← Κύπρος

ΝΙΚΟΥ ΤΡΑΚΚΟΥ ν. ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΑΝΤΡΕΟΠΟΥΛΟΥ κ.α., Αγωγή αρ.: 5097/05, 19.4.11

ΝΙΚΟΥ ΤΡΑΚΚΟΥ ν. ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΑΝΤΡΕΟΠΟΥΛΟΥ κ.α., Αγωγή αρ.: 5097/05, 19.4.11 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2011:A124 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 5097/05 Μεταξύ: ΝΙΚΟΥ ΤΡΑΚΚΟΥ, εκ Λεμεσού Ενάγοντα - και -

  1. ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΑΝΤΡΕΟΠΟΥΛΟΥ, εκ Λεμεσού
  2. ΑΝΤΡΕΑ ΦΙΛΙΠΠΟΥ, εκ Κ. Πολεμιδιών Εναγομένων ------------------- Ημερομηνία: 19.4.
  3. Για τον ενάγοντα: κ. Ν. Χαραλαμπίδης Για τον εναγόμενο 1: κα Χρ. Ερωτοκρίτου Α Π Ο Φ Α Σ Η Το οδικό δυστύχημα που επεσυνέβη στις 13.12.04 στην οδό Ρήνου στη Λεμεσό μεταξύ του οχήματος ΕΝΚ 324 που οδηγούσε ο ενάγων και αυτό με αρ. εγγραφής ΕΤΚ 441 που οδηγούσε ο εναγόμενος 1, ήταν η αιτία που σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, προκάλεσε σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές στον ενάγοντα, με υπαίτιο την πρόκληση αυτών, τον εναγόμενο. Η αγωγή εναντίον του εναγομένου 2 απεσύρθη τέσσερις μέρες μετά την καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης, η οποία στρεφόταν μόνο εναντίον του εναγομένου 1 (εν τοις εφεξής ο εναγόμενος). Επίδικα θέματα, τα οποία μπορούν να εξεταστούν και εξετάζονται ξεχωριστά, είναι κυρίως αυτό της αμέλειας και των αποζημιώσεων. Το δεύτερο θέμα χωρίζεται σε γενικές και ειδικές αποζημιώσεις με κάποια επιμέρους ζητήματα. ΑΜΕΛΕΙΑ O ενάγων αποδίδει πλήρη ευθύνη για το δυστύχημα στον εναγόμενο 1, ο οποίος σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης «παρέλειψε να αναμένει την έξοδο του οχήματος του ενάγοντα από το συγκεκριμένο σημείο του δρόμου όπου, λόγω των σταθμευμένων σε αμφότερες τις πλευρές αυτοκινήτων το πλάτος του δρόμου είχε μειωθεί σε βαθμό που να χωρεί η διέλευση μόνο ενός αυτοκινήτου, οδήγησε το όχημα του σε βίαια μετωπιαία σύγκρουση με το όχημα του ενάγοντα, με αποτέλεσμα να προκαλέσει στον ενάγοντα βαριές σωματικές βλάβες, ζημιές, και έξοδα. Ο εναγόμενος 1 επικαλείται ευθύνη του ενάγοντα ο οποίος όπως καταγράφει στην Έκθεση Υπεράσπισης του, εξήλθε από την οδό Αταλάντης που ήταν πάροδος και εισήλθε στην οδό Ρήνου που ήταν κύριος δρόμος και στην οποία ο ίδιος οδηγούσε νόμιμα και κανονικά. Τη διερεύνηση του ατυχήματος ανέλαβε ο αστυφύλακας 2141 Ν. Θεοδοσίου (Μ.Ε.1) ο οποίος έφθασε στη σκηνή γύρω στις 9.00 το βράδυ, αφού έλαβε σχετική κλήση πέντε λεπτά περίπου προηγουμένως. Φθάνοντας, εντόπισε τρία οχήματα, το ΕΤΚ 441, ΕΝΚ 324 και QΗ
  4. To τρίτο δεν είχε ανάμειξη στο ατύχημα αλλά το σημείωσε στο σχέδιο που ετοίμασε, διότι βρισκόταν στο δρόμο έξω από το σχολείο και προσέκρουσε σ' αυτό, το ΕΤΚ
  5. Αφού έλαβε μετρήσεις, ετοίμασε στη σκηνή πρόχειρο σχέδιο (τεκμήριο 1) βάσει του οποίου, αργότερα ετοίμασε το συμμετρικό (τεκμήριο 2). Στα δύο σχέδια, η πορεία του οχήματος του ενάγοντα, σημειωμένη με «Α» διαφέρει. Στο μεν τεκμήριο 1 φαίνεται ευθεία επί της οδού Ρήνου και συνάδει με τη μαρτυρία του ενάγοντα, όπως ανέφερε, ενώ στο τεκμήριο 2 φαίνεται επί της οδού Αταλάντης. Έχει σημειώσει το σημείο σύγκρουσης με το γράμμα «Χ» και κατέληξε σε αυτό βάσει των ευρημάτων που εντόπισε, όπως πλαστικά, γιαλιά σπασμένα και κηλίδες λαδιών. Στην πορεία του οχήματος ΕΤΚ 441, εντόπισε και σημείωσε ίχνη μαυρίσματος στην άσφαλτο και ελαστικά του ΕΤΚ και ίχνη τροχοπέδησης τα οποία από την σταθερή γραμμή είναι 67.60 μ. και το μήκος τους ανέρχεται στα 64.60 μ. Οι ζημιές και στα δύο ενεχόμενα οχήματα ήταν στο μπροστινό τους μέρος και ήσαν εκτεταμένες. Αναφερόμενος στην ορατότητα, δέχθηκε ότι δεν την έχει μετρήσει, αλλά υπολόγισε ότι ο εναγόμενος έχει ορατότητα γύρω στα 120 μ. Ότι το μέρος εκεί φωτιζόταν λόγω της ύπαρξης σχολείου. Το πλάτος της οδού Ρήνου είναι 8.80 μ. και είναι διπλής κατεύθυνσης. Δεν χωρίζεται με διαχωριστική γραμμή, αλλά κάθε λωρίδα κυκλοφορίας έχει πλάτος 4.40 μ. Το σημείο «Χ» απείχε 3.40 μ. από την αριστερή άκρη του δρόμου σύμφωνα με την πορεία του εναγομένου. Για τις συνθήκες του δυστυχήματος και κυρίως την ταχύτητα του οχήματος του εναγομένου, κλήθηκε να καταθέσει και κατέθεσε ο Γ. Τζιηρκαλλής (Μ.Ε.4). Αφού περιέγραψε στο Δικαστήριο τα προσόντα του, ανέφερε ότι προέβη στην εργασία αυτή μετά από εντολές που έλαβε από το δικηγορικό γραφείο του Γ. Χαραλαμπίδη με σκοπό α) να υπολογίσει την ταχύτητα του οχήματος ΕΤΚ 441 πριν από το σημείο σύγκρουσης, β) την ταχύτητα του οχήματος ΕΝΚ 324 γ) τη θέση του οχήματος του εναγομένου, τρία, πέντε και δέκα δευτερόλεπτα πριν από το σημείο σύγκρουσης και δ) συμπέρασμα αναφορικά με το κατά πόσο ένας συνετός, ικανός, προσεκτικός και όχι αμελής οδηγός, θα μπορούσε να είχε αποφύγει τη σύγκρουση, έχοντας υπόψη ότι είδε τον κίνδυνο όπως ο ίδιος αναφέρει στην κατάθεση του, 100 μέτρα μακριά. Για ετοιμασία της μελέτης και της έκθεσης του έλαβε υπόψη τα σχέδια της αστυνομίας, τις καταθέσεις των ενεχομένων οδηγών και του συνοδηγού του οχήματος του εναγομένου, έλαβε υπόψη την κατάσταση του δρόμου, ότι δηλαδή ο δρόμος ήταν άσφαλτος και στεγνός, ότι ο καιρός ήταν αίθριος και ότι η ώρα ήταν 9.00 το βράδυ με φωτισμό. Έχοντας όλα αυτά υπόψη και τις ζημιές στα οχήματα, αφού εξήγησε την εξίσωση και τους υπολογισμούς που περιέχονται στο Τεκ.13, ανέφερε ότι η ταχύτητα του mazda (αυτοκίνητο του εναογμένου) πριν την σύγκρουση, ήταν περίπου 117.86 χιλιόμετρα ανά ώρα. Για τούτο το λόγο έλαβε υπόψη το συντελεστή τριβής, τα ίχνη τροχοπέδησης τα οποία ήταν 64 μέτρα και τις ζημιές των αυτοκινήτων. Β) η ταχύτητα του toyota (αυτοκίνητο του ενάγοντα) ήταν περίπου 20 χ.α.ω.. Το συμπέρασμα αυτό εξάγεται όπως ανέφερε, από την κατάθεση του οδηγού στην οποία αναφέρει ότι ενώ ταξίδευε με 25 χ.α.ω., όταν είδε ότι υπήρχαν σταματημένα οχήματα, ελάττωσε λίγο την ταχύτητα και προσπάθησε να περάσει σιγά-σιγά. Γ) Σε σχέση με το τρίτο ερώτημα, ανέφερε ότι οι θέσεις των οχημάτων στα τρία, πέντε και δέκα δευτερόλεπτα πριν από το σημείο σύγκρουσης ήσαν, 1) στα 3 δευτερόλεπτα το toyota βρισκόταν 16.68 μέτρα πιο πίσω από το σημείο σύγκρουσης, το mazda βρισκόταν 72.19 μέτρα πιο πίσω. Και πάλι για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, χρησιμοποίησε μαθηματικές εξισώσεις τις οποίες και εξήγησε. 2) στα 5 δευτερόλεπτα πριν από το σημείο σύγκρουσης, το toyota βρισκόταν 27.8 μέτρα πιο πίσω, το mazda βρισκόταν 137.67 μέτρα πιο πίσω. 3) στα 10 δευτερόλεπτα το toyota βρισκόταν 55.6 μέτρα πιο πίσω, το mazda βρισκόταν 301.37 μέτρα πιο πίσω. Δ) Αναφορικά με το τέταρτο ερώτημα κατέληξε ότι εάν ο οδηγός του mazda ταξίδευε με 50 χ.α.ω. θα χρειαζόταν 14.8 μέτρα για να σταματήσει. Εάν ο οδηγός του mazda οδηγούσε το όχημα του με την δέουσα προσοχή και φροντίδα, (με υπολογιζόμενο χρόνο απόσταση σκέψεως 1.5 δευτερόλεπτα), θα χρειαζόταν 20.84 μέτρα. Η ολική απόσταση φρεναρίσματος και σκέψεως είναι 24.92 μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι ο οδηγός του mazda θα μπορούσε να σταματήσει έγκαιρα, δηλαδή 65.08 μέτρα πριν από το σημείο σύγκρουσης. Εν κατακλείδι ανέφερε ότι με βάση τα δεδομένα και τις μετρήσεις που έχει, ο εναγόμενος είδε το αυτοκίνητο του ενάγοντα από απόσταση 162.22 μέτρα αν αντέδρασε στα τρία δευτερόλεπτα. Αν αντέδρασε στο 1.5 δευτερόλεπτο, τον αντιλήφθηκε στα 113,41 μέτρα. Σε σχέση με την ορατότητα αμφοτέρων των οδηγών, ανέφερε πως από το σημείο συγκρούσεως «Χ» προς τα πίσω, το Toyota (αυτοκίνητο ενάγοντα) έχει 35 m. Ενώ το Mazda (αυτοκίνητο εναγομένου) 219.20 m. Για τις συνθήκες υπό τις οπίες έγινε το δυστύχημα κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγων. Σύμφωνα με τη γραπτή του κατάθεση που αποτέλεσε την κυρίως εξέταση του το δυστύχημα επενσυνέβη ως εξής: (Παρατίθεται το κείμενο αυτολεξεί) «Στις 13.12.2004 και γύρω στις 9 το βράδυ οδηγούσα το αυτοκίνητο μου επί της οδού Σπερχειού με ανατολική κατεύθυνση προς την οδό Γεωργίου Αβέρωφ στη Λεμεσό. Όταν έφθασα στο τέρμα της οδού Σπερχειού η οποία είναι κάθετος στην οδό Γεωργίου Αβέρωφ, διασταύρωσα την οδό Γεωργίου Αβέρωφ και μπήκα στην οδό Ρήνου με βόρεια κατεύθυνση. Παρά τη συμβολή της οδού Ρήνου με την οδό Αταλάντης, λόγω της ύπαρξης σταθμευμένων οχημάτων και στις 2 πλευρές του δρόμου, αφού επιβεβαίωσα ότι τη δεδομένη στιγμή δεν ερχόταν άλλο αυτοκίνητο από την αντίθετη κατεύθυνση, και αφού ο δρόμος δεν έφερε συνεχόμενη άσπρη διαχωριστική γραμμή, οδήγησα το αυτοκίνητο μου με ταχύτητα 15-20 περίπου χιλιομέτρων στο κέντρο του δρόμου συνεχίζοντας την πορεία μου. Αφού διένυσα απόσταση περίπου 10-15 μέτρων είδα από απέναντι μου ένα αυτοκίνητο που είχε αναμμένα τα μεγάλα του φώτα να κατευθύνεται με μεγάλη ταχύτητα προς τα πάνω μου. Εγώ επειδή δεν έβλεπα λόγω των φώτων του άλλου αυτοκινήτου, σταμάτησα ενώ το αυτοκίνητο που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση συνέχισε την πορεία του και ήρθε και χτύπησε μετωπικά βίαια επί του αυτοκινήτου μου προκαλώντας σε εμένα σοβαρά τραύματα.» Eκ μέρους του εναγομένου δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία. Σημειώνεται όμως πως η απουσία του εναγομένου από το εδώλιο του μάρτυρα, δεν καθιστά άνευ άλλου τινός αποδεκτή και αξιόπιστη την εκδοχή της πλευράς του ενάγοντα. Ο τελευταίος εξακολουθεί να φέρει το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών του για αμέλεια του εναγομένου. Έχει νομολογηθεί ότι «η αξιοπιστία μάρτυρα μπορεί να εκτιμηθεί αυτοτελώς ως εκ του περιεχομένου των ισχυρισμών του. Δεν υπάρχει κανόνας ότι, ανεξάρτητα από το πόσο αναξιόπιστη και αν φαίνεται μια μαρτυρία, το Δικαστήριο οφείλει να τη δεχθεί εφόσον η άλλη πλευρά δεν προσάξει αντίθετη μαρτυρία πάνω στα σημεία που κάλυψε» (Μουζέ ν. Λαμπρή

(1994)1 Α.Α.Δ. 674, Πέτρου ν. Θεμιστοκλέους
(2003)1 Α.Α.Δ. 1426). Ενδεχομένως η μη παρουσία κάποιου στο Δικαστήριο για προσφορά της εκδοχής του, να στερεί από αυτό, όλη την αναγκαία μαρτυρία, αλλά και τη δυνατότητα να αποφασίσει επί των προβαλλόμενων ισχυρισμών του. Αμφότεροι οι συνήγοροι επιρρίπτουν αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα στον αντίδικο, επιχειρηματολογώντας προς τούτο και παραπέμποντας το Δικαστήριο σε σχετική νομολογία. Η ευπαίδευτη συνήγορος του εναγομένου, εισηγήθηκε πως από την ίδια τη μαρτυρία του ενάγοντα - εάν κριθεί ότι είναι αληθινή - απαλλάσσεται ο εναγόμενος υποδεικνύοντας τα εξής σημεία από τη μαρτυρία του. (α) Η αναφορά του ενάγοντα στη γραπτή του δήλωση ότι επειδή δεν έβλεπε λόγω των φώτων του αυτοκινήτου σταμάτησε, αποδεικνύει ότι ο ενάγοντας βρισκόταν σταματημένος εντός της λωρίδας πορείας του εναγομένου. Αυτό δε, καταδεικνύει το άκρως επικίνδυνο της οδικής συμπεριφοράς του ενάγοντα. β) Αν γίνει αποδεκτή η θέση του ενάγοντα, κατά την αντεξέταση του ότι η πρώτη φορά που αντελήφθηκε το όχημα του εναγομένου ήταν στο σημείο συγκρούσεως, αυτό αποδεικνύει ότι δεν είχε τη δέουσα προσοχή, ούτε παρατηρητικότητα για τα οχήματα που κινούνταν στο δρόμο. γ) Ενόψει της ορατότητας που υπήρχε στο χώρο, ο ενάγων εάν ήταν παρατηρητικός, θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί τον εναγόμενο. Επικαλούμενη κάποια σημεία της μαρτυρίας του κ. Τζιηρκαλλή και κυρίως την αναφορά του κατά την αντεξέταση πως «ο ενάγοντας είχε στη διάθεση του στη λωρίδα του χώρα πλάτους 2.5 μ. και μπορούσε να προχωρήσει ανεμπόδιστος», εισηγήθηκε πως ο ενάγων απόφραξε την πορεία του εναγομένου. Υπέδειξε δε πως ακόμη και αν αποδεχθεί ότι ο εναγόμενος έτρεχε με μεγάλη ταχύτητα, αυτή δεν ήταν η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος. Εισηγήθηκε όμως πως η μαρτυρία του Μ.Ε.4 Τζιηρκαλλή δεν πρέπει να γίνει αποδεκτή, διότι εξέτασε τη σκηνή του δυστυχήματος 6 χρόνια μετά, ότι δεν απέδειξε την εμπειρογνωμοσύνη του και δεν έλαβε υπόψη στοιχεία, όπως π.χ. το βαθμό τριβής, διότι δεν είχε τα δεδομένα για να τον υπολογίσει. Ο αντίλογος που δίδεται από τον κ. Χαραλαμπίδη, είναι πως η εμπειρογνωμοσύνη του Μ.Ε.4, δεν αμφισβητήθηκε, η μαρτυρία του δεν αντικρούστηκε από άλλον εμπειρογνώμονα και συνεπώς παρέμεινε αναντίλεκτη. Επικαλούμενος τη μαρτυρία του ενάγοντα, εισηγείται ότι δεν μπορούσε να προβεί σε καμία ενέργεια όταν φάνηκε μπροστά του το όχημα του εναγομένου με αναμμένα φώτα, παρά να σταματήσει. Μπορεί να εισήλθε στην άλλη λωρίδα, αλλά αυτό το έκανε την ώρα που δεν ερχόταν αυτοκίνητο από απέναντι του. Η ενέργεια του δε αυτή, σύμφωνα με το συνήγορο ήταν κάτω από τις συνθήκες που το έπραξε ορθή, αφού υπήρχε εμπόδιο στη λωρίδα κυκλοφορίας του. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η κατάθεση του Μ.Ε.1 Ν. Θεοδοσίου, εξεταστή της υπόθεσης, δεν έχει αμφισβητηθεί. Παρά το γεγονός πως αντεξεταζόμενος δέχθηκε κάποιες αμφισβητήσεις και παρατηρήσεις, εκ μέρους της κας Χριστιάνας Ερωτοκρίτου, πάρα ταύτα έγινε χρήση της μαρτυρίας του και από τους δύο συνηγόρους. Σίγουρα, η αξία της μαρτυρίας του, έγκειται στα πραγματικά ευρήματα και σε όσα υποστηρίζονται από αδιάψευστα στοιχεία και από τα τεκμήρια που κατέθεσε. Τα σχέδια του Τεκ.1 και 2, αποτελούν την πραγματική μαρτυρία, η οποία αποτελεί όχι μόνο γνώμονα για την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων και την αξιολόγηση των διϊστάμενων εκδοχών, αλλά και οδηγό για τον έλεγχο των λεπτομερειών της μαρτυρίας σε θέματα τα οποία οι άμεσα αναμεμειγμένοι εύκολα μπορεί να κάμουν λάθος όπως οι αποστάσεις και ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ των διαδραματιζομένων. (βλ. Ιωαννίδου ν. Γιαννή
(1990)1 Α.Α.Δ. σελ. 213). Σύμφωνα με αυτή, το πλάτος της οδού Ρήνου είναι 8.80 μ., το σημείο σύγκρουσης «Χ» απέχει 3.30 μ. από το αριστερό πεζοδρόμιο σε σχέση με την πορεία του ΕΤΚ 441, του αυτοκινήτου του εναγομένου. Το αυτοκίνητο, που σημειώνεται με «Γ», βρέθηκε σταθμευμένο στην αριστερή πλευρά, σε σχέση με την πορεία του ΕΝΚ 324, αυτοκινήτου του ενάγοντα. Στην άσφαλτο υπήρχαν ίχνη μαυρίσματος που προήλθαν από τα ελαστικά του αυτοκινήτου του εναγομένου, μήκους 67.60 μ. και ίχνη τροχοπέδησης 64.60 μ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, την οποία αποδέχομαι, οι ζημιές και των δύο αυτοκινήτων εντοπίζοντο στο εμπρόσθιο μέρος τους και ήσαν εκτεταμένες. Σε σχέση με την ορατότητα, δεν ήταν απόλυτα σαφής, διότι δεν τη μέτρησε. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας. Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η συνήγορος του εναγομένου, κρίνεται ότι έθεσε επαρκή στοιχεία ώστε να αποδείξει την εμπειρογνωμοσύνη του, την οποία και αποδέχομαι. Πέραν του ότι παρέθεσε τα ακαδημαϊκά του προσόντα, απέδειξε ότι διαθέτει αρκετή εμπειρία, η οποία, αρκετές φορές, ακόμη και στην απουσία ακαδημαϊκών προσόντων, θεωρείται ικανοποιητική και ικανή, ώστε να κριθεί κάποιος ως εμπειρογνώμονας. Πάντοτε όμως, υπάρχει η υποχρέωση και το καθήκον του εμπειρογνώμονα να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα τα στοιχεία εκείνα που θα το βοηθήσουν να καταλήξει στην απόφαση του, αφού το γεγονός και μόνο ότι είναι εμπειρογνώμονας δεν τον απαλλάσσει από τούτο το καθήκον. Αποτελεί τη θέση της συνηγόρου του εναγομένου, πως ο ΜΕ απέτυχε να εκπληρώσει αυτή την υποχρέωση υποδεικνύοντας πως: η έκθεση του έγινε 6 χρόνια μετά το δυστύχημα. έλαβε σαν δεδομένο ότι η καμπίνα των επιβατών του οχήματος του ενάγοντα ήταν κτυπημένη και ξεκίνησε με τους υπολογισμούς του, λαμβάνοντας υπόψη ως ταχύτητα σύγκρουσης τα 50 χ.α.ω. χωρίς να δικαιολογεί τα ευρήματα του. δεν είχε όλα τα επαρκή στοιχεία για τον συντελεστή τριβής. Παρέπεμψε δε το Δικαστήριο στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Κυριάκου
(2004)1 Α.Α.Δ.
  1. Ο αντίποδας στην εισήγηση αυτή είναι πως η μαρτυρία του ΜΕ4 παρέμεινε αναντίλεκτη, αφού δεν κλήθηκε εμπειρογνώμονας από τον εναγόμενο. Έχω μελετήσει με προσοχή τη μαρτυρία του ΜΕ
  2. Κρίνω πως οι εισηγήσεις και αιτιάσεις της κα Ερωτοκρίτου δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές. Σε αντίθεση με ό,τι στην ανωτέρω απόφαση εσυνέβη, όπου ο εκεί εκτιμητής παρέλειψε να πράξει, ο ΜΕ το εκτέλεσε. Έχει εξηγήσει με πλήρη λεπτομέρεια και σαφήνεια τα συμπεράσματα του και τις μαθηματικές πράξεις, τύπους και εξισώσεις που χρησιμοποίησε και που αναγράφονται στο Τεκμήριο
  3. Το γεγονός πως η έκθεση του έγινε 6 χρόνια μετά το δυστύχημα δεν επηρεάζουν τα συμπεράσματα του, αφού χρησιμοποίησε και έλαβε υπόψη αδιαμφισβήτητα γεγονότα τα οποία δεν άλλαξαν και μαθηματικούς τύπους οι οποίοι παραμένουν σταθεροί. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός πως ο συντελεστής τριβής είναι μεταβλητός και κυμαίνεται από 0,65 -0.
  4. Ότι εξαρτάται από το αν ο δρόμος είναι στεγνός ή όχι την κατάσταση του, και τα ελαστικά του οχήματος. Ο ΜΕ4 όμως ανέφερε ότι έλαβε υπόψη συντελεστή τριβής 0,70, ο οποίος αποτελεί τον πιο ευνοϊκό για τον εναγόμενο, αφού αν χρησιμοποιήσει μεγαλύτερο, τότε η εξίσωση θα μεταβαλλόταν και η ταχύτητα θα αυξανόταν. Θεώρησε ότι ο δρόμος ήταν στεγνός. Για το θέμα της κατάστασης του δρόμου παρέχεται εικόνα μέσω της μαρτυρίας του ΜΕ1 αστυφύλακα εξεταστή. Ο καιρός ήταν αίθριος και ο δρόμος δεν ήταν ολισθηρός. Τα ελαστικά του οχήματος του εναγομένου, κατά παραδοχή του ιδίου (Τεκμ. 3) ήταν φθαρμένα. Όταν τα ελαστικά είναι φθαρμένα και ο δρόμος στεγνός, σύμφωνα με τον ΜΕ4, τότε δεν επηρεάζεται το αποτέλεσμα. Ο ΜΕ4 είχε λάβει ως δεδομένο ότι η ταχύτητα του madza (αυτοκινήτου εναγομένου) κατά τη σύγκρουση ήταν 50 χ.α.ω διότι η καμπίνα των επιβατών του toyota (αυτοκινήτου ενάγοντα) ήταν παραμορφωμένη. Κρίνω, ότι ο ΜΕ4 έχει εξηγήσει επαρκώς και αυτό το ζήτημα. Έχει μεν δεχθεί ότι δεν είδε τα αυτοκίνητα, είδε όμως φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες μπορούν να αναπαραστήσουν ακριβώς το αντικείμενο, το οποίο απεικονίζεται σε αυτές. Εξάλλου και η ίδια η συνήγορος του εναγομένου, παρέπεμψε σε αυτές για να υποδείξει το ακριβές σημείο σύγκρουσης των αυτοκινήτων. Από τη φωτογραφία 1 του Τεκμηρίου 13, καταδεικνύεται ότι όντως υπάρχει η ζημιά, την οποία επεξήγησε ο Μ.Ε.
  5. Το δεδομένο των 50 χ.α.ω. προέρχεται και δίδεται μέσα από τις εξετάσεις των κατασκευαστών οι οποίοι διενεργούν διάφορα test μεταξύ των οποίων το barrier test, στο οποίο ο ΜΕ4 αναφέρθηκε εκτενώς. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι κατά την παραγωγή του αυτοκινήτου γίνεται πρόσκρουση του σε τοίχο για διαπίστωση των συσχετίσεων ταχύτητας πρόσκρουσης και ζημιών. Γι΄αυτό καθιερώθηκε η σχέση της ζημιάς της καμπίνας των επιβατών με τη ταχύτητα των 50 χ.α.ω. Η συνήγορος του εναγομένου έλαβε ως δεδομένο σε σχετική ερώτηση που υπέβαλε στον ΜΕ4, την εκ νέου επίστρωση του δρόμου με άσφαλτο, όμως τέτοιο γεγονός δεν έχει αποδειχθεί. Αναφορές επίσης και παραπομπές έκανε ο ΜΕ4, σε συγγράμματα για επεξήγηση του χρόνου αντίδρασης που απαιτείται όταν προκύπτει κίνδυνος. Για το θέμα της ορατότητας, κρίνεται πως ο ΜΕ4 ενήργησε ορθά, αφού μέτρησε με ειδικό όργανο. Το γεγονός ότι η μέτρηση έγινε μέρα, ενώ το δυστύχημα νύκτα δεν επηρεάζει αφού το βράδυ, τα φώτα των αυτοκινήτων, τα καθιστούν ευδιάκριτα. Συνακόλουθα η μαρτυρία του ΜΕ4 γίνεται αποδεκτή και τα λεχθέντα του αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Η μαρτυρία του ενάγοντα, παρά την κάποια διαφοροποίηση που είχε στην γραπτή του κατάθεση, γίνεται αποδεκτή κρινόμενη αξιόπιστη και ειλικρινής. Κατέθεσε με απλό, σαφή και ανεπιτήδευτο τρόπο. Απαντούσε χωρίς ενδοιασμούς και περιστροφές και δικαιολογούσε τις απαντήσεις του. Αποδέχομαι τη θέση του ότι εκινείτο επί της οδού Ρήνου και ότι δεν εισήλθε σε αυτή εξερχόμενος από την οδό Αταλάντης που είναι πάροδος. Η επί του προκειμένου θέση στην υπεράσπιση του εναγομένου, παρέμεινε μετέωρη αφού καμία μαρτυρία προς τεκμηρίωση της εδόθη. Δεν μπορώ όμως να αποδεχτώ το σημείο της μαρτυρίας του που καταλογίζει στον εναγόμενο χρήση των ψηλών φώτων του αυτοκινήτου του τα οποία τον εμπόδιζαν να συνεχίσει την πορεία του, διότι δεν καταγράφεται τέτοιο γεγονός στην έκθεση απαίτησης του. Για τούτο θα πρέπει να αγνοηθεί (Courtis and others v. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, N. X"Μάρκου ν. WIDEHORIZON (Capital Market) Ltd, Πολ. Εφ. 226/07 ημερ. 29.1.10). Κατά τα λοιπά η μαρτυρία του γίνεται εύρημα του Δικαστηρίου με τις πιο κάτω επισημάνσεις. Λαμβάνω υπόψη πως το σημείο συγκρούσεως Χ εμπίπτει ένα μέτρο στη λωρίδα κυκλοφορίας του εναγομένου. Ότι, όπως και ο ΜΕ4 αναφέρει, επισυνάπτοντας τη φωτογραφία στο Τεκμ. 13 που παρουσιάζεται να χτυπήθηκε περισσότερο το αριστερό άκρο του toyota, καταδεικνύεται ως συμπέρασμα κοινής λογικής πως εκεί που εντοπίσθηκε το κτύπημα, εκεί έγινε η σύγκρουση και επομένως το αριστερό άκρο βρισκόταν στα 3.30 m. Το δεξιότερο πρέπει να ήταν ακόμη πιο δεξιά μέσα στην λωρίδα κυκλοφορίας του εναγομένου. Ότι ο ενάγων είχε στη διάθεση του, εντός της λωρίδας κυκλοφορίας του χώρο 2.50 m. Βέβαια όταν κάποιος κινείται στο δρόμο δεν είναι δυνατόν να αναμένεται να τηρεί εκατοστά και να μετρά το ακριβές σημείο διέλευσης του. Ιδιαίτερα όταν ο δρόμος του έχει εμπόδια και στην αντίθετη λωρίδα δεν σημειώνεται οδική κυκλοφορία, είναι ενδεχόμενο να κινηθεί πέραν της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας του χωρίς αυτό να αποτελεί αμέλεια. Στην κρινόμενη όμως περίπτωση ο ενάγων διήλθε αρκετά πέραν της λωρίδας κυκλοφορίας, ενώ είχε ορατότητα όση και ο εναγόμενος. Δεν αντέδρασε έγκαιρα και μάλιστα δεν αντέδρασε καθόλου αλλά παρέμεινε στάσιμος στην άλλη λωρίδα κυκλοφορίας ενώ θα μπορούσε να μετακινηθεί αριστερότερα. Ο εναγόμενος εκινείτο με πολύ μεγαλύτερη του ορίου ταχύτητα. Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί από μόνο του αμέλεια, εκτός αν η υπέρβαση αυτή, συνδυαζόμενη με άλλα γεγονότα και περιστάσεις οδηγεί σε τέτοια κατάληξη (Χριστοφόρου ν. Προδρόμου
(2007)1 Α.Α.Δ. 123). Ο εναγόμενος εξ όσων από την κατάθεση του, Τεκμ. 3, προκύπτει απέτυχε να έχει εποπτεία και παρατηρητικότητα του δρόμου. Ασχολείτο με την ρύθμιση του κασετοφώνου του αυτοκινήτου του μέχρι που τον ειδοποίησε για τον κίνδυνο ο συνοδηγός του. Η ταχύτητα με την οποία εκινείτο δεν ήταν μεν η αιτία του ατυχήματος αλλά ήταν η αιτία της μη δυνατότητας αποφυγής του και της μη έγκαιρης και σωστής αντιμετώπισης του. Εάν ο εναγόμενος έλαυνε με χαμηλότερη ταχύτητα και αντιλαμβανόταν τον ενάγοντα έγκαιρα θα μπορούσε να αποφύγει το ατύχημα και να σταματήσει αρκετά μέτρα προηγουμένως. Ενώ διέθετε ορατότητα προς το όχημα του ενάγοντα 254,20 m (219,20 + 35), τον αντελήφθηκε πολύ αργότερα, στα 162 m, στην καλύτερη γι' αυτόν περίπτωση. Η ταχύτητα όμως με την οποία εκινείτο (117 χ.α.ω) στάθηκε ανασταλτικός παράγοντας για την έγκαιρη αντίδραση του εναγομένου και την έγκαιρη αντιμετώπιση του ατυχήματος. Εν πάση δε περιπτώσει, ακόμη και να θεωρηθούν μη αποδεκτές οι ταχύτητες, η ενασχόληση του εναγομένου με το κασετόφωνο του αυτοκινήτου, καταδεικνύει την αποτυχία του να έχει επαρκή και δέουσα παρατηρητικότητα του δρόμου, ως όφειλε. Στην υπόθεση Τάρεκ Μαγιάσι ν. Εμ. Δεμηρτσιάδη Πολ. Εφεση 372/06, ημερ. 24.9.10), το ατύχημα είχε επισυμβεί 40 εκ. εντός της αριστερής λωρίδας σε σχέση με την πορεία του ενάγοντα. Αμφότεροι, ενάγων και εναγόμενος εκινούντο με μοτοποδήλατα. Η αποφυγή τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας ήταν η αιτία να καταλογισθεί στον ενάγοντα ποσοστό ευθύνης 10%. Επανατονίσθηκε στην ανωτέρω υπόθεση ότι πάντοτε ο καταλογισμός ευθύνης εξαρτάται από τις ιδιαίτερες και συγκεκριμένες περιστάσεις. Το κριτήριο για τον καταλογισμό αμέλειας όσο και συντρέχουσας αμέλειας είναι αντικειμενικό. Προσμετρά η αντικειμενική υπόσταση των πράξεων και οι, εξ αντικειμένου, συνέπειες των παραλείψεων του έχοντος επιμέλεια και όχι οι υποκειμενικοί λόγοι, στους οποίους οφείλονται οι ενέργειες ή οι παραλείψεις. Η συντρέχουσα αμέλεια προσδιορίζεται κατά τον ίδιο αντικειμενικό τρόπο∙ συναρτάται με το καθήκον μέριμνας του καθενός για την ασφάλεια του. Παραβίαση του καθήκοντος αυτού, συντείνουσα στην πρόκληση ή επαύξηση των κακώσεων, που ο έχων το καθήκον υφίσταται από σύγκρουση με αντικείμενο υπό τον έλεγχο άλλου ατόμου που φέρει ευθύνη για αμέλεια, συνυπολογίζεται στον καταλογισμό της ευθύνης για τις κακώσεις που υφίσταται. Ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημίας. Η λογική πρόβλεψη για τις συνέπειες από την παρέκκλιση του καθήκοντος επιμέλειας, που βαρύνει οποιοδήποτε από τα μέρη, αποτελεί το μέτρο. Στον καταμερισμό της ευθύνης, υπεισέρχονται οι συνέπειες που προοινωνίζει η παρέκκλιση από το καθήκον επιμέλειας (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 ΑΑΔ 420, Στ. Συκοπετρίτης ν. Α. Χριστοδούλου, Πολ. Έφεση 11525 ημερ. 23.1.2004). Στην υπόθεση Γεωργίου ν. Δημητρίου κ.α.
(1994)1 ΑΑΔ σελ. 771 όπου αφορούσε ατύχημα το οποίο επεσυνέβη περίπου στο κέντρο του δρόμου και κατενεμήθηκε ευθύνη 2/3 με 1/3 σε έναν έκαστον των οδηγών, λέχθηκε στη σελ. 774 αυτής: «Η απόφαση του αγγλικού Εφετείου στην Baker v. Market Harborough Industrial Co-operative Society Ltd., Wallace v. Richards (Leicester) Ltd. [1953] 1 W.L.R. 1472, παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με την κρινόμενη και είναι χρήσιμο να την έχουμε υπόψη για την αρχή που διατυπώνει. Ας σημειωθεί ότι στις δύο αυτές υποθέσεις είχαν εκδοθεί, από έμπειρους δικαστές, αντίθετες αποφάσεις. Με δύο λόγια το δυστύχημα έγινε νύκτα σε ίδιο δρόμο μεταξύ οχημάτων που κινούταν σε αντίθετη κατεύθυνση. Υπήρχε μόνο η πραγματική μαρτυρία που κατέγραψε σε σχέδιο το αστυνομικό όργανο που διερεύνησε το δυστύχημα. Ελλείψει στοιχείων που να διευκρινίζουν τη συμπεριφορά των ενεχομένων οδηγών θεωρήθηκαν εξίσου υπεύθυνοι. Είναι άξια μνείας η σύνοψη της υπόθεσης: "Where the evidence established that a collision between two motor-vehicles proceeding in opposite directions occurred in the centre of a straight road during the hours of darkness, when both drivers were killed, the inference, in the absence of any other evidence enabling the court to draw a distinction between them, was that each driver was committing almost the same acts of negligence - failing to keep a proper lookout and to drive his vehicle on the correct side of the road - and accordingly both were equally to blame". Υιοθέτηση των ιδίων αποφάσεων έγινε και στην Teklima Ltd v. Salamis Tours Ltd
(1995)1 ΑΑΔ 317 και στη Φαντάρου κ.ά. ν. Μ. Σάκκαλου
(2002)1 Α.Α.Δ. 109). Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι πως έχει μεν σημασία το σημείο του δρόμου όπου γίνεται το δυστύχημα, δεν αγνοείται και δεν παραβλέπονται δε, οι συνθήκες υπό τις οποίες τούτο λαμβάνει χώραν ούτε οι εκατέρωθεν πράξεις ή παραλείψεις. Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, κρίνεται πως αποτελεί δίκαιο καταμερισμού ευθύνης μεταξύ ενάγοντα κα εναγομένου κατά ποσοστό 70% και 30% αντίστοιχα. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Ο ενάγων ήταν κατά την ημερομηνία του ατυχήματος 51 ετών. Από παιδί αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα αναπηρίας η οποία τον δυσκόλευε στο περπάτημα και εργαζόταν ως μεταπωλητής κρατικών λαχείων. Κατά το επίδικο ατύχημα τραυματίστηκε στο δεξιό γόνατο και διάφορα μέρη του σώματος του και αφού τον απεγκλώβισε η Πυροσβεστική Υπηρεσία, μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Οι λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών όπως καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης είναι: α) Ανοικτό κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας. β) Θλαστικά τραύματα δεξιάς υπερόφρυας και μετωπιαίας χώρας. γ) Χορπαθέτωση δ) Αδυναμία βάδισης ε) Απώλεια όρασης αριστερού οφθαλμού στ) Αποκόλληση αριστερού αμφιβληστροειδούς ζ) Απώλεια όρασης δεξιού οφθαλμού η) Αποκόλληση αριστερού αμφιβληστροειδούς θ) Τραυματικά στενώματα ουρήθρας Κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί ο τραυματισμός στο πόδι και ακολούθως η ισχυριζόμενη ζημιά στον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών. Η υπό στοιχείο (θ) σωματική βλάβη δεν προωθήθηκε. Ο ενάγων νοσηλεύθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού από τον ιατρό Λανίτη. Ο τελευταίος δεν κλήθηκε να καταθέσει. Έγινε όμως αποδεκτό από τη συνήγορο του εναγομένου το ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε ο ανωτέρω ιατρός. Στα ευρήματα δε αυτού, βασίστηκε και ο Μ.Υ.1 ιατρός Ηλίας Γεωργίου. Σύμφωνα με το τεκμήριο 7, ο ενάγων υπέστη: ". ανοικτό κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας, με θλαστικά τραύματα δεξιάς υπερόφρυας και μετωπιαίας χώρας. Έγινε καθαρισμός του τραύματος και τοποθέτηση γύψινου νάρθηκα κυλίνδρου. 14.12.04: Xειρουργική επέμβαση Ανοικτό κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας, ανοικτή ανάταξη οστεοσύνθεση με προέκταση τομής επί του τραύματος και τοποθέτηση ταινίας ελκυσμού της επιγονατίδας και γύψινος νάρθηκας/κύλινδρος. Λόγω και του σοβαρού προβλήματος αναπηρίας που έχει ο ασθενής (σοριοαθέτησης) η αντιμετώπιση του κατάγματος και η μη κάμψη του γόνατος από τον ασθενή ήταν δύσκολη. Εξήλθε της Κλινικής στις 23/12/04 με την σύσταση όπως μη λυγίζει το γόνατο μέχρι την τοποθέτηση πλήρους γύψου (κυκλοτερούς). Επανήλθε μετά την αφαίρεση του κυλίνδρου στις 6 βδομάδες στις 16/3/05 με διάταση της επιγονατίδας. Έγινε εκ νέου σταθεροποίηση της επιγονατιδας με Κ-wires και σύρμα ταινία ελκυσμού και τοποθέτηση γύψινου επιδέσμου (κυλίνδρου) με τη σύσταση όπως παραμείνει το γόνατο σε έκταση λόγω της κινητοποίησης του αρρώστου σε τροχοκάθισμα. Εξήλθε της κλινικής μας στις 21/03/
  1. ......................... Δύσκολη η αντιμετώπιση του κατάγματος επιγονατίδας του ασθενή καθότι λόγω και του νευρολογικού του προβλήματος είναι δύσκολη η κινητοποίηση του παρά την εξαιρετική βοήθεια που τυγχάνει από τους οικείους του. Ήταν ανοικτό κάταγμα και ο κίνδυνος μόλυνσης και λόγω των κινήσεων του γόνατος ήταν μεγάλος. Με τα δεδομένα αυτά η εξέλιξη της πορείας της πάθησης του με όλες τις δυσκολίες ήταν ικανοποιητική.» Καταθέτοντας ο ενάγοντας, υποστήριξε ό,σα υπέφερε και τις επεμβάσεις και εγχειρήσεις που περιγράφονται στο τεκμήριο
  2. Τόνισε δε πως «σαν αποτέλεσμα του δυστυχήματος της 13/12/2004 έχω υποστεί μεγάλη ψυχική και σωματική ταλαιπωρία, έντονους πόνους και έχει επηρεαστεί τόσο η δική μου προσωπική ζωή, όσο και των οικείων μου. Περαιτέρω, δεν μπορώ πλέον να εκτελέσω την προ του ατυχήματος εργασία μου, δηλαδή την μεταπώληση τυχερών λαχείων από την οποία εργασία ελάμβανα καθαρά κατά μέσο όρο Λ.Κ.400,00 ή Ευρώ 683,44 μηνιαίως. Κατά συνέπεια αξιώνω Ευρώ 683,44 μηνιαίως από 13-12-2004 μέχρι την έκδοση της απόφασης και απώλεια μελλοντικών απολαβών για μετά την έκδοση της απόφασης». Επέμενε δε αντεξεταζόμενος ότι χρειάστηκαν δύο χρόνια να μπορέσει να περπατήσει. Σε υποβολή ότι μετά πάροδο 5 μηνών περπάτησε, συμφώνησε, διευκρινίζοντας πως ναι μεν περπάτησε, αλλά όχι καλά, ούτε με ισορροπία. Τη θέση του ενάγοντα κλήθηκε να υποστηρίξει ο ιατρός Πίπης Αργυρόπουλος (Μ.Ε.3). Εξέτασε τον ενάγοντα στις 29.3.10 και διαπίστωσε ότι όντως βαδίζει μετά πολύ μεγάλης δυσκολίας και μεγάλες αθετοσικές κινήσεις. Είναι η γνώμη του πως «Η παρούσα αδυναμία και επιδείνωση της αστάθειας του ασθενούς κατά το βάδισμα μετά την παρατεταμένην ακινητοποίησιν του δεξιού κάτω άκρου για 5 μήνες δικαιολογείται πλήρως καθώς και η μη αποκατάστασις του στην προ του ατυχήματος κατάστασιν λόγω του σοβαρού νευρολογικού προβλήματος το οποίον προϋπήρχε του τραυματισμού και δεν αναμένεται περαιτέρω βελτίωση για να μπορέσει ο ασθενής να ασκήσει το επάγγελμα του λαχειοπώλη.» Δέχθηκε αντεξεταζόμενος ότι είδε μια φορά τον ενάγοντα και ότι δεν είδε ακτινογραφίες, ούτε μέτρησε τη μυική μάζα. Εξήγησε όμως πως το ιστορικό της θεραπείας, ο χρόνος που χρειάστηκε να μείνει ακινητοποιημένο το κάτω άκρο και η προϋπάρχουσα αστάθεια, δικαιολογούν το γεγονός ότι δεν μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του λαχειοπώλη. Ότι η βλάβη στα μυϊκά κύτταρα προέρχεται από μακροχρόνια ακινητοποίηση και λαμβανομένου της προϋπάρχουσας νευρολογικής βλάβης δεν επανέρχεται στο φυσιολογικό. Τόνισε πως δεν μέτρησε τη μυϊκή μάζα επειδή δεν έχει σχέση. Μέτρησε την κάμψη και έκταση. Οι κινήσεις του γόνατος είναι φυσιολογικές και δεν υπάρχει αστάθεια στην άρθρωση. Εξήγησε ότι ο ενάγων δεν χρησιμοποιεί μπαστούνι και δεν τον βοηθά η χρήση μπαστουνιού διότι υπάρχουν αθετοσικές κινήσεις και στα άνω άκρα και δεν μπορεί να κρατά σταθερό το μπαστούνι. Συμφώνησε δε με την υποβολή πως υπό τις δεδομένες συνθήκες, το κάταγμα της επιγονατίδας επουλώθηκε σε θέση ικανή, οι κινήσεις του γόνατος είναι πλήρεις και δεν υπάρχει συνδεσμική βλάβη. Ο ιατρός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) που κλήθηκε από την Υπεράσπιση, σημειώνει μεν τα τραύματα, επεμβάσεις και νοσηλεία του ενάγοντα, υποδεικνύει δε, πως τα σημερινά κλινικά ευρήματα στηρίζουν την γνώμη για την πλήρως ικανοποιητική αποκατάσταση. Η γνώμη αυτή στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην φυσιολογική κινητικότητα του δεξιού γόνατος, και στα υπόλοιπα κλινικά ευρήματα που προκύπτουν από την εξέταση της άρθρωσης. Η σπαστικότητα την οποία παρουσιάζει οφείλεται σε παλαιό νευρολογικής φύσης πρόβλημα, για το οποίο υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο. Έχω μελετήσει με ιδιαίτερη προσοχή τη δοθείσα μαρτυρία. Εκείνο στο οποίο συγκλίνει η μαρτυρία του Μ.Ε.3 και Μ.Υ.1 είναι, αφού αποδέχονται το πιστοποιητικό του Δρ. Λανίτη, ότι οι κινήσεις του γόνατος είναι ικανοποιητικές και πλήρεις, ότι δεν υπάρχει συνδεσμική βλάβη. Αμφότεροι οι μάρτυρας, είδαν μια φορά τον ενάγοντα μετά το ατύχημα για σύνταξη της ιατρικής τους έκθεσης και παρουσίας τους στο Δικαστήριο. Ο Μ.Ε.3 υποστηρίζει τη θέση πως λόγω της παρατεταμένης ακινητοποίησης του δεξιού άκρου, παρά τη γενόμενη φυσιοθεραπεία, δεν επανέρχεται η μυϊκή δύναμη στον ενάγοντα, λόγω του νευρολογικού του προβλήματος. Ο Μ.Υ.1 διαφωνεί με τη γνώμη αυτή και εκφράζει την άποψη πως η φυσιοθεραπεία βοηθά και γι' αυτό έγινε. Επεσήμανε όμως το γεγονός πως δεν μπορεί να διαπιστωθεί η μυϊκή ατροφία διότι δεν έχει μέτρο σύγκρισης. Δεν μέτρησε το πόδι του ενάγοντα πριν το ατύχημα και δεν υπάρχει υγιές αριστερό άκρο, διότι υπάρχει σπαστικότητα, σε μικρότερο βέβαια βαθμό και στο αριστερό πόδι. Και επομένως δεν υπάρχει τρόπος σύγκρισης των μυών. Συμφώνησε όμως με την τεθείσα κατά την αντεξέταση ερώτηση πως «η κατάσταση των μυών βελτιώθηκε σε σχέση με το αρχικό στάδιο του τραυματισμού, όχι όμως σε σχέση με την κατάσταση που προϋπήρχε του τραυματισμού». Δέχεται επομένως, πως μια κάποια μυϊκή ατροφία υπάρχει, παρά το γεγονός πως δεν επήλθε συνδεσμική βλάβη. Την απέδωσε βέβαια στο γενικότερο πρόβλημα υγείας του ενάγοντα, η οποία ούτως ή άλλως με την πάροδο του χρόνου θα παρουσιαζόταν. Ο ενάγων κατέθεσε ότι αδυνατεί να περπατήσει όπως προηγουμένως, και χρειάζεται να ακουμπά και στηρίζεται κάπου. Χρήση μπαστουνιού δεν μπορεί να γίνει, όπως εξήγησε ο Μ.Ε.
  3. Ο Μ.Υ.1 κατέθεσε αντεξεταζόμενος πως δεν είδε τον ενάγοντα να στηρίζεται κάπου από την ώρα που κατέβηκε από το αυτοκίνητο του για να εισέλθει στο ιατρείο του. Δέχθηκε όμως πως δεν παρακολουθούσε όλη αυτή την ώρα τον ενάγοντα και σε περαιτέρω ερώτηση, δεν ήταν βέβαιος αν την ώρα που εισήλθε στο γραφείο του, στηρίχθηκε πάνω σε οποιοδήποτε έπιπλο ή τοίχο. Το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει τον ενάγοντα εισερχόμενο στην αίθουσα και την προσπάθεια του για στήριξη σε έδρανα μέχρι να καθίσει στο εδώλιο του μάρτυρα. Αποδέχομαι επί του θέματος τούτου, τη θέση του ενάγοντα και του Μ.Ε.
  4. Παρά το ότι δεν θεωρώ, ούτε κρίνω αναξιόπιστο τον Μ.Υ.1, όμως ήταν εμφανής τη προσπάθεια του σε κάποια σημεία να μειώσει τη σοβαρότητα της κατάστασης του ενάγοντα. Απέφυγε να χαρακτηρίσει το κάταγμα της επιγονατίδος σοβαρό, διότι δεν κινδύνευσε από αυτό η ζωή του ενάγοντα, έσπευσε να αναφερθεί σε προηγούμενο τραυματισμό του ενάγοντα, ο οποίος όμως ήταν άσχετος με τον επίδικο και επέμενε να δίδει γνώμη για το οφθαλμολογικό πρόβλημα, παρά το ότι δεν εμπίπτει στην ειδικότητα του. Εύρημα επομένως αποτελεί πως ο ενάγων υπέστη τον τραυματισμό που περιγράφεται ανωτέρω, ότι απαιτήθηκε να υποβληθεί σε δύο επεμβάσεις και σε συνεχή φυσιοθεραπεία και ότι δεν μπορεί να απασχολείται ως λαχειοπώλης όπως και πρότερον. ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ Παραπονείται ο ενάγων πως η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και το γενικότερο πρόβλημα της όρασης στο αριστερό και δεξί μάτι είναι και αυτό απόρροια του επίδικου τραυματισμού. Για τούτο τον ισχυρισμό διατυπώνεται σφοδρότατη άρνηση από την υπεράσπιση. Ο ενάγων φέρει το βάρος να αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια της βλάβης αυτής με το επίδικο δυστύχημα δηλαδή την ζημιά με την αμέλεια (M. C. Jewllery Ltd v. Unicars Ltd, Πολ. Έφ. 253/07 ημερ. 20.9.
  5. Όπως ορθά υπέδειξε η κα Ερωτοκρίτου «it was necessary to prove, on the balance of probabilities that the injury itself resulted from the negligence» (Hotson v. East Berkshire Area Health Authority
(1989)A.C.
  1. Το πιστοποιητικό του ιατρού Μαυρομμάτη που εκ συμφώνου τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου καταγράφει: «Ο ανωτέρω εξ' όσων φαίνεται από τον ιατρικό του φάκελο εισήχθη στις 9/8/05 με απώλεια όρασης αριστερού οφθαλμού για την οποία δεν εγνώριζε πόσο πριν είχε συμβεί. Κατά την εξέταση ο αριστερός οφθαλμός είχε χειρουργηθεί παλαιά για καταρράκτη και τοποθέτηση ψευδοφακού και ο ασθενής δεν θυμάται (λόγω ατυχήματος) κατά πόσο είχε δει μετά την εγχείρηση, είχε επίσης αποκόλληση αμφιβληστροειδούς παλαιά. Ο ασθενής εξήλθε στις 15/8/
  2. Ακολούθως επαρακολουθείτο στα εξωτερικό οφθαλμολογικά ιατρεία. Η οπτική οξύτητα στο αριστερό μάτι ήτο πολύ μειωμένη (1/10), πιθανότατα λόγω χρονιότητας της αποκόλλησης. Ακολούθως παρουσίασε αποκόλληση δεξιού οφθαλμού. Λόγω του ότι χρειαζόταν υαλοειδεκτομή εστάλη από το Υπουργείο σε ιδιωτική κλινική που διαθέτει υαλοειδοτόμο για εγχείρηση.» Ο ενάγων σε σχέση με την πάθηση ανέφερε στη δήλωση του, που αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του, ότι στις 09.08.05 εισήχθηκε ξανά στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού αφού δεν έβλεπε καθόλου από το αριστερό μάτι μετά το ατύχημα. Στις 10.8.05 χειρουργήθηκε στο αριστερό μάτι και εξήλθε του νοσοκομείου στις 15.8.
  3. Έκτοτε και μέχρι σήμερα δεν βλέπει σχεδόν καθόλου από το αριστερό μάτι. Στις 8.11.05 επισκέφθηκε τον ιδιώτη ιατρό Θεόδωρο Ποταμίτη αντιμετωπίζοντας σοβαρό πρόβλημα με την όραση του δεξιού του ματιού. Προς τούτο υποβλήθηκε σε νέα χειρουργική επέμβαση. Γι' απόδειξη των ισχυρισμών του ενάγοντα κλήθηκε ο οφθαλμίατρος Δρ. Θ. Ποταμίτης (Μ.Ε.6.) Τα προσόντα του δεν αμφισβητήθηκαν. Δήλωσε δε πως είναι ειδικός στα θέματα αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς. Αφού αναγνώρισε ως εκδοθέντα από τον ίδιο, τα Τεκμήρια 11Α και 11Β, υιοθέτησε το περιεχόμενο τους, το οποίο κρίνεται σκόπιμο να παρατεθεί: «ο ασθενής παραπέμφθηκε από το Νοσοκομείο Λεμεσού στις 8/11/05 με απώλεια όρασης και στα δύο μάτια. Είχε προηγουμένως υποβληθεί σε επέμβαση αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς στον αριστερό οφθαλμό από τον εν λόγω ιατρό. Κατά την κλινική εξέταση η οπτική οξύτητα ήταν 6/60 δεξιά και 6/36 αριστερά. Η εξέταση του αμφιβληστροειδούς ανέδειξε εκτεταμένη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς δεξιά, λόγω γιγαντιαίας ρωγμής η οποία εκτεινόταν από την 12η μέχρι και την 6η ώρα. Η εξέταση του αριστερού οφθαλμού ανέδειξε στοιχεία προηγηθείσας επέμβασης αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς. Ο ασθενής εισήχθη επειγόντως και υποβλήθηκε σε υαλοειδεκτομή, διόρθωση της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς και ένθεση ελαίου σιλικόνης. Επιτεύχθηκε επανακόλληση του αμφιβληστροειδούς και στις 6 Ιουλίου 2006 υποβλήθηκε σε επέμβαση καταρράκτη στον δεξιό οφθαλμό με φακοθρυψία και αφαίρεση της σιλικόνης. Το Νοέμβριο 2006 προσήλθε με απώλεια όρασης αριστερού οφθαλμού λόγω υποτροπής της αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς αριστερά. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε υαλοειδεκτομή με ένθεση ελαίου σιλικόνης για να επανακολληθεί ο αμφιβληστροειδής. Λόγω της περιπλοκότητας της επέμβασης στον αριστερό οφθαλμό, η σιλικόνη δεν αφαιρέθηκε και παρέμεινε μέχρι τον Οκτώβριο
  4. Κατά την τελευταία του επίσκεψη στις 6 Φεβρουαρίου 2010, η οπτική οξύτητα ήταν 6/9 στον δεξιό οφθαλμό (90%) και 6/36 στον αριστερό (25%). Και οι δύο αμφιβληστροειδείς χιτώνες ελέγχονταν επικολλημένοι. Το γεγονός της ύπαρξης αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς και στα δύο μάτια και ειδικά της ύπαρξης γιγαντιαίας ρωγμής στον δεξιό οφθαλμό, καθιστά πιθανόν οι αποκολλήσεις να είναι τραυματικής αιτιολογίας». Εξήγησε πως αν δεν γίνει άμεση χειρουργική επέμβαση, μετά την αποκόλληση, τότε θα υπάρξει τύφλωση. Αναφερόμενος στα αίτια που προκαλούν την αποκόλληση εξήγησε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό οφείλεται στην φθορά του χρόνου και δημιουργείται χωρίς συγκεκριμένη αιτία. Δημιουργούνται όμως αποκολλήσεις μετά από διαμπερές τραύμα, αιμορραγίες κυρίως σε διαβητικά άτομα και κληρονομικές παθήσεις όπου υπάρχει προδιάθεση. Εξηγώντας το συμπέρασμα του όπως ανωτέρω αναγράφηκε στο πιστοποιητικό του διευκρίνισε ότι ο συγκεκριμένος ασθενής έχει δύο ιδιαιτερότητες οι οποίες είναι αυτές που τον οδήγησαν να καταλήξει στο συγκεκριμένο συμπέρασμα ότι δηλαδή η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς προήλθε λόγω του ατυχήματος. 1ον το δεξιό μάτι έχει γιγαντιαία ρωγμή. Τέτοιες ρωγμές συναντώνται μόνο μετά από βίαια τραύματα π.χ. εάν πέσει κάποιος από οροφή σπιτιού, ανοικτό αερόστατο ή γροθιά. 2ον υπήρχε αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και στα δύο μάτια. Το να δημιουργηθεί αποκόλληση και στα δύο μάτια την ίδια χρονική περίοδο υπήρχε συγκεκριμένος λόγος. Ερωτηθείς πως δικαιολογείται να δημιουργηθεί η αποκόλληση του αμφιβληστροειδή τον Νοέμβριο του 2005 ενώ ο ενάγων τραυματίστηκε στο δυστύχημα τον 12ον του 2004 και εάν δικαιολογείται η ρήξη αυτή απάντησε ότι δεν το αποκλείει και διευκρίνισε πως σε ένα τέτοιο τραύμα το μάτι συμπιέζεται. Με την πάροδο του χρόνου το υγρό κυκλοφορεί κάτω από το ράγισμα και προκαλεί αποκόλληση. Ανέφερε περαιτέρω ο μάρτυρας ότι γνώριζε ότι ο ενάγων είχε χειρουργηθεί για καταρράκτη 3 χρόνια πριν το δυστύχημα. Δέχθηκε κατά την αντεξέταση ότι μάτια που έχουν χειρουργηθεί για καταρράκτη έχουν πιο ψηλές πιθανότητες αποκόλλησης παρά πριν το χειρουργείο. Ερωτηθείς και πάλι κατά την αντεξέταση για το αν θα διαφοροποιούσε την θέση του αν γνώριζε ότι στην περιοχή του ματιού δεν υπήρξε τραυματισμός του ενάγοντα απάντησε αρνητικά και πρόσθεσε πως αν κτυπήσει το πρόσωπο ή το κεφάλι κάποιου οι πιθανότητες αποκόλλησης είναι αρκετές. Δεν απαιτείται όμως τραυματισμός στο κεφάλι. Σημείωσε δε εξηγώντας τον ανωτέρω λόγο πως από τον καιρό που εμφανίσθηκε η μόδα του σπορ bungee jumping αυξήθηκε η αποκόλληση αμφιβληστροειδών χιτώνων διότι το ξαφνικό σταμάτημα μετατοπίζει τα υγρά. Το ίδιο συμβαίνει και στα τροχαία ατυχήματα. Με το ξαφνικό σταμάτημα μπορεί να δημιουργηθεί αποκόλληση. Αποδέχομαι χωρίς ενδοιασμό ή επιφυλάξεις τη μαρτυρία του Δρ. Ποταμίτη. Ήταν σαφής, πλήρως επεξηγηματικός και οι απαντήσεις του επιστημονικά τεκμηριωμένες. Εξάλλου ούτε η επιστημονική του επάρκεια αμφισβητήθηκε ούτε η γνώση του. Ο συνήγορος του ενάγοντα κάλεσε το Δικαστήριο να δεχθεί τη μαρτυρία του και ιδίως το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει. Απ' την αντίπερα όχθη η κα Ερωτοκρίτου υποδεικνύει πως: πρώτο παράπονο για το αριστερό μάτι έγινε στον Δρ. Μαυρομμάτη στις 9/8/05 δηλαδή οκτώ μήνες μετά το δυστύχημα και δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία το τι εσυνέβη για την περίοδο των 8 μηνών. Υπάρχει κενό υπέδειξε και παρέπεμψε στην υπόθεση Ναθαναήλ ν. Hissan Hes Ali
(2001)1 A.A.Δ.
  1. Επισημαίνει το γεγονός πως ο ενάγων παρέμεινε στο Νοσοκομείο Λεμεσού στις περιόδους 13/12/05-21/3/05 και δεν εξέφρασε κανένα παράπονο για την όραση του. Επεσήμανε δε ως ουσιώδες γεγονός ότι «ενώ στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Μαυρομμάτη Τεκμήριο 9 αναφέρεται ότι ο ενάγοντας "... εισήχθη στις 9/8/2005 με απώλεια όρασης αριστερού οφθαλμού για την οποία δεν γνώριζε πόσο πριν είχε συμβεί", εντούτοις στην γραπτή του δήλωση, ο ενάγοντας, με πάσα ευκολία αναφέρει στην παρ. 13 "στις 9/8/2005 εισήχθηκα ξανά στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού αφού δεν έβλεπα καθόλου από το αριστερό μάτι μετά το ατύχημα"». Οι ανωτέρω αναφορές δεν αναιρούν η μια την άλλη. Αφ' ενός ο ιατρός Μαυρομμάτης δεν κατέθεσε στο Δικαστήριο ώστε να εξηγήσει τη φράση που κατέγραψε, αφ' ετέρου ο ενάγων στη μαρτυρία του εξήγησε το λόγο για τον οποίο δεν παραπονέθηκε ενωρίτερα για το μάτι του. Τον πονούσε και τον ενοχλούσε πολύ περισσότερο το τραύμα στην επιγονατίδα. Σε αντίθεση με την υπόθεση Ναθαναήλ όπου δεν εξηγήθηκε καθόλου το διάστημα του χρόνου των τριών ημερών που διέρρευσε από το ατύχημα μέχρι την ημερομηνία που ο ενάγων επισκέφθηκε κλινική για περίθαλψη των τραυμάτων του, αφού σε εκείνη την περίπτωση ο ενάγων δεν κατέθεσε ως μάρτυρας, στην παρούσα υπάρχει διαθέσιμη στο Δικαστήριο η μαρτυρία του ενάγοντα. Από την οποία σαφέστατα προκύπτει πως κανένα άλλο ατύχημα ή ζημιά ή βλάβη δημιουργήθηκε στον ενάγοντα που να προκαλούν την αποκόλληση όπως εξήγησε ο Μ.Ε.
  2. Επισημαίνει περαιτέρω πως από την αναφορά του Δρ. Μαυρομμάτη ότι ο ενάγων είχε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς παλαιά προκύπτει αβίαστα πως ο ενάγων υπεβλήθη σε δεύτερη εγχείρηση επανασυγκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Για το θέμα τούτο, αλλά και της χρονιότητας που επίσης συναντάται στο ίδιο πιστοποιητικό Τεκμ. 9, η εξήγηση αναζητείται και δίδεται μέσα από τη μαρτυρία του Δρ. Ποταμίτη. Η έκφραση παλαιά στις περιπτώσεις αυτές είχε την έννοια των εβδομάδων. Αν ήταν «μηνών» η αποκόλληση εξήγησε ο μάρτυρας τότε ο ασθενής θα παραπεμπόταν κοντά του για υελοκτομή. Η έννοια δε της φράσης χρονιότητα, αναφέρεται σε διάστημα εντός 6 εβδομάδων και όχι σε χρονικό διάστημα πέραν του έτους, όπως προσπάθησε να την εξηγήσει η συνήγορος του εναγομένου κα Ερωτοκρίτου. Υποδεικνύει επίσης η συνήγορος πως η αναφορά στο Τεκμήριο 9 από τον Δρ. Μαυρομμάτη πως «ακολούθως παρουσίασε αποκόλληση δεξιού οφθαλμού» σημαίνει ημερομηνία και χρόνον που ακολουθεί της 8ης Αυγούστου 2005 ή έστω της 15ης Αυγούστου που έλαβε εξιτήριο από το Γ. Νοσοκομείο ο ενάγων. Διερωτάται δε, πως δεν εντοπίστηκε η γιγαντιαία ρωγμή στο δεξιό μάτι στις 9/8/
  3. Και απαντά πως αυτή, σίγουρα, δεν υφίστατο. Η απάντηση παρέχεται και πάλιν μέσα από τη μαρτυρία του Δρ. Ποταμίτη αλλά και από τα ίδια τα γεγονότα. Ο ενάγων παραπέμφθηκε στο Δρ. Ποταμίτη από τον Δρ. Μαυρομμάτη στις 8/11/05 για το πρόβλημα στο δεξιό μάτι. Το πιστοποιητικό του Δρ. Μαυρομμάτη Τεκμήριο 9 φέρει ημερομηνία 4.10.
  4. Ήταν λογικό επομένως να καταγράψει σε αυτό, ό,σα γεγονότα έλαβαν χώραν μέχρι εκείνη την ημερομηνία και όχι μόνο όσα αφορούσαν ημερομηνίες πέριξ της 9/8/
  5. Δεν υπάρχει μαρτυρία ότι ο ενάγων στις 9.8.05 εξετάσθηκε από οποιοδήποτε γιατρό και στο δεξιό μάτι και δεν εντοπίσθηκε η γιγαντιαία ρωγμή που περιγράφει ο Δρ. Ποταμίτης. Ο τελευταίος είναι ο ιατρός που εξέτασε και περιέθαλψε του ενάγοντα και στα δύο μάτια. Άρα δεν μπορεί το Δικαστήριο να καταλήξει στο εύρημα που η ευπαίδευτος συνήγορος το καλεί ότι η γιγαντιαία ρωγμή, εμφανίσθηκε μετά τις 9/8/05 και επομένως δε είχε καμιά σχέση με το ατύχημα. Επισημαίνοντας επομένως από τη μαρτυρία του Δρ. Ποταμίτη πως η ύπαρξη γιγαντιαίας ρωγμής συνάδει με ατύχημα και απότομο τράνταγμα. Τη μαρτυρία του ενάγοντα «ότι κτύπησε στο κεφάλι πάνω από το δεξιό φρύδι. Την αναφορά στο πιστοποιητικό του Δρ. Λανίτη περί θλαστικών τραυμάτων δεξιάς υπερόφρυας και μετωπιαίας χώρας» η οποία επιβεβαιώνει τον ενάγοντα, κρίνεται πως με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων η αποκόλληση του αμφιβληστροειδή τόσο στο δεξιό, όσο και στο αριστερό μάτι, οφείλεται στο τροχαίο ατύχημα. Μπορεί το γεγονός της προηγούμενης εγχείρησης καταρράκτη στο αριστερό μάτι να δημιουργεί κάποια πιθανότητα αποκόλλησης, αλλά το ατύχημα αυξάνει τις πιθανότητες αυτές. Εκείνο που δεν μπορεί να αποδοθεί ως απόρροια και άμεση συνάφεια του ατυχήματος είναι η απώλεια όρασης του αριστερού οφθαλμού, και η μείωση της οπτικής οξύτητας στο 25%, αφού όπως ανέφερε ο Δρ. Ποταμίτης, η οπτική οξύτητα του αριστερού ματιού σε αυτό το ποσοστό, διότι χειρουργήθηκε από μη εξειδικευμένα άτομα εν αντιθέσει με τον δεξιό οφθαλμό που χειρουργήθηκε από τον ίδιο που έχει εκπαιδευτεί ειδικά στις αποκολλήσεις και έτσι η οξύτητα του δεξιού ματιού ανέρχεται στο 90%. Αυτό που παραμένει ως βέβαιο δεδομένο είναι η μείωση της οπτικής οξύτητας σε αμφότερα τα μάτια. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Ο ενάγων διεκδικεί με την έκθεση απαίτησης του διάφορα ποσά τα οποία εξετάζονται κατωτέρω, με γνώμονα την αρχή ότι πρέπει οι αξιώσεις αυτές να εξειδικεύονται με λεπτομέρεια αφενός και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα αφετέρου. Οι αξιούμενες ειδικές ζημιές υπό στοιχεία 7(α)(β)(γ) και (δ) της έκθεσης απαίτησης, οι οποίες αντιπροσωπεύουν την αξία του αυτοκινήτου του ενάγοντα (για το οποίο έγινε δήλωση αποδοχής της ιδιοκτησίας του στις 13/5/10) το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Λανίτη, την αστυνομική έκθεση και το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Μαυρομάτη συνολικής αξίας ΛΚ1364 δηλαδή €2.330,
  6. έγιναν αποδεκτές από την υπεράσπιση στις 19/1/
  7. Το ποσό αυτό επιδικάζεται. Όπως ορθά επισημαίνει και αποδέχεται ο συνήγορος του ενάγοντα, το υπό στοιχείο 7(ε) , ιατρικά έξοδα Δρ. Κουριέως δεν αποδείχθηκαν αφού δεν παρουσιάσθηκε καμιά μαρτυρία για τούτο. Αντίθετα, ο ενάγων ανέφερε αντεξεταζόμενος πως το ουρολογικό πρόβλημα που εμφανίσθηκε δεν οφειλόταν στο ατύχημα, αλλά σε κακή τοποθέτηση του καθετήρα κατά την διάρκεια της νοσηλείας του στο θεραπευτήριο Δρουσιώτη. Επίδικες προς εξέταση παρέμειναν οι αξιώσεις 7(στ) και 7(ζ) οι οποίες εξετάζονται αμέσως κατωτέρω. Έξοδα στο Κέντρο φυσιοθεραπείας Επιζητείται ποσό ΛΚ2390,09.- . Με τη δήλωση του ο ενάγων αναφέρει ότι στις 23.12.04 εξήλθε του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και με ασθενοφόρο μεταφέρθηκε και εισήχθηκε στη Στέγη των Αδελφών Δρουσιώτη τόσο για φροντίδα, όσο και για κινησιοθεραπεία - φυσιοθεραπεία στο δεξιό του γόνατο. Παρέμεινε εκεί μέχρι 23.2.05 και για τις υπηρεσίες τους πλήρωσε το ποσό των Λιρών Κύπρου 1.642,40 ή Ευρώ 2.803,
  8. Στις 15.7.05 επανεισήχθηκε στη Στέγη των Αδελφών Δρουσιώτη αφού παρά τις προσπάθειες του, αλλά και των οικείων του ήταν αδύνατο να συντηρήσει τον εαυτό του. Εκεί του έγιναν ξανά θεραπείες για αποκατάσταση της λειτουργίας του γόνατος του. Παρουσίασε δε τα Τεκμ. 8Α, 8Β και 8Γ που αποτελούν πιστοποιητικό και απόδειξη είσπραξης χρημάτων. Τα εν λόγω έγγραφα αναγνώρισε ως εκδοθέντα από τον ίδιο ο ΜΕ5 Λάκης Δρουσιώτης. Ανέφερε περαιτέρω καταθέτοντας ότι είναι φυσιοθεραπευτής και κινησιοθεραπευτής. Διατηρεί στη Λεμεσό συγκρότημα δύο ορόφων όπου στον πρώτο στεγάζει το φυσιοθεραπευτήριο και στο δεύτερο στεγάζει και φροντίζει άτομα που χρήζουν γηροκομικής φροντίδας και αποκατάστασης. Τέτοιο άτομο ήταν και ο ενάγων ο οποίος μεταφέρθηκε κοντά του με ασθενοφόρο από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Ο ενάγων διέμενε συνέχεια στο φυσιοθεραπευτήριο του διότι λόγω του νευρολογικού του προβλήματος ήταν δύσκολη η φροντίδα του στο σπίτι. Επιβαλλόταν εντατική φυσιοθεραπεία με μηχανήματα και ειδικές ασκήσεις κινησιοθεραπείας. Λόγω του ιστορικού του έπρεπε να γίνεται κινητοποίηση σε όλες τις αρθρώσεις, κινητοποίηση τετρακέφαλου μυός και ασκήσεις κάμψης και έκτασης γονάτου και μετά βάδισης. Η φροντίδα του ήταν δύσκολη γιατί ήταν κλινήρης, γινόταν χρήση παννών και διακινείτο με αναπηρικό καροτσάκι. Στον ενάγοντα παρείχετο φροντίδα επί 24ώρου βάσεως και χρειαζόταν δύο φροντίστριες για τη μετακίνηση του. Εξηγώντας τις χρεώσεις στο Τεκ.8Β, ανέφερε πως οι φυσιοθεραπείες χρώνοντο ΛΚ15.- έκαστη, χρειάστηκαν πολλές συνεδριάσεις, γι' αυτό χρέωσε ΛΚ750.-. Το άλλο ποσό των ΛΚ700.- περιελάμβανε διαμονή, σίτιση και προσωπική του φροντίδα. Το ποσό των ΛΚ76.- αφορούσε φάρμακα και ιατρικά έξοδα. Ο ενάγων επανήλθε στις 15.7.05 γιατί υποτροπίασε το τραύμα και χρειαζόταν περαιτέρω φυσιοθεραπεία. Παρέμεινε εκεί μέχρι τις 9.8.05 που εισήχθηκε στο Νοσοκομείο με πρόβλημα στην όραση του. Οι ίδιοι χρέωσαν όμως μέχρι 14.8.05 διότι ήταν υποχρεωμένοι να κρατήσουν κρεβάτι μέχρι να ειδοποιηθούν για την απελευθέρωση του. Ανέφερε αντεξεταζόμενος ότι χρέωνε τον ενάγοντα ΛΚ11.- το βράδυ. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ5 για τη σαφήνεια και την ειλικρίνεια του. Κρίνεται πως έχουν παρασχεθεί στον ενάγοντα οι παρουσιαζόμενες στα πιστοποιητικά φυσιοθερεπείας και φροντίδα. Η υποβολή και θέση που έγινε κατά την αντεξέταση ότι δεν χρειαζόταν φυσιοθεραπεία, αντικρούεται και από τη μαρτυρία του ΜΥ1 ο οποίος τόνισε πως η παρατεταμένη φυσιοθεραπεία βοήθησε τον ενάγοντα. Κρίνεται συνεπώς ότι έχει αποδειχθεί το ποσό των €4.085,
  9. Από το εν λόγω ποσό όμως θα πρέπει να αφαιρεθεί ποσό €120.- τα οποία αφορούν χρέωση διαμονής του ενάγοντα στο φυσιοθερεπευτήριο «Δρουσιώτη» από τις 9.8.05 μέχρι 14.8.05, αφού κατά την εν λόγω ημερομηνία νοσηλευόταν στο Νοσοκομείο. Επομένως το ποσό στο οποίο ο ενάγων δικαιούται είναι €3.965.-. ΑΠΩΛΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ Διεκδικείται με την έκθεση απαίτησης ποσό ΛΚ400 μηνιαίως από 13/12/04 μέχρι περατώσεως της ακρόασης. Το ποσό αυτό καθορίσθηκε από τον ενάγοντα ως το ποσό που κέρδιζε ως προμήθεια από την μεταπώληση κρατικών λαχείων. Είπε ότι κέρδιζε ως προμήθεια ΛΚ15-20 ημερησίως. Ο κ. Χαραλαμπίδης εισηγείται πως έχει αποδειχθεί απώλεια ύψους €30242.22 υπολογίζοντας ΛΚ15 ημερησίως στη βάση πενθήμερης εβδομάδας απασχόλησης (δηλαδή ΛΚ300) μηνιαίως ή €512.
  10. Αποτελεί εισήγηση εκ μέρους της κας Ερωτοκρίτου ότι δεν απόδειξε τέτοια ποσό διότι ο ενάγων, όπως ο ίδιος αποδέχθηκε δεν είχε άδεια πώλησης κρατικών λαχείων. Ο κ. Χαραλαμπίδης εισηγείται πως τούτο δεν ήταν απαραίτητο, αφού λάμβανε λαχεία από αδειούχο πωλητή. Να σημειωθεί πως τέτοια μαρτυρία από τον ενάγοντα δεν δόθηκε ότι δηλαδή παραλάμβανε λαχεία από αδειούχο άτομο. Έχω ανατρέξει στο σχετικό Νόμο, Κεφ. 7α όπως αυτός έχει τροποποιηθεί με τον τίτλο «Νόμος που εξουσιοδοτεί τη σύσταση και διενέργεια κυβερνητικών λαχείων, που απαγορεύει μη εγκεκριμένα λαχεία, που περιορίζει ορισμένους διαγωνισμούς με βραβεία και για συναφείς σκοπούς σύμφωνα με τα πιο πάνω». Σύμφωνα με το άρθρο 3 αυτού, ο Διευθυντής είναι αυτός που έχει εξουσία για σύσταση και διενέργεια Κυβερνητικών λαχείων και .. (β) να διορίζει και αμείβει πράκτορες για την πώληση των λαχείων αυτών. Η ρύθμιση δε και έλεγχος της πώλησης των λαχείων καθορίζονται με Κανονισμούς. Οποιοδήποτε άτομο πωλεί ή διανέμει ή προσφέρει οποιουσδήποτε λαχνούς κατά παράβαση των άρθρων του Νόμου διαπράττει αδίκημα. Δεν καθορίζεται ούτε εξαιρείται από τις πρόνοιες του Νόμου η μεταπώληση αφού και αυτή έχει την έννοια της πώλησης. Το γεγονός πως, όπως ανάφερε ο ενάγων κανείς δεν έχει άδεια, δεν αμβλύνει την υποχρέωση και το καθήκον του προς τούτο. Συνεπώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποδώσει έσοδα από παράνομη ενέργεια ούτε να επιβραβεύσει τέτοια εργασία. Έχω όμως δεχθεί την απώλεια της ικανότητας του ενάγοντα να απασχολείται με την πώληση λαχείων ή έστω με παρεμφερή εργασία πώλησης και διανομής ιδιωτικών λαχείων που επιτρέπεται η έκδοση τους από το Νόμο. Συνεπώς θεωρώ ότι ο ενάγων απώλεσε κάθε δυνατότητα απόκτησης εισοδημάτων και αυτό προσμετρά ως απώλεια που ανάγεται στις γενικές αποζημιώσεις και όχι κάτω από συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Αποστολίδη (ανωτερω) και Μαγιάσι (ανωτέρω). ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος, χωρίς να αποσκοπεί στην τιμωρία του προσώπου που φέρεται ως ο νομικά υπεύθυνος για τα τραύματα του θύματος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στη φύση και έκταση των τραυμάτων και του πόνου του θύματος. Τα Δικαστήρια ακολουθούν μία ανοδική πορεία στο θέμα της επιδίκασης αποζημιώσεων για σωματικά τραύματα. Η τάση όμως αυτή, δεν είναι ανεξέλεγκτη και πρέπει να περιορίζεται μέσα σε λογικά πλαίσια. (βλ Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Στ. Συκοπετρίτης ν. Α. Χριστοδούλου Πολ. Έφεση 11525/23.1.2004). Έχουν ανωτέρω καταγραφεί οι σωματικές βλάβες του ενάγοντα, η ανάγκη για υποβολή σε 2 χειρουργικές επεμβάσεις στην επιγονατίδα, η επακολουθήσασα φυσιοθεραπεία. Καταγράφεται η μυϊκή του αδυναμία η οποία σε συσχετισμό με την σπαστικότητα που υπάρχει στο δεξιό άκρο, τον ταλαιπωρεί ιδιαίτερα και του στερεί έστω και τη μικρή δυνατότητα που είχε πριν το δυστύχημα, της απασχόλησης του ως λαχειοπώλη. Καταγράφονται επίσης οι αποκολλήσεις του αμφιβληστροειδή χιτώνα στα μάτια οι χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε με αποτέλεσμα να παραμείνει με οπτική οξύτητα 90% στο δεξιό μάτι και 25% στο αριστερό. Σημειώνεται βέβαια ότι η απώλεια της οπτικής οξύτητας στο αριστερό μάτι στο χαμηλό αυτό ποσοστό, οφείλεται και στην αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς αλλά και στο γεγονός της διενέργειας της επέμβασης από μη εξειδικευμένο ιατρό. Για τούτο, θα τύχει ανάλογης αντιμετώπισης, χωρίς βέβαια να παραγνωρίζεται πως οι αποκολλήσεις του αμφιβληστροειδή χιτώνα είχαν ως συνέπεια τη μείωση της οπτικής οξύτητας. Αμφότεροι οι συνήγοροι έχουν παραπέμψει το Δικαστήριο στην υπόθεση Στ. Αποστολίδης ν. Π. Ζούλη
(2001)1 ΑΑΔ. Στην ανωτέρη υπόθεση ο ενάγων υπέστη «αίμαθρο στο δεξιό γόνατο και συντριπτικό κάταγμα της δεξιάς επιγονατίδας. Εισήχθηκε στο χειρουργείο όπου του έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος και οστεοσύνθεση με βελόνες τύπου Kirshner με σύρμα και μια βίδα. Το σκέλος ακινητοποιήθηκε σε γύψινο κυλινδρικό νάρθηκα. Ο γύψος αφαιρέθηκε δύο σχεδόν μήνες μετά και ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Υπήρξε πλήρης πόρωση του κατάγματος. Παρέμειναν ως μόνιμα κατάλοιπα επιμήκης χειρουργική ουλή 15 εκατοστών στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος και ελαφρός περιορισμός στην κάμψη-έκταση του γόνατος. Κατά τους θεράποντες γιατρούς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων λόγω της συντριβής της επιγονατίδας, πράγμα που επιβεβαιώθηκε ακτινολογικά. Θα αισθάνεται ενοχλήματα και πόνο κατά την ανάβαση και κατάβαση κλιμακοστασίου και κατά την βάδιση σε ανώμαλο έδαφος. Προσέτι μετά από πολύωρη εργασία ως οικοδόμος θα αισθάνεται πόνους και ταλαιπωρία». Επεδικάσθη στον ενάγοντα ως αποζημίωση το ποσό των ΛΚ12,000.- στο οποίο περιλαμβανόταν ποσό ΛΚ2,000 «για την ταλαιπωρία και τις ενοχλήσεις που θα έχει σε σχέση με το επάγγελμα του οικόδόμου». Η κα Ερωτοκρίτου θεωρεί ότι η ανωτέρω περίπτωση είναι σοβαρότερης μορφής από την εκδικαζόμενη διότι σ' εκείνη υπήρχε μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας και δεδομένου ότι ο ενάγων ήταν ηλικίας 52 ετών κατά την ημερομηνία του ατυχήματος, λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι η απόφαση είναι χρονολογίας 2001 εισηγείται ότι οι γενικές αποζημιώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν, επί πλήρους ευθύνης, το ποσό των €25,000.-. Ο αντίλογος στην εισήγηση αυτή, όπως εκφράζεται από τον κ. Χαραλαμπίδη είναι πως πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα ποσό, όχι μικρότερο των €80,000.-. Σ' αυτό το ποσό περιλαμβάνονται αποζημιώσεις για τις βλάβες στα μάτια και παραπέμπει στην υπόθεση Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας
(2004)1 ΑΑΔ. Σ' εκείνη, λόγω κτυπήματος, αποκολλήθηκε ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του αριστερού ματιού, η οποία αποκόλληση κατέληξε στην απώλεια της όρασης από το αριστερό μάτι. Ήδη όμως ο ενάγων, ταλαιπωρείτο από πλήρη απώλεια της όρασης στο δεξιό μάτι. Το Εφετείο αύξησε το επιδικασθέν ποσό στις ΛΚ80,000.-. Οι απώλειες του ενάγοντα στην ανωτέρω υπόθεση είναι ασύγκριτα σοβαρότερες από αυτές του παρόντα, κάτι που αναγνωρίζει ο συνήγορος του. Δυστυχώς παρόμοιες υποθέσεις με ίδιες απώλειες, τραυματισμούς και ζημιές, δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως οι γενικές αρχές που καθορίζουν τον τρόπο αποτίμησης του πόνου και της ταλαιπωρίας. Όπως τονίστηκε στην απόφαση Χ. Φωτίου ν. Στ. Νεοφύτου κ.α. Πολ. Έφεση 11660/21.12.05: «Τα Δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων αντλούν καθοδήγηση και λαμβάνουν υπόψη το ύψος των αποζημιώσεων που έχουν επιδικασθεί σε προηγούμενες υποθέσεις, εφόσον βέβαια υπάρχει κάποια αναλογία στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, πάντοτε όμως και υπό το φως των αλλαγών τόσο της αγοραστικής αξίας του χρήματος όσο και των εξελίξεων της νομολογίας, σε συνάρτηση με όποιου άλλους παράγοντες επιδρούν στην περίπτωση. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων είναι πολύ καλά θεμελιωμένες και δεν θα τις επαναλάβουμε (Paraskeyvaides Overseas Ltd v. Christofis
(1982)1 CLR 789, Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66).». Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, κρίνεται πως ποσό της τάξης των €60.000 επί πλήρους ευθύνης είναι δίκαιο να επιδικασθεί. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται ποσό €10.000 για τη δυσχέρεια και τη δυσκολία που αντιμετωπίζει ο ενάγων να ασκήσει και απασχοληθεί έστω και ως πωλητής λαχείων. Τόκος Διάσταση και διαφωνία στις απόψεις των συνηγόρων σημειώθηκε και στο θέμα της επιδίκασης τόκου. Ο κ. Χαραλαμπίδης εισηγείται επιδίκαση «νόμιμου τόκου επί των ειδικών αποζημιώσεων μειωμένο κατά το ήμισυ από 13-12-004 μέχρι την έκδοση της απόφασης και επί των γενικών αποζημιώσεων 8% από 13-12-2004 μέχρι την έκδοση της απόφασης και 8% επί του συνόλου των επιδικασθεισών αποζημιώσεων από την έκδοση της απόφασης μέχρι την εξόφληση». Η κα Ερωτοκρίτου υποδεικνύοντας ότι η καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης έγινε 1 ½ χρόνο μετά την καταχώρηση της αγωγής με αποτέλεσμα να σημειωθεί καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης, και ότι υπεβλήθηκαν αιτήματα για αναβολή λόγω κωλύματος του συνηγόρου του ενάγοντα, να επιδικασθεί τόκος από τον Νοέμβριο του 2009. Διάφορες αποφάσεις έχουν αναλύσει και δώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το ανωτέρω θέμα. Σ' άλλες καθορίζεται σαν χρόνος έναρξης επιδίκασης τόκου, η ημερομηνία καταχώρησης Έκθεσης απαίτησης θεωρούμενη σαν η ημερομηνία αποκρυστάλλωσης του αγώγιμου δικαιώματος, σε άλλες η ημερομηνία επίδοσης του κλητηρίου εντάλματος και αλλού, μειωμένο ποσοστό επιτοκίου από την ημερομηνία του αγώγιμου δικαιώματος επί ορισμένων κονδυλίων (Δαυίδ Γεωργίου ν. Κυρ. Αντωνίου Πο.. Έφεση 11583/7.7.05). Στην απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475 λέχθηκε πως το θέμα καθορισμού τόκου εμπίπτει μέσα στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στη παρούσα περίπτωση η αγωγή καταχωρήθηκε στις 30/9 του 2005, ήτοι πολύ σύντομο χρόνο από το επίδικο ατύχημα. Κάποια καθυστέρηση παρατηρήθηκε στην καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης η οποία καταχωρήθηκε στις 16/2/07. Είναι γεγονός ότι υποβλήθηκε αίτημα για αναβολή της ακρόασης από τον ενάγοντα και αίτημα για τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης όμως σε όλα τα αιτήματα η πλευρά του εναγομένου συναινούσε. Προέκυψε ανάγκη τροποποίησης της έκθεσης απαίτησης για δεύτερη φορά, διότι λόγω φόρτου εργασίας και αβλεψίας του συνηγόρου του ενάγοντα, όπως αναφέρθηκε στην ένορκη δήλωση που συνόδευε την σχετική αίτηση, δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες που έτασσε το πρώτο διάταγμα. Όμως, για το λάθος αυτό, και την ταλαιπωρία του εναγομένου, ο τελευταίος αποζημιώθηκε με την έκδοση διαταγής για κάλυψη των εξόδων που θα προέκυπταν. Εν' όψει όλων των ανωτέρω κρίνεται δίκαιο να επιδικασθεί τόκος με επιτόκιο που προνοείται από τον περί Δικαστηρίων Νόμου επί ολόκληρου του ποσού από 16/2/07 μέχρι εξοφλήσεως. Συνακόλουθα, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, ο ενάγων θα εδικαιούτο επί πλήρους ευθύνης ποσό €66.295.- και λαμβανομένου υπόψη του ποσοστού ευθύνης, το ποσό το οποίο αντιστοιχεί σε αυτόν είναι €19.885.-. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου 1 για ποσό €19.885.- με ποσοστό επιτοκίου όπως προνοείται από τον περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60 από 16.2.07 μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου 1, στην ανάλογη κλίμακα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής (Subject: Civil/Other actions/Final) (Aναφορά: Οδικό ατύχημα) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.