Μαρία Γεωργιάδου Ιωάννου ν. Αντώνης Θεοδοσίου, Αρ. Αγωγής: 114/11, 18 Ιουλίου 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2011:A220 Αρ. Αγωγής: 114/11 Μεταξύ: Μαρία Γεωργιάδου Ιωάννου, από την Λεμεσό Ενάγουσας και Αντώνης Θεοδοσίου, από την Λεμεσό Εναγομένου Αίτηση ημερ. 24.5.11 υπό εναγομένου - αιτητή για αναστολή της διαδικασίας μέχρι την ιατρική εξέταση της ενάγουσας από ιατρό του εναγομένου Ημερομηνία: 18 Ιουλίου 2011 Για εναγόμενο - αιτητή: κα Βερεσιέ Για ενάγουσα - καθ' ης η αίτηση: κα Ιωάννου ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Η απαίτηση της ενάγουσας εναντίον του εναγομένου, αφορά αποζημιώσεις για ειδικές ζημιές και σωματικές βλάβες που κατ' ισχυρισμό υπέστη, συνεπεία οδικού ατυχήματος που επεσυνέβη στην Λεμεσό στις 23.9.09. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο εναγόμενος παρέλειψε να σταματήσει σε κόκκινο φως διάβασης πεζών με αποτέλεσμα να τραυματίσει σοβαρά την ενάγουσα που επιχειρούσε να διασταυρώσει την διάβαση. Είναι η θέση της ενάγουσας ότι από το ατύχημα υπέστη σοβαρές σωματικές βλάβες, όπως κατάγματα, ανοικτό τραύμα κοιλιακής χώρας καθώς και σοβαρές κακώσεις σε όλο της το σώμα λόγω των οποίων διέτρεξε άμεσο κίνδυνο η ζωή της. Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η ενάγουσα έχει υποστεί μόνιμες βλάβες και παραμορφώσεις που της προκαλούν πόνο, δυσκαμψία και χωλότητα. Ο εναγόμενος με την υπεράσπιση του αρνείται μεταξύ άλλων, τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών της ενάγουσας και την καλεί σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών της. Με την συμπλήρωση των δικογράφων, δόθηκαν οδηγίες από το Δικαστήριο δυνάμει της διαταγής 30, όπως οι διάδικοι προβούν σε εκατέρωθεν αποκάλυψη εγγράφων. Στα πλαίσια των πιο πάνω οδηγιών η ενάγουσα απεκάλυψε ενόρκως, πέντε συνολικά ιατρικά πιστοποιητικά που αφορούν τους ισχυρισμούς της αναφορικά με τις σωματικές βλάβες που υπέστη λόγω του επίδικου ατυχήματος. Ακολούθησε η καταχώρηση της παρούσας αίτησης εκ μέρους του εναγομένου με την οποία ζητά την αναστολή της διαδικασίας στην παρούσα αγωγή μέχρις ότου η ενάγουσα αποδεχθεί να εξεταστεί από ιατρό της επιλογής του εναγομένου. Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της Μαρίνας Κουρέα από την Λεμεσό, η οποία είναι δικηγορική υπάλληλος στο γραφείο των συνηγόρων του εναγομένου. Η ενόρκως δηλούσα αναφέρει ότι έχει στην κατοχή της τον φάκελο της υπόθεσης, γνωρίζει καλά τα γεγονότα και είναι εξουσιοδοτημένη από τον εναγόμενο να προβεί στην πιο πάνω ένορκη δήλωση. Σύμφωνα με την ομνύουσα, οι δικηγόροι του εναγομένου απέστειλαν μέσω τηλεομοιότυπου στον δικηγόρο της ενάγουσας, επιστολή με την οποία ζητούσαν όπως η ενάγουσα εξεταστεί από τον ιατρό Δρ. Ηλία Γεωργίου που είναι ιατρός επιλογής του εναγομένου σε σχέση με τα κατ' ισχυρισμό τραύματα της. Ουδεμία απάντηση έχει σταλεί από τον συνήγορο της ενάγουσας, ο δε Δρ. Γεωργίου ενημέρωσε τον συνήγορο του εναγομένου ότι η ενάγουσα δεν παρουσιάστηκε για ιατρική εξέταση στο ραντεβού που της δόθηκε. Είναι η θέση της ενόρκως δηλούσας ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο αποδεχθεί την αίτηση, η ενάγουσα δεν θα υποστεί καμία ζημιά. Αντιθέτως, σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, η υπεράσπιση του εναγομένου θα επηρεαστεί αρνητικά καθ' ότι θα στερηθεί του δικαιώματος να προσκομίσει μαρτυρία ειδικού ως προς τις σωματικές βλάβες της ενάγουσας. Η ενάγουσα κατεχώρησε ένσταση στην έκδοση του διατάγματος. Ως λόγους ένστασης επικαλείται μεταξύ άλλων, καθυστέρηση στην καταχώρηση της αίτησης καθώς και ότι ο εναγόμενος δεν απέδειξε καλό λόγο για τον οποίο θα πρέπει να εξεταστεί η ενάγουσα από ιατρό της επιλογής του. Επί του προκειμένου αναφέρεται ότι δεν δόθηκε επαρκής δικαιολογία του αιτήματος και η ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση δεν περιέχει γεγονότα που να καλύπτουν τις προϋποθέσεις που η νομολογία καθιέρωσε για την έγκριση του αιτήματος. Αναφέρεται επίσης ως λόγος ένστασης ότι ο Δρ. Γεωργίου δεν είναι αντικειμενικός και ενεργεί ως ανακριτής στην εξέταση ασθενών, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα ασφαλιστικών εταιρειών. Αγορεύσεις. Η συνήγορος για τον εναγόμενο - αιτητή, ανέφερε στην αγόρευση της ότι είναι Συνταγματικό δικαίωμα του εναγομένου να εξετάσει τα τραύματα της ενάγουσας μέσω δικού του ιατρού. Το δικαίωμα αυτό κατά την συνήγορο, είναι συνυφασμένο με την ουσιαστική απονομή της δικαιοσύνης αφού άρνηση του θα συνιστούσε παράβαση του δικαιώματος υπεράσπισης στον εναγόμενο. Η συνήγορος, αρνήθηκε επίσης τους ισχυρισμούς για καθυστέρηση στην προώθηση της διαδικασίας, αναφέροντας ότι η αίτηση καταχωρήθηκε στον πλέον κατάλληλο χρόνο όταν η αγωγή ήταν ορισμένη για οδηγίες. Ως προς το θέμα της αντικειμενικότητας του Δρ. Γεωργίου, η συνήγορος ανέφερε ότι αυτό είναι ζήτημα που το Δικαστήριο θα αποφασίσει στο τέλος της διαδικασίας και μετά που ο Δρ. Γεωργίου δώσει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Η συνήγορος για την ενάγουσα - καθ' ης η αίτηση, στην αγόρευση της αναφέρει ότι η ενόρκως δηλούσα στην ένορκη δήλωση της αίτησης δεν αποκαλύπτει την πηγή της γνώσης της αναφορικά με τα γεγονότα της υπόθεσης. Στην συνέχεια, η συνήγορος αναφέρθηκε στην νομολογία που διέπει την υπό κρίση αίτηση και ισχυρίστηκε ότι ο εναγόμενος - αιτητής δεν απέσεισε το βάρος που είχε για να αποδείξει το εύλογο του αιτήματος του. Νομική πτυχή Σύμφωνα με τη νομολογία, η ιατρική εξέταση του ενάγοντος από ιατρό του εναγομένου δεν συνιστά ανεξάρτητο δικαίωμα του εναγομένου (βλ.Χατζησάββα ν. Διονυσίου
(2006)1 Α.Α.Δ. 1301). Αντιθέτως, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να διατάξει την αναστολή μιας αγωγής μέχρις ότου ο ενάγοντας συμφωνήσει να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση. Στην υπόθεση Αριστοδήμου ν. Πετάση
(1990)1 Α.Α.Δ. 112, αναφέρθηκε ότι η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου ασκείται σύμφωνα με τις αρχές που υιοθετήθηκαν στην Αγγλική υπόθεση Edmeades v. Thames Board Mills Ltd
(1969)2 All E.R. 127. Η νομολογία καθορίζει ότι η εξέταση δεν επιβάλλεται με διαταγή του Δικαστηρίου γιατί αυτό θα συνιστούσε απαράδεκτη επέμβαση στην ατομική ακεραιότητα και ελευθερία του διαδίκου. Η εξέταση όμως θα μπορούσε να επιτευχθεί έμμεσα με την αναστολή της Δίκης μέχρις ότου ο διάδικος που αδικαιολόγητα δεν αποδέχεται να εξεταστεί, συμφωνήσει να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση σε σχέση με τα τραύματα που επικαλείται στην αγωγή του {βλ. Αριστοδήμου ν. Πετάση (ανωτέρω)}. Αντισταθμίζονται έτσι δύο εξίσου σημαντικοί παράγοντες. Η ελευθερία του ατόμου και το δικαίωμα του να προσφύγει στο Δικαστήριο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του αφενός και αφετέρου το δικαίωμα του αντιδίκου για την παροχή ουσιαστικής ευκαιρίας για υπεράσπιση, δικαίωμα που είναι συνυφασμένο με την ουσιαστική απονομή της δικαιοσύνης. Το στοιχείο της δίκαιης και ισορροπημένης μεταχείρισης των διαδίκων, βρίσκεται στο επίκεντρο της άσκησης της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. Σημαντικοί παράγοντες, είναι το δικαίωμα του διαδίκου για τη διεξαγωγή της Δίκης και την διάγνωση των αστικών του δικαιωμάτων μέσα σε εύλογο χρόνο, που αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα βάσει του άρθρου 30.2 του Συντάγματος και το δικαίωμα του διαδίκου να ενημερώνεται έγκαιρα για τη θέση του αντιδίκου του ώστε με βεβαιότητα να είναι σε θέση να προσδιορίσει τα αποδεικτικά μέσα και τη μαρτυρία που είναι αναγκαία για την απόδειξη της υπόθεσης του. Κάθε καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης πρέπει να δικαιολογείται. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, ανάλογα ισχυρότεροι πρέπει να είναι οι λόγοι που την υποστηρίζουν {βλ. Αριστοδήμου ν. Πετάση (ανωτέρω) και Χατζησάββα ν. Διονυσίου (ανωτέρω)}. Το εύλογο της απαίτησης για ιατρική εξέταση καθώς και οι λόγοι στους οποίους στηρίζεται η άρνηση του ενάγοντα πρέπει να τύχουν προσεκτικής εξέτασης στο πλαίσιο της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου (βλ. Kyriakou and Another v. Stylianou
(1982)1 C.L.R. 524, Starr v. National Coal Board
(1977)1 All E.R. 243, Prescott v. Bulldog Tools Ltd
(1981)3 All E.R. 869 και Thanos Hotels Ltd v. Ιωάννου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1036). Κατά συνέπεια, η διαδικασία μπορεί να ανασταλεί εκκρεμούσης της ιατρικής εξέτασης του ενάγοντα όπου ο εναγόμενος θα ετίθετο σε περίπτωση που δεν θα γινόταν μια τέτοια εξέταση, σε μειονεκτική θέση όσον αφορά την υπεράσπιση του. Τέτοια εξέταση, συνιστά επέμβαση την προσωπική ελευθερία του ατόμου και θα πρέπει να διατάσσεται μόνον όταν το Δικαστήριο είναι της άποψης ότι είναι αναγκαία για τα συμφέροντα της δικαιοσύνης. Το εύλογο της παράκλησης για μια τέτοια εξέταση όπως και το εύλογο των λόγων επί των οποίων στηρίζεται η άρνηση θα πρέπει να εξετάζονται προσεκτικά. Γι' αυτό πρέπει να γίνεται πλήρης αποκάλυψη αυτών των λόγων στις εκατέρωθεν ένορκες δηλώσεις. Το βάρος απόδειξης της ανάγκης να εξεταστεί ο ενάγοντας από ιατρό της επιλογής του εναγόμενου, βρίσκεται στον διάδικο που ζητά μια τέτοια εξέταση. Ιδιαίτερα όταν υπάρχει ισχυρισμός ότι η άρνηση για ιατρική εξέταση είναι αδικαιολόγητη, το βάρος είναι στο διάδικο που ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Θα πρέπει να προκύπτει από τα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης ότι δεν είναι σε θέση επαρκώς να προετοιμάσει την υπόθεση του χωρίς την εξέταση. Σχετική είναι η Αγγλική απόφαση Lane v. Willis
(1972)1 All E.R. 430 στην οποία λέχθηκαν τα πιο κάτω στην σελίδα 436: «When the refusal of a medical examination is alleged to be unreasonable the onus lies on the party who says that it is unreasonable and who applies for the order to show on the particular facts of the case, that he is unable properly to prepare his claim (or defence) without the examination». Συμπεράσματα Έχω μελετήσει με προσοχή τις εκατέρωθεν θέσεις των διαδίκων όπως προκύπτουν από τις ένορκες δηλώσεις που καταχωρήθηκαν προς υποστήριξη της αίτησης και ένστασης αντίστοιχα αλλά και όπως αναπτύχθηκαν από τις αγορεύσεις των συνηγόρων ενώπιον του Δικαστηρίου. Το πρώτο στοιχείο που θα με απασχολήσει, είναι ο ισχυρισμός του καθ' ου η αίτηση περί αντικανονικότητας της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την αίτηση. Η πιο πάνω θέση εδράζεται σε ισχυρισμό ότι η ομνύουσα δεν αναφέρει την πηγή της γνώσης της σε σχέση με τα γεγονότα της υπόθεσης. Η πιο πάνω θέση δεν ευσταθεί. Η ενόρκως δηλούσα αναφέρει ως πηγή της γνώσης της τον φάκελο της υπόθεσης που έχει στην κατοχή της. Αναφέρει επίσης ότι είναι το πρόσωπο του δακτυλογράφησε και απέστειλε στον συνήγορο της ενάγουσας το τηλεομοιότυπο, με το οποίο εζητείτο η εξέταση της ενάγουσας από ιατρό του εναγομένου. Οι ισχυρισμοί για έλλειψη αντικειμενικότητας του Δρ. Γεωργίου επίσης δεν ευσταθούν. Η αξιολόγηση της αντικειμενικότητας ενός μάρτυρα δεν μπορεί να προαποφασιστεί προτού αυτός καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου. Η ιατρική γνωμάτευση του Δρ. Γεωργίου που ενδέχεται να καταθέσει στο Δικαστήριο ως μάρτυρας - εμπειρογνώμονας δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθεί ως προς την αντικειμενικότητα της προτού αυτός δώσει ένορκη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Η ιδιότητα που του προσδίδεται από τον συνήγορο της ενάγουσας ως ιατρού ασφαλιστικών εταιρειών δεν προδικάζει βέβαια και την αντικειμενικότητα του ούτε δικαιολογεί από μόνη της τη θέση ότι αυτός εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα των ασφαλιστικών εταιρειών. Με δεδομένες τις πιο πάνω θέσεις μου θα προχωρήσω στην εξέταση του κατά πόσον ο εναγόμενος - αιτητής έχει αποδείξει τις προϋποθέσεις που νομολογία καθιέρωσε για έγκριση του αιτήματος. Από προσεκτική μελέτη όλων το στοιχείων που έχω ενώπιον μου, κρίνω ότι, η αίτηση θα πρέπει να απορριφθεί επί της ουσίας. Σύμφωνα με την πιο πάνω νομολογία, το βάρος απόδειξης της ανάγκης να εξεταστεί ο ενάγοντας από ιατρό της επιλογής του εναγόμενου, βρίσκεται στον διάδικο που ζητά μια τέτοια εξέταση. Θα πρέπει να προκύπτει από τα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης ότι δεν είναι σε θέση να προετοιμάσει επαρκώς την υπόθεση του χωρίς την εξέταση. Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση, αναφέρεται βέβαια ότι η μη έγκριση του αιτήματος θα στερήσει από τον αιτητή την δυνατότητα να παρουσιάσει την υπόθεση του σωστά στο Δικαστήριο. Δεν εξειδικεύεται όμως με ποιο τρόπο και για ποιους λόγους θα στερηθεί του πιο πάνω δικαιώματος του ο αιτητής αν δεν δοθεί το αιτούμενο διάταγμα. Ούτε αιτιολογείται γιατί προκειμένου να παρουσιάσει επαρκώς την δική του ιατρική μαρτυρία, είναι απολύτως αναγκαίο να εξεταστεί ο καθ' ου η αίτηση από γιατρό της επιλογής του αιτητή. Αυτό μπορούσε να γίνει μόνο με αναφορά στα κατ' ισχυρισμό τραύματα του αιτητή και με λεπτομερή αιτιολογία σε συσχετισμό με αυτά, των λόγων αδυναμίας προώθησης της υπεράσπισης αν δεν διαταχθεί η αιτούμενη ιατρική εξέταση. Τίποτε από αυτά δεν έγινε όμως στην παρούσα περίπτωση. Αναφέρεται μόνο στην ένορκη δήλωση της αίτησης πολύ γενικά χωρίς αιτιολογία ότι ο εναγόμενος δεν θα μπορέσει να παρουσιάσει σωστά την υπόθεση του αν δεν εξεταστεί η ενάγουσα και θα του στερηθεί η δυνατότητα προσφοράς ιατρικής μαρτυρίας ως προς τα κατ' ισχυρισμό τραύματα της. Η απλή αυτή αναφορά όμως δεν καλύπτει τις πιο πάνω προϋποθέσεις που θέτει η νομολογία για έγκριση του αιτήματος. Υπενθυμίζεται εδώ ότι σύμφωνα με τη νομολογία, η ιατρική εξέταση της ενάγουσας από ιατρό του εναγομένου δεν συνιστά ανεξάρτητο δικαίωμα του εναγομένου. Η έκδοση του αιτούμενου διατάγματος για αναστολή της διαδικασίας, επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και αποτελεί εξαίρεση από τον γενικό κανόνα σεβασμού στην προσωπική ελευθερία του ατόμου. Ως εκ τούτου θα πρέπει να αιτιολογείται επαρκώς και να εκδίδεται μόνο όταν το Δικαστήριο είναι της άποψης ότι είναι απόλυτα αναγκαίο για τα συμφέροντα της δικαιοσύνης. Η γενική τοποθέτηση χωρίς ειδική αιτιολόγηση, περί αδυναμίας παρουσίασης της υπόθεσης της υπεράσπισης δεν αποτελεί κατά την άποψη μου επαρκή λόγο που να δικαιολογεί την έγκριση του αιτήματος. Ούτε και η θέση περί επιβεβαίωσης των τραυμάτων της ενάγουσας και προσκόμισης ιατρικής μαρτυρίας από τον εναγόμενο σε σχέση με αυτά, είναι αρκετή για να δικαιολογήσει το αίτημα. Η ιατρική εξέταση δεν γίνεται προκειμένου να επιβεβαιωθούν ή να αντικρουστούν τα κατ' ισχυρισμό τραύματα της ενάγουσας αλλά περιορίζεται αυστηρά στις περιπτώσεις όπου η παρουσίαση της υπόθεσης του εναγόμενου θα επηρεαστεί αρνητικά αν δεν εξεταστεί ο αντίδικος του. Στοιχείο που δεν προκύπτει όπως προανέφερα από την ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της ενάγουσας - καθ' ης η αίτηση ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, να πληρωθούν δε στο τέλος της αγωγής. ............. Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο