Γ. Μ. ν. Φ. Ι. κ.α., Αρ. Αγωγής: 6144/04, 7 Δεκεμβρίου, 2011

Γ. Μ. ν. Φ. Ι. κ.α., Αρ. Αγωγής: 6144/04, 7 Δεκεμβρίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2011:A339 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Μάρκου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6144/04 Μεταξύ: Γ. Μ., από τη Λεμεσό Ενάγουσας και

1. Φ. Ι., από τη Λεμεσό
2. Άντρη Χαραλάμπους, από τη Λεμεσό
3. Μαρίνας Χρυσάνθου, από τη Λεμεσό
4. Ζωή Αδαμίδου, από τη Λεμεσό
5. Ευανθίας Παπασάββα, από τη Λευκωσία
6. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, από τη Λευκωσία Εναγομένων Ημερομηνία: 7 Δεκεμβρίου, 2011 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα Ε. Σωκράτους για τον κ. Π. Κλεοβούλου Για τον Εναγόμενο 1: κος Π. Παύλου Για Εναγόμενους 2 - 4: κα Τ. Κουρσάρου για κα Μ. Αναστασίου Α Π Ο Φ Α Σ Η * Η Ενάγουσα ήταν σύζυγος του Εναγόμενου 1 με θρησκευτικό γάμο ο οποίος έγινε την 30.8.
7. Από το γάμο αυτό απέκτησαν δύο παιδιά, τη Σ η οποία γεννήθηκε την 25.1.1993 και τον Α ο οποίος γεννήθηκε την 28.1.1994 (στο εξής θα αναφέρονται «τα παιδιά»). Την 9.6.2003, εκδόθηκε διαζύγιο. Η Εναγόμενοι 2, 3 και 4 ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο Λειτουργοί Ευημερίας και η Εναγόμενη 5 Διευθύντρια του Τμήματος Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας. Σε αυτό το αρχικό στάδιο είναι πιστεύω χρήσιμο να καταγραφούν οι κύριοι ισχυρισμοί της Ενάγουσας όπως εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης. Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ: Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, η οποία καταχωρήθηκε την 23.2.2007, περί το Μάρτιο του 2000 επήλθε διάσταση στις σχέσεις της Ενάγουσας με τον Εναγόμενο
8. Με τη διάσταση τα ανήλικα παιδιά τους διέμεναν αρχικά με την Ενάγουσα μέχρι τον Ιανουάριο του
9. Επειδή όμως λόγω της ασταθούς οικογενειακής κατάστασης τα ανήλικα διαμόρφωσαν χαρακτήρα ατίθασο, η Ενάγουσα, σύμφωνα με την επιπόλαια συμβουλή του Γραφείου Ευημερίας, παρέδωσε τη φύλαξη τους στον Εναγόμενο 1 δήθεν για να τους επιβάλει τάξη και η ίδια διατήρησε επικοινωνία με τα ανήλικα. Όμως, ο Εναγόμενος 1, με την παράδοση σε αυτόν της φύλαξης των παιδιών, παρεμπόδιζε την οποιαδήποτε επικοινωνία των παιδιών με την Ενάγουσα και για το λόγο αυτό η Ενάγουσα καταχώρισε στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού την υπ' αριθμό 110/03 Αίτηση Γονικής Μέριμνας εναντίον του Εναγόμενου 1, με σκοπό την επιστροφή σε αυτήν της φροντίδας των παιδιών (Παράγραφοι 4-10). Είναι ο ισχυρισμός της Ενάγουσας στην Έκθεση Απαίτησης, ότι ο Εναγόμενος 1 συνέχιζε να παρεμποδίζει την επικοινωνία μεταξύ της Ενάγουσας και των παιδιών με διάφορους τρόπους, ακόμα και μετά την καταχώριση της πιο πάνω Αίτησης Γονικής Μέριμνας, ενώ δημιούργησε στα παιδιά προβληματική συμπεριφορά και ιδιαίτερα στη Σ συναισθήματα μίσους εναντίον της Ενάγουσας. Μάλιστα όταν ο Α, ο οποίος ήταν ο μόνος ο οποίος εξακολουθούσε ακόμη να επιδιώκει επαφή με την Ενάγουσα, είχε οποιαδήποτε επικοινωνία με την Ενάγουσα, τότε τιμωρείτο από τον Εναγόμενο
10. Ο Εναγόμενος 1, επίσης, επιτίθετο φραστικά στην Ενάγουσα και την απειλούσε όταν αυτή επιδίωκε να δει τα παιδιά της (Παράγραφοι 11-14). Αποτελεί κύριο ισχυρισμό της Ενάγουσας στην Έκθεση Απαίτησης ότι οι Εναγόμενες 2-5 (Λειτουργοί του Γραφείου Ευημερίας) παραμελούσαν να εκτελέσουν τα καθήκοντα τους και/ή αδιαφορούσαν εάν ο Εναγόμενος 1 ασκούσε κατά τρόπο καταχρηστικό το δικαίωμα φύλαξης των παιδιών και/ή αν ο Εναγόμενος 1 καλλιεργούσε στα παιδιά συναισθήματα μίσους προς την Ενάγουσα και/ή εάν ο Εναγόμενος 1 συμμορφώνετο με τα διατάγματα τα οποία κατά καιρούς το Οικογενειακό Δικαστήριο εξέδιδε (Παράγραφοι 15, 16, 18). Η Ενάγουσα ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι λόγω της κακής επιρροής του Εναγόμενου 1 και/ή της εκ μέρους του κατάχρησης του δικαιώματος φύλαξης των παιδιών κατά τον ουσιώδη με την παρούσα αγωγή χρόνο, τα παιδιά ανέπτυξαν προβληματική συμπεριφορά και/ή ψυχολογικά προβλήματα, λεπτομέρειες των οποίων παρατίθενται στην Παράγραφο 19 της Έκθεσης Απαίτησης. Με τις Παραγράφους 20-22, η Ενάγουσα παραπονείται για καθυστέρηση στην ετοιμασία της σχετικής Έκθεσης του Γραφείου Ευημερίας (γεγονός που σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της συνετέλεσε στην καθυστέρηση της εκδίκασης της Αίτησης Γονικής Μέριμνας 110/03). Παραπονείται επίσης για αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην εκδίκαση της Αίτησης Γονικής Μέριμνας 110/03 από το Οικογενειακό Δικαστήριο και για αδικαιολόγητη αρνητική στάση του Οικογενειακού Δικαστηρίου και των Εναγομένων 2-5 στις προσπάθειες της Ενάγουσας να συμμορφώσει τον Εναγόμενο 1 στις δεσμεύσεις του σύμφωνα με Διάταγμα Επικοινωνίας της Ενάγουσας με τα παιδιά. Ακολούθως, υπάρχει ισχυρισμός ότι το Σεπτέμβριο του 2005, ο ίδιος ο Εναγόμενος 1 εξεδίωξε τα παιδιά και έκτοτε αυτά διαμένουν με την Ενάγουσα, ενώ ο ίδιος έκτοτε αρνείται να έχει οποιαδήποτε επικοινωνία με τα παιδιά παρά το ότι τα ίδια τον ζητούν. Ωστόσο, η κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε στο μεταξύ λόγω της συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1, η οποία εγκρίθηκε τόσο από το Οικογενειακό Δικαστήριο όσο και τις Εναγόμενες 2-5, είχε ως αποτέλεσμα τα παιδιά να παρουσιάζουν ψυχολογικά προβλήματα και/ή προβληματική συμπεριφορά λεπτομέρειες των οποίων παρατίθενται στην Παράγραφος 25 (βλ. επίσης παραγράφους 23, 24 και 26). Ισχυρίζεται δηλαδή ότι τα προβλήματα που προκλήθηκαν στα ανήλικα οφείλονται αφενός στην παράνομη συμπεριφορά του Εναγομένου 1, αλλά και στην εκ μέρους των Εναγομένων 2-6 και/ή του Οικογενειακού Δικαστηρίου επιδειχθείσα αμέλεια και/ή παράβαση νομικού καθήκοντος ή υποχρεώσεων για την οποία συμπεριφορά είναι υπεύθυνος ο Εναγόμενος
11. Έτσι, παρατίθενται λεπτομέρειες ισχυριζόμενης αμέλειας και/ή παράβασης νομικού καθήκοντος των Εναγομένων 2-5, καθώς και του Οικογενειακού Δικαστηρίου (Παράγραφος 27). Στην Έκθεση Απαίτησης η Ενάγουσα παραπονείται ότι ούτε οι Εναγόμενοι 2-5, ούτε το Οικογενειακό Δικαστήριο περιφρούρησαν τα δικαιώματα των παιδιών και της ίδιας. Επίσης ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αδιαφόρησε να επανδρώσει τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας με προσωπικό επαρκές και κατάλληλο με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να μην έχει την κατάλληλη στήριξη από το Γραφείο Ευημερίας. Επίσης ότι δεν θεσπίστηκε ικανή νομοθεσία για να καταστείλει τη διάθεση του Εναγομένου 1 να παραβιάζει τα διατάγματα Γονικής Μέριμνας (Παράγραφοι 28-30). Ως λεπτομέρειες των βλαβών και ζημιών της Ενάγουσας εκτίθενται τα εξής: «
12. Ένεκα της ως άνω συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1 και της αδράνειας των Εναγομένων 2 έως 6 και του Οικογενειακού Δικαστηρίου η Ενάγουσα υπέστη τις ακόλουθες βλάβες, απώλειες ή ζημιές: 31.1 Λεπτομέρειες βλαβών: 31.1.1 Έντονο ψυχικό άγχος από το έτος 2003 έως το 2005, λόγω της αδυναμίας της να έχει επικοινωνία με τα Ανήλικα. 31.1.2 Έντονο ψυχικό άγχος κατά την διάρκεια της να επιτύχει την παθουμένη επικοινωνία μέσω του Δικαστηρίου, διαμέσω των αλλεπάλληλων δικαστικών διαβημάτων και της άρνησης των Εναγομένων αλλά και του Δικαστηρίου να ικανοποιήσουν το αίτημα της. 31.1.3 Προσβολή της προσωπικότητας ένεκα των επιθέσεων, λοιδωρικών απειλών και διαπόπτευσης που υπέστη επανειλημμένα από τον Εναγόμενο
13. 31.1.4 Έντονο άγχος και αγωνία λόγω των προβλημάτων που παρουσιάζουν τα Ανήλικα και έντονη αγωνία εάν θα ξεπεραστούν αυτά τα προβλήματα. 31.1.5 Έντονη ψυχική αναστάτωση, προσβολή και ταπείνωση κάθε φορά κατά την οποία τα Ανήλικα εκδηλώνουν την προβληματική συμπεριφορά τους. 31.2 Λεπτομέρειες ειδικής ζημιάς: 31.2.1 Δικηγορικά, Δικαστικά και άλλα παρεμφερή έξοδα £20,000 31.2.2 Έξοδα προς ψυχολόγους και δασκάλους για την στήριξη των Ανηλίκων £15,000
14. Η Ενάγουσα επίσης ισχυρίζεται ότι δικαιούται και παραδειγματικές και/ή επιδεινωτικές αποζημιώσεις λόγω της παράνομης συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1 η οποία έτυχε της εγκρίσεως και/ή ανοχής των Εναγομένων 1 έως 6 και/ή οιωνδήποτε εξ' αυτών και/ή του Οικογενειακού Δικαστηρίου.
15. Επίσης η Ενάγουσα δικαιούται τον Φόρο Προστιθέμενης αξίας τον οποίο αναγκάσθει να πληρώσει προς τον Δικηγόρο της. Τέλος με την Έκθεση Απαίτησης η Ενάγουσα αξιώνει ως εξής: Εναντίον των Εναγομένων αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις ως ακολούθως: Α. Γενικές αποζημιώσεις για ψυχική βλάβη και/ή άλλως ένεκα της ως άνω συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1 και της αντιμετώπισης αυτής της συμπεριφοράς από τις Εναγόμενες 2 έως 5 και/ή από το Οικογενειακό Δικαστήριο για τους οποίους ευθύνη φέρει η Κυπριακή Δημοκρατία την οποία εκπροσωπεί ο Εναγόμενος
16. Β. Παραδειγματικές και/ή επιδεινωτικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις εναντίον του Εναγόμενου 1 ένεκα της ως άνω συμπεριφοράς για την οποία φέρουν ευθύνη και οι Εναγόμενοι 2 έως 6 καθώς και το Οικογενειακό Δικαστήριο ως ανωτέρω διαλαμβάνεται. Γ. Ποσό εκ £35,000 ως ειδικές αποζημιώσεις για ζημιά και/ή απώλειες που υπέστη η Ενάγουσα ως ανωτέρω λεπτομερώς παρατίθεται, ένεκα της παράνομης συμπεριφοράς ως ανωτέρω διαλαμβάνεται. Δ. Νόμιμο τόκο. Ε. Έξοδα + ΦΠΑ» ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ: Από την πλευρά της Ενάγουσας έδωσαν μαρτυρία οι εξής μάρτυρες, περιλαμβανομένης και της ιδίας της Ενάγουσας:
17. Η κα Γ. Μ. Ενάγουσα, (ME1)
18. Η κα Έ. Μ., σύζυγος του αδελφού της Ενάγουσας (ME2)
19. Η κα Γεωργία Ιωάννου, (ME3)
20. Η κα Έλενα Μαλά, (ME4)
21. Ο γιος της Ενάγουσας, Α. Ι., (ME5), (στην απόφαση ως «Α»)
22. Η Δρ. Λουκία Δημητρίου, (ME6)
23. Ο Αστυφύλακας Χριστόδουλος Χριστοδούλου, (ME7)
24. Η κα Χρυστάλλα Κορνηλίου, (ME8)
25. Η κα Μαρία Ιωαννίδου, (ΜΕ9) Εκ μέρους του Εναγομένου 1, έδωσαν μαρτυρία οι εξής μάρτυρες: Η κα Ε. Φ., μητέρα του Εναγόμενου 1 (ΜΥ1) Η κα Α. Ι., αδελφή του Εναγόμενου 1 (ΜΥ2). Ο κος Φ. Μ., πατέρας της Ενάγουσας (ΜΥ3) (δυνάμει του άρθρου 26 του Περί Αποδείξεως Νόμου). Από την πλευρά των Εναγομένων 2-6 έδωσαν μαρτυρία οι εξής μάρτυρες: Η κα Μαρία Μουστερή, (ΜΥΥ1) Η κα Λουκία Τυλληρίδου, (ΜΥΥ2) Ο κος Γιώργος Σοφοκλέους, (ΜΥΥ3) Η κα Μαρίνα Χρυσάνθου, Εναγόμενη 3 (ΜΥΥ4) Η κα Άντρη Χαραλάμπους, Εναγόμενη 2 (ΜΥΥ5) Η κα Παναγιώτα Παναγιώτου, (ΜΥΥ6) Ο κος Θέμης Αντωνίου, (ΜΥΥ7) (δυνάμει των άρθρων 26 του Περί Αποδείξεως Νόμου). ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η κα Γ.Μ., η Ενάγουσα, έδωσε πρώτη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Από τη μακροσκελή εξέταση της Ενάγουσας (χρειάστηκαν αρκετοί δικάσιμοι για να ολοκληρωθεί), θα επικεντρωθώ στην παράθεση της ουσίας των ισχυρισμών της. Η διάσταση στο γάμο με τον Εναγόμενο 1, επήλθε το Μάρτιο του
26. Στο γάμο τους υπήρχαν σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ τους με αντίκτυπο στα παιδιά. Με τη διάσταση ο Εναγόμενος 1 αφού του το ζήτησε η Ενάγουσα, έφυγε από το σπίτι οπότε η Ενάγουσα από το Μάρτιο του 2000 άρχισε να διαμένει μόνη της με τα παιδιά. Λόγω όμως της ασταθούς οικογενειακής κατάστασης τα παιδιά διαμόρφωσαν χαρακτήρα ατίθασο, οπότε κατόπιν της λανθασμένης συμβουλής του Γραφείου Ευημερίας η Ενάγουσα παρέδωσε τη φύλαξή τους στον Εναγόμενο 1 προσωρινά με σκοπό να τους επιβάλει τάξη και εν τω μεταξύ η Ενάγουσα διατηρούσε επικοινωνία. Η επικοινωνία όμως αυτή ήταν προβληματική ως εξής: η Ενάγουσα τα έπαιρνε λίγες ώρες κάθε Τετάρτη και Σάββατο, αν όμως της τα έδινε ο Εναγόμενος 1, ο οποίος δεν ήθελε η Ενάγουσα να έχει επικοινωνία με τα παιδιά. Επιπρόσθετα, ο Εναγόμενος 1 τα καθοδηγούσε εναντίον της. Έτσι, η Ενάγουσα την 18.10.2001, καταχώρησε στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού την Αίτηση 209/01 (Τεκμήριο 70), με την οποία ζητούσε τη ρύθμιση της επικοινωνίας της με τα παιδιά, αίτηση η οποία κατέληξε στο εκ συμφώνου διάταγμα την 30.5.2002 (Τεκμήριο 1), σύμφωνα με το οποίο ανατέθηκε η φύλαξη των παιδιών στον Εναγόμενο 1 και η ίδια διατήρησε μόνο δικαίωμα επικοινωνίας. Όμως, για να δεχθεί το εν λόγω διάταγμα, Τεκμήριο 1, η Ενάγουσα δεν είχε ενεργήσει σύμφωνα με τη θέλησή της. Ισχυρίστηκε ότι το διάταγμα (Τεκμήριο 1) εκδόθηκε μεν εκ συμφώνου, αλλά η ίδια ενήργησε υπό τον εκβιασμό των γεγονότων και την πίεση των παιδιών, τα οποία, υπό την επήρεια του Εναγόμενου 1, ενεργούσαν κατευθυνόμενα και διατεταγμένα. Επίσης, άλλος παράγοντας για την εν λόγω απόφαση της ήταν η μη δέουσα παρέμβαση του Γραφείου Ευημερίας με αποτέλεσμα ουσιαστικά να μείνει χωρίς κρατική αρωγή. Πρόσθεσε ότι αναγκάστηκε να δεχθεί το εν λόγω διάταγμα, έχοντας την προσδοκία ότι επρόκειτο για μεταβατική κατάσταση και ήλπιζε ότι με την επικοινωνία την οποία το Διάταγμα της εξασφάλιζε, σταδιακά θα επανακτούσε τα παιδιά. Όμως, ο Εναγόμενος 1, δεν τηρούσε το Διάταγμα (Τεκμήριο 1) και γενικά παρεμπόδιζε οποιαδήποτε επαφή της Ενάγουσας με τα παιδιά. Επίσης, τα παιδιά ζούσαν στον Εναγόμενο 1, κάτω από επικίνδυνες συνθήκες (όπου μεταξύ άλλων τα παιδιά παραμελούνταν). Έτσι, η Ενάγουσα καταχώρησε την 27.5.2003 στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού την Αίτηση 110/03 (Τεκμήριο 5) - Αίτηση Γονικής Μέριμνας εναντίον του Εναγόμενου 1, με σκοπό την επιστροφή των παιδιών στην ίδια. Όμως, παρά την καταχώρηση της πιο πάνω αίτησης (Τεκμήριο 5) και τα διατάγματα που εκδόθηκαν ενδιάμεσα, τα οποία της επέτρεπαν την επικοινωνία, ο Εναγόμενος 1 συνέχιζε να αρνείται να επιτρέπει επικοινωνία με τα ανήλικα και τα χρησιμοποιούσε εναντίον της και σταδιακά πέτυχε να τους δημιουργήσει, κυρίως στη Σ, συναισθήματα μίσους εναντίον της, ενώ και στα δύο παιδιά πέτυχε να δημιουργήσει προβληματική συμπεριφορά. Επίσης, η Ενάγουσα καταχώρησε διάφορες αιτήσεις παρακοής εναντίον του Εναγόμενου
27. Σταδιακά η Ενάγουσα κατάφερε να κερδίσει την αγάπη του Α, αλλά ο Εναγόμενος 1 απαγόρευε στα παιδιά να έχουν οποιαδήποτε επαφή μαζί της και όταν ο Α, ο οποίος ήταν ο μόνος που εξακολουθούσε ακόμα να επιδιώκει επαφή μαζί της, είχε επικοινωνία μαζί της, τότε ετιμωρήτο από τον Εναγόμενο
28. Ήταν η θέση της Ενάγουσας κατά την ακρόαση ότι σε όλα τα προβλήματα και τις προσπάθειες της το Γραφείο Ευημερίας ήταν αδιάφορο, μεροληπτώντας μάλιστα, υπέρ του Εναγόμενου
29. Κατά τη διάρκεια δε της αντεξέτασης, σημείωσε ότι η Διευθύντρια του Γραφείου Ευημερίας είναι αδελφή της συζύγου του πρώην δικηγόρου του Εναγόμενου
30. Εν τω μεταξύ, τα παιδιά, λόγω της επιρροής του Εναγόμενου 1 και λόγω της εκ μέρους του κατάχρησης του δικαιώματος φύλαξης τους, είχαν γίνει ανεξέλεγκτα, παρορμητικά, επιθετικά, με κακή επίδοση στα μαθήματα τους και δεν ήθελαν να τη συναντούν. Η δε αίτηση 110/03 (Τεκμήριο 5), καθυστερούσε να εκδικαστεί λόγω κυρίως της παράληψης των Εναγομένων 2-5, να ετοιμάσουν σχετική Έκθεση. Τελικά, μετά από πολλά δικαστικά διαβήματα, αφού ο Εναγόμενος 1 κουράστηκε, σε συνάρτηση με το γεγονός ότι σύναψε σχέση με την οικιακή βοηθό και τα ανήλικα ήταν πλέον πρόβλημα, το Σεπτέμβριο του 2005 έδιωξε τα παιδιά και έκτοτε τα παιδιά μένουν μαζί της. Έτσι την 29/11/2005 εκδόθηκε εκ συμφώνου διάταγμα (Τεκμήριο 3) με το οποίο διατάχθηκε όπως τα παιδιά διαμένουν με την Ενάγουσα και ο Εναγόμενος 1 διατήρησε δικαίωμα επικοινωνίας. Όμως, λόγω της αντιπαιδαγωγικής συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1, τα παιδιά, κυρίως η Σ, παρουσιάζουν αντικοινωνική συμπεριφορά με διάφορα προβλήματα. Ο δε Εναγόμενος 1, από το Σεπτέμβριο του 2005, που έδιωξε τα παιδιά, αρνείται να έχει επικοινωνία μαζί τους και από τον Οκτώβριο του 2007, εξαφανίστηκε, οπότε διαπιστώθη ότι διαμένει στο Λονδίνο. Είναι ο ισχυρισμός της Ενάγουσας ότι λόγω της συμπεριφοράς του Εναγόμενου 1, όπως την περιέγραψε κατά τη μαρτυρία της και της αδράνεια των υπόλοιπων Εναγομένων, η ίδια υπέστη βλάβες και ζημιές αφού καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου από το 2001 μέχρι το 2005, βρισκόταν σε άγχος, αγωνία και συνεχή δικαστικό αγώνα για να έχει επικοινωνία με τα παιδιά της. Καθ' όλη αυτή τη διάρκεια ισχυρίστηκε ότι υπέστη τις επιθέσεις, τις απειλές και τη διαπόμπευση του Εναγόμενου 1 και βρισκόταν σε συνεχή αγωνία διότι ανησυχούσε για τα παιδιά της. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η στεναχώρια της και η αγωνία της συνεχίστηκαν να υφίστανται και μετά το 2005, αφού τα συμπτώματα των παιδιών συνεχίζουν να υπάρχουν. Κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας της Ενάγουσας κατατέθηκαν διάφορα τεκμήρια (Τεκμήριο 1 - 73). Η κα Ε.Μ. (ΜΕ2) σύζυγος του αδελφού της Ενάγουσας περιέγραψε περιστατικά που σύμφωνα με την ίδια περιήλθαν στην αντίληψη της. Όπως για παράδειγμα, κατά το διάστημα όπου τα παιδιά διέμεναν με τον Εναγόμενο 1, στην οδό Δημητρίου Γληνού, ανάφερε ότι είδε τη Σ με παντόφλες και νυκτικό να περπατά στο δρόμο με αλλόκοτη συμπεριφορά και πίσω της να τρέχει ο Α και η οικιακή βοηθός. Ανάφερε επίσης ότι το Σεπτέμβριο του 2005, η Ενάγουσα της τηλεφώνησε να βοηθήσει να μαζέψουν τη Σ την οποία σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της την άφησε ο Εναγόμενος 1 έξω από το σπίτι του με πολλά σακούλια. Έκτοτε, με τη μετακόμιση και της Σ στο σπίτι της Ενάγουσας, η μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι προσπαθεί να βοηθήσει τη Σ η οποία είχε και έχει αντιδραστική συμπεριφορά προς την Ενάγουσα με στόχο να σπάζει τα νεύρα της. Κατά τη μαρτυρία της ισχυρίστηκε ότι η Σ θεώρησε υπεύθυνους την Ενάγουσα και τον Α για το γεγονός ότι την έδιωξε ο πατέρας της. Η μάρτυρας ανάφερε ότι δεν γνωρίζει λεπτομέρειες των προβλημάτων του ζευγαριού και αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην ανεπιτυχή προσπάθεια της να πείσει τον Εναγόμενο 1 (μετά που τα παιδιά μετακινήθηκαν στην Ενάγουσα), να τηλεφωνήσει στη Σ. Η κα Γεωργία Ιωάννου (ΜΕ3), ανάφερε μεταξύ άλλων, ότι το 2007 αποφοίτησε με πτυχίο Φιλολόγου της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ότι φοίτησε στο Τμήμα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας. Ανέφερε ότι το Νοέμβριο του 2007, έκανε μαθήματα στον Α και τη Σ μέχρι το 2008 και κατά την αντεξέταση πρόσθεσε ότι από το Σεπτέμβριο 2009 άρχισε και πάλι μαθήματα στον Α. Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της, η Σ είχε τεράστιες μαθησιακές δυσκολίες, είναι υπερκινητική, νευρική με ανεξήγητη δέσμευση και αφοσίωση προς τον πατέρας ενώ αντιπαθεί τη μητέρα της. Απέδωσε τις μαθησιακές δυσκολίες της Σ στα μαθησιακά κενά που δημιουργήθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη και στην παντελή άρνησή της να ασχοληθεί με το μάθημα και το βιβλίο. Αναφέρθηκε σε συγκεκριμένο περιστατικό αδιαφορίας της Σ για τα μαθήματα και είπε ότι χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη. Για τον Α ανέφερε ότι πρόκειται για παιδί με προβλήματα τα οποία οφείλονται σε επιρροή που δέχθηκε από τη Σ, προσθέτοντας μεταξύ άλλων, ότι είναι φιλότιμο αγόρι και ότι με πίεση μπορεί να πεισθεί να μελετήσει. Πρόσθεσε ότι ο Α δεν έχει συναισθηματική εξάρτηση προς τον πατέρα, αν και θέλει την επαφή μαζί του και είχε αδυναμία στη μητέρα του. Ωστόσο η μάρτυρας δέχθηκε κατόπιν σχετικών υποβολών, ότι τα πιο πάνω τα αναφέρει ως καθηγήτρια και όχι επιστημονικά. Επίσης, δέχθηκε ότι δεν γνωρίζει από πού προέρχονται τα κενά ούτε και είναι ειδικός να γνωματεύσει για το χαρακτήρα των παιδιών. H κα Έλενα Μαλά (ΜΕ4), φίλη της Ενάγουσας ισχυρίστηκε ότι υπήρξε μάρτυρας διαφόρων περιστατικών τα οποία περιέγραψε στο Δικαστήριο με επίκεντρο της περιγραφής της τον Εναγόμενο 1 να είναι επιθετικός, υβριστικός και να ενθαρρύνει τα παιδιά «να σπάσουν τα νεύρα» της Ενάγουσας. Για τα περισσότερα ισχυριζόμενα συμβάντα δεν προσδιόρισε το χρόνο και διευκρίνισε ότι για κάποια συμβάντα ή μέρος τους δεν είχε προσωπική γνώση. Ο Α.Ι. (ΜΕ5), ο γιος της Ενάγουσας και του Εναγομένου 1, έδωσε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου η οποία περιστράφηκε γύρω από τους εξής ισχυρισμούς του: Ο Εναγόμενος 1 ενεθάρρυνε τον Α και τη Σ να εκνευρίζουν την Ενάγουσα. Επίσης ο Εναγόμενος 1 ήταν αρνητικός στο να βλέπουν τα παιδιά την Ενάγουσα. Όποτε ο Α συναντούσε σε διάφορες περιπτώσεις την Ενάγουσα, αυτό το έκανε κρυφά από τον Εναγόμενο
31. Κρυφά γιατί αν ο Εναγόμενος 1 το μάθαινε θα τον έδερνε. Ισχυρίστηκε ότι γενικά φοβόταν τον πατέρα του ο οποίος τον έδερνε. Σύμφωνα με τον Α ο Εναγόμενος 1 επέβαλλε στον ίδιο και στη Σ. να λένε στους λειτουργούς του Γραφείου Ευημερίας ότι περνούσαν καλά με τον Εναγόμενο 1 και ότι δεν τους έδερνε. Ο Α ανάφερε μεταξύ άλλων στο Δικαστήριο ότι δεν είχε εμπιστοσύνη στους λειτουργούς Ευημερίας γιατί αν τους έλεγε εμπιστευτικά ότι ο Εναγόμενος 1 ήταν βίαιος, τότε θα το έλεγαν στον Εναγόμενο 1 και ο Εναγόμενος 1 θα τον έδερνε. Αποτελεί κύριο ισχυρισμό του ότι οι λειτουργοί του Γραφείου δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους στα προβλήματα που αντιμετώπιζε και ότι είχε συναντήσει τους λειτουργούς ελάχιστες φορές (περίπου 5). Ισχυρίστηκε μεταξύ άλλων ότι κατά τη διαμονή του στον Εναγόμενο 1 ο ίδιος και η Σ έμεναν ακόμα και νηστικοί. Κατά την ακρόαση κλήθηκε να απαντήσει σε διάφορες ερωτήσεις αναφορικά με τα βιώματα του μετά την διάσταση των γονέων του, κυρίως σε σχέση με τον πατέρα του, τη μητέρα του και την αδελφή του. Τέθηκαν ερωτήσεις επίσης μεταξύ άλλων και για τη δική του θέση ως προς το με ποιον ήθελε να ζει σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Η Δρ. Λουκία Δημητρίου (ΜΕ6), ανέφερε ότι είναι ιδιώτης ψυχολόγος και αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στα προσόντα της. Είπε ότι η Ενάγουσα αποτάθηκε αρχικά κοντά της τον Ιούλιο του 2003, της εξέθεσε την κατάσταση και ζήτησε τη συμβουλή της. Κατέθεσε στο Δικαστήριο έκθεση την οποία ετοίμασε ημερομηνίας 3.2.2004 (Τεκμήριο 74) και επιπρόσθετη έκθεση της ως Τεκμήριο
32. Στην έκθεση της ημερομηνίας 3.2.2004 (Τεκμήριο 74) αναφέρει καταρχήν ότι είχε κληθεί από την Ενάγουσα για να εκφέρει γνώμη ως ειδικός επιστήμονας στο θέμα της δικαιοδοσίας της γονικής μέριμνας των παιδιών. Αναφέρεται σε συναντήσεις της με την Ενάγουσα και τα παιδιά και στις πληροφορίες που της παρέθεσε η Ενάγουσα. Στην έκθεση καταγράφει και αναπτύσσει τη γνώμη της ότι η επάνοδος των παιδιών στη μητρική κατοικία κάτω από τη φροντίδα της Ενάγουσας θα είχε πολλές θετικές συνέπειες για τη ψυχική ισορροπία και ανάπτυξη των παιδιών. Πιο κάτω παρατίθενται αποσπάσματα από την έκθεση, Τεκμήριο 74: «.Η Ενάγουσα με επισκέφθηκε στο γραφείο μου τρεις φορές κατά τις ημερομηνίες 14/7, 07/08 και 25/08/
33. Μου παρουσίασε τα γεγονότα που οδήγησαν στις σημερινές συνθήκες και μου παρέθεσε φάκελο με τα στοιχεία της υπόθεσης. Σε δύο επιπρόσθετες επισκέψεις - κατά το ίδιο χρονικό διάστημα - είχα την ευκαιρία να δω προσωπικά για περίοδο 1 ώρας κάθε φορά και τα παιδιά Α και Σ χωρίς την παρουσία της μητέρας ή του πατέρα τους. Η δήλωση αυτή στηρίζεται στη συλλογή στοιχείων που απεκόμισα από τις τρεις προαναφερθείσες ωριαίες συναντήσεις με την Ενάγουσα καθώς και τις συναντήσεις μου με τα παιδιά. Μετά την εξέταση των γραπτών στοιχείων που μου παρατέθηκαν αλλά κυρίως μετά από συναντήσεις με την Ενάγουσα έχω τη γνώμη ότι στο παρόν στάδιο η επάνοδος των παιδιών στη μητρική κατοικία κάτω από τη φροντίδα της μητέρας θα είχε πολλές θετικές συνέπειες για την ψυχική ισορροπία και ανάπτυξη των παιδιών.................................
34. Εξ' όσων αντελήφθηκα από τις συναντήσεις μου με την Ενάγουσα η μετακίνηση των παιδιών στην οικία του πατέρα κατά το έτος 2001 θεωρήθηκε τότε ως μια προσωρινή διευθέτηση η οποία περιελάμβανε συστηματική - καθημερινή επικοινωνία και επαφή με τη μητέρα. Ο όρος αυτός δεν τηρήθηκε και έτσι ο Α και η Σ δεν είχαν την ευκαιρία να διατηρήσουν και να διευρύνουν τη σχέση τους με τη μητέρα. Αυτό είναι ιδιαίτερα θλιβερό και έχει αρνητικά συνεπακόλουθα στον ψυχισμό του αναπτυσσόμενου ανθρώπου, όπως θα φανεί και στη συνέχεια.
35. Η στενή και συστηματική σχέση δύο παιδιών που βρίσκονται στις ηλικίες του Α και της Σ με τη μητέρα τους είναι εξαιρετικά σημαντική για την ψυχική τους υγεία....................... ................................. 3 . Τα ίδια ερευνητικά πορίσματα δείχνουν εξάλλου ότι παιδιά με ισορροπημένη και ασφαλή προσκόλληση έχουν καλύτερο έλεγχο των παρορμήσεων τους και είναι σε θέση να ελέγχουν καλύτερα τη συμπεριφορά τους (Harter 1990). Ο Α και η Σ υστερούν σημαντικά στον τομέα αυτό αφού παρουσιάζουν τόσο στο οικείο - οικογενειακό περιβάλλον της μητέρας όσο και έξω από αυτό (π.χ. κατά τις επισκέψεις τους στο γραφείο μου) εξαιρετικά μειωμένο έλεγχο των παρορμήσεων τους. Δηλαδή τα παιδιά φαίνονται ιδιαίτερα απαιτητικά σχετικά με την άμεση ικανοποίηση των αναγκών τους, δηλαδή επιδιώκουν να γίνονται τα πράγματα που θα τους ικανοποιήσουν είτε είναι εφικτά τη συγκεκριμένη στιγμή είτε όχι. Παρουσιάζουν εξάλλου επιθετικές τάσεις - κυρίως σε λεκτικό/φραστικό επίπεδο - όταν δεν ικανοποιηθούν άμεσα οι ανάγκες και τα αιτήματά τους. Και τα δύο παιδιά χρησιμοποιούν ανάρμοστη γλώσσα απέναντι στη μητέρα, τον παππού και τη γιαγιά τους με εκφράσεις και χαρακτηρισμούς που δεν ταιριάζουν ούτε σε ανήλικους ούτε σε ενήλικες. Με τη διαταραχή της σχέσης με τη μητέρα τους και τις αραιές και «μετ' εμποδίων» συναντήσεις με αυτή κατά τα τελευταία δύο έτη ο Α και η Σ βιώνουν ανασφαλή προσκόλληση με άγχος και αντίσταση προς τη μητέρα....... Ο Α και η Σ φαίνονται να αντιστέκονται συστηματικά στις προσπάθειες της μητέρας να τους μεταδώσει μηνύματα τόσο όσον αφορά θέματα συμπεριφοράς όσο και γενικότερα ............................ .... Ο Α και η Σ δεν απολαμβάνουν τη σταθερότητα της ρουτίνας ενός οικογενειακού περιβάλλοντος. Είναι γεγονός ότι στο σπίτι του πατέρα - όπου διαμένουν - έχουν γίνει μέχρι σήμερα συνολικά έξι αλλαγές αλλοδαπής οικιακής βοηθού.................. .................................................................. .... Λόγω της εργασίας του πατέρα και της εξ' αυτής προκύπτουσας ανάγκης να απουσιάζει καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και ένα μεγάλο μέρος της νύκτας από το σπίτι, τα παιδιά δεν έχουν την αίσθηση ότι κάποιος αφιερώνει ιδιαίτερο χρόνο γι' αυτά. .............. .................................. Πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι η Σ βρίσκεται στην προεφηβική περίοδο της ηλικίας, μια ηλικία κατά την οποία η επικοινωνία με την μητέρα αποκτά ακόμη περισσότερη σημασία.................. Κρίνω σημαντικό να τονίσω την ανάγκη της Σ να έχει τόσο φυσική όσο και συναισθηματική εγγύτητα με τη μητέρα της κατά τα επόμενα πολύ σημαντικά χρόνια της ζωής της και αυτό θα επιτευχθεί με μεγαλύτερη ευχέρεια όσον και εφόσον ζουν κάτω από την ίδια στέγη.
36. Εκ παραλλήλου είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τα δύο παιδιά τόσο στην ηλικία που βρίσκονται αλλά πολύ περισσότερο αργότερα (διαρκούσης της εφηβικής περιόδου) να έχουν την εποπτεία και τη διακριτική παρακολούθηση των γονιών τους.................. ..................................
37. Η Ενάγουσα ήταν ιδιαίτερα θετική στη συνεργασία της μαζί μου. Η Ενάγουσα διατηρεί ήπιους τόνους και χαρακτηρίζεται από υποχωρητικότητα και υπομονή. Φαίνεται απόλυτα διατεθειμένη να κάνει ότι είναι δυνατό ώστε να επανακτήσει μια φυσιολογική, ομαλή και αβίαστη σχέση με τον Α και τη Σ. Η Ενάγουσα σέβεται και ακολουθεί με συνέπεια υποδείξεις ειδικών σε σχέση με τους καλύτερους δυνατούς χειρισμούς των ανηλίκων. Η Ενάγουσα έχει εξάλλου θετικότατη προσέγγιση και τρέφει ιδιαίτερη στοργή απέναντι στα παιδιά της. Στις αλληλεπιδράσεις της μαζί τους η Ενάγουσα δείχνει έντονα την επιθυμία να μοιραστεί τη στοργή που τρέφει γι΄ αυτά με τα παιδιά της χαϊδεύοντας και επιδιώκοντας φυσική εγγύτητα μαζί τους. Η Ενάγουσα υποστηρίζει τις απόψεις της με σταθερότητα βασισμένη πάνω σε λογικά αλλά και ρεαλιστικά επιχειρήματα και με οριοθετημένο δυναμισμό. Αντιμετωπίζει τα παιδιά και τα προβλήματα τους με υπομονή και κυρίως με τη θέληση να επανενωθεί μελλοντικά μαζί τους σε μονιμότερη βάση ...................... 11.................................. Κρίνω ιδιαίτερα εποικοδομητική την έκδοση διατάγματος φύλαξης, φροντίδας και επιμέλειας των παιδιών υπέρ της μητέρας, Ενάγουσας επειδή πιστεύω ότι η Ενάγουσα είναι σε θέση να προσφέρει στα παιδιά της όχι μόνο την ικανοποίηση των φυσικών τους αναγκών αλλά και των συναισθηματικών. Δείχνει απόλυτη ετοιμότητα να ανταποκριθεί στις ανάγκες τους και να τους προσφέρει ποιοτικό χρόνο ώστε να μπορούν τα δύο παιδιά να αναπτύξουν ασχολίες και ενδιαφέροντα που αρμόζουν με την ηλικία και το φύλο τους (αντίστοιχα). Η εξομάλυνση των σχέσεων των δύο παιδιών με τη μητέρα τους θα συνδράμει σημαντικά στην περαιτέρω ομαλή ανάπτυξη των παιδιών τόσο στο νοητικό αλλά κυρίως στο συναισθηματικό επίπεδο και θα επουλώσει με το χρόνο τις τραυματικές εμπειρίες των ανηλίκων.. Τονίζω εξάλλου τη σημαντικότητα της διατήρησης της σχέσεως των ανηλίκων με τον πατέρα τους - υπό τύπο συστηματικής επαφής, επικοινωνίας και επισκέψεων πράγμα που θα δώσει στα παιδιά Σ και Α μια ισορροπημένη σχέση και με τους δύο γονείς. Εξάλλου στο παρόν στάδιο και μέχρι εκδόσεως της τελικής απόφασης του δικαστηρίου κρίνω απαραίτητη την αμείωτη και συστηματική επικοινωνία και επαφή των ανηλίκων με τη μητέρα τους. Θα πρέπει δηλαδή να τηρούνται οπωσδήποτε οι ημέρες και τα ωράρια επικοινωνίας των ανηλίκων με τη μητέρα ενώ θα πρέπει να προωθηθούν το συντομότερο δυνατό διανυκτερεύσεις των ανηλίκων με τη μητέρα - τουλάχιστον κατά τα Σαββατοκύριακα, τις αργίες και τις γιορτές. Οι επικοινωνίες αυτές όχι μόνο θα προετοιμάσουν το έδαφος για τη μελλοντική συμβίωση των παιδιών με τη μητέρα αλλά θα αποτελέσουν και για παιδιά μια πιο ισορροπημένη οικογενειακή κατάσταση, πράγμα το οποίο θα έχει όχι μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα θετικότατη επίδραση στον ψυχισμό τους. Εν όψει των νέων εξελίξεων, της ασθένειας και από την 22η Ιανουαρίου μεταφοράς και νοσηλείας του πατέρα Φ.Ι. στο νοσοκομείο Λεμεσού φρονώ ότι επιβάλλεται να αναλάβει τη φροντίδα και φύλαξη των ανηλίκων Σ και Α η μητέρα τους Ενάγουσα ..............» Στη δεύτερη μεταγενέστερη έκθεση (Τεκμήριο 75), η ΜΕ6 αξιολογεί την κατάσταση μετά την επιστροφή των παιδιών στην Ενάγουσα, μετά δηλαδή το Σεπτέμβριο του
38. Σημειώνει καταρχήν ότι από την ημέρα που επέστρεψαν στην Ενάγουσα, ο Εναγόμενος 1 αρνείται να επικοινωνήσει με τα παιδιά του. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι αν και τα παιδιά έχουν σημειώσει πρόοδο κατά τη διάρκεια της διαμονής τους με τη μητέρα, τουλάχιστον στο συναισθηματικό - ψυχοκοινωνικό επίπεδο, εντούτοις υπάρχουν ακόμη στο ψυχισμό τους πολλά κατάλοιπα από τις προηγούμενες εμπειρίες (π.χ. με πολύ μικρό έλεγχο των παρορμήσεων τους, με εξωπραγματικές απαιτήσεις, με νευρικότητα και επιθετικότητα, με τον Α να παρουσιάζει τα συμπτώματα αυτά σε μικρότερη ένταση από την Σ. Αναφέρεται επίσης στις επιδόσεις τους στο σχολείο και καταλήγει: «Λόγω της μακράς στέρησης της ισορροπημένης επαφής με τη μητέρα τους και τώρα λόγω της στέρησης έστω και ελάχιστης επικοινωνίας με τον πατέρα αλλά και γενικά λόγω των διαφόρων γεγονότων που διαδραματίστηκαν στη ζωή των παιδιών κατά τα τελευταία 5 έτη και τα δύο παιδιά διακατέχονται από έντονο αίσθημα ανασφάλειας το οποίο ΔΕΝ είναι εύκολο να αντικατασταθεί, στον ελάχιστο χρόνο που τα παιδιά διαμένουν ξανά με τη μητέρα (4,5 μήνες) από το γενικευμένο αίσθημα ασφάλειας που χρειάζονται κυρίως τα παιδιά για να λειτουργήσουν ομαλά τόσο στον εσωτερικό όσο και στον εξωτερικό τους κόσμο. Τονίζεται ότι, δυστυχώς, ενώ για να δημιουργηθούν τα ψυχικά τραύματα κατά την παιδική ηλικία χρειάζονται μόνο λίγος χρόνος και αρνητικές εμπειρίες για να επουλωθούν τα τραύματα που δημιούργησε η όλη αυτή κατάσταση στον ψυχισμό των παιδιών χρειάζεται πολύς χρόνος, υπομονή και επαναλαμβανόμενα θετικά βιώματα και εμπειρίες. Το γεγονός ότι η μητέρα παρέχει στα παιδιά, από τον περασμένο Σεπτέμβριο