιές και τον τραυματισμό του ενάγοντα. Έχω παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και αρχικά αναφέρω ότι ο ενάγοντας φάνηκε ότι ήταν σε θέση να θυμάται και εξιστορήσει τις συνθήκες του ατυχήματος με κάθε λεπτομέρεια, χωρίς να αναφέρει σε οποιοδήποτε στάδιο ότι δεν θυμόταν κάποια πράγματα ή ότι δυσκολευόταν να τα φέρει στη μνήμη του και μεταφέρει στο Δικαστήριο. Μάλιστα ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστική η σαφήνεια και σταθερότητα των θέσεων του αναφορικά με όλα τα θέματα που αφορούν τις συνθήκες εργασίας και του ατυχήματος, έτσι ώστε να έδινε μάλιστα και τη δική του άποψη για τον τρόπο λειτουργίας και διεκπεραίωσης των εργασιών της εναγομένης εταιρείας και να ασκεί κριτική γι' αυτά. Θεωρώ ότι η αναφορά του στα γεγονότα της επίδικης μέρας αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος ήταν αρκετά σαφής και ολοκληρωμένη και την αποδέχομαι ως αληθή. Όμως το Δικαστήριο απεκόμισε την εντύπωση ότι η υπόλοιπη μαρτυρία του ενάγοντα σε σχέση με τον τρόπο λειτουργίας της εναγομένης εταιρείας δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια αλλά τείνει απλώς να ενδυναμώσει και βοηθήσει τη θέση του ενάγοντα για να επιρρίψει όλη την ευθύνη για το επίδικο ατύχημα στην εναγομένη. Συγκεκριμένα, ο ενάγοντας δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί, και επομένως ούτε να επιβεβαιώσει ούτε και να αντικρούσει, κατά πόσο η εναγομένη εταιρεία του παρέσχε οποιαδήποτε εκπαίδευση. Σημαντική είναι η αναφορά του στο θέμα της παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας σε σχέση με τον εξοπλισμό που η εναγομένη εταιρεία παρέσχε στους υπαλλήλους της. Εδώ παρουσιάζεται μια σοβαρή αντίφαση. Ενώ ο ενάγοντας επέμενε αρχικά ότι η εταιρεία δεν παρείχε κράνη, γυαλιά ασφαλείας και άλλο εξοπλισμό στους υπαλλήλους της, εν τούτοις τελικά απεκάλυψε στο Δικαστήριο ότι αν οποιοσδήποτε υπάλληλος χρειαζόταν κράνος, γυαλιά ή οτιδήποτε άλλο, μπορούσε να το ζητήσει από την αποθήκη και μάλιστα χωρίς χρέωση. Είναι πράγματι άξιο απορίας πώς ο ενάγοντας προσπάθησε να παρουσιάσει την εικόνα μιας εταιρείας που αρνείτο να παράσχει εξοπλισμό ασφαλείας τον οποίον παρέδιδε στους υπαλλήλους μόνο μια φορά το χρόνο, κατά την επιθεώρηση του Γραφείου Εργασίας, και ταυτόχρονα να αναγνωρίζει ότι οποιοσδήποτε υπάλληλος ζητούσε τέτοιο εξοπλισμό, μπορούσε να τον είχε και χωρίς να τον χρεώνεται. Αφού ο ίδιος ο ενάγοντας είπε ότι κατά την εκτέλεση της εργασίας του πέραν της εργασίας του στην εναγομένη πάντοτε χρησιμοποιεί κράνος και εξοπλισμό ασφαλείας, προκαλεί έκπληξη αλλά και απορία γιατί να μην ζητήσει αυτό τον εξοπλισμό από την εναγομένη εταιρεία, εφόσον θα μπορούσε να τον έχει. Περαιτέρω, ο ενάγοντας στην προσπάθεια του να αποδώσει ευθύνη στην εναγομένη για την παράλειψη παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, είπε ότι πολλές φορές ο ίδιος επέλεγε τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας του, έτσι ώστε αν πράγματι ένιωθε τόσο έντονα για την άρνηση της εναγομένης να του δώσει τον απαραίτητο εξοπλισμό, όπως ήθελε να το παρουσιάσει στο Δικαστήριο, θα αναμενόταν να μην άφηνε εκτεθειμένο τον εαυτό του σε κίνδυνο αλλά να έπαιρνε ο ίδιος τις αναγκαίες προφυλάξεις όπως ο ίδιος έκρινε αλλά και έκανε έμπρακτα για την προσωπική του εργασία. Επίσης, ο ενάγοντας επίμονα και επανειλημμένα ανέφερε στο Δικαστήριο ότι δεν υπήρχε ιεραρχία ανάμεσα στους υπαλλήλους της εταιρείας για να υποστηρίξει τη θέση ότι η εναγομένη εταιρεία δεν του παρείχε βοηθό την επίδικη μέρα για να του κρατά την σκάλα. Ισχυρίστηκε ότι η εργασία του καθενός ήταν διαφορετική. Όμως από τα ίδια τα λεγόμενα του ενάγοντα, διεφάνη ότι αυτή δεν είναι η αλήθεια. Ο κ. Χριστοδούλου πήγαινε πάντα μαζί με τον ενάγοντα και ασχολείτο με την τοποθέτηση συστημάτων κλιματισμού και ενώ είπε ότι δεν ήταν βοηθός αλλά συνάδελφος του, σε κατοπινό στάδιο της μαρτυρίας του είπε ότι όσες φορές είχε εργαστεί στην εν λόγω εκκλησία, στον εσωτερικό χώρο, κάνοντας την αντίστοιχη εργασία στο εσωτερικό μέρος της εκκλησίας, πήγαιναν 4-5, ακόμα και 3, άτομα και είχε κάποιον να τον βοηθήσει, και δεν θυμόταν κατά πόσο ο κ. Χριστοδούλου πήγαινε πάντα μαζί του. Αυτή η αλλαγή της θέσης του ενάγοντα δημιουργεί πολλές αμφιβολίες για την αλήθεια των ισχυρισμών του επί τούτου καθότι διαφαίνεται η προσπάθεια του να βοηθήσει την πλευρά του και ταυτόχρονα να προβαίνει σε αντιφατικούς ισχυρισμούς. Τέλος, η θέση του για τον λόγο που τον ώθησε να ζητήσει τη βοήθεια συναδέλφου του κατά την άνοδο του στην σκάλα προς τον πρόναο, ενώ δεν έκανε το ίδιο και κατά την κάθοδο του, δεν πείθει το Δικαστήριο για την αλήθεια της αλλά δείχνει μιαν επιπόλαιη αντιμετώπιση από τον ίδιο για την ασφάλεια του, καθότι αναγνώρισε ότι η παρουσία του κ. Λαού σ΄εκείνο το στάδιο της εργασίας δεν χρειαζόταν, και ο ίδιος απλώς δεν έδωσε σημασία στην κάθοδο του, κάτι που επίσης δεν συνάδει με την πείρα, την ψηλή απόδοση του και την σημασία που ο ενάγοντας δίνει στην ασφάλεια του. Επομένως, καταλήγω ότι ο ενάγοντας δεν απεκάλυψε πλήρως την αλήθεια στο Δικαστήριο και η μαρτυρία του για τα γεγονότα που αφορούν την παρούσα υπόθεση γίνεται μερικώς αποδεκτή όπως αναλύεται πιο πάνω. Η μαρτυρία της Μ.Ε.2 για τις συνθήκες του ατυχήματος προέρχεται καθαρά από πληροφορίες που έλαβε, έτσι ώστε να μην μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα σε αυτή, και η θέση της ότι αποκλείεται ο σύζυγος της να κατέβηκε την σκάλα ανάποδα είναι καθαρά η έκφραση της δικής της άποψης, επομένως θεωρώ ότι η μαρτυρία της δεν μπορεί να αποτελέσει βάση στην οποία το Δικαστήριο να μπορεί να στηριχθεί για να καταλήξει στα ευρήματα του αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος. Ο Μ.Ε.3 προβλημάτισε ιδιαίτερα το Δικαστήριο. Ο ίδιος ήταν συνάδελφος του ενάγοντα κατά τον επίδικο χρόνο, ενώ πλέον δεν εργάζεται στην εναγομένη εταιρεία. Έχοντας υπόψη το σύνολο της μαρτυρίας του, το ύφος του και γενικά την όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σχημάτισα αρνητική εικόνα για τον εν λόγω μάρτυρα και την εντύπωση ότι η μαρτυρία του μοναδικό σκοπό είχε να βοηθήσει τον ενάγοντα, χωρίς όμως αυτή να ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Κρίνω ότι η εκδοχή του ότι και ο ίδιος ανέβηκε στην οροφή του πρόναου μετά τον ενάγοντα δεν μπορεί να γίνει πιστευτή. Ο ενάγοντας ουδόλως ανέφερε κάτι τέτοιο, και όπως ήδη σχολίασα πιο πάνω, δεν διεφάνη οποιοδήποτε κενό ή αδυναμία στον ενάγοντα να θυμάται πλήρως τα γεγονότα. Θεωρώ αυτό τον ισχυρισμό ιδιαίτερα σημαντικό για να παραλειφθεί παντελώς από τον ενάγοντα. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδω στην αντιφατικότητα των θέσεων των 2 αυτών μαρτύρων για το πώς κατέληξε ο Μ.Ε.3 να κρατά την σκάλα κατά την άνοδο του ενάγοντα στην οροφή. Ο μεν ενάγοντας είπε ότι ο ίδιος ζήτησε ειδικά από τον Μ.Ε.3 να κρατά την σκάλα με δική του πρωτοβουλία, ενώ ο Μ.Ε.3 είπε ότι την κρατούσε επειδή θα ακολουθούσε τον ενάγοντα αμέσως μετά από αυτόν. Θεωρώ ότι αυτή η διαφορά στις θέσεις των εν λόγω μαρτύρων, και μάλιστα σε ένα τόσο σημαντικό θέμα για τις συνθήκες του ατυχήματος, πλήττει καίρια την αξιοπιστία του μάρτυρα. Ακόμα μια αναφορά του Μ.Ε.3 δεν έπεισε για την αλήθεια της, και αυτή αφορά το θέμα της χρήσης της σκάλας από τον μάρτυρα πολλές φορές, χωρίς να προσδιορίσει πόσες και πότε και πώς. Θεωρώ ότι ο μάρτυρας το είπε αυτό απλώς και μόνο για να ενισχύσει την πλευρά του ενάγοντα, χωρίς να το υποστηρίξει με το αναγκαίο υπόβαθρο. Επίσης ο μάρτυρας φάνηκε αντιφατικός στο θέμα του κινδύνου ανόδου και καθόδου της σκάλας. Είπε αρχικά ότι όταν κάποιος ανεβαίνει την σκάλα και άλλος την κρατά δεν υπάρχει κίνδυνος ολίσθησης της σκάλας ενώ ο κίνδυνος υπάρχει κατά την κάθοδο, για να πει αμέσως μετά ότι έστω και αν κάποιος κρατά την σκάλα, ο κίνδυνος δεν εξουδετερώνεται ούτε κατά την άνοδο ούτε κατά την κάθοδο. Ενώ ο Μ.Ε.3 δεν θυμόταν κατά πόσο ο γερανός είχε φθάσει στην εκκλησία , κάτι το οποίο κρίνεται φυσιολογικό εν όψει και του μακρού χρονικού διαστήματος που μεσολάβησε από την ημερομηνία του δυστυχήματος μέχρι τη μέρα κατάθεσης του μάρτυρα στο Δικαστήριο, εν τούτοις όλως παραδόξως και χωρίς να δώσει εξήγηση, θυμήθηκε στο στάδιο της επανεξέτασης του ότι ο γερανός είχε φθάσει εκεί μετά το ατύχημα. Ο Μ.Ε.5 με την σειρά του φάνηκε ένας ανεξάρτητος, αντικειμενικός και ειλικρινής μάρτυρας. Η μαρτυρία του περιορίστηκε στην εξέταση από τον ίδιο, ως εκ της ιδιότητας του, των συνθηκών του ατυχήματος και στα ευρήματα, διαπιστώσεις και απόψεις του, χωρίς να διστάσει μάλιστα να αναφέρει ότι οι μετρήσεις που έκανε και περιέχονται στο σχέδιο που ετοίμασε προέρχονται από τις πληροφορίες που έλαβε και δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει αν πράγματι αυτό ανταποκρίνεται στην αλήθεια αφού όταν ο ίδιος πήγε εκεί η σκάλα ήταν στο έδαφος. Ακόμα ο μάρτυρας δεν αναφέρθηκε σε γεγονότα τα οποία δεν γνώριζε, όπως ποια ήταν η δομή και ιεραρχία της ομάδας την επίδικη μέρα, τι εξοπλισμό περιείχε το αυτοκίνητο της εναγομένης εταιρείας το οποίο χρησιμοποιούσε ο ενάγοντας την επίδικη μέρα και την παρουσία του νεωκόρου. Η ιδιότητα και πείρα του Μ.Ε.5 ουδόλως αμφισβητήθηκαν από τις δύο πλευρές, οι οποίες μάλιστα στηρίχθηκαν στις απόψεις και εκτιμήσεις του για τα γεγονότα που αφορούν την παρούσα υπόθεση. Το Δικαστήριο ικανοποιείται ότι ο μάρτυρας είναι ειδικός για τη διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων, η μαρτυρία του ήταν σαφής, ολοκληρωμένη και γίνεται αποδεκτή ως αξιόπιστη από το Δικαστήριο. Σημαντική επίσης είναι η αναφορά του μάρτυρα ότι το Γραφείο Εργασίας προβαίνει και σε επιθεωρήσεις χωρίς προειδοποίηση έτσι ώστε η αντίθετη εκδοχή των Μ.Ε.1 και 3 να τίθεται υπό αμφισβήτηση. Στο σημείο αυτό κρίνω σκόπιμο να επισημάνω ότι η πλευρά του ενάγοντα, μέσω του Μ.Ε.5, κατέθεσε το Τεκμήριο 22 που είναι η κατάθεση του κ. Σολωμού προς τον Μ.Ε.5 ημερ. 17.6.2002 στο πλαίσιο διερεύνησης του επίδικου ατυχήματος από τον Μ.Ε.5. Ο κ. Σολωμού δεν κλήθηκε να καταθέσει στο Δικαστήριο, και η κατάθεση του, Τεκμήριο 22, δεν αποτέλεσε μέρος αναφοράς από οποιανδήποτε πλευρά. Θεωρώ ότι στην εν λόγω κατάθεση, ως εξ ακοής μαρτυρία, και η οποία ούτε επιβεβαιώθηκε ούτε αμφισβητήθηκε από τις δύο πλευρές, δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα και επομένως το Δικαστήριο αδυνατεί να στηριχθεί σε αυτήν. Το Δικαστήριο είχε ακούσει τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, ο οποίος ήταν ο μόνος μάρτυρας που κατέθεσε ότι είδε τον ενάγοντα να κατεβαίνει την σκάλα και μάλιστα ανάποδα, δηλαδή με το σώμα του να βλέπει προς τα μπροστά. Παρόλο που δεν μπορώ να αμφισβητήσω την παρουσία του στην εκκλησία κατά τον επίδικο χρόνο, έστω και αν ούτε ο ενάγοντας ούτε ο Μ.Κ. 3 αναφέρθηκαν σε αυτόν, εν τούτοις αδυνατώ να προβώ σε εύρημα ότι ο Μ.Υ. 1 είδε το ατύχημα καθότι θεωρώ απίθανο και μη ανταποκρινόμενο στη λογική ο μάρτυρας να ήταν παρών όταν η αστυνομία έφθασε στο μέρος αλλά να μην ήταν εκεί όταν πήγε εκεί ο Μ.Ε.5, ο οποίος είχε άμεσα ειδοποιηθεί από την αστυνομία, και μάλιστα κανείς από εκεί να μην ενημερώσει τον Μ.Ε.5 για την παρουσία αυτού του αυτόπτη μάρτυρα. Μάλιστα είναι άξιο απορίας αν ο μάρτυρας έδωσε κατάθεση στην αστυνομία, αυτή να μην τέθηκε υπόψη του Μ.Ε.5. Άλλωστε το γεγονός ότι η εναγομένη εταιρεία αποτάθηκε στην αστυνομία για να λάβει τις καταθέσεις που λήφθηκαν για το επίδικο ατύχημα και δεν έλαβε θετική απάντηση καθότι η αστυνομία καταστρέφει τους φακέλους μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, που αποτέλεσε παραδεκτό γεγονός, δεν μπορεί να βοηθήσει ή ενδυναμώσει τη θέση και μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα. Ως εκ τούτου, αδυνατώ να αποδεχθώ την εκδοχή του Μ.Υ. 1, και έτσι απορρίπτω τη θέση ότι ο ενάγοντας κατέβηκε ανάποδα από την σκάλα την επίδικη μέρα πριν το ατύχημα. Ο Μ.Υ.2 φάνηκε ειλικρινής και η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και σταθερότητα. Σημαντική είναι η αναφορά του μάρτυρα ότι η εναγομένη εταιρεία ασχολείτο με το θέμα της ασφαλείας και επιμόρφωσης των εργαζομένων της και όσες φορές επισκέφθηκαν την εναγομένη εταιρεία ουδέποτε τέθηκε θέμα εκ μέρους των υπαλλήλων για μη ικανοποιητικό σύστημα ασφαλείας αλλά οι υπάλληλοι φαίνονταν ικανοποιημένοι στον τομέα αυτό, και η οποία παρέμεινε σταθερή καθόλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του μάρτυρα, έτσι ώστε αυτή να κρίνεται αξιόπιστη και αποδεκτή από το Δικαστήριο. Τέλος, ο Μ.Υ.3 γενικά δημιούργησε καλή εικόνα στο Δικαστήριο και η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από σαφήνεια, λεπτομέρεια και συνοχή. Ο Μ.Υ.3 αναφέρθηκε εκτεταμένα στο οργανόγραμμα της εταιρείας, τον τρόπο λειτουργίας της εταιρείας και μάλιστα η θέση του για τον τρόπο διεκπεραίωσης της εργασίας του ενάγοντα στην τοποθέτηση κλιματιστικών τόσο γενικά όσο και ειδικά κατά την επίδικη μέρα είναι σύμφωνη με τον ενάγοντα καθότι και ο ίδιος ο ενάγοντας παραδέχθηκε ότι την εν λόγω δουλειά κάνει εδώ και πολλά χρόνια με τη χρήση σκάλας και η παρουσία του Μ.Υ.3 δεν ήταν απαραίτητη. Επίσης η θέση του Μ.Υ. 3 ότι η εναγομένη εταιρεία ήταν πάντα πρόθυμη να εφοδιάζει τον αναγκαίο εξοπλισμό ασφαλείας επιβεβαιώθηκε σε κάποιο στάδιο της μαρτυρίας του από τον ίδιο τον ενάγοντα. Στο σημείο αυτό κρίνω σκόπιμο να σχολιάσω τον ισχυρισμό του δικηγόρου του ενάγοντα, κατά την αγόρευση του, που άπτεται της αξιοπιστίας του Μ.Υ.3 σε σχέση με την παρουσίαση από τον ίδιο εγγράφων στο καθυστερημένο στάδιο της διαδικασίας, πριν τη δική του μαρτυρία στο Δικαστήριο, στο πλαίσιο αποκάλυψης κατόπιν έκδοσης σχετικών οδηγιών από το Δικαστήριο. Το Δικαστήριο έκανε αποδεκτή αυτή τη μαρτυρία που ήταν το οργανόγραμμα της εταιρείας κατά τον ουσιώδη χρόνο και φωτογραφίες της οροφής του πρόναου αναφορικά με την εργασία που γινόταν κατά τον επίδικο χρόνο, με ενδιάμεση απόφαση του. Άλλωστε, οι θέσεις της εναγομένης εταιρείας αναφορικά και με τα δύο αυτά θέματα ήταν γνωστές στην πλευρά του ενάγοντα από το στάδιο καταχώρησης της έκθεσης υπεράσπισης, και τέθηκαν κατά την αντεξέταση του ενάγοντα, έτσι ώστε να μην τίθεται θέμα ότι για πρώτη φορά ο Μ.Υ.3 στη δική του μαρτυρία αναφέρθηκε στο ότι ο ενάγοντας ήταν ο επικεφαλής της ομάδας και αυτός που έδινε οδηγίες στους υπολοίπους υπαλλήλους της εναγομένης εταιρείας που ήταν μαζί του κατά την επίδικη μέρα, και ο χώρος, όπως απεικονίζεται στις φωτογραφίες - Τεκμήριο 25, δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά του ενάγοντα ότι δεν ήταν έτσι κατά την επίδικη μέρα. Επομένως, καταλήγω ότι αυτός ο ισχυρισμός του κ. Παναούτα δεν επηρεάζει την αξιοπιστία του μάρτυρα. Το Δικαστήριο εντόπισε μιαν αντίφαση στη μαρτυρία του Μ.Υ.3 αναφορικά με το κατά πόσον ο ίδιος είχε χρησιμοποιήσει την επίδικη σκάλα ανεβαίνοντας στην οροφή του πρόναου ή βλέποντας από την κορυφή της σκάλας την οροφή. Θεωρώ ότι αυτή η αναφορά του μάρτυρα δεν είναι τέτοιας σημασίας που να πλήττει καίρια την αξιοπιστία του καθότι ο μάρτυρας ήταν σταθερός ότι χρησιμοποίησε την σκάλα για να ανεβεί στο ύψος της οροφής του πρόναου, και το κατά πόσον βγήκε πάνω ή όχι δεν ενέχει ιδιαίτερη βαρύτητα στα γεγονότα. Άλλωστε το γεγονός ότι ο Μ.Υ.3 επισκέφθηκε τον χώρο την προηγούμενη μέρα και έλεγξε την κατάσταση εκεί και την σκάλα δεν αμφισβητήθηκε από τον ενάγοντα ο οποίος, ερωτηθείς επί τούτου, δεν ήταν σε θέση να το αμφισβητήσει. Επομένως, καταλήγω ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.3 είναι αξιόπιστη και γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Στο σημείο αυτό επισημαίνω ότι εφόσον αποδέχθηκα τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 στην ολότητα της, σε αντίθεση με αυτή του ενάγοντα την οποία αποδέχθηκα μερικώς, αποδέχομαι τη θέση του Μ.Υ.3 αναφορικά με τη φύση της εργασίας που έπρεπε να διεκπεραιωθεί την επίδικη μέρα στον πρόναο της εκκλησίας. Στρεφόμενη τώρα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας που αφορά τους τραυματισμούς του ενάγοντα και γενικά την κατάσταση της υγείας του συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, θεωρώ ότι ο ενάγοντας κατέθεσε με ειλικρίνεια γι΄αυτό το σκέλος της υπόθεσης. Τα όσα ανέφερε στο Δικαστήριο αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του επιβεβαιώνονται και από τα ιατρικά πιστοποιητικά που κατέθεσε στο Δικαστήριο και θεωρώ ότι ο ίδιος ήθελε να μεταφέρει την πραγματική εικόνα της παρούσας κατάστασης του στο Δικαστήριο, χωρίς να διστάσει να αναφέρει και πράγματα αρκετά δυσάρεστα για τον ίδιο και γενικότερα για την οικογένεια του. Δεν διέκρινα υπερβολή στα όσα ο ίδιος είπε στο Δικαστήριο και έτσι αποδέχομαι αυτό το μέρος της μαρτυρίας του ως αξιόπιστο. Την ίδια θετική εντύπωση για την κατάσταση του ενάγοντα αποκόμισα και για την σύζυγο του, Μ.Ε.2, η οποία, βιώνοντας ξαφνικά τη δύσκολη πορεία του ενάγοντα συνεπεία του τραυματισμού του, απέδωσε στο Δικαστήριο την κατάσταση του με σταθερότητα και επιμονή. Επομένως, κρίνω ότι η μαρτυρία της επί τούτου είναι αξιόπιστη και γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Η Μ.Ε.4 κατέθεσε στο Δικαστήριο τα έγγραφα που επιβεβαιώνουν την έγκριση και πληρωμή σύνταξης αναπηρίας στον ενάγοντα, τα οποία και δεν αμφισβητήθηκαν. Η μάρτυρας ήταν σε θέση να τα καταθέσει αυτά, τα οποία γίνονται αποδεκτά από το Δικαστήριο. Το γεγονός ότι η μάρτυρας δεν ήταν η αρμόδια για να κατατοπίσει το Δικαστήριο για τη διαδικασία έγκρισης της αίτησης αναπηρίας του ενάγοντα δεν επηρεάζει ούτε τη δεκτότητα αλλά ούτε και την αξιοπιστία της μαρτυρίας της. Η απόφαση, η οποία διαφαίνεται μέσω του Τεκμηρίου 10, είναι αποδεκτή μαρτυρία. Ο Μ.Ε. 6 δημιούργησε πολύ καλή εντύπωση σαν μάρτυρας της αλήθειας. Αρχικά σημειώνω ότι αποδέχομαι την ειδικότητα και πείρα του, οι οποίες δεν αμφισβητήθηκαν. Εξέθεσε όλο το ιστορικό της κατάστασης του ενάγοντα με περισσή λεπτομέρεια, επεξηγώντας πλήρως την ιατρική πτυχή αυτής, και επέμενε με ιδιαίτερη σταθερότητα και σαφήνεια για την σοβαρότητα της κατάστασης του ενάγοντα. Ήταν ανεξάρτητος και αντικειμενικός μάρτυρας, και άφησε την εικόνα ενός γιατρού με υψηλό το αίσθημα της ευθύνης του έργου του να σώζει ανθρώπινες ζωές, και η μαρτυρία του στόχευε όχι στο να δημιουργήσει εντυπώσεις αλλά να αποδώσει την πραγματική και σοβαρή κατάσταση του ενάγοντα. Κατά την επίμονη αντεξέταση του, ο μάρτυρας παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του και μάλιστα έδινε περαιτέρω λεπτομέρειες ενδυναμώνοντας έτσι τη μαρτυρία του και αντικρούοντας τις υποβολές της υπεράσπισης. 'Ηταν εμφανής η προσπάθεια του μάρτυρα να πει όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο, αφού είπε χαρακτηριστικά ότι έστω και αν ο ενάγοντας φορούσε κράνος, αυτό δεν θα τον προστάτευε από τον τραυματισμό που υπέστη. Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Στο σημείο αυτό επισημαίνω ότι η αναφορά στην ημερομηνία 13.5.2002 τόσο στο Τεκμήριο 12 όσο και κατά την προφορική μαρτυρία του Μ.Ε.6 είναι λανθασμένη, καθότι είναι κοινώς παραδεκτό ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη στις 14.5.2002, και ακόμα η ημερομηνία που φέρει το Τεκμήριο 12 «2 Ιουλίου 2003» είναι προφανώς λανθασμένη καθότι στο ίδιο το Τεκμήριο και κατά την προφορική μαρτυρία του Μ.Ε.6 γίνεται αναφορά σε εξέταση του ενάγοντα από τον μάρτυρα στις 21.7.2003. Αυτές οι εμφανώς λανθασμένες ημερομηνίες απλώς επισημαίνονται για σκοπούς αποφυγής οποιαδήποτε σύγχυσης, και ουδόλως ενέχουν σημασία ή επηρεάζουν την αξιοπιστία του εν λόγω μάρτυρα. Ο Μ.Ε.7 επίσης έκανε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο και έπεισε για την αλήθεια των όσων είπε. Μάλιστα η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή ως μαρτυρία ειδικού - εμπειρογνώμονα, εφόσον και πάλι η πλευρά της εναγομένης δεν αμφισβήτησε κάτι τέτοιο. Ο Μ.Ε.7 έκανε μια ενδελεχή αναδρομή στην κατάσταση του ενάγοντα και εξέλιξη αυτής από τον καιρό που τον παρακολουθεί, διαφωτίζοντας πλήρως το Δικαστήριο γι΄ αυτό, και μάλιστα ήταν αντικειμενικός και αυτό φαίνεται από τη θέση του ότι ο ενάγοντας θα μπορούσε να εργαστεί σε ελαφριά δουλειά υπό επίβλεψη, χωρίς όμως να μπορεί να οδηγεί. Η μαρτυρία του ήταν ολοκληρωμένη και σαφής, και γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Αντίθετα, η μαρτυρία του Μ.Υ.4 δεν ικανοποίησε το Δικαστήριο για την αλήθεια της. Το Δικαστήριο αποδέχεται τη μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα ως ειδικού, όμως ο μάρτυρας εξέφρασε την άποψη του βασιζόμενος στα ιατρικά πιστοποιητικά των υπολοίπων γιατρών και κατόπιν μιας μόνο εξέτασης που είχε με τον ενάγοντα. Θεωρώ ότι αυτά τα δεδομένα τον φέρνουν σε κάπως μειονεκτική θέση για να εκτιμήσει την κατάσταση του ενάγοντα, σε αντίθεση με τους άλλους δύο γιατρούς, Μ.Ε.6 και 7, που όπως αναγνώρισε και ο ίδιος ήταν σε καλύτερη θέση να εκφέρουν πιο ολοκληρωμένη άποψη για την κατάσταση του ενάγοντα. Επίσης ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε κάποιες έρευνες και τη διεθνή εμπειρία με κάποια γενικότητα. Ως εκ τούτου, αναφορικά με τους τραυματισμούς και την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα από τη μέρα του επίδικου ατυχήματος μέχρι σήμερα, αποδέχομαι τη μαρτυρία που προσκομίστηκε για την πλευρά του ενάγοντα σε αντίθεση με αυτή που παρουσιάστηκε για την πλευρά της εναγομένης. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας, τα ευρήματα του Δικαστηρίου αναφορικά με τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι τα ακόλουθα. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, το 2002, ο ενάγοντας εργαζόταν ως υπάλληλος στην εναγομένη εταιρεία. Εργαζόταν εκεί από το 1989 και το 2002 είχε τη θέση του ψυκτικού, και ασχολείτο με την τοποθέτηση συστημάτων κλιματισμού. Ο γενικός διευθυντής της εναγομένης εταιρείας είναι ο κ. Ανδρέας Λαός και ιεραρχικά ακολουθείται από τον Μ.Υ.3 που είναι μηχανολόγος και ο τεχνικός διευθυντής της εναγομένης εταιρείας. Η εναγομένη εταιρεία είχε αναλάβει την εργασία τοποθέτησης των συστημάτων κλιματισμού στην εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα στη Λεμεσό. Ο ενάγοντας μαζί με άλλους υπαλλήλους της εναγομένης είχαν πάει στην εκκλησία και ασχολήθηκαν εσωτερικά με την τοποθέτηση των σωλήνων των συστημάτων κλιματισμού στην οροφή του ναού. Στις 14.5.2002 ήταν προγραμματισμένη η εργασία τοποθέτησης των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στην οροφή του πρόναου της εκκλησίας. Την προηγούμενη μέρα τον χώρο επισκέφθηκε ο Μ.Υ.3, ο οποίος μάλιστα βρήκε σκάλα εκεί την οποία χρησιμοποίησε για να ανεβεί στην οροφή του πρόναου και να ελέγξει την επιτόπου κατάσταση για τις εργασίες της επόμενης μέρας, που θα ερχόταν ανυψωτικός γερανός για να ανεβάσει τους κομπρεσόρους στον πρόναο. Την επίδικη μέρα, 14.5.2002, γύρω στις 7:00 το πρωί, ο Μ.Υ.3 ενημέρωσε τον ενάγοντα στο εργοστάσιο ότι αυτός θα αναλάμβανε τη διεκπεραίωση της εργασίας τοποθέτησης των εξωτερικών συσκευών κλιματισμού στον πρόναο της εκκλησίας και του έδωσε τις οδηγίες όπως ο ίδιος μεταβεί στο εργοτάξιο υπό την ιδιότητα του ως ψυκτικού και επικεφαλή του συνεργείου και θα έφερνε σε πέρας την εργασία της ημέρας, γύρω στις 8:00 θα ερχόταν το ανυψωτικό να μεταφέρει τις εξωτερικές συσκευές κλιματισμού πάνω στην στέγη του πρόναου, στο εργοτάξιο υπήρχε σκάλα την οποία μπορούσε να χρησιμοποιήσει, θα έπαιρνε μαζί του τον Μ.Ε.3, ο οποίος πήγαινε πάντα μαζί του, και τον κ. Μιχάλη Σολωμού ως τους βοηθούς του, και ο Μ.Υ.3 θα πήγαινε εκεί μετά το πέρας της εργασίας για να δει τι θα έκαναν. Ο ενάγοντας πήγε στην εκκλησία μαζί με τον Μ.Ε.3 με το βαν της εναγομένης εταιρείας ενώ ο κ. Μιχάλης Σολωμού πήγε εκεί με άλλο αυτοκίνητο μεταφέροντας τους κομπρεσόρους που θα ανέβαιναν στον πρόναο. Όταν έφθασαν στην εκκλησία, ο ενάγοντας πήρε την σκάλα που βρήκε εκεί και αφού την έστησε, φώναξε στον Μ.Ε.3 ο οποίος του κρατούσε την σκάλα μέχρι να ανεβεί στον πρόναο ο ενάγοντας για να ελέγξει τον χώρο εκεί. Αδυνατώ να προβώ σε ασφαλές εύρημα για την κλίση της σκάλας όταν την έστησε ο ενάγοντας, εν όψει της μη ύπαρξης συγκεκριμένης μαρτυρίας επί τούτου και της σχετικής αναφοράς του Μ.Ε.5, ο οποίος εξέφρασε αδυναμία στην επιβεβαίωση των όσων του ανέφερε ο κ. Σολωμού. Ο κ. Σολωμού δεν κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου για να διαφανεί η ακρίβεια της υπόδειξης του προς τον Μ.Ε.5, και πώς ήταν η σκάλα την ώρα του ατυχήματος. Ο ενάγοντας φώναξε ότι κατεβαίνει και ξεκίνησε να κατεβαίνει από την σκάλα χωρίς να βεβαιωθεί ότι υπήρχε κάποιο άτομο να του κρατά την σκάλα, και μόλις πάτησε το πόδι του στο πρώτο σκαλί της σκάλας, αυτή υποχώρησε, γλίστρησε και ο ενάγων έπεσε από ύψος περίπου 3 μέτρων. Βρίσκω ακόμα ότι ο ενάγοντας τόσο κατά την άνοδο όσο και κατά την κάθοδο είχε το σώμα του να βλέπει προς το μέρος της σκάλας. Αποτελεί επίσης εύρημα του Δικαστηρίου ότι αν κάποιος κρατούσε την σκάλα τόσο κατά την άνοδο όσο και κατά την κάθοδο του ενάγοντα, με τα 2 χέρια και το μπροστινό μέρος του σώματος του προς την σκάλα, αυτός είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος χρήσης της σκάλας και δεν θα υποχωρούσε. Βρίσκω περαιτέρω ότι για την εκτέλεση της εν λόγω εργασίας, η παρουσία του Μ.Υ.3 δεν ήταν αναγκαία. Στηριζόμενη στη μαρτυρία του Μ.Ε.5, βρίσκω ακόμα ότι η μεταλλική σκάλα είναι αλουμινένια, πτυσσόμενη, καλής κατασκευής και διέθετε πλαστικά πέλματα όχι όμως αντιολισθητικά. Το δάπεδο στο οποίο στηριζόταν η σκάλα δεν ήταν αντιολισθητικό. Η σκάλα, κατά τον χρόνο χρήσης της από τον ενάγοντα, δεν ήταν προσδεδεμένη ούτε στη βάση της ούτε στην οροφή. Βρίσκω ακόμα ότι ο ενάγοντας δεν φορούσε κράνος ασφαλείας. Αδυνατώ να προβώ σε εύρημα ότι στο βαν που οδήγησε ο ενάγοντας την συγκεκριμένη μέρα υπήρχαν κράνη, καθότι η αναφορά του Μ.Υ.3 επί τούτου ήταν γενική και δεν περιορίστηκε στην επίδικη μέρα, όμως δέχομαι ότι εφόσον ο ενάγοντας γνώριζε το πρωί τη φύση της εργασίας που θα έκανε και το ύψος αυτής, θα μπορούσε να ζητήσει κράνος από την αποθήκη το οποίο θα του παρείχετο. Βρίσκω επίσης ότι η εναγομένη εταιρεία ασχολείτο με το θέμα ασφαλείας του συστήματος εργασίας των υπαλλήλων της και μάλιστα ο ενάγοντας είχε τύχει εκπαίδευσης γι΄ αυτό. Η εταιρεία πάντοτε έδινε οδηγίες στους υπαλλήλους της να φορούν κράνη και δεχόταν ελέγχους τόσο από την Π.Ε.Ο. όσο και από το Υπουργείο Εργασίας, όχι πάντα με προειδοποίηση, και μάλιστα κανείς υπάλληλος εξέφρασε παράπονο για το σύστημα εργασίας. Αμέσως μετά την πτώση του ενάγοντα, κλήθηκε ασθενοφόρο και κατέφθασε η αστυνομία στο μέρος. Ακόμα κλήθηκε άμεσα ο Μ.Ε.5, ο οποίος μετέβη αμέσως στην σκηνή. Ο Μ.Υ.3 έλαβε τηλεφώνημα από τον Μ.Ε.3 και μετέβη επίσης στο μέρος. Βρίσκω ακόμα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγοντας ασχολείτο και με προσωπικές του εργασίες τοποθέτησης κλιματιστικών, εκτός των ωρών εργασίας του στην εναγομένη. Οι μηνιαίες του απολαβές στην εναγομένη ήταν Λ.Κ.575, κάτι που αποτελεί παραδεκτό γεγονός στην υπεράσπιση της εναγομένης. Μετά το ατύχημα, ο ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Βρισκόταν σε ημικωματώδη κατάσταση και έφερε θλαστικό τραύμα στην ινιακή χώρα και είχε ρινορραγία. Έγινε αξονική τομογραφία εγκεφάλου αυχενικής μοίρας, στήθους, κοιλιάς και λεκάνης και παρουσίαζε επισκληρίδιο αιμάτωμα και θλάσεις εγκεφάλου. Έφερε επίσης θλάσεις πνευμόνων και κατάγματα του 11ου και 12ου θωρακικών σπονδύλων. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 11. Εν όψει του ότι ο ενάγοντας υπέστη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, εισήχθη στην Εντατική Μονάδα του Νευροχειρουργικού Τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και του τοποθετήθηκε σύστημα συνεχούς μέτρησης της ενδοκρανίου πιέσεως. Η αξονική τομογραφία έδειξε θλάσεις στους μετωπιαίους λοβούς. Στις 20.5.2002, λόγω αύξησης της ενδοκρανίου πιέσεως, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση, αριστερή κρανιοτομή και αφαίρεση της εγκεφαλικής θλάσης. Παρέμεινε στον αναπνευστήρα για μακρύ χρονικό διάστημα. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 12. Ενόσω νοσηλευόταν στο Τμήμα Νευροχειρουργικής μέχρι τις 6.7.2002, ο ενάγοντας παρουσίασε επιδείνωση της νεφρικής του λειτουργίας οξέως λόγω οξείας σωληναριακής προνεφρικής αιτιολογίας. Η νεφρική λειτουργία σε διάστημα 20 ημερών επανήλθε στο φυσιολογικό. Η εμφάνιση οξείας νεφρικής ανεπάρκειας είναι αναμενόμενη σε ασθενείς με βαριά κρανιοεγκαφαλική κάκωση. Η νεφρική λειτουργία επανήλθε στο φυσιολογικό και ο ασθενής δεν έχει πρόβλημα με τους νεφρούς του. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 14. Τον Σεπτέμβριο 2002 έγινε δεύτερη εισαγωγή στο Νευροχειρουργικό Τμήμα και ο ενάγοντας υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση για επανατοποθέτηση του οστικού κρημνού, που είχε αφαιρεθεί κατά την πρώτη χειρουργική επέμβαση. Παρακολουθείτο συχνά στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Λευκωσίας μέχρι τις 21.7.2003. Κατά την εν λόγω ημερομηνία, ο ενάγοντας παρουσίαζε κεφαλαλγία, ζάλη, διαταραχές μνήμης και διαταραχές προσωπικότητας. Επίσης παρουσίαζε ανοσμία, αμφοτεροπλεύρως, που είναι μόνιμη, και αδυναμία εκτάσεως και κάμψης του αριστερού άκρου ποδός. Λόγω κινδύνου μετατραυματικής επιληψίας, ο ενάγοντας λαμβάνει αντιεπιλιπτική αγωγή. Σχετικά είναι τα Τεκμήρια 12 και 13. Στις 10.12.2003 ο Μ.Ε. 7 εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα ο οποίος παραπονείτο για συνεχή ζάλη, υπερένταση, για διαταραχές μνήμης και αδυναμία να οδηγήσει αυτοκίνητο. Στις 3.4.2003 είχε απώλεια συνειδήσεως στον ύπνο του. Τέθηκε υπό αντιεπιληπτική αγωγή και μέχρι τις 10.12.2003 είχε άλλες δύο επιληπτικές κρίσεις. Επίσης ο ενάγοντας εμφάνιζε παλίνδρομο αμνησία ημερών πριν το ατύχημα και δεν μπορούσε να θυμηθεί καθόλου τα γεγονότα κατά τη δίμηνη παραμονή του στο Νοσοκομείο. Ήταν αγχωμένος και καταθλιπτικός με μέτριου βαθμού διαταραχές προσφάτου μνήμης και αλλαγή προσωπικότητας. Κατόπιν αλλαγής της αντιεπιληπτικής αγωγής, ο ενάγοντας δεν είχε άλλη κρίση μέχρι την 1.11.2004. Εξακολουθούσε να ξεχνά και να μην μπορεί να συγκεντρωθεί, είχε ζαλάδες, ήταν ευερέθιστος και μελαγχολικός με σεξουαλικά προβλήματα μετά την αλλαγή της ζωής του. Για μεγάλα διαστήματα ήταν επιθετικός, βίαιος λεκτικά και κτυπούσε την σύζυγο και τα παιδιά του και γενικά η ζωή του στο σπίτι έγινε αφόρητη. Σ΄αυτό το θέμα υπήρχε βελτίωση. Η μετατραυματική επιληψία θεωρείται μόνιμη. Επίσης ο ενάγοντας παρουσίαζε διαταραχές προσωπικότητας, μνήμης, σκέψης και ελαφρότατες διαταραχές προσανατολισμού. Η προσωπική, οικογενειακή, επαγγελματική και ψυχοκοινωνική ζωή του έχει διαταραχθεί. Παρά τη βελτίωση των επιληπτικών κρίσεων και λόγω βιολογικής μεταβολικής συνέθεσης του οργανισμού του, παρουσίαζε δυσκολία στη θεραπευτική προσέγγιση. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 15. Συνεπεία του τραυματισμού κατά το επίδικο ατύχημα, στις 14.5.2003 τι Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ενέκρινε την αίτηση του ενάγοντα για ποσοστό αναπηρίας 100% ( Τεκμήριο 10) και έκτοτε λαμβάνει σύνταξη αναπηρίας, όπως φαίνεται από τα Τεκμήρια 19 και 20. Ο Μ.Ε.7 άρχισε να βλέπει ξανά τον ενάγοντα στις 8.3.2007, και στις 8.6.2007 εξέδωσε νέα Συμπληρωματική Έκθεση στην οποίαν αναφέρει ότι τα προβλήματα της προσωπικότητας του θεωρούνται μόνιμα, οι επιληπτικές κρίσεις έχουν επιταθεί με αποτέλεσμα να επέρχεται κρίση κάθε 1-3 μήνες, τα προβλήματα στο σπίτι χειροτέρεψαν και η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι αποτέλεσμα φαρμακευτικής αλλά και οργανικό-ψυχολογικό. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 16. Τέλος, με βάση τις διαπιστώσεις του Μ.Ε. 7, όπως αυτές αναφέρονται στο Τεκμήριο 17, στις 19.2.2010 ο ενάγοντας εξακολουθεί να ζει στη δυστυχία της δυσλειτουργίας του στον επικοινωνιακό, συναισθηματικό και σεξουαλικό τομέα και υπό το κράτος των επιληπτικών κρίσεων. Τα περισσότερα προβλήματα είναι μόνιμα και αναμένεται να χειροτερέψουν με την πάροδο του χρόνου. Ο ενάγοντας χρήζει θεραπείας για όλη του τη ζωή. Αποτελεί ακόμα εύρημα του Δικαστηρίου ότι πριν το ατύχημα ο ενάγοντας οδηγούσε χωρίς πρόβλημα και ασχολείτο με το κολύμπι, ποδόσφαιρο και κολύμπι, ενώ μετά το δυστύχημα δεν μπορεί να κάνει τίποτε από όλα αυτά. Βρίσκω ακόμα ότι ο ενάγοντας πλήρωσε τα ποσά που αναγράφονται στα Τεκμήρια 1 - 9,11,13,14,16 και 17. Το καθήκον του εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του εκτίθεται στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση L.P. Transbeton Ltd v. Κώστα Σταύρου v. Fysanco Development Ltd, Πολ. Έφεση αρ 181/2009, ημερ. 24.3.2009, από την οποία παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα: «Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του πηγάζει από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας. (Δέστε: Χριστοφή κ.α. ν. Θεοδούλου κ.α., Πολ. Έφεση 221/05, ημερομηνίας 4.5.2007). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-592. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas