Χαράλαμπου Παλάοντα ν. Σωτήρη Χριστοφή, Αγωγή αρ. 6108/07, 28 Σεπτεμβρίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2011:A266 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Αγωγή αρ. 6108/07 Μεταξύ: Χαράλαμπου Παλάοντα Ενάγοντα -και- Σωτήρη Χριστοφή Εναγόμενου -και Νεόφυτου Νεοφύτου Τριτοδιάδικου -------------------------- Ημερομηνία: 28 Σεπτεμβρίου, 2011 Για Eνάγοντα: κα Χρ. Ερωτοκρίτου (κ. Π. Κωνσταντίνου για να ακούσει απόφαση) Για Eναγόμενο: κ. Οικονόμου (κα Βαρνάβα για να ακούσει απόφαση) Για Tριτοδιάδικο: κ. Π. Κωνσταντίνου Α Π Ο Φ Α Σ Η Στις 4.7.2007 ο ενάγων επέβαινε του οχήματος ΑΑΤ202 το οποίο οδηγείτο από τον Νεόφυτο Νεοφύτου. Ενώ το εν λόγω όχημα οδηγείτο κατά μήκος του δρόμου Αγίας Παρασκευής στη Γερμασόγεια συγκρούστηκε με το όχημα υπ' αριθμό εγγραφής ΑΒQ364 το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς, απώλειες και βλάβες. Κατά τον εν λόγω χρόνο ο ενάγοντας ήταν ηλικίας 26 ετών και υπηρετούσε ως αστυφύλακας στην Αστυνομική Δύναμη Κύπρου. Αποτελεί ισχυρισμό και θέση του ενάγοντα ότι το ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική αμέλεια του εναγομένου ο οποίος έστριψε απότομα δεξιά χωρίς να λάβει υπόψη το αυτοκίνητο στο οποίο ο ίδιος επέβαινε. Ο εναγόμενος πλην της παραδοχής του γεγονότος του δυστυχήματος αρνείται την εκ μέρους του αμέλεια την οποία και αποδίδει στον Νεόφυτο Νεοφύτου, οδηγό του αυτοκινήτου επί του οποίου ο ενάγων επέβαινε γι' αυτό και καταχώρισε εναντίον του Ειδοποίηση Τριτοδιαδίκου. Με την επακολουθήσασα ανταλλαγή δικογράφων περιγράφει και αποδίδει στον Νεόφυτο Νεοφύτου αμέλεια και ευθύνη για το δυστύχημα. Αρνείται περαιτέρω ο εναγόμενος το ύψος των ζημιών και των σωματικών βλαβών όσο και τα επακόλουθα αυτών που υπέστη ο ενάγων. Ο τριτοδιάδικος με τη σειρά του αρνείται με την καταχωρηθείσα έκθεση υπεράσπισης του την αποδιδόμενη σε αυτόν ευθύνη για αμέλεια. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι ο εναγόμενος είχε παραδεχθεί ενοχή και παραδέχθηκε ότι οδηγούσε αμελώς και ότι απέκοψε την πορεία του τριτοδιαδίκου. ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Τη διερεύνηση του δυστυχήματος ανέλαβε ο Λοχίας 2369 Χρ. Αναστασίου (Μ.Ε.1). Ο εν λόγω αστυφύλακας υπηρέτησε στο Τμήμα Τροχαίας από το 1994 μέχρι το 2003 και από το 2007 μέχρι σήμερα (ημερομηνία κατάθεσης του στο Δικαστήριο 22.10.2010). Έχει ειδικότητα εξεταστή μηχανοκινήτων οχημάτων, σχεδιαστή, φωτογράφου και επίσης ειδικότητα για ανεύρεση της ταχύτητας με την οποία τα οχήματα οδηγούνται. Την εν λόγω ημερομηνία προσήλθε στη σκηνή του δυστυχήματος με κάποιο άλλο συνάδελφο του αφού έλαβαν σχετική πληροφορία γύρω στις 18.
- Στη σκηνή υπήρχε ήδη φως της ημέρας και τα αυτοκίνητα ευρίσκονταν στις τελικές τους θέσεις. Προέβη επί τόπου σε μετρήσεις και ετοίμασε πρόχειρο σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 1) από το οποίο αργότερα ετοίμασε το συμμετρικό σχέδιο Τεκμήριο
- Οι ενεχόμενοι οδηγοί στους οποίους επέδειξε το πρόχειρο σχεδιάγραμμα, το οποίο αφού τους το επεξήγησε, συμφώνησαν και το υπόγραψαν. Τις κατευθύνσεις που ακολουθούσαν τα οχήματα και τις οποίες έχει σημειώσει στα Τεκμήρια 1 και 2 του τις υπέδειξαν οι οδηγοί. Το πλάτος του δρόμου ήταν 6 μ. και το ίδιο πλάτος υπήρχε και στο σημείο συγκρούσεως Χ με κάποιο επιπρόσθετο πλάτος στο σημείο της παρόδου. Ο δρόμος είναι διπλής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και πλάτος 3 μ. η κάθε μια. Τα ενεχόμενα οχήματα ήταν και τα δύο σαλούν ίδιας μάρκας και ίδιου μοντέλου με διαστάσεις 3.80 μήκος και 1.60 πλάτος. Εξήγησε ότι το σημείο συγκρούσεως Χ απέχει 4.10 μ. από τη δεξιά πλευρά του δρόμου σε σχέση με την πορεία του οχήματος του εναγόμενου. Αν και δεν έχει μετρήσει την ορατότητα ανέφερε ότι πιο κάτω από το σημείο Γ (πάσσαλοι της ΑΗΚ) υπάρχει αριστερή στροφή και ο δρόμος κινείται αριστερότερα από τη συμβολή γι' αυτό την έχει υπολογίσει στα 15-20 μ., καθόρισε δηλαδή την ορατότητα από το σημείο συγκρούσεως Χ, 15 με 20 μ. Εξήγησε όμως ότι όσο πιο βόρεια κινείται κάποιος η ορατότητα μεγαλώνει. O δρόμος δεν έχει παγκέτο, ούτε πεζοδρόμιο ενώ αριστερά και δεξιά του έχει κτισμένο τοίχο και σπίτια. Ανέφερε περαιτέρω ότι έχει κατηγορήσει τον εναγόμενο για αμελή οδήγηση και ο τελευταίος έχει παραδεχθεί. (Τεκμήριο 3 - γραπτή κατηγορία και Τεκμήριο 4 την κατάθεση του εναγόμενου). Εξήγησε περαιτέρω κάποιες άλλες μετρήσεις στις οποίες προέβη και που εμφανίζονται στο Τεκμήριο 2 και οι οποίες θα αναφερθούν κατωτέρω. Τις συνθήκες του ατυχήματος καθώς και τους τραυματισμούς του περιέγραψε ο ενάγων. Σύμφωνα με τη γραπτή του δήλωση, η οποία απετέλεσε και μέρος της κυρίως εξέτασης του, γεννήθηκε στις 12.10.1981, είναι νυμφευμένος και έχει ένα παιδί το οποίο γεννήθηκε στις 21.8.
- Ανήκει στο αστυνομικό σώμα στο οποίο επίσης υπηρετούσε κατά το χρόνο που έλαβε χώρα το επίδικο δυστύχημα. Στις 4.7.2007 ήταν επιβάτης συνοδηγός στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Νεοφύτου κατά μήκος του δρόμου Αγίας Παρασκευής στη Γερμασόγεια. Το αυτοκίνητο οδηγείτο στην αριστερή πλευρά του δρόμου και εντός του ορίου ταχύτητας. Σε κάποιο σημείο του δρόμου ο εναγόμενος ο οποίος οδηγούσε το αυτοκίνητο του με μεγάλη ταχύτητα από την αντίθετη κατεύθυνση χωρίς να δώσει κανένα σήμα που να υποδεικνύει ότι θα στρίψει δεξιά, έστριψε απότομα δεξιά και απέκοψε την πορεία του αυτοκινήτου στο οποίο επέβαινε με αποτέλεσμα τα δύο αυτοκίνητα να συγκρουστούν. Συνέπεια του δυστυχήματος ήταν ο τραυματισμός του μάρτυρα στο πρόσωπο και στο αριστερό του μάτι. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού στο οποίο παρέμεινε για έξι μέρες αφού υποβλήθηκε σε εγχείρηση στο αριστερό μάτι από τον Δρα Μαυρομάτη. (Τεκμήρια 6, 7 και 8). Οι πόνοι που ένοιωθε όταν νοσηλευόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού ήταν αφόρητοι στο αριστερό του μάτι και είχε την αίσθηση πως διαπερνούσε το μάτι του πυρακτωμένο σίδηρο. Για τούτο για ανακούφιση από τους πόνους του χορηγούσαν το παυσίπονο πεθυτίνη. Επιπλέον του τραυματισμού στο αριστερό του μάτι, τραυματίστηκε και στο πρόσωπο με αποτέλεσμα να παραμένουν ακόμα δύσμορφες ουλές. Μετά την έξοδο του από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού επισκέφθηκε το Μακάρειο Νοσοκομείο στη Λευκωσία και εκεί τον παρακολουθούσε ο οφθαλμίατρος Δρας Κωνσταντινίδης. Λόγω προβλημάτων που αντιμετώπιζε επισκέφθηκε στις 11.7.2007 τον Δρα Θ. Ποταμίτη από τον οποίο έτυχε περίθαλψης και ο οποίος στις 11.9.2007 τον χειρούργησε στο αριστερό του μάτι. (Τεκμήριο 9). Πόνους εξακολουθούσε να έχει και μετά την εγχείρηση αυτή. Είναι η θέση του ενάγοντα ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στο αριστερό του μάτι αφού έχει χαθεί το μεγαλύτερο μέρος της όρασης του, αισθάνεται να έχει συχνά πόνους, το έντονο φως τον ενοχλεί αφάνταστα, τη νύκτα δεν μπορεί να οδηγήσει γιατί το τεχνητό φως επηρεάζει την οπτική του αντίληψη. Δυσκολεύεται επίσης στην ανάγνωση και στη γραφή διότι κουράζεται εύκολα. Όταν κουραστεί το μάτι του δακρύζει. Συνέπεια αυτών των προβλημάτων είναι πως αποφεύγει να οδηγεί τις νύκτες, αναγκάζεται να φορά γυαλιά ηλίου και διακατέχεται συνεχώς από φόβο και αγωνία μήπως τραυματιστεί το δεξί του μάτι με αποτέλεσμα να τυφλωθεί πλήρως. Εν όψει αυτού του φόβου του, αποφεύγει να ασχολείται με αθλήματα και να γυμνάζεται διότι η έντονη δραστηριότητα προκαλεί πόνο στο μάτι του και φοβάται μήπως από τέτοια δραστηριότητα κτυπήσει το δεξί του μάτι. Αποφεύγει να παρακολουθεί τηλεόραση γιατί μετά πάροδο μισής ώρας παρακολούθησης κουράζεται το μάτι του. Τον επηρεάζει επίσης με τον ίδιο τρόπο που τον επηρεάζει η τηλεόραση η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή γι' αυτό αποφεύγει να τον χρησιμοποιεί. Δήλωσε περαιτέρω ο ενάγων ότι η καθημερινότητα του έχει επηρεαστεί σημαντικά αφού σε κάθε του κίνηση και σε κάθε του ενέργεια έχει την έγνοια της προστασίας του δεξιού του ματιού πάνω στο οποίο στηρίζεται για να βλέπει. Αποφεύγει να βρίσκεται σε νεανικά νυκτερινά κέντρα από φόβο τραυματισμού του δεξιού του ματιού και γενικά η ζωή του έχει αλλάξει εξ' ολοκλήρου γιατί ζει με διαρκές άγχος, αγωνία και φόβο μήπως συμβεί οτιδήποτε στο δεξί του μάτι. Προβλήματα έχει και στην εξάσκηση των αστυνομικών του καθηκόντων διότι του είναι αδιανόητο να υπηρετήσει εκτός γραφείου, όπως σε αστυνόμευση γηπέδων ή χώρο που συγκεντρώνονται άτομα ή διαδηλώσεων που υπάρχει πάντα ο κίνδυνος τραυματισμού. Για τούτο η αποφυγή πολλών αστυνομικών καθηκόντων επηρεάζουν τη δυνατότητα ανέλιξης του αφού προϋπόθεση είναι η άρτια σωματική του ακεραιότητα γι' αυτό νοιώθει ότι μειονεκτεί έναντι άλλων συναδέλφων του οι οποίοι είναι σωματικά ακέραιοι. Μέχρι τώρα στην Αστυνομική δύναμη εργαζόταν με το σύστημα βάρδιας 12x24 και 12x48, σε τετραήμερο κύκλο εργασίας δηλαδή εργάζεται 12 ώρες, αναπαύεται 24 ώρες μετά εργάζεται άλλες 12 ώρες και έχει 28 ώρες ξεκούραση. Γι΄ αυτό εργαζόταν και Κυριακή και ελάμβανε σχετικό επίδομα Κυριακής και υπερωριών. Συνεπώς η ενασχόληση του με γραφειακή εργασία θα επηρεάσει σημαντικά το μισθό του. Σταμάτησε να ασχολείται με αθλητικές δραστηριότητες όπως το μποξ και η ιστιοπλοΐα, με τα οποία ασχολείτο από παιδί. Έχει διακριθεί σε αγώνες ιστιοπλοΐας στην Κύπρο και στο εξωτερικό και διετέλεσε προπονητής. Εν όψει του σοβαρού τραυματισμού του στο μάτι επισκέπτεται σε τακτά χρονικά διαστήματα τον Δρα Ποταμίτη διότι όπως ο γιατρός τον προειδοποίησε υπάρχει κίνδυνος αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς και δημιουργίας γλαυκώματος με χειρότερες επιπτώσεις στο αριστερό του μάτι και την ανάγκη περαιτέρω χειρουργικών επεμβάσεων. Λόγω του κτυπήματος στο κεφάλι και της δυσκολίας που δημιουργήθηκε από τον τραυματισμό στο αριστερό του μάτι έχει συχνά έντονους πονοκεφάλους και αίσθημα ζάλης γι' αυτό και παρακολουθείται από τον ιατρό Χατζηβασίλη. (Τεκμήριο 10). Ήταν, εν κατακλείδι, η θέση αλλά και το παράπονο του ενάγοντα πως ενώ πριν το ατύχημα δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα υγείας και ήταν γεμάτος ζωή και αθλητική και κοινωνική δραστηριότητα έχει τώρα η ζωή του ανατραπεί ανεπανόρθωτα. Ανέφερε περαιτέρω ο ενάγων ότι από τις 18.2.2007 είναι σε διαθεσιμότητα. Ο λόγος είναι πως τον Μάιο του 2006 κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του συνελήφθηκε μία γυναίκα με την κατηγορία του αποζείν από κέρδη πορνείας και κρατήθηκε στα κρατητήρια Πάφου. Μετά την απόλυση της ισχυρίστηκε πως κάποιος από την αστυνομία που ήταν καθήκον χρησιμοποίησε τον αριθμό της πιστωτικής της κάρτας και διενήργησε αγορές από το internet. Καταχωρήθηκε εναντίον του ποινική υπόθεση στο Δικαστήριο Λεμεσού της οποίας όμως ο Γενικός Εισαγγελέας διέταξε την αναστολή της διότι η παραπονούμενη δεν προσήρχετο στο Δικαστήριο για να καταθέσει. Καταχωρήθηκε εναντίον του νέα υπόθεση πριν περίπου ένα μήνα. Η παραπονούμενη στην εναντίον του υπόθεση έχει καταδικαστεί από το Δικαστήριο της Πάφου ενώ ο ίδιος προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο για άρση της διαθεσιμότητας του. Ήταν η θέση του πως αν αθωωθεί θα αρθεί η διαθεσιμότητα του και θα επιστρέψει πίσω στα καθήκοντα του. Αν κριθεί ένοχος τότε θα απολυθεί από την Αστυνομική Δύναμη. Για τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα και κυρίως για τον τραυματισμός στο αριστερό μάτι του κατέθεσαν οι οφθαλμίατροι Θ. Ποταμίτης (ΜΕ3) και Χρ. Μαυρομάτης (ΜΕ4) τα προσόντα των οποίων δεν αμφισβητήθηκαν. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 9) το οποίο και υιοθέτησε ο ΜΕ3 και συμφώνησε ο ΜΕ4, «Ο ανωτέρω ασθενής προήλθε στις 11 Ιουλίου 2007, έχοντας υποστεί σοβαρό διαμπερές τραύμα στον αριστερό οφθαλμό μετά από αναφερόμενο τροχαίο δυστύχημα. Η συρραφή του διαμπερούς τραύματος έγινε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού από το Δρ. Μαυρομάτη. Κατά την εξέταση στην αρχική επίσκεψη, η όραση στο δεξιό οφθαλμό ήταν 6/6 και στον αριστερό οφθαλμό αντίληψη φωτός. Εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία έδειξε καλή συρραφή του σκληρό-κερατικού τραύματος στον αριστερό οφθαλμό, μετρίου βαθμού ύφαιμα, παρεκτόπιση και θόλωση φακού και ένα μεγάλο μέρος του άνω τμήματος της ίριδας να λείπει. Δεν ήταν δυνατή η βυθοσκόπηση (λόγω θολερότητας των διαθλαστικών μέσων), αλλά εξέταση με μηχάνημα υπερήχων δεν έδειξε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Στον ασθενή συνταγογραφήθηκαν σταγόνες okacin και mexidex και παρακολουθείτο εβδομαδιαία χρησιμοποιώντας το μηχάνημα των υπερήχων ώστε να βεβαιωθώ ότι δεν υπήρχε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Δόθηκε αρκετός χρόνος ώστε να επουλωθεί η πληγή, πριν προχωρήσω σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2007, ο ασθενής υποβλήθηκε σε εγχείρηση υαλοειδεκτομής, αφαίρεσης φακού και ενδο-λέιζερ υπό γενική αναισθησία. Κατά την εγχείρηση μπήκε ενδοφακός και έγινε συρραφή της ίριδας με ράμμα 10.0 prolene. Έκτοτε ο ασθενής παρουσιάζει ομαλή μετεγχειρητική πορεία. Η όραση στον αριστερό οφθαλμό είναι 6/18 και πιθανόν να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο με την πάροδο του χρόνου. Όμως είναι απίθανο η όραση του να φτάσει σε φυσιολογικά επίπεδα. Επιπλέον, ο ασθενής έχει κίνδυνο στο μέλλον να εμφανίσει αποκόλληση αμφιβληστροειδούς και γλαύκωμα, γι΄ αυτό χρειάζεται παρακολούθηση εφ΄ όρου ζωής.» Επαναλήφθηκε και διευκρινίστηκε κατά την ακροαματική διαδικασία πως δεδομένου του γεγονότος της παρέλευσης τριών χρόνων από την επέμβαση η κατάσταση του θεωρείται σταθερή και δεν αναμένεται περαιτέρω βελτίωση ούτε μπορεί να επιτευχθεί με χειρουργικά μέσα. Εξηγήθηκε επίσης πως «διαμπερές» είναι το τραύμα που ανοίγει και διαπερνά τα τοιχώματα του ματιού. Σκληροκερατικό τραύμα είναι αυτό που επηρεάζει τον κερατοειδή χιτώνα και το σκληρό χιτώνα (πίσω μέρος του ματιού). Το τραύμα του Ενάγοντα ήταν μήκους 15 mm το οποίο θεωρείται μεγάλο σε σχέση με το μέγεθος του οφθαλμού. Ο μέσος όρος του ματιού είναι 24 χιλιοστά διάμετρος. Με τον όρο «ύφαιμα», προσδιορίζεται η αιμορραγία μέσα στο μάτι που γεμίζει το πρόσθιο μέρος του ματιού και αυτό αποτελεί ένδειξη ότι έπαθαν ζημιά τα εσωτερικά όργανα του ματιού. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΕ3 με όραση 10% ο Ενάγων βλέπει μορφές και αντικείμενα σε ένα χώρο. Δεν βλέπει λεπτομέρειες. Βλέπει αυτοκίνητα, όχι όμως τους αριθμούς. Βλέπει άνθρωπο χωρίς χαρακτηριστικά όπως μια φωτογραφία που δεν είναι εστιασμένη. Στην τελευταία επίσκεψη του Ενάγοντα στον ΜΕ3, διαπιστώθηκε ότι δεν μπορούσε να διαβάσει το πρώτο γράμμα στον πίνακα όρασης δηλαδή η όραση του είχε μειωθεί κάτω του 10%. Εκτιμάται από τους ΜΕ3 και ΜΕ4 ότι ο Ενάγων έχει πιθανότητες να πάθει αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και γλαύκωμα 50 με 100 φορές περισσότερες από ένα φυσιολογικό άνθρωπο. Το γλαύκωμα είναι ψηλή οφθαλμολογική πίεση και αν δεν γίνει έγκαιρα θεραπεία, τότε το μάτι τυφλώνεται. Δέχθηκε όμως ο ΜΕ3 πως οι πιθανότητες αυτές ήσαν πιο αυξημένες την πρώτη περίοδο που ακολούθησε της εγχείρησης παρά όσο περνά ο καιρός. Θεωρείται δικαιολογημένη η δυσκολία του Ενάγοντα στο υπερβολικό φως και η ύπαρξη υπερφοβίας και ευαισθησίας διότι έχασε τη λεπτότητα της ίριδας του ματιού. Για τον πιο πάνω λόγο δεν μπορεί να οδηγήσει τη νύχτα και κουράζεται όταν οδηγεί πέραν των 15΄ την ημέρα διότι το αριστερό μάτι δεν έχει κόρη να κλείνει ώστε να περιορίζει τα φώτα που έρχονται απέναντι και δημιουργούνται παράξενα είδωλα. Για την ημέρα, λύεται εν μέρει το πρόβλημα με χρήση καλής ποιότητας γυαλιών. Με την πάροδο βέβαια του χρόνου θα έχει την ικανότητα να οδηγεί για δύο ώρες. Συστήνεται όμως να μην οδηγεί το βράδυ διότι δεν βλέπει πολύ καλά ιδίως τα αυτοκίνητα που έρχονται από απέναντι του. Δέχθηκε αντεξεταζόμενος ο ΜΕ3 πως το οπτικό πεδίο του Ενάγοντα είναι πλήρες διότι έχει πλήρη όραση στο δεξί μάτι και το αριστερό έχει όραση στην περιφέρεια. Η απώλεια που έχει κάποιος όταν βλέπει με ένα μάτι, συνίσταται στο ότι δεν έχει την αίσθηση του βάθους. Εξήγησε δε πως αν προσπαθήσει να ρίξει νερό στο ποτήρι κάποιος που έχει ένα μάτι μπορεί να αστοχήσει, ενώ με δύο μάτια κρίνει καλύτερα τις αποστάσεις. Ο Παντελής Κωμοδρόμου (ΜΕ5) είναι υπεύθυνος του Κεντρικού Λογιστηρίου της Αστυνομίας και υπό αυτή του την ιδιότητα ετοίμασε κατάσταση και συστατικά στοιχεία για την μισθοδοσία του Ενάγοντα. Κατέθεσε δε σχετικές καταστάσεις (Τεκμήριο 15), και εξήγησε πως ο μισθός του Ενάγοντα αποτελείται από το βασικό, την τιμαριθμική αύξηση, το επίδομα βάρδιας, το επίδομα Κυριακής και τις υπερωρίες. Τα επιδόματα αυτά καταβάλλονται στο μέλος αστυνομίας εφόσον τα εργασθεί ή εκτελέσει τα συγκεκριμένα καθήκοντα. Ο Ενάγων φαίνεται ότι εργαζόταν όλα τα χρόνια με το σύστημα αλλαγής βάρδιας 12x24 και 12x48 και εξήγησε όπως και ο Ενάγων το σύστημα τούτο. Οι ώρες από 13:00-19:00 αμείβονται με αμοιβή 16,5% επί του βασικού και από 19:00 -07:00 π.μ. αμείβονται με ποσοστό 28.5% επί του βασικού. Αυτό σημαίνει ότι η νυχτερινή εργασία έχει ψηλότερο ποσοστό αμοιβής. Ανέφερε επίσης, αφού εξήγησε το σύστημα εργασίας, πως ο Ενάγων είναι σε διαθεσιμότητα, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί μέλος της αστυνομίας και λαμβάνει μειωμένο μισθό κατά το 50%. Όταν αρθεί η διαθεσιμότητα του θα του επιστραφεί ό,τι αποκόπηκε. ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΥ Μοναδικός μάρτυρας για τον Εναγόμενο ήταν ο ίδιος (ΜΥ1), ο οποίος κατέθεσε περιγράφοντας τις συνθήκες του δυστυχήματος με τη γραπτή του δήλωση (Ένδειξη Β) και αφού υιοθέτησε και το περιεχόμενο της κατάθεσης που έδωσε στην αστυνομία (Τεκμήριο 4). Σύμφωνα με την κυρίως εξέταση του ο δρόμος στον οποίο οδηγούσε, δηλαδή η οδός Αγίας Παρασκευής, είναι πολύ στενός δρόμος, δεξιά και αριστερά του δρόμου υπάρχουν σπίτια ή άλλες κατασκευές και δεν υπάρχει παγκέτο. Στο πλάτος του δρόμου μόλις που χωράει δύο αυτοκίνητα να κινούνται, γι΄ αυτό και οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα. Όταν βρέθηκε απέναντι από την πάροδο που είχε σκοπό να στρίψει δεξιά και αφού ελάττωσε σχεδόν τελείως και έβαλε πρώτη, κοίταξε από απέναντι του να δει αν ερχόταν κάποιο αυτοκίνητο και ο δρόμος ήταν καθαρός. Είχε ορατότητα από το σημείο που σταμάτησε περίπου 30 μ. μπροστά. Έπρεπε να στρίψει με πολύ χαμηλή ταχύτητα γιατί ο δρόμος της παρόδου είναι πολύ στενός και ανηφορικός και το άνοιγμα της παρόδου με την οδό Αγίας Παρασκευής είναι επίσης στενό γιατί εκεί υπάρχουν δεξιά και αριστερά 2 πάσσαλοι της Αρχής Ηλεκτρισμού. Μόλις το αυτοκίνητο του πήρε μια μικρή κλίση, ήρθε και τον κτύπησε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΑΑΤ
- Εν τω μεταξύ το διπλοκάμπινο που προπορευόταν του οχήματος του προχώρησε ευθεία την πορεία του. Ανέφερε επίσης πως έλεγξε το δρόμο προτού ελαττώσει ταχύτητα και έβαλε το δείκτη του που έδειχνε την πρόθεση του να στρίψει δεξιά, όμως επειδή προπορευόταν το διπλοκάμπινο γύρω στα 5 μ. ξανακοίταξε το δρόμο απέναντι του όταν το διπλοκάμπινο προχώρησε ευθεία. Τόνισε ότι στην πορεία του υπάρχει δεξιά ένας ψηλός τοίχος αντιστήριξης και αμέσως μετά στροφή. Μέχρι το σημείο της στροφής που μπορούσε να δει δεν ερχόταν αυτοκίνητο από την αντίθετη κατεύθυνση. Όταν κινήθηκε περίπου 1 μ.- 1 ½ μ. δεξιότερα, τότε ένοιωσε μεγάλο κτύπημα στο μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου του από άλλο αυτοκίνητο που εμφανίστηκε ξαφνικά και με αρκετή ταχύτητα. Ήταν η θέση του κατά την αντεξέταση πως είχε ορατότητα γύρω στα 20-30 μ. και δεν είδε αυτοκίνητο από απέναντι του. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Έχω με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθήσει τους μάρτυρες και τους διαδίκους να καταθέτουν και τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο, και έχω εξετάσει αυτή στο σύνολο της δοθείσας προφορικής και γραπτής απόδειξης. Αποδεκτή είναι η μαρτυρία του αστυνομικού εξεταστή ΜΕ1, ο οποίος κατέθεσε με πλήρη αντικειμενικότητα τα ευρήματα του επί της σκηνής και τις εν γένει ενέργειες στις οποίες προέβηκε. Αμεροληψία και αντικειμενικότητα χαρακτηρίζει και τη μαρτυρία του ΜΕ5, ο οποίος κατέθεσε για τους μισθούς και γενικότερα τις απολαβές του Ενάγοντα και των μελών της Αστυνομίας. Οι θεράποντες ιατροί ΜΕ3 και ΜΕ4, κρίνεται πως εξέθεσαν στο Δικαστήριο την πραγματική και πλήρη εικόνα των τραυμάτων, των βλαβών και συνεπειών τους, που υπέστη ο Ενάγων. Εξάλλου η ιατρική τους γνώμη δεν ανατράπηκε με άλλη ιατρική μαρτυρία. Για τούτο, η καταγραφείσα μαρτυρία τους αποτελεί, για σκοπούς αχρείαστης επανάληψης, ευρήματα του Δικαστηρίου. Ο Ενάγων παρά το γεγονός πως όταν κατέθετε, κυρίως για τις σωματικές βλάβες και τα κατάλοιπα και συνέπειες τελούσε υπό συναισθηματική φόρτιση, όμως κρίνεται πως μετέφερε στο Δικαστήριο την πραγματική εικόνα και κατάσταση την οποία βιώνει. Εξάλλου, τα προβλήματα και οι αδυναμίες που αντιμετωπίζει, επιβεβαιώθηκαν από τους ΜΕ3 και ΜΕ
- Το γεγονός επίσης πως ο ίδιος στην κυρίως εξέταση εξέθεσε το θέμα της ποινικής υπόθεσης που αντιμετωπίζει και το καθεστώς της διαθεσιμότητας υπό το οποίο τελεί, καταδεικνύει και εκφράζει στάση ειλικρίνειας προς το Δικαστήριο. Συνεπώς η δοθείσα μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Ο Εναγόμενος προσπάθησε να θέσει κάποια γεγονότα και καταστάσεις όπως τα αντιλαμβανόταν πως θα εξυπηρετούσαν καλύτερα την υπόθεση του. Όπως π.χ. η επιμονή του για το πλάτος του δρόμου που το καθόριζε στα 3-4 μ. και πως όταν έστριψε ολόκληρο το αυτοκίνητο του στην άλλη λωρίδα, τότε έγινε η σύγκρουση. Αυτά αντιμάχονται τη μαρτυρία του ΜΕ1 και το Τεκμήριο 2 (σχέδιο) όπου προσδιορίζεται το πλάτος της οδού στα 6 μ. και καταδεικνύεται ότι το όχημα του δεν είχε εισέλθει ολόκληρο στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας ΑΜΕΛΕΙΑ Στην κρινόμενη περίπτωση, ο Ενάγων ο οποίος επέβαινε του οχήματος του Εναγόμενου, δεν υπέχει καμία ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος. Για τούτο οι εισηγήσεις των συνηγόρων για τον καταμερισμό της ευθύνης, τυγχάνουν εφαρμογής και θα εξεταστούν όταν εξετάζεται η υπόθεση μεταξύ Εναγόμενου και Τριτοδιαδίκου. Για να δικαιούται όμως οποιασδήποτε αποζημίωσης εναντίον του Εναγόμενου, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι ο τελευταίος είναι υπόλογος αμέλειας. Έχω ήδη δεχθεί τη θέση του Ενάγοντα ότι ο Εναγόμενος έστριψε δεξιά χωρίς να δείξει. Εξ΄ όσων προκύπτει από το τεκμήριο 2 ο Εναγόμενος έχει εισέλθει στη λωρίδα κυκλοφορίας του ΑΑΤ 202, του οχήματος που επέβαινε ο Ενάγων, αποκόπτοντας την πορεία του. Η αποκοπή της ελεύθερης πορείας του οχήματος, αποτελεί αμέλεια και αποτέλεσε την γενεσιουργό αιτία του δυστυχήματος. (Τολμάς ν. Χαραλάμπους
(2003)1 ΑΑΔ 1937) Έχοντας κρίνει πως ο Εναγόμενος αποδείχθηκε αμελής έναντι του Ενάγοντα, αυτό είναι αρκετό για στοιχειοθέτηση των απαιτήσεων και της αξίωσης του, επί πλήρους ευθύνης του Εναγομένου έναντι του Ενάγοντα. Συνεπώς έναντι του ενάγοντα, όπως έχω αποδεχθεί την μαρτυρία, ο εναγόμενος κρίνεται υπόλογος αμέλειας και ευθύνης. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το θέμα τούτο έχει επιλυθεί με την από κοινού δήλωση των συνηγόρων στις 26.10.10, με την οποία καθορίσθηκε το ποσό των €1700.- το οποίο και επιδικάζεται. ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Το θέμα τούτο αποτέλεσε το κυριότερο σημείο της διάστασης απόψεως μεταξύ των συνηγόρων, οι οποίοι ενδιέτριψαν και στο έχοντα άμεση σχέση θέμα με αυτό, δηλαδή τη διαθεσιμότητα του ενάγοντα. Όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, κατά τη μαρτυρία του ο ενάγων τελεί υπό διαθεσιμότητα, διότι εκκρεμεί εναντίον του ποινική υπόθεση. Ο κ. Οικονόμου θεωρεί πως η φύση της ποινικής υπόθεσης είναι τέτοια που «δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς το μέλλον του ενάγοντα στο Αστυνομικό Σώμα λόγω της ποινικής υπόθεσης, το επιπλέον γεγονός ότι για το ίδιο συμβάν αντιμετωπίζει πειθαρχικό αδίκημα το γεγονός ότι το αδίκημα στο οποίο κατηγορείται έγινε σε ώρα υπηρεσίας και εξάσκησης των καθηκόντων του, θεωρούμε ότι η γενικότερη αξιολόγηση που μελλοντικά θα είχε ή θα έχει ο ενάγων στην υπηρεσία του δεν είναι η πιο θετική.» Από την αντίπερα όχθη είναι η θέση της συνηγόρου του ενάγοντα, πως δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία που να ικανοποιεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι ο ενάγοντας θα καταδικαστεί στην κατηγορία που αντιμετωπίζει και ότι το αποτέλεσμα της καταδίκης αυτής, θα είναι η απόλυση του από το Αστυνομικό Σώμα. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να αγνοήσει τη συνταγματική αρχή ότι κάθε κατηγορούμενος θεωρείται αθώος, μέχρις ότου αποδειχθεί ένοχος. (άρθρο 12
(4)). Για τούτο και η ύπαρξη ποινικής υπόθεσης εναντίον του Ενάγοντα, της οποίας η εκδίκαση εκκρεμεί δεν είναι επιτρεπτό να σχολιασθεί ή εκτιμηθεί. Το μόνο βέβαιο γεγονός είναι η διαθεσιμότητα του ενάγοντα, απόρροια και αποτέλεσμα της ποινικής υπόθεσης. Η διαθεσιμότητα αυτή, δεν θέτει τον ενάγοντα εκτός Αστυνομικού Σώματος. Εξακολουθεί να είναι αστυφύλακας και να λαμβάνει το μισθό του, μειωμένο κατά το ήμισυ (ΜΕ5). Επομένως, στο παρόν στάδιο, ο ενάγων είναι μέλος της Αστυνομικής δύναμης και υπό αυτή την ιδιότητα θα κριθεί η επίδικη υπόθεση. Οποιαδήποτε πρόβλεψη για την τύχη της ποινικής υπόθεσης δεν είναι ούτε επιτρεπτή ούτε θεμιτή. Αποτελεί θέση και εισήγηση του συνηγόρου του Εναγομένου πως «αν θεωρήσουμε ότι ο Ενάγων επιστρέφει στην εργασία του για να αποδειχτεί η ανικανότητα του να εργάζεται υπερωρίες, βάρδιες κλπ θα έπρεπε να υποστηριχθεί με συγκεκριμένη ιατρική μαρτυρία σε σχέση με συγκεκριμένα καθήκοντα. Οι θεράποντες ιατροί ανέφεραν στο Δικαστήριο τον περιορισμό της ικανότητας του να οδηγεί στο φως, να εξασκεί κάποιες αθλητικές του ενασχολήσεις, να παρακολουθεί πολλή ώρα τηλεόραση και να χρησιμοποιεί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ο Ενάγων ανέφερε ότι δεν μπορεί να απασχολείται στις συγκεκριμένες υπερωρίες στην Αστυνομία, γιατί φοβάται να μην πάθει ζημιά το υγιές μάτι του και να τυφλωθεί. Το θέμα αυτό όπως επίσης και το θέμα της απώλειας να απολαμβάνει τα σπορ του, είναι κάτι το οποίο λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό των Γενικών Αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια απολαύσεων της ζωής. Υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης το Δικαστήριο θα μπορούσε να επιδικάσει κάποιο ποσό συνολικά για μείωση της εργασιακής ικανότητας του Ενάγοντα γύρω στις €25.000,00». Αντίθετα, είναι η άποψη της κας Ερωτοκρίτου πως στην παρούσα περίπτωση υπάρχουν όλα τα δεδομένα και προσφέρθηκε όλη η απαιτούμενη μαρτυρία ώστε να προβεί το Δικαστήριο στον υπολογισμό των αποζημιώσεων για μελλοντική απώλεια απολαβών με τη μέθοδο πολλαπλασιαστή πολλαπλασιαστέου. Είναι ορθή η παρατήρηση πως το Ανώτατο Δικαστήριο επεσήμανε ότι στην επιδίκαση σφαιρικού ποσού υπό τη μορφή αποζημιώσεων για απώλεια μελλοντικών απολαβών τα Δικαστήρια θα πρέπει να καταφεύγουν μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις και κατ΄ εξαίρεση, όταν οι συνθήκες της υπόθεση δεν επιτρέπουν, λόγω αντικειμενικών δυσκολιών, τη χρήση της μεθόδου του συντελεστή (Kourris Dam Joint Venture κ.α. v. Kώστα Λουρουτζιάτη
(1998)1 ΑΑΔ 716). Όπου μπορεί ευχερώς να γίνει υπολογισμός, τότε αυτή η απώλεια επιδικάζεται και εντάσσεται ως συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς (Μαυρονικόλας ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Αποστολίδη ν. Ζούλη
(2001)1 ΑΑΔ 1 695, Τέρεκ Μαγιάσι ν. Εμ. Δεμηρτσιάδη Πολ. Εφ. 372/06 ημερ. 24.9.10). Έχω ήδη αποδεχθεί και αποτελεί εύρημα η αντικειμενική δυσκολία του Ενάγοντα να οδηγεί το βράδυ και στο έντονο φως. Η απώλεια της όρασης κατά 90% στο αριστερό μάτι, η δυσκολία για οδήγηση το βράδυ, η φωτοφοβία είναι δεδομένη. Παρέμεινε αδιαμφισβήτητη η μαρτυρία των Δρ. Μαυρομάτη και Ποταμίτη, ότι είναι επικίνδυνο για τον Ενάγοντα να εκτελεί τα ίδια καθήκοντα όπως και πριν τον τραυματισμό του. Ότι αδυνατεί πλέον ο Ενάγων να οδηγήσει μοτοσικλέτα ή αυτοκίνητο τη νύχτα, ή να υπηρετήσει σε σώματα της Αστυνομίας στα οποία υπάρχει η πιθανότητα για χρήση σωματικής δύναμης ή βίας. Η μαρτυρία των Δρ. Ποταμίτη και Μαυρομάτη συγκλίνει και οδηγεί στο συμπέρασμα πως η εργασία που ο Ενάγων μπορεί μετά τον τραυματισμό του να εκτελεί είναι η γραφειακή. Και αυτή με κάποια δυσκολία λόγω της εύκολης κόπωσης που θα προέρχεται από τη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η επίσης αναντίλεκτη μαρτυρία του ΜΕ5, Π. Κωμοδρόμου, Υπεύθυνου του Κεντρικού Λογιστηρίου της Αστυνομίας, υποδεικνύει πως η γραφειακή εργασία εκτελείται σε ώρες γραφείου και όσοι απασχολούνται με αυτή, δεν λαμβάνουν επιδόματα βάρδιας, Κυριακής και υπερωριών. Θα μπορούσε βέβαια να διατυπωθεί η άποψη πως και όσοι εκτελούν γραφειακή εργασία δύνανται να εργασθούν Κυριακή και να αστυνομεύσουν αγώνες ή να λάβουν μέρος σε άλλου είδους περιπολίες και καθήκοντα επίβλεψης διαδηλώσεων κλπ. Όμως στην παρούσα περίπτωση υπάρχει αποδεδειγμένη αδυναμία στην εκτέλεση τέτοιων καθηκόντων. Κρίνεται συνεπώς πως ο Ενάγων αδυνατεί να εκτελεί τέτοια καθήκοντα και έχει την ανάλογη απώλεια εισοδημάτων. Από τη μαρτυρία του ΜΕ5 και το Τεκμήριο 15 προκύπτει πως ο Ενάγων ελάμβανε, από την ημερομηνία πρόσληψης του, αμοιβή για τις βάρδιες, επίδομα Κυριακής και υπερωρίες. Για τα τελευταία έτη 2005 και 2006 έλαβε τις κάτωθι απολαβές: Για το 2005:
(1)Λ.Κ. 1,133.09 σ σε ΕΥΡΩ 1,935.99σ για βάρδιες
(2)Λ.Κ. 1,603.10σ σε ΕΥΡΩ 2,739.05σ για επίδομα Κυριακής
(3)Λ.Κ. 448.46σ σε ΕΥΡΩ 766.23σ για υπερωρίες Για το 2006:
(1)Λ.Κ. 890.24 σ σε ΕΥΡΩ 1.521,06σ για βάρδιες
(2)Λ.Κ.1.227,83σ σε ΕΥΡΩ 2,097.87σ για επίδομα Κυριακής
(3)Λ.Κ. 50.40σ σε ΕΥΡΩ 86.11σ για υπερωρίες Όπως προκύπτει και όπως υποδεικνύει η κα Ερωτοκρίτου ο μέσος όρος είναι το ποσό των €4.573,15 ετησίως και κατά την εισήγηση της αυτό πρέπει να επιδικασθεί. Όπως, όμως, υπέδειξε ο ΜΕ5, το ποσό που δεν θα περιλαμβάνεται στο μισθό του Ενάγοντα καθορίζεται σ΄ αυτό των €1700 (Λ.Κ.1000) περίπου (και όχι το ανωτέρω). Δεδομένου πως τα θέματα υπερωριών και επιδόματα βάρδιας και Κυριακής δεν είναι σταθερά αλλά αυξομειώνονται, όπως προκύπτει από τα Τεκμήρια 11 και 15 τότε δεν είναι ορθό να ληφθεί υπόψη ως σταθερή μείωση ο μέσος όρος των δύο τελευταίων ετών. Θα πρέπει εν τούτοις να γίνει και η εξής παρατήρηση. Το βέβαιο γεγονός είναι πως ο Ενάγων και κατά το χρόνο του δυστυχήματος, αλλά και κατά την ακροαματική διαδικασία εξακολουθούσε να τελεί υπό διαθεσιμότητα και δεν ελάμβανε για το χρονικό αυτό διάστημα τα επιδόματα αυτά. Το αβέβαιο γεγονός είναι ο χρόνος κατά τον οποίο θα λήξει η διαθεσιμότητα οπόταν καθίσταται και αβέβαιος ο χρόνος από τον οποίο το Δικαστήριο θα μπορούσε να επιδικάσει τις μελλοντικές αυτές απολαβές. Κρίνεται επομένως, πως στην κρινόμενη περίπτωση, ενόψει τούτης της αβεβαιότητας αλλά και του μη σταθερού ποσού των επιδομάτων Κυριακής και υπερωριών δεν μπορεί να επιδικαστεί απώλεια μελλοντικών απολαβών στη βάση του πολλαπλασιαστή-πολλαπλασιαστέου αλλά στη βάση της επιδίκασης ποσού ως γενικές αποζημιώσεις για την απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω αλλά και την ηλικία του Ενάγοντα, κρίνεται πως ένα ποσό ύψους €30.000- είναι εύλογο και δίκαιο. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ - ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Όπως ευθαρσώς έχει δηλωθεί από τον συνήγορο του εναγόμενου, οι τραυματισμοί και σωματικές βλάβες του ενάγοντα δεν έχουν αμφισβητηθεί. Δεν έχει αμφισβητηθεί επίσης η θεραπεία που έχει ακολουθηθεί. Θεωρεί όμως πως η μαρτυρία του ενάγοντα σε σχέση με τη σοβαρότητα των τραυματισμών και των συνεπειών του, περιλάμβανε αντιφάσεις και τάσεις υπερβολής. Αποτελεί εισήγηση της κας Ερωτοκρίτου πως το ποσό που μπορεί να αποζημιώσει τον Ενάγοντα είναι αυτό των €150.000- λαμβανομένης υπόψη της απώλειας σχεδόν της όρασης από το ένα μάτι, τις ουλές στο πρόσωπο, τον κίνδυνο εμφάνισης γλαυκώματος και αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς και τα έξοδα μελλοντικών χειρουργικών επεμβάσεων. Παρέπεμψε στην Τρύφωνος ν. Σωτηρίου
(2000)1 ΑΑΔ 1305 αλλά αναγνώρισε βέβαια πως υπάρχει διαφορά στην επιδίκαση αποζημιώσεων για απώλεια της όρασης από τον ένα οφθαλμό με την απώλεια της όρασης και από τους δύο. Ο κ. Οικονόμου με παραπομπή σε σχετική νομολογία εισηγήθηκε ότι ποσό €65.000 στη βάση της πλήρους ευθύνης του Εναγομένου είναι αρκετό για να αποζημιώσει τον Ενάγοντα. Ισχυρίστηκε ότι η υπόθεση Τρύφωνος (ανωτέρω) δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη στην παρούσα υπόθεση δεδομένου ότι αφορούσε πλήρη τύφλωση με πολύ σοβαρότερες επιπτώσεις στην υγεία του Ενάγοντα. Παραπομπή έκανε επίσης στην υπόθεση Παναγή ν. Θεοδώρου, Πολ. Έφ. 4409, ημερομηνίας 26.11.92 στην οποία ο Ενάγων υπέστη απώλεια του αριστερού του ματιού, απώλεια όσφρησης, και μείωση της ακοής κατά 10%. Είχε κατάλοιπα ουλών οι οποίες χρειάζονταν πλαστική εγχείρηση, υπήρχε ο κίνδυνος εμφανίσεως συμπαθητικής οφθαλμίας, είχε εγκεφαλική διάσειση, βλάβη στον αριστερό λαβύρινθο η οποία προκαλούσε ζαλάδες και ίλιγγο. Πέραν από την απώλεια της όρασης υπήρχε και η απώλεια του ματιού αλλά και το κοσμιτικό πρόβλημα που άφησε η καταστροφή του και υπήρχε η ανάγκη τοποθέτησης τεχνητού ματιού. Ο ενάγων ηλικίας 32 ετών υπηρετούσε στο στρατό και του επιδικάστηκε ποσό Λ.Κ. 30.000 για γενικές αποζημιώσεις. Δυστυχώς παρόμοιες υποθέσεις με ίδιες απώλειες, τραυματισμούς και περιστάσεις δεν υπάρχουν. Εχουν όμως τεθεί οι γενικές αρχές που καθορίζουν τον τρόπο αποτίμησης του πόνου και της ταλαιπωρίας. Όπως τονίστηκε στην απόφαση Χ. Φωτίου ν. Στ. Νεοφύτου κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ, 1511: «Τα Δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων αντλούν καθοδήγηση και λαμβάνουν υπόψη το ύψος των αποζημιώσεων που έχουν επιδικασθεί σε προηγούμενες υποθέσεις, εφόσον βέβαια υπάρχει κάποια αναλογία στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, πάντοτε όμως και υπό το φως των αλλαγών τόσο της αγοραστικής αξίας του χρήματος όσο και των εξελίξεων της νομολογίας, σε συνάρτηση με όποιου άλλους παράγοντες επιδρούν στην περίπτωση. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων είναι πολύ καλά θεμελιωμένες και δεν θα τις επαναλάβουμε (Paraskeyvaides Overseas Ltd v. Christofis
(1982)1 CLR, 789, Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ, 66).». Στην Τρύφωνος (ανωτέρω) επιδικάσθηκε για πλήρη τύφλωση ποσό Λ.Κ.150.000. Αυτό το ποσό η κα Ερωτοκρίτου θεώρησε ως ενδεικτικό αυτού που πρέπει το Δικαστήριο να επιδικάσει αφού αν επιδικαζόταν σήμερα η Τρύφωνος, θα επιδικαζόταν, σε αναλογία με το τι επιδικάσθηκε πριν 11 χρόνια ποσό €350.000 (Λ.Κ. 200.000). Στην Τρύφωνος (ανωτέρω) λέχθηκε πως: «Η πλήρης τύφλωση ενός νεότατου ανθρώπου δεν μπορεί να έχει παρά τραγικές σαρωτικές, και καταλυτικές συνέπειες σε κάθε πτυχή της ζωής του. Ούτε μπορεί να προσφέρουν βάση σύγκρισης οι υποθέσεις που αφορούν απώλεια ενός ματιού (ίδε: Παναγή ν. Θεοδώρου 1992 1 ΑΑΔ - Λ.Κ. 30,000), αφού η διαφορά δεν είναι θέμα βαθμού αλλά ουσιαστικά μεταξύ όρασης και μη όρασης, εκτός για να καταδείξουν όπως επιχειρηματολογεί και ο κ. Δράκος ότι οι αποζημιώσεις για απώλεια και των δύο ματιών πρέπει να είναι πλειστάκις υψηλότερες εκείνων για απώλεια ενός ματιού.» Σίγουρα δεν αποτελεί ορθό τρόπο αποτίμησης της απώλειας της όρασης στον ένα οφθαλμό και επιδίκασης ποσού αποζημιώσεως η διαίρεση διά δύο του ποσού της αποζημίωσης που δόθηκε για πλήρη τύφλωση. Δεν μπορώ όμως να παραγνωρίσω την ηλικία του Ενάγοντα, (Τρύφωνος (ανωτέρω) και Αντωνίου ν. Συνεργατικό Ταμιευτήριο Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας 1 ΑΑΔ
(2004), 37), το γεγονός ότι η όραση μειώθηκε κατά 90%, τις αντικειμενικές δυσκολίες αλλά και τις υποκειμενικές δυσχέρειες του Ενάγοντα στην οδήγηση το βράδυ, την παντελή αδυναμία για ενασχόληση με σπορ και αθλητικές δραστηριότητες, την πιθανότητα έστω απομακρυσμένη όσο περνά ο χρόνος εμφάνισης γλαυκώματος και αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς και τα έξοδα και ταλαιπωρία των χειρουργικών επεμβάσεων. Για τούτο, κρίνεται πως ποσό ύψους €120.000- είναι δίκαιο και εύλογο να επιδικασθεί και να αποζημιώσει, κατά το δυνατό. Εκδίδεται συνεπώς απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου για ποσό €151.700 με τόκο (ποσοστό επιτοκίου όπως καθορίζεται από τον περί Δικαστηρίου Νόμου) επί ποσού €121.700 από την ημερομηνία ατυχήματος μέχρι σήμερα και επί ολόκληρου από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΥ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΡΙΤΟΔΙΑΔΙΚΟΥ ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η Διαδικασία Τριτοδιάδικου αντλεί την προέλευσή της από τη Δ.16 των παλαιών Αγγλικών Διαδικαστικών Κανονισμών, των οποίων οι βασικές πρόνοιες είναι όμοιες με τις πρόνοιες της δικής μας Δ.10. Η διαδικασία αυτή δημιουργήθηκε στην Αγγλία με το Νόμο Judicature Act 1873 και θεωρήθηκε ότι ήταν μια διαδικασία ανάλογη με αγωγή, που καταχωρείτο από τον εναγόμενο σε υπάρχουσα αγωγή εναντίον του Τριτοδιάδικου. Ο εναγόμενος σε τέτοια περίπτωση εθεωρείτο ενάγων και ο Τριτοδιάδικος εναγόμενος. Επομένως, η Ειδοποίηση Τριτοδιάδικου υπέχει μορφή αγωγής του εναγόμενου εναντίον του Τριτοδιάδικου (βλ. McCheane v. Jyles
(1902)1 Ch.D. 287). Μετά την επίδοση της Ειδοποίησης Τριτοδιαδίκου, ο Τριτοδιάδικος καθίσταται διάδικος στην αγωγή αυτή και έχει τα ίδια δικαιώματα σχετικά με την υπεράσπισή του ως εάν να είχε εναχθεί με κανονική αγωγή από τον εναγόμενο. Ο Τριτοδιάδικος όμως, δεν είναι εναγόμενος στην υφιστάμενη αγωγή του ενάγοντα εναντίον του εναγόμενου, εκτός αν ο ενάγων αποφασίσει και τον καταστήσει συνεναγόμενο. Η Διαδικασία Τριτοδιαδίκου είναι εντελώς ξεχωριστή και ανεξάρτητη διαδικασία από την προϋπάρχουσα αγωγή (Βλ. Stott v. West Yorkshire Road Car Co. [1971] 3 All E.R. 534, Annual Practice 1958, σελ. 381 κ.ε.) Σκοπός της Διαδικασίας Τριτοδιαδίκου είναι η αποφυγή πολλαπλότητας αγωγών, η αποφυγή εξόδων, η δέσμευση του Τριτοδιάδικου με το αποτέλεσμα αγωγής μεταξύ Ενάγοντος και Εναγομένου και η δυνατότητα απόφασης επί του θέματος που σχετίζεται με τη διαδικασία Τριτοδιάδικου αμέσως μετά την απόφαση στην αγωγή, για να μην είναι αναγκασμένος ο εναγόμενος να περιμένει να αποδείξει την αξίωσή του εναντίον του Τριτοδιάδικου με άλλη αγωγή ενώ ο ενάγων θα έχει την ευκαιρία να εκτελέσει την απόφαση εναντίον του. Η αρχή αυτή διατυπώθηκε στη σημαντική για την εποχή απόφαση στην υπόθεση Barclays Bank v. Tom [1923] 1 KB 221 στη σελίδα 226. Αυτή η αρχή ακολουθήθηκε αργότερα από την The Normar [1968] 1 All E.R. 753 και την Chatsworth Investments v. Amoco Ltd [1968] 3 All E.R. 357. (Νικήτα ν. Medcon Constructions Ltd κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ, 643, 653. Έχει ανωτέρω καταγραφεί η δοθείσα μαρτυρία για την αμέλεια. Ο Τριτοδιάδικος δεν πρόσφερε μαρτυρία. Για τις συνθήκες του δυστυχήματος κατέθεσε ο Ενάγων, επιβάτης στο όχημα που οδηγούσε ο Τριτοδιάδικος η μαρτυρία του οποίου έγινε αποδεκτή. Σημαντικό στοιχείο για την ευθύνη του Εναγόμενου αποτελεί το γεγονός πως απέτυχε να αντιληφθεί την παρουσία του οχήματος του Τριτοδιάδικου. Είναι η θέση και εισήγηση του κ. Οικονόμου πως ο Τριτοδιάδικος υπέχει ευθύνη ενόψει της ιδιαιτερότητας που έχει ο δρόμος, δηλαδή στενότητα με οικοδομές στα όρια της ασφάλτου και την παρουσία του διπλοκάμπινου οχήματος «που του περιόριζε την ορατότητα να παρακολουθεί τα αυτοκίνητα που ακολουθούσαν το αυτοκίνητο αυτό από την αντίθετη κατεύθυνση». Το γεγονός σημειώνει ο συνήγορος «ότι κατά τον Ενάγοντα ο Εναγόμενος έστριψε απότομα μπροστά τους διανύοντας σαφώς μικρότερη απόσταση από αυτή που είχε να διανύσει ο Τριτοδιάδικος αποδεικνύει συνθήκες που υποδηλούν ότι η ταχύτητα του Τριτοδιάδικου ήταν τέτοιες που έθεταν τους χρήστες στο δρόμο σε κίνδυνο. Η μη παρουσία ιχνών τροχοπέδησης από μέρους του Τριτοδιάδικου, επίσης υποδηλούν απουσία οποιασδήποτε αποτρεπτικής ενέργειας αποφυγής του δυστυχήματος αφού κατά την άποψη μας δεν τίθεται θέμα αιφνιδιασμού.» Από την αντίπερα όχθη, η συνήγορος του Ενάγοντα εναποθέτει πλήρη ευθύνη στον Εναγόμενο, ο οποίος με δική του παραδοχή, ουδέποτε εντόπισε το όχημα επί του οποίου ο Ενάγων επέβαινε. Από τα αδιαμφισβήτητα στοιχεία προκύπτει πως ο Εναγόμενος είχε εισέλθει 1.10 μ. εντός της λωρίδας κυκλοφορίας του αυτοκινήτου του Τριτοδιάδικου. Ο δρόμος στο σημείο της σύγκρουσης είναι 6 μ. περίπου και η ορατότητα από το σημείο σύγκρουσης Χ προς νότια (όπου οδηγούσε ο Τριτοδιάδικος) είναι 15-20 μ. (ΜΕ1) και μεγαλώνει ενόσω το όχημα βρίσκεται βορειότερα του Χ. Αποδεκτό είναι επίσης το γεγονός πως ο Εναγόμενος έστριψε δεξιά χωρίς να δείξει όταν το όχημα του Τριτοδιάδικου ήταν σε πολύ μικρή απόσταση από το σημείο συγκρούσεως. Το γεγονός πως ο Εναγόμενος έστριψε χωρίς να δείξει, επιβεβαιώνεται και «συνάδει» με τις λοιπές δηλώσεις του και συμπεριφορά του, ήτοι: Δεν αντελήφθηκε κανένα αυτοκίνητο, εξ αντιθέτου κινούμενο, γι΄ αυτό έστριψε. Στην κατάθεση του, Τεκμήριο 4, την οποία υιοθέτησε κατά την κυρίως εξέταση του καταγράφει «Φθάνοντας σε ένα σημείο του δρόμου όπου υπάρχει πάροδος προς τα δεξιά ελάττωσα τελείως ταχύτητα, έβαλα πρώτη και έστριψα δεξιά. Δεν είδα κανένα αυτοκίνητο από απέναντι μου.» Το γεγονός πως προπορευόταν του Εναγομένου διπλοκάμπινο όχημα, αυτό έπρεπε να τον κάνει ακόμη πιο προσεκτικό, πριν υλοποιήσει την πρόθεση του να στρίψει δεξιά. (Σημειώνω εδώ πως το ότι ο Ενάγων δεν αναφέρθηκε κατά την κυρίως εξέταση του στην ύπαρξη του διπλοκάμπινου, δεν καθιστά τη σχετική μαρτυρία αναξιόπιστη, όπως εισηγήθηκε ο κ. Οικονόμου. Το ανέφερε όταν ρωτήθηκε στην αντεξέταση του.) Ο ίδιος ο Εναγόμενος δέχθηκε ότι είχε ορατότητα από το Χ προς νότο περί τα 30 μ. Δεν είδε το αυτοκίνητο του Τριτοδιαδίκου. Το αντελήφθηκε πρώτη φορά τη στιγμή της σύγκρουσης. Και όμως το αυτοκίνητο του Τριτοδιαδίκου βρισκόταν και εκινείτο στο δρόμο. Η όποια ιδιαιτερότητα του δρόμου την οποία επικαλείται ο κ. Οικονόμου, δεν δικαιολογεί τη συμπεριφορά του Εναγομένου, ούτε εναποθέτει ευθύνη στον Τριτοδιάδικο, διότι δεν εμπόδιζε την ορατότητα του Εναγομένου. Είχε τη δυνατότητα τουλάχιστον από απόσταση 30 μ. να ελέγξει το δρόμο. Η απόδοση μεγάλης ταχύτητας στον Τριτοδιάδικο χωρίς όμως μαρτυρία που να αποδεικνύει ή έστω και να τη συνδέει αιτιωδώς προς τη σύγκρουση, δεν μπορεί να εξεταστεί αλλά ούτε και να αποδοθεί στον Τριτοδιάδικο ο οποίος δικαιολογείται κάτω από την αγωνία της στιγμής (αφού ο Εναγόμενος ξαφνικά έστριψε) να οδηγηθεί σε λάθος ενέργειες ή καθόλου λήψη αποτρεπτικών μέτρων. (Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου
(1991)1 ΑΑΔ 1110, Σταύρου ν. Νικολάου κ.α.
(2004)1 (Β) ΑΑΔ. 746). Η απόφαση Φελλάς ν. Στυλιανού
(1992)1 ΑΑΔ 595 στην οποία ο κ. Οικονόμου παρέπεμψε το Δικαστήριο διαφέρει της παρούσας, διότι το ατύχημα έγινε στο κέντρο του δρόμου και ο Εναγόμενος είδε και αντιλήφθηκε το αυτοκίνητο του Τριτοδιάδικου. Ούτε η απόφαση Βρυωνίδη ν. Σωφρονίου
(1997)1 (Β) ΑΑΔ 1181, εφαρμόζεται αφού τα γεγονότα της επίσης διαφέρουν της παρούσας, αφού σ΄ εκείνην είχε αποδειχθεί μεγάλη ταχύτητα εκ μέρους του οδηγού του οποίο η πορεία ανεκόπη από το όχημα του Εναγόμενου που επεχείρησε στροφή δεξιά και εκρίθη ότι συνέτεινε στην πρόκληση του δυστυχήματος. Ο οδηγός δε που έστριψε δεξιά είχε αντιληφθεί το άλλο όχημα. Στην κρινόμενη περίπτωση, η αποτυχία του Εναγομένου να εντοπίσει το όχημα του Τριτοδιαδίκου, είναι καθοριστική και μοιραία για την ευθύνη του και αμέλεια του η οποία βαραίνει αποκλειστικά και μόνο αυτόν. (Σταύρου (ανωτέρω), Νικήτα ν. ΚΟΑ
(2003)1 ΑΑΔ 344). Συνακόλουθα, μη υπάρχουσας ευθύνης του Τριτοδιαδίκου, η απαίτηση του Εναγομένου εναντίον του απορρίπτεται με έξοδα, όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο ήμισυ των εξόδων του. Επιδικάζονται επίσης έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................... Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΛ/ΓΚ Subject: Civil / Other Actions / Final Αναφορά: troxeo atixima-amelia-apozimioseis cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο