← Κύπρος

Ανδρέας Μουστακάς ν. Γιάννα Μουρζοίδου, Αρ. Αγωγής 1634/07, 11 Mαρτίου, 2011

Ανδρέας Μουστακάς ν. Γιάννα Μουρζοίδου, Αρ. Αγωγής 1634/07, 11 Mαρτίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2011:A29 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον:- Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου,Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 1634/07 Μεταξύ: Ανδρέας Μουστακάς, Ενάγοντα, και Γιάννα Μουρζοίδου Εναγομένης. 11 Mαρτίου,

  1. ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον ενάγοντα: Ο κ. Α. Μαθηκολώνης. Για την εναγόμενη: O κ. Χ. Κυριακίδης. Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγή - Επίδικα Θέματα Η παρούσα υπόθεση αφορά τροχαίο δυστύχημα που επεσυνέβη στις 29/6/05 με εμπλεκόμενους τον Ενάγοντα και την Εναγομένη. Σ΄ αυτή ο Ενάγων διεκδικεί εναντίον της Εναγομένης αποζημιώσεις για γενικές και ειδικές ζημιές επιρρίπτοντας την ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος σε αυτή. Ευθύνη Μετά τη συμπλήρωση των δικογράφων και αφού η υπόθεση ορίστηκε αρχικά για οδηγίες και μεταγενέστερα για ακρόαση αμφότερες οι διάδικες πλευρές συμφώνησαν την ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου δυστυχήματος σε ποσοστό 55% σε βάρος της Εναγόμενης και 45% σε βάρος του Ενάγοντα. Ειδικές ζημιές Επίσης συμφωνήθηκε το ποσό των ειδικών ζημιών σε ποσό €1,432.
  2. Γενικές Αποζημιώσεις Οσον αφορά το θέμα των γενικών αποζημιώσεων οι δύο πλευρές στην παρουσία των γιατρών τους, από την πλευρά του Ενάγοντα ο γιατρός Δρ. Σπύρου και από την πλευρά της Εναγόμενης ο γιατρός ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου ετοίμασαν κείμενο παραδεκτών γεγονότων στο οποίο καταγράφονται οι σωματικές βλάβες που υπέστη ο Ενάγων ως αποτέλεσμα του επίδικου δυστυχήματος και περιγράφεται η κατάσταση του και εξέλιξη της υγείας του μέχρι σήμερα. Το εν λόγω κείμενο έχει ως εξής: "O ενάγων έχει υποστεί τις ακόλουθες σωματικές βλάβες ως αποτέλεσμα του επίδικου δυστυχήματος:
  3. Εξάρθρημα του ακρωμιακού άκρου της δεξιάς κλείδας.
  4. Εκδορές δεξιού ώμου, δεξιού ημιθωρακίου και δεξιού αντιβραχίου.
  5. Κάταγμα του δεξιού σκαφοειδούς οστού. Το κάταγμα του σκαφοειδούς ακινητοποιήθηκε με γύψινο επίδεσμο. Το εξάρθρημα της κλείδας χειρουργήθηκε στις 9.7.
  6. Με γενική αναισθησία έγινε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος και προσωρινή στερέωση της κλείδας πάνω στην ωμοπλάτη με μία βίδα. Η μετεγχειρητική περίοδος ήταν ομαλή. Ακολούθησε ακινητοποίηση με κρεμαστό επίδεσμο για έξι εβδομάδες. Στις 24/8/05 αφαιρέθηκε η βίδα με τοπική αναισθησία. Το κάταγμα του σκαφοειδούς παρέμεινε ακινητοποιημένο σε γύψο για δώδεκα εβδομάδες οπότε επήλθε ικανοποιητική πόρωση του κατάγματος και αφαιρέθηκε ο γύψος. Ο ενάγοντας παραπονείται για μικρού βαθμού πόνο στον ώμο κατά τις κινήσεις. Αντικειμενικά παρατηρούνται πλήρης κινήσεις τόσο στον ώμο όσο και στον καρπό που τραυματίστηκε. Στο σημείο της επέμβασης παρατηρείται δύσμορφος ουλή. Παρά την χειρουργική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη ο ενάγων συνεχίζει κλινικά να υπάρχει βαθμός υπερξαρθρήματος της ακρομυοκλειδικής άρθρωσης (προπέτεια -καρούμπαλο). Ο ενάγων υπέστη σοβαρό τραυματισμό τόσο του ώμου όσο και του καρπού. Από το κάταγμα του σκαφοειδούς έχει ανανήψει. Το αποτέλεσμα της επέμβασης στον ώμο είναι πτωχό. Το πιθανότερο είναι να παραμείνει η κατάσταση όπως έχει σήμερα. Εκτός από το αισθητικό πρόβλημα που υπάρχει υπάρχει και πιθανότητα εξέλιξης οστεοαρθρίτιδας στο μέλλον όπως έχει εξηγηθεί προηγουμένως. Η επέμβαση αποκατάστασης τέτοιου είδους βλάβης έχουν ένα μεγάλο ποσοστό αποτυχίας για τούτο εξαρτάται από τον ασθενή αν θα αποφασίσει κάτι τέτοιο. Ο ενάγων είναι σε θέση να κάμνει χειρωνακτική εργασία. Όμως με την εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας αυξάνεται η πιθανότητα οστεοαρθρίτιδας της ακρομυοκλειδικής στο μέλλον. Νοουμένου ότι η εργασία του ενάγοντα δεν θα είναι χειρωνακτική η πιθανότητα αυτή θα αφορά το απώτερο μέλλον . Για τέσσερις μήνες ήταν ανίκανος για κάθε είδους εργασία." Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω παραδεκτών γεγονότων αλλά και τον περιορισμό των επιδίκων θεμάτων η ακρόαση της υπόθεσης συντομεύθηκε ουσιωδώς. Από πλευράς Εναγόντων κατέθεσαν ο αστυνομικός εξεταστής του δυστυχήματος α/φ 3216 Σωτήρης Κωνσταντίνου (ΜΕ1)[1], ο Ενάγων (ΜΕ2) και ο Δρ. Σπύρος Σπύρου (ΜΕ3) για τον περιορισμένο σκοπό ο δεύτερος της επεξήγησης κάποιων αναφορών που εκτίθενται στο κείμενο των παραδεκτών γεγονότων που ετοιμάστηκε από τους δύο γιατρούς που αναφέρθηκε ανωτέρω. Από πλευράς Υπεράσπισης κατέθεσε ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (ΜΥ1). Σημασία και συνέπειες από την ύπαρξη παραδεκτών γεγονότων Στην παρούσα υπόθεση έχουν κατατεθεί παραδεκτά γεγονότα αναφορικά με τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο ενάγων ως αποτέλεσμα του επίδικου τροχαίου δυστυχήματος στα οποία περιγράφεται η κατάσταση της υγείας του ενάγοντα από την ημέρα του τραυματισμού του μέχρι σήμερα ως, επίσης, και τα κατάλοιπα. Σύμφωνα με τη νομολογία τα παραδεκτά γεγονότα δεν αποτελούν μόνο μέρος της μαρτυρίας ενώπιον του Δικαστηρίου αλλά συνιστούν ταυτόχρονα και αδιαμφισβήτητα γεγονότα αναγόμενα ουσιαστικά σε δεδομένα με αποτέλεσμα, στην περίπτωση ύπαρξης μαρτυρίας η οποία αντίκειται στα παραδεκτά γεγονότα, τέτοια μαρτυρία να κρίνεται ανάλογα καθόσον αφορά την αξιοπιστία της. Παραπέμπω σχετικά στην υπόθεση Παπαμιλτιάδους ν. Ιωάννου

(2007)1 Α.Α.Δ. 1320, όπου στις σελίδες 1324 - 1325 αναφέρθηκαν τα εξής: «Μολονότι στις αστικές υποθέσεις τα παραδεκτά γεγονότα δεν είναι θεσμοθετημένα όπως στις ποινικές υποθέσεις (βλ. άρθρο 19 του περί Αποδείξεως Κεφ. 9) η δέσμευση για τα μέρη που προκύπτει είναι κατ΄ ουσία η ίδια. ΄Ιδια συνεπώς θα πρέπει να ΄ναι η κρίση επί της αξιοπιστίας προσώπου που διαφοροποιείται από τα παραδεκτά γεγονότα.» ΜΑΡΤΥΡΙΑ Προχωρώ στη συνέχεια να συνοψίσω την προσαχθείσα μαρτυρία. Μετά τον περιορισμό των επιδίκων θεμάτων και συγκεκριμένα μετά που συμφωνήθηκε η ευθύνη στα ποσοστά που αναφέρθηκαν πιο πάνω η μαρτυρία που προσκομίστηκε από τον ΜΕ1 καθίσταται πλέον άνευ σημασίας. Μαρτυρία Ενάγοντα (Μ.Ε.2) Ο Ενάγων στη μαρτυρία του κατέθεσε, όπως μπορώ να συνοψίσω, τα ακόλουθα: ü Γεννήθηκε την 1/7/87 και κατά τον χρόνο του επίδικου δυστυχήματος ήταν ηλικίας 17 ετών και σε μερικές μέρες θα γινόταν
  1. ü Κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν υγιής και αρτιμελής χωρίς οποιαδήποτε αναπηρία. Πριν τον τραυματισμό του ασχολείτο με πληθώρα αθλημάτων και δραστηριοτήτων. Ασχολείτο με το ποδόσφαιρο και αγωνιζόταν μέχρι την ηλικία των 16 ετών στις Ακαδημίες του Σωματείου Νέας Σαλαμίνας και ακολούθως έπαιζε ποδόσφαιρο ερασιτεχνικά και με τους φίλους του. Επιπλέον, ασχολείτο με το κολύμπι και τις καταδύσεις. Επίσης, προετοιμαζόταν για τις εισαγωγικές εξετάσεις με σκοπό να εξασφαλίσει θέση στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδας. ü Στις 29/6/05 συνέβηκε το επίδικο δυστύχημα ως αποτέλεσμα του οποίου υπέστη σοβαρό τραυματισμό τόσο του ώμου όσο και του καρπού με συνέπεια να υποστεί σοβαρούς πόνους και ταλαιπωρία, ενώ έχουν παραμείνει μόνιμα κατάλοιπα που χρήζουν χειρουργικής επέμβασης. Αμέσως μετά το δυστύχημα το δεξί του χέρι ακινητοποιήθηκε με επίδεσμο και ακολούθως υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στις 9/7/
  2. Στις 9/7/05 έγινε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος και στερέωση της κλείδας πάνω στην ωμοπλάτη με βίδα. Η επέμβαση αυτή έγινε με γενική αναισθησία και ακολούθως τοποθετήθηκε επίδεσμος στο δεξί του χέρι για έξι εβδομάδες. Για όλη την περίοδο των έξι εβδομάδων το χέρι του έπρεπε να ήταν ακινητοποιημένο και να αποφεύγει κάθε κίνηση του δεξιού χεριού και του δεξιού ώμου. Αυτό προκαλούσε μεγάλη δυσκολία στην εκτέλεση των καθημερινών του αναγκών και επηρέαζε την καθημερινότητα του σε τέτοιο βαθμό ώστε να χρειάζεται συνεχή βοήθεια και επίβλεψη για να εκτελέσει απλές καθημερινές ανάγκες. Επίσης, υπέφερε από πολλούς πόνους. ü Στις 24/8/05 υποβλήθηκε σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση που έγινε με τοπική αναισθησία για αφαίρεση της βίδας. Αναφορικά με το κάταγμα του σκαφοειδούς συνέχισε να έχει το χέρι του στο γύψο για άλλες 12 εβδομάδες και να συνεχίσει να αντιμετωπίζει δυσκολίες στις καθημερινές του ανάγκες. ü Κατά τους πρώτους 4 μήνες μετά τον τραυματισμό του δεν μπορούσε να κάμει οποιαδήποτε χειρωνακτική εργασία ή δραστηριότητα, ενώ ακολούθως ο γιατρός του Δρ. Σπύρου του συνέστησε να κάνει κάποιες ασκήσεις φυσιοθεραπείας. ü Επηρεάστηκε και η δυνατότητα του να παρακαθήσει στις εισαγωγικές εξετάσεις για να επιτύχει την μέγιστη δυνατή επίδοση ένεκα του γεγονότος ότι δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το δεξί του χέρι (είναι δεξιόχειρ) για να γράφει στις εξετάσεις. Ετσι ήταν υποχρεωμένος να υπαγορεύει τις απαντήσεις, γεγονός που δυσκόλευε τη συγκέντρωση του ενώ, ταυτόχρονα, δεν είχε τη δυνατότητα να κρατεί πρόχειρες σημειώσεις για να βοηθηθεί στις απαντήσεις του. Αποτέλεσμα των πιο πάνω ήταν να επηρεαστεί η ακαδημαïκή του επίδοση και απέτυχε στο στόχο του που ήταν η εισαγωγή στη Σχολή Οδοντοτεχνιτών που απαιτούσε περίπου 80 βαθμούς στις εισαγωγικές εξετάσεις κάτι που ήταν εφικτό με βάση την επίδοση του στο σχολείο πριν το ατύχημα. ü Αντί της πρώτης του επιλογής εξασφάλισε θέση στο τμήμα επιχειρηματικού σχεδιασμού και πληροφορικών συστημάτων στην Πάτρα που απαιτούσε χαμηλότερη βαθμολογία όπου και ενεγράφη. ü Συνεπεία των σωματικών ζημιών που υπέστη από το επίδικο δυστύχημα του χορηγήθηκε αναστολή στράτευσης για περίοδο έξι μηνών. Ειδικότερα, λόγω του ότι το χέρι του ήταν δεμένο με επίδεσμο και ήταν αναγκαίο στη συνέχεια να αφαιρεθεί η βίδα που τοποθετήθηκε στις 9/7/05, κρίθηκε ότι δεν μπορούσε να υπηρετήσει τότε τη στρατιωτική του θητεία. ü Αναγκαστικά κατετάγη στην Εθνική Φρουρά με την κλάση 88Α τον Ιανουάριο του 2006 με αποτέλεσμα την πρόκληση ταλαιπωρίας τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένεια του αφού η κατάταξη του έπρεπε τότε να γίνει στο ΚΕΝ Πάφου και όχι στον ΚΕΝ Λάρνακας όπως θα γινόταν τον Ιούλιο του
  3. ü Λόγω της καθυστέρησης στην κατάταξη του στην Εθνική Φρουρά απελύθη τον Ιανουάριο του 2008 γεγονός που είχε ως συνέπεια να μεταβεί για σπουδές τον Φεβρουάριο του 2008 και να χάσει έδαφος στην παρακολούθηση των σπουδών του. ü Στη διάρκεια της φοίτησης του στην Πάτρα αντιμετώπιζε δυσκολίες ακόμα και στην μεταφορά προϊόντων που αγόραζε από την υπεραγορά καθώς με την μεταφορά βάρους ένοιωθε πόνο και μούδιασμα στον ώμο και αδυνατούσε να τα μεταφέρει. Επίσης, με το συνεχές γράψιμο ένοιωθε και νοιώθει πόνο στον ώμο. ü Λόγω των δυσκολιών που αντιμετώπιζε κρίθηκε αναγκαίο να ξεκινήσει σπουδές στην Κύπρο και από τον Σεπτέμβριο του 2008 φοιτά στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στον κλάδο Διοίκησης Επιχειρήσεων. ü Ο πατέρας του Ενάγοντα διατηρεί οικογενειακή επιχείρηση εμπορίας υλικών οικοδομής η οποία σήμερα λειτουργεί ως εταιρεία. Στα πλαίσια των εργασιών της οικογενειακής επιχείρησης είναι αναγκαίο να μεταφέρονται οικοδομικά υλικά από την αποθήκη, να φορτώνονται σε μεταφορικό μέσο της εταιρείας και να παραδίδονται στις διάφορες οικοδομές. Η εμπλοκή με τις δραστηριότητες της εταιρείας απαιτεί χειρωνακτική εργασία και σήκωμα και μεταφορά βαρετών αντικειμένων. Μέχρι τώρα και τις εργασίες της εταιρείας ασχολούνται ο πατέρας και ο αδελφός του Ενάγοντα οι οποίοι επωμίζονται το βάρος λειτουργίας της. Η εταιρεία είναι νεοσύστατη, έχει πολλά δάνεια και δεν μπορεί να εργοδοτεί προσωπικό. Η εργοδότηση του Ενάγοντα και του αδελφού του στην εταιρεία θα έχει μικρότερο κόστος για την οικογενειακή τους επιχείρηση. Δυστυχώς το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Ενάγων δεν τον αφήνει να εργαστεί στην οικογενειακή του επιχείρηση. ü Στο σημείο της εγχείρησης παρουσιάζεται δύσμορφη ουλή και καρούμπαλο. Αυτό το αισθητικό πρόβλημα του προκαλεί αμηχανία ιδίως όταν πηγαίνει στην παραλία και νοιώθει άβολα με το καρούμπαλο στον ώμο. Επί πλέον το καρούμπαλο είναι ορατό το καλοκαίρι που η ενδυμασία είναι πιο ελαφριά. ü Λόγω του τραυματισμού του δεν μπορεί πλέον να ασχολείται με τα χόμπυ και δραστηριότητες που ασχολείτο στο παρελθόν. Δεν μπορεί πλέον να παίζει ποδόσφαιρο αφού, αν κάνει απότομες κινήσεις ή αν πέσει στο έδαφος στη διάρκεια του παιχνιδιού, θα νοιώθει πόνο στον δεξί του ώμο. Οποτε προσπάθησε να πάει για κολύμπι μετά από λίγη ώρα ένοιωθε τον ώμο να μουδιάζει και σταματούσε αμέσως. Επιπρόσθετα δεν μπορεί να ασχοληθεί με τις καταδύσεις αφού απαιτούν σήκωμα βάρους και καλή φυσική κατάσταση. ü Από τον καιρό που του συνέβη το ατύχημα υποφέρει από πολλούς πόνους και ταλαιπωρία και η ζωή του έχει αλλάξει. Όταν σηκώνει βάρος ή κάνει δραστηριότητες που απαιτούν μυϊκή κούραση αισθάνεται μούδιασμα και πόνο στον δεξί του ώμο. Η υγρασία και το κρύο επιδεινώνουν την κατάσταση του. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του ύπνου πρέπει να προσέχει να μην βάλει βάρος τον δεξί του ώμο. Aντεξεταζόμενος ο Ενάγων (Μ.Ε.2) ανέφερε ότι τώρα σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Intercollege) στο οποίο γράφτηκε τον Σεπτέμβρη του
  4. Χρειάζεται ακόμη ενάμισι χρόνο για να συμπληρώσει τη φοίτηση του. Ερωτηθείς σχετικά με τις προοπτικές εργοδότησης του μετά τη συμπλήρωση των σπουδών του ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τι αμοιβές δίδονται στον ιδιωτικό τομέα σε σχέση με το αντικείμενο που σπουδάζει διότι ακόμη δεν έχει τελειώσει τις σπουδές του για να αποταθεί για εργασία. Αναμένει, ωστόσο, να εργοδοτηθεί στην εταιρεία της οικογένειας του. Δέχθηκε ότι οι αμοιβές στον ιδιωτικό τομέα είναι ανάλογες με τις ικανότητες και τη γνώση του καθενός. Δέχθηκε, επίσης, ότι, λόγω της κρίσης στην ανάπτυξη γης, επηρεάστηκε και ο κλάδος οικοδομών και ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον της οικογενειακής τους εταιρείας. Τόνισε ότι ο ίδιος δεν μπορεί να εργαστεί ως εργάτης και διερωτήθηκε ποιος του εγγυάται σίγουρη γραφειακή δουλειά. Σε ό,τι αφορά τα παράπονα του ότι αισθάνεται μικρού βαθμού πόνο στον ώμο κατά τις κινήσεις διευκρίνισε ότι το χέρι και ο ώμος κινούνται αλλά με δυσκολία και πόνο. Κληθείς να εξηγήσει τι εννοεί με τη φράση «μικρό βαθμό πόνου» απάντησε ότι δεν χρειάζεται να πάει Νοσοκομείο αλλά παίρνει δύο παυσίπονα "panadol" για να περνά ο πόνος. Τόνισε ότι δεν ισχυρίστηκε ότι είναι παράλυτο το χέρι του και δεν μπορεί να το μετακινήσει, αλλά ότι, όταν το κάνει, πονεί. Στην υποβολή ότι η αλήθεια για τις σωματικές βλάβες και τα κατάλοιπα καταγράφεται στα παραδεκτά γεγονότα απάντησε ότι είναι γιατροί που τα είπαν και δεν τα δήλωσε ο ίδιος. Συμφώνησε, ωστόσο, ότι ο δικηγόρος του τον ενημέρωσε για τα παραδεκτά γεγονότα. Όπως το έθεσε τα βασικά σημεία που αναφέρονται τα γνώριζε και είναι λογικά. Στην υποβολή ότι όλα όσα ανέφερε για την αδυναμία του να αθλείται δεν είναι η αλήθεια απάντησε ότι μόνο εκείνος ξέρει πόσο δύσκολο είναι και ότι προσπαθεί να παίξει ποδόσφαιρο ενώ όσον αφορά τις καταδύσεις εξήγησε ότι πρέπει να βάζει μπουκάλα στον ώμο. Ερωτηθείς αν αναφέρθηκε στις δραστηριότητες του όταν μίλησε με τους γιατρούς απάντησε ότι τους είπε ότι δεν μπορεί να κάνει βαρετές δραστηριότητες. Διευκρίνισε, περαιτέρω, ότι στο γιατρό Σπύρου τα είπε αλλά στον άλλο γιατρό δεν του είπε τα προσωπικά του και ότι εκείνος τον εξέτασε. Ερωτηθείς αν στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Σπύρου γράφει ότι δεν μπορεί να αθλείται απάντησε ότι δεν θυμάται αν είδε το πιστοποιητικό. Στην υποβολή ότι ποτέ και σε κανένα στάδιο δεν παραπονέθηκε γι΄ αυτά απάντησε ότι κάθε φορά παραπονείτο για πόνους. Αρνήθηκε την υποβολή ότι συνεπεία του τραυματισμού του το μόνο πρόβλημα είναι η προπέτεια - καρούμπαλο και μικρός βαθμός πόνου στις κινήσεις του ώμου και του καρπού λέγοντας ότι δεν είναι μόνο το αισθητικό πρόβλημα και αναφέρθηκε στην πιθανότητα οστεοαρθρίτιδας. Αρνήθηκε ότι δεν έχει κανένα πρόβλημα στην καθημερινότητα λέγοντας ότι κάθε μέρα έχει πολλούς πόνους. Μαρτυρία Δρ. Σπ.Σπύρου (Μ.Ε.3) Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε ο Δρ. Σπύρου. Ερωτηθείς σχετικά με την πιθανότητα οστεοαρθρίτιδας στο μέλλον εξήγησε ότι λόγω της βλάβης του οστικού χόνδρου ο οργανισμός για να ανταποκριθεί προσπαθεί να μεγαλώσει την αρθρική επιφάνεια δημιουργώντας παραμορφώσεις που εκδηλώνονται σε οστεόφυτα. Εξήγησε ότι αυτό είναι μία δυσμορφία της περιοχής και συνοδεύεται από πόνο κατά την κίνηση. Ερωτηθείς κατά πόσο στην κατάσταση του Ενάγοντα δικαιολογείται αυτός να ισχυρίζεται ότι αισθάνεται μικρού βαθμού πόνο στον ώμο κατά τις κινήσεις απάντησε καταφατικά τονίζοντας ότι αυτό θα είναι σε μικρό βαθμό. Πρόσθεσε ότι ο πόνος είναι υποκειμενικός αλλά δεν αποκλείει ο Ενάγοντας να πονεί. Ερωτηθείς ποια σχέση θα έχει αναφορικά με το χρόνο στην εξέλιξη οστεοαρθρίτιδας στην περίπτωση που ο Ενάγοντας μεταφέρει βαριά αντικείμενα απάντησε ότι όσον περισσότερο ο Ενάγων χρησιμοποιεί την άρθρωση τόσο πιο γρήγορα θα επέλθει. Μαρτυρία Δρ. Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.1) Από πλευράς Υπεράσπισης κατέθεσε μόνο ένας μάρτυρας, ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1). Ερωτηθείς κατά πόσο ο Ενάγων του ανέφερε οποτεδήποτε στη διάρκεια της εξέτασης του και μετά στην παρουσία των δύο γιατρών για το πρόβλημα που έχει με καταδύσεις και ποδόσφαιρο απάντησε ότι ουδέποτε παραπονέθηκε ότι δεν μπορεί να ασχολείται με αυτές τις δραστηριότητες. Ερωτηθείς κατά πόσο είναι σε θέση ο Ενάγων να κάνει αυτές τις δραστηριότητες απάντησε ότι η άρθρωση του ώμου δεν υπέστη κανένα τραυματισμό, ενώ η κινητικότητα του ώμου είναι πλήρης. Στηριζόμενος δε στα δεδομένα αυτά η εκτίμηση του είναι ότι μπορεί να κάνει κατάδυση τόσο ελεύθερη, χωρίς μέσων οξυγόνου, όσο και με χρήση κυλίνδρου οξυγόνου. Οσον αφορά το ποδόσφαιρο επεσήμανε ότι τα κάτω άκρα δεν έχουν επηρεαστεί και, κατ΄ επέκταση, η ενασχόληση του με ποδόσφαιρο είναι δυνατή χωρίς πρόβλημα. Πρόσθεσε ότι η κινητικότητα των άνω άκρων είναι φυσιολογική και μοναδική του παρατήρηση είναι ότι, σε περίπτωση που ο Ενάγων είναι τερματοφύλακας, τότε δικαιολογείται η πιθανότητα να αποτελούν οι αποκρούσεις της μπάλας ήπια ενόχληση στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση. Ερωτηθείς να εξηγήσει την φράση χειρωνακτική εργασία που καταγράφεται στα παραδεκτά γεγονότα ανέφερε ότι κάποιος επιτελεί χειρωνακτική εργασία όταν υπάρχει πλήρης και συνεχής χρήση χεριών που ακόμη και στην απουσία οποιουδήποτε τραυματισμού επιφέρει τον κάματο. Η περίπτωση όπου κάποιος κρατά μια καρέκλα και την μεταφέρει αφορά χρήση του χεριού αλλά δεν εμπίπτει στην χειρωνακτική δραστηριότητα. Οσον αφορά την πιθανότητα εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας εξήγησε ότι ένα άτομο που επι καθημερινής βάσης σε πλήρες ωράριο εργασίας επιτελεί χειρωνακτική εργασία αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης αρθρίτιδας στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι κατά την εξέταση του Ενάγοντα που συνήθως διαρκεί 30-40 λεπτά εξέτασε και τις ακτινογραφίες που του προσκόμισε με κάθε λεπτομέρεια. Το μόνο που δεν του προσκόμισε ήταν τον ακτινολογικό φάκελο για τον καρπό κάτι που έγινε κατορθωτό στη συνάντηση που είχε ο Μ.Υ.1 με τον Δρ. Σπύρου στις 12.1.11 οπόταν ο συνάδελφος του προσκόμισε τις ακτινογραφίες του καρπού και συμφώνησαν ότι δεν υπάρχει κάταγμα του κάτω άκρου αλλά κάταγμα ενός από τα 8 μικρά οκτάρια του καρπού που λέγεται σκαφοειδές. Ερωτηθείς κατά πόσο σε περίπτωση που τον ρωτούσε ο Ενάγων να τον συμβουλεύσει να παίζει ή όχι ποδόσφαιρο απάντησε ότι αναμφίβολα θα του έλεγε να παίζει ποδόσφαιρο. Πρόσθεσε ότι ένας που παίζει ποδόσφαιρο κινδυνεύει για συγκρούσεις σε όλο το σώμα. Δέχεται, επομένως, ότι υπάρχει κίνδυνος για όλους τους ποδοσφαιριστές είτε έχουν υπερεξάρθημα της κλείδας που αποκαταστάθηκε, είτε όχι. Πρόσθεσε, ακόμη, ότι αν κάτι τέτοιο ήταν αντένδειξη ή ένδειξη για συμβουλή αποφυγής του ποδοσφαίρου, δηλαδή στην περίπτωση που το μοναδικό κατάλοιπο είναι μια προπέτεια, τότε διερωτήθηκε τι θα έπρεπε να συμβουλεύει ποδοσφαιριστές που παθαίνουν σοβαρά κατάγματα κάτω άκρων και τους διενεργούνται επανειλημμένες εγχειρήσεις. Στην υποβολή ότι η θέση του ότι ο Ενάγων μπορεί ελεύθερα να παίζει ποδόσφαιρο και ότι μπορεί να κάνει καταδύσεις είναι λανθασμένη απάντησε ότι δεν ισχυρίστηκε ότι δεν υπάρχει οποιοσδήποτε κίνδυνος προσθέτοντας ότι για όλους υπάρχει κίνδυνος και αυτός ισχύει και για τον Ενάγοντα. Οσον αφορά την εγχείρηση που έκαμε ο Ενάγων επεσήμανε ότι το αποτέλεσμα αυτής είναι η παραμονή μιας προπέτειας στην κορυφή του ώμου η οποία αποτελεί κοσμητικό μειονέκτημα, ουδεμία, όμως, επίπτωση στη λειτουργία του άνω άκρου έχει και δεν αποτελεί αντένδειξη ενασχόλησης με το ποδόσφαιρο. Ερωτηθείς να σχολιάσει κατά πόσο το γεγονός ότι ο Ενάγων παραπονείτο για μικρού βαθμού πόνο είναι κατάλοιπο απάντησε διευκρινίζοντας ότι μιλούσε για λειτουργικό κατάλοιπο. Το μόνο κατάλοιπο, ανέφερε, είναι η προπέτεια. Ερωτηθείς να πει κατά πόσο ένας που αισθάνεται πόνο μπορεί να παίζει ποδόσφαιρο απάντησε ότι εξαρτάται από την ένταση του πόνου. Πρόσθεσε ότι πολλοί τους λένε ότι με την κίνηση υποχωρεί ο πόνος, ενώ μόλις ξυπνήσουν έχουν πόνο. Γι΄ αυτό, επεσήμανε, μέρος της θεραπείας, υπό μορφή φυσιοθεραπείας, είναι η κινησιοθεραπεία που ορθά συνέστησε στην προκειμένη περίπτωση ο συνάδελφος του θεράπων ιατρός. Οσον αφορά τον πόνο υπογράμμισε ότι αυτό είναι υποκειμενικό ενόχλημα και ότι ο πόνος είναι εξατομικευμένος. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Αξιολόγηση μαρτυρίας γιατρών (Μ.Ε.3 και Μ.Υ.1) Εξετάζοντας τη μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.1 λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα τους, την εκπαίδευση που έτυχαν, την πείρα τους και τα προσόντα τους, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[2], είναι η κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες αυτοί είναι εμπειρογνώμονες. Κατά συνέπεια η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας, κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[3]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[4]. Να προσθέσω, επίσης, ότι όσον αφορά τους μάρτυρες γιατρούς είναι γνωστή η αρχή ότι η συμπεριφορά ειδικών μαρτύρων όπως οι γιατροί στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[5]. Παρά το γεγονός ότι τόσο η περιγραφή των σωματικών βλαβών του ενάγοντα ως αποτέλεσμα του επίδικου δυστυχήματος όσο και της κατάστασης και εξέλιξης της υγείας του μέχρι σήμερα αποτέλεσε το αντικείμενο παραδεκτών γεγονότων εντούτοις κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο Δρ. Σπύρου, εκ μέρους της πλευράς του ενάγοντα, και ο Δρ. Η. Γεωργίου, εκ μέρους της πλευράς της Υπεράσπισης. Η μαρτυρία και των δύο γιατρών - ιδίως αυτή του Δρα Σπύρου - ήταν, όπως προέκυψε, πολύ σύντομη, δεδομένης και της κατάθεσης των παραδεκτών γεγονότων. Επισημαίνω από την αρχή ότι δεν υπήρξε μεταξύ των δύο γιατρών οποιαδήποτε διάσταση ή διαφορά αλλά αντίθετα θα έλεγα ότι οι θέσεις που εκφράστηκαν και από τους δύο γιατρούς φαίνεται να ταυτίζονται. Εξετάζοντας πρώτα τη μαρτυρία του Μ.Ε.3, του Δρα Σπύρου, λέγω ότι ήταν ξεκάθαρος ότι δεν αποκλείει ο ενάγοντας να πονεί στον ώμο κατά τις κινήσεις διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι ο πόνος θα είναι σε μικρό βαθμό. Αυτή η θέση δεν είναι διόλου διαφορετική από τα όσα καταγράφονται στα παραδεκτά γεγονότα όπου η σχετική αναφορά είναι ότι «ο ενάγων παραπονείται για μικρού βαθμού πόνο στον ώμο κατά τις κινήσεις». Το άλλο ζήτημα που προέκυψε από τη μαρτυρία του Δρα Σπύρου είναι η εξήγηση που έδωσε για την πιθανότητα εξέλιξης οστεοαρθρίτιδας στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση στο μέλλον όπου εξήγησε ότι αυτό οφείλεται στο ότι, λόγω της βλάβης του οστικού χόνδρου, ο οργανισμός, για να ανταποκριθεί, προσπαθεί να μεγαλώσει την αρθρική επιφάνεια δημιουργώντας παραμορφώσεις που εκδηλώνονται σε οστεόφυτα. ΄Ηταν ξεκάθαρος ότι όσο περισσότερο ο ενάγων χρησιμοποιεί την άρθρωση τόσο πιο γρήγορα θα επέλθει η οστεοαρθρίτιδα θέση η οποία εκφράστηκε και από τον Μ.Υ.1 κατά παρόμοιο τρόπο εφόσον και αυτός ήταν απόλυτα σαφής στη θέση ότι ένα άτομο που επί καθημερινής βάσης σε πλήρες ωράριο εργασίας εκτελεί χειρωνακτική εργασία αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης αρθρίτιδας στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση. Να επισημάνω ότι ο Δρ. Σπύρου δεν έτυχε οποιασδήποτε αντεξέτασης από την Υπεράσπιση. Ανεξάρτητα από το γεγονός αυτό, όπως έχω ήδη τονίσει από την αρχή, η μαρτυρία του, πέραν του ότι ήταν σαφής και αξιόπιστη, συνάδει απόλυτα με το περιεχόμενο των παραδεκτών γεγονότων που κατατέθηκαν και από τις δύο πλευρές. Ως αποτέλεσμα η μαρτυρία αυτή γίνεται στο σύνολό της αποδεκτή. Εξετάζοντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, Δρa. Η. Γεωργίου, λέω από την αρχή ότι αυτή χαρακτηρίζετο από σαφήνεια και θετικότητα. Ο Μ.Υ.1 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στη διατύπωση των θέσεών του όσο και για τον απλό τρόπο με τον οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίδοντας εκεί όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Συγκεκριμένα, ο Μ.Υ.1 με απλό αλλά ξεκάθαρο τρόπο απάντησε εν πρώτοις στο ερώτημα που του τέθηκε κατά πόσο ο ενάγων είναι σε θέση να ασχολείται με δραστηριότητες όπως το ποδόσφαιρό και τις καταδύσεις και ήταν απόλυτα κατηγορηματικός ότι καθ΄ όσον αφορά το ποδόσφαιρο και, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κάτω άκρα του ενάγοντα δεν έχουν επηρεαστεί, η ενασχόλησή του μ΄ αυτό είναι δυνατή χωρίς πρόβλημα, ενώ για τις καταδύσεις, αφού επεσήμανε ότι η άρθρωση του ώμου δεν υπέστη οποιοδήποτε τραυματισμό και η κινητικότητα του ώμου είναι πλήρης, κατέληξε στη θέση ότι ο ενάγων μπορεί να κάνει καταδύσεις. Το ίδιο σαφής και θετικός ήταν και σε σχέση με την ερμηνεία που κλήθηκε να δώσει για τη φράση «χειρωνακτική εργασία» που καταγράφεται στα παραδεκτά γεγονότα. Ξεκαθάρισε ότι κάτι τέτοιο υπάρχει στην περίπτωση πλήρους και συνεχούς χρήσης χεριών που, ακόμα και στην απουσία οποιουδήποτε τραυματισμού, επιφέρει τον κάματο, διακρίνοντας την περίπτωση όπου κάποιος κρατά μια καρέκλα και τη μεταφέρει εξηγώντας ότι, ενώ κάτι τέτοιο αφορά τη χρήση χεριού, δεν εμπίπτει, ωστόσο, στη χειρωνακτική εργασία. Κατά την αντεξέτασή του ήταν το ίδιο κατατοπιστικός και επεξηγηματικός όπως και στην κύρια εξέτασή του. Ηταν κατηγορηματικός ότι η ύπαρξη ενός υπερεξαρθρήματος της κλείδας στον ενάγοντα δεν είναι αντένδειξη ή ένδειξη για συμβουλή αποφυγής του ποδοσφαίρου εφόσον ουδεμία επίπτωση στη λειτουργία του άνω άκρου έχει πλην του κοσμητικού μειονεκτήματος της προπέτειας στην κορυφή του ώμου που είναι και το μόνο κατάλοιπο. Οσον αφορά δε τον πόνο εξήγησε ότι αυτό είναι υποκειμενικό ενόχλημα και επεσήμανε ότι μέρος της θεραπείας είναι και η κινησιοθεραπεία. Θα ήθελα να τονίσω εν κατακλείδι ότι η μαρτυρία του Δρα Η. Γεωργίου ήταν σταθερή και συνεπής σ΄ όλη τη διάρκεια της εξέτασής του και απάντησε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν με σαφήνεια δίδοντας κάθε επεξήγηση που του ζητείτο. Κατ΄ ακολουθίαν της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία του Δρα Η. Γεωργίου στο σύνολό της. Αξιολόγηση μαρτυρίας ενάγοντα Προχωρώ τώρα να αξιολογήσω τη μαρτυρία του ενάγοντα. Ηδη, όπως προέκυψε με βάση τα παραδεκτά γεγονότα, αποτελεί κοινό έδαφος τόσο το είδος του τραυματισμού και των σωματικών βλαβών που ο ενάγων υπέστη ως αποτέλεσμα του επίδικου δυστυχήματος όσο και η θεραπευτική αγωγή που έτυχε. Γι΄αυτά τα ζητήματα η μαρτυρία του ενάγοντα ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη. Το ίδιο θετική και ειλικρινής ήταν, κατά τη γνώμη μου, και η μαρτυρία του αναφορικά με τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και τις δυσκολίες που είχε στην καθημερινότητά του καθόσον διάστημα είχε το χέρι του ακινητοποιημένο ως, επίσης, και στη διάρκεια των πρώτων τεσσάρων μηνών μετά τον τραυματισμό του που δεν μπορούσε να κάνει οποιαδήποτε χειρωνακτική εργασία ή δραστηριότητα. Εκεί, ωστόσο, όπου θεωρώ ότι η μαρτυρία του ενάγοντα δεν ήταν απόλυτα ειλικρινής και δεν ανταποκρίνετο πλήρως στην αντικειμενική κατάσταση και εικόνα της υγείας του, όπως αυτή καταγράφεται στο κείμενο των παραδεκτών γεγονότων, ήταν οι αναφορές του ότι δεν μπορεί πλέον να ασχολείται με τα χόμπι και δραστηριότητες που ασχολείτο στο παρελθόν, όπως ποδόσφαιρο και καταδύσεις. ΄Ηταν έκδηλη, κατά την άποψή μου, η προσπάθεια του να υπερβάλλει αναφορικά με την ένταση του πόνου που αισθάνεται όταν χρησιμοποιεί τον ώμο του αλλά και γενικότερα για τις συνέπειες που είχε ο τραυματισμός του από το επίδικο δυστύχημα στην καθημερινή του ζωή, παρουσιάζοντας μια εικόνα η οποία δεν συνάδει ούτε με τα παραδεκτά γεγονότα που αναφέρθηκαν ανωτέρω αλλά ούτε και την ίδια τη μαρτυρία του γιατρού που κάλεσε η δική του πλευρά. Επιπλέον να πούμε ότι τα όσα ο ενάγων κατέθεσε σχετικά με αδυναμία του να ασχοληθεί πλέον με δραστηριότητες, όπως ποδόσφαιρο και καταδύσεις, δεν συνάδουν με την ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε από μέρους του Δρα Η. Γεωργίου και η οποία, για τους λόγους που εξηγήσαμε πιο πάνω, έγινε αποδεκτή. Περαιτέρω, ήταν εμφανής η προσπάθεια του ενάγοντα να πείσει το Δικαστήριο ότι το επαγγελματικό του μέλλον και η μελλοντική του αποκατάσταση συνδέετο άμεσα με την οικογενειακή εταιρεία πώλησης ειδών οικοδομής που διατηρεί ο πατέρας του και ότι από τον τραυματισμό του θα έχει πρόβλημα να εργαστεί στην εν λόγω επιχείρηση επειδή στα πλαίσια των εργασιών της είναι αναγκαίο να μεταφέρονται οικοδομικά υλικά από την αποθήκη, να φορτώνονται σε μεταφορικό μέσο της εταιρείας και να παραδίδονται στις διάφορες οικοδομές. Εκείνο, όμως, που δεν μπόρεσε να εξηγήσει με επάρκεια και πειστικότητα ήταν πως, ενώ δεν γνώριζε ακόμα τι προοπτικές υπήρχαν για σκοπούς εργοδότησής του στο μέλλον μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του στον κλάδο Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, προεξοφλούσε ή περιόριζε μελλοντικά την εργοδότησή του στην οικογενειακή του εταιρεία και μάλιστα παρουσιάζοντας αυτή την εργασία ως μία αποκλειστικά χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Πιστεύω ότι ο σκοπός αυτών των αναφορών ήταν στα πλαίσια της γενικότερης του προσπάθειας να δείξει ότι η μελλοντική του εργοδότηση θα είναι χειρωνακτικής φύσεως κάτι που, κατά τη δική του θέση, αδυνατεί να εκτελέσει και μ΄ αυτό τον τρόπο να μεγιστοποιήσει την απαίτησή του στα πλαίσια της παρούσας αγωγής για αποζημιώσεις. Όπως διεφάνη δε κατά την αντεξέτασή του ακόμη και το ίδιο το μέλλον της οικογενειακής του εταιρείας δεν μπορούσε να προβλεφθεί για να μπορεί ο ενάγων να μιλά για βεβαιότητα εργοδότησής του σ΄ αυτή την εταιρεία. Πέραν από αυτό οι αναφορές του περί αδυναμίας εκτέλεσης χειρωνακτικής εργασίας δεν συνάδουν καθόλου με τα ίδια τα παραδεκτά γεγονότα εφόσον σ΄ αυτά καταγράφεται ότι είναι σε θέση να κάμνει χειρωνακτική εργασία. Ανεξάρτητα, όμως, από αυτό που, βεβαίως, επηρεάζει και πλήττει την γενικότερη αξιοπιστία του ενάγοντα ο ενάγων δεν μας εξήγησε γιατί η εμπλοκή με τις δραστηριότητες της οικογενειακής του επιχείρησης απαιτεί χειρωνακτική εργασία και δεν συμπεριλαμβάνει και άλλους τομείς που δεν συνεπάγονται μόνο χειρωνακτική εργασία. Η έμφαση από τον ενάγοντα στη χειρωνακτική εργασία που ουδεμία σχέση έχει, ούτε εμπίπτει στον κλάδο που ακολούθησε ο ενάγων στις σπουδές του είχε, κατά την άποψή μου, ένα και μοναδικό σκοπό. Να δείξει ότι ο ενάγων θα έχει στο μέλλον μείωση της ικανότητας του για εργασία. Και είναι υπό αυτό το πρίσμα που θα ειδωθεί αυτή η πτυχή της μαρτυρίας του ενάγοντα, γεγονός που επηρεάζει και πλήττει την αξιοπιστία του σε σχέση με τα όσα προσπάθησε να παρουσιάσει ως κατάλοιπα από τον τραυματισμό του. Να πω και κάτι τελευταίο. Από την ίδια τη μαρτυρία του ενάγοντα δεν διεφάνη ότι είχε οποτεδήποτε την πρόθεση ενασχόλησης με χειρωνακτικής φύσεως εργασία εξ ου και ο αρχικός στόχος του, πριν να επισυμβεί το επίδικο δυστύχημα, ήταν να εισαχθεί στη Σχολή Οδοντοτεχνικών. Ούτε και μετά οι σπουδές που ακολούθησε ο ενάγων είχαν οποιαδήποτε σχέση με μελλοντική ενασχόλησή του με χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Επαναλαμβάνω. ΄Ολες οι πιο πάνω αναφορές του ενάγοντα είχαν ως σκοπό να προωθήσει τη θέση περί μείωσης της ικανότητάς του για εργασία χειρωνακτικής φύσεως. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης αλλά και των παραδεκτών γεγονότων προχωρώ στη διατύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου: ü Ο ενάγων γεννήθηκε την 1/7/87 και κατά τον χρόνο του επίδικου δυστυχήματος ήταν ηλικίας 17 ετών και σε μερικές μέρες θα γινόταν
  5. ü Κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν υγιής και αρτιμελής χωρίς οποιαδήποτε αναπηρία. Πριν τον τραυματισμό του ασχολείτο με πληθώρα αθλημάτων και δραστηριοτήτων. ü Επιπλέον, ασχολείτο με το κολύμπι και τις καταδύσεις. ü Στις 29/6/05 συνέβηκε το επίδικο δυστύχημα ως αποτέλεσμα του οποίου υπέστη σοβαρό τραυματισμό τόσο του ώμου όσο και του καρπού. Συγκεκριμένα ο ενάγων υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες: § Εξάρθρημα του ακρωμιακού άκρου της δεξιάς κλείδας. § Εκδορές δεξιού ώμου, δεξιού ημιθωρακίου και δεξιού αντιβραχίου. § Κάταγμα του δεξιού σκαφοειδούς οστού. ü Αμέσως μετά το δυστύχημα το δεξί του χέρι ακινητοποιήθηκε με γύψινο επίδεσμο. Συγκεκριμένα το εξάρθρημα της κλείδας χειρουργήθηκε στις 9/7/
  6. Με γενική αναισθησία στις 9/7/05 έγινε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος και στερέωση της κλείδας πάνω στην ωμοπλάτη με βίδα. Η μετεγχειρητική περίοδος ήταν ομαλή. Η επέμβαση αυτή έγινε με γενική αναισθησία και ακολούθως τοποθετήθηκε επίδεσμος στο δεξί του χέρι για έξι εβδομάδες. Για όλη την περίοδο των έξι εβδομάδων το χέρι του έπρεπε να ήταν ακινητοποιημένο και να αποφεύγει κάθε κίνηση του δεξιού χεριού και του δεξιού ώμου. Αυτό προκαλούσε μεγάλη δυσκολία στην εκτέλεση των καθημερινών του αναγκών και επηρέαζε την καθημερινότητα του σε τέτοιο βαθμό ώστε να χρειάζεται συνεχή βοήθεια και επίβλεψη για να εκτελέσει απλές καθημερινές ανάγκες. Επίσης, υπέφερε από πολλούς πόνους. ü Στις 24/8/05 υποβλήθηκε σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση που έγινε με τοπική αναισθησία για αφαίρεση της βίδας. ü Οσον αφορά το κάταγμα του σκαφοειδούς συνέχισε να παραμένει ακινητοποιημένο το χέρι του σε γύψο για 12 εβδομάδες οπότε επήλθε ικανοποιητική πόρωση του κατάγματος και αφαιρέθηκε ο γύψος. ü Κατά τους πρώτους 4 μήνες μετά τον τραυματισμό του δεν μπορούσε να κάμει οποιαδήποτε χειρωνακτική εργασία ή δραστηριότητα. ü Συνεπεία των σωματικών ζημιών που υπέστη από το επίδικο δυστύχημα του χορηγήθηκε αναστολή στράτευσης για περίοδο έξι μηνών. Κρίθηκε ότι δεν μπορούσε να υπηρετήσει τότε τη στρατιωτική του θητεία. ü Αναγκαστικά κατετάγη στην Εθνική Φρουρά με την κλάση 88Α τον Ιανουάριο του 2006 με αποτέλεσμα την πρόκληση ταλαιπωρίας τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένεια του αφού η κατάταξη του έπρεπε τότε να γίνει στο ΚΕΝ Πάφου και όχι στον ΚΕΝ Λάρνακας όπως θα γινόταν τον Ιούλιο του
  7. ü Λόγω της καθυστέρησης στην κατάταξή του στην Εθνική Φρουρά απελύθη τον Ιανουάριο του 2008 γεγονός που είχε ως συνέπεια να μεταβεί για σπουδές τον Φεβρουάριο του 2008 και να χάσει έδαφος στην παρακολούθηση των σπουδών του. ü Στο σημείο της εγχείρησης παρουσιάζεται δύσμορφη ουλή και καρούμπαλο. Αυτό το αισθητικό πρόβλημα του προκαλεί αμηχανία ιδίως όταν πηγαίνει στην παραλία και νοιώθει άβολα με το καρούμπαλο στον ώμο. Επί πλέον το καρούμπαλο είναι ορατό το καλοκαίρι που η ενδυμασία είναι πιο ελαφριά. ü Ο ενάγοντας παραπονείται για μικρού βαθμού πόνο στον ώμο κατά τις κινήσεις. Αντικειμενικά παρατηρούνται πλήρεις κινήσεις τόσο στον ώμο όσο και στον καρπό που τραυματίστηκε. Στο σημείο της επέμβασης παρατηρείται δύσμορφος ουλή. Παρά την χειρουργική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη ο ενάγων συνεχίζει κλινικά να υπάρχει βαθμός υπερξαρθρήματος της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης (προπέτεια -καρούμπαλο). Η παραμονή μιας προπέτειας στην κορυφή του ώμου η οποία αποτελεί κοσμητικό μειονέκτημα ουδεμία επίπτωση έχει στη λειτουργία του άνω άκρου. ü Ο ενάγων υπέστη σοβαρό τραυματισμό τόσο του ώμου όσο και του καρπού. Το κάταγμα του σκαφοειδούς έχει ανανήψει. Το αποτέλεσμα της επέμβασης στον ώμο είναι πτωχό. Το πιθανότερο είναι να παραμείνει η κατάσταση όπως έχει σήμερα. Εκτός από το αισθητικό πρόβλημα που υπάρχει, υπάρχει και πιθανότητα εξέλιξης οστεοαρθρίτιδας στο μέλλον. Η επέμβαση αποκατάστασης τέτοιου είδους βλάβης έχει ένα μεγάλο ποσοστό αποτυχίας για τούτο εξαρτάται από τον ασθενή αν θα αποφασίσει κάτι τέτοιο. ü Ο ενάγων είναι σε θέση να κάμνει χειρωνακτική εργασία. Όμως με την εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας αυξάνεται η πιθανότητα οστεοαρθρίτιδας της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης στο μέλλον. Νοουμένου ότι η εργασία του ενάγοντα δεν θα είναι χειρωνακτική η πιθανότητα αυτή θα αφορά το απώτερο μέλλον. ü Ο ενάγων είναι σε θέση, επίσης, να ασχολείται με δραστηριότητες όπως ποδόσφαιρο και καταδύσεις τόσο ελεύθερες, χωρίς μέσων οξυγόνου όσο και με χρήση κυλίνδρου οξυγόνου, εφόσον η άρθρωση του ώμου δεν υπέστη κανένα τραυματισμό, ενώ η κινητικότητα του ώμου είναι πλήρης. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική, πλέον, πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ". To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[6] Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[7]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[8] . Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος[9]. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή,
(1998)1 Α.Α.Δ. 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι είναι ταυτόχρονα νομολογημένο ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση.[10] Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας, βέβαια, στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[11]. Προχωρώ στη συνέχεια να αναφερθώ σε κάποιες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που αφορούν παρόμοιες περιπτώσεις τραυματισμού όπως η υπό εξέταση. Στην υπόθεση Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ. ν. Αθηνάκη
(2005)1 Α.Α.Δ. 844 ο ενάγων, ηλικίας 62 ετών, είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας και αιμάτωμα, διάστρεμμα αριστερού ώμου. Το κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας εκτός του ότι ήταν πολύ επώδυνο, υπήρχε κίνδυνος οι οστικές δοκίδες να διαπεράσουν το δέρμα. Γι΄ αυτό τον λόγο του διενεργήθη άμεσα χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκε πλάκα και βίδες και οστικό μόσχευμα από τη λεκάνη. Παρέμεινε στην κλινική για μια βδομάδα και ακολούθως παρακολουθείτο ως εξωτερικός ασθενής. Το κάταγμα της δεξιάς κλείδας επουλώθηκε μετά πάροδο τεσσάρων περίπου μηνών, όμως ο ενάγων εξακολουθούσε να έχει έντονα ενοχλήματα στον αριστερό ώμο, όπως νυκτερινό πόνο, αδυναμία και πόνο κατά τις κινήσεις του αριστερού ώμου. Για το λόγο αυτό συνεστήθη στον ενάγοντα όπως υποστεί αποσυμπίεση του αριστερού ώμου η οποία και έγινε υπό γενική νάρκωση. Κατά την επέμβαση διαπιστώθηκε τραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα ο οποίος και συρράφηκε, επίσης έγινε και μερική αφαίρεση του ακρωμίου που σκοπό είχε την αποσυμπίεση του αριστερού ώμου. Από τα πιο πάνω τραύματα ο ενάγων υπέφερε και θα υποφέρει περιοδικά από πόνο στην περιοχή τόσο του δεξιού όσο και του αριστερού ώμου ο οποίος πόνος επιτείνεται με διάφορες κινήσεις ή μετά από χειρωνακτική εργασία καθώς, επίσης, και σε αλλαγές του καιρού. Τα ενοχλήματα αυτά παρόλον που είχαν βελτιωθεί θα παρέμεναν μόνιμα και δεν θα επέτρεπαν στον ενάγοντα να ασχοληθεί με βαριά χειρωνακτική εργασία υπό την έννοια ότι θα ήταν καλύτερα για τον ίδιο να ασχολείται με πιο ελαφριά εργασία η οποία να μη απαιτεί μεταφορά βαρών. Υπήρχε, επίσης, πιθανότητα ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Στον ενάγοντα εφεσίβλητο είχε επιδικαστεί πρωτόδικα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό Λ.Κ.15.
  1. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των γενικών αποζημιώσεων που είχε επιδικαστεί βρισκόταν εντός των πλαισίων της εύλογης αποζημίωσης. Στην υπόθεση Μεταξά ν. Ιωάννου, Πολ. Εφεση 84/2007, ημερ. 19.11.2010 ο ενάγων/εφεσείων είχε υποστεί πολύ σοβαρό διάστρεμμα και τραυματική ρήξη των συνδέσμων των αρθρώσεων του καρπού της δεξιάς χειρός με αποτέλεσμα τη διαταραχή της σχέσης του μηνοειδούς και σκαφοειδούς οσταρίου, κάκωση η οποία διαπιστώθηκε και από τη μαγνητική τομογραφία η οποία έγινε έξι περίπου μήνες αργότερα. Ο δεξιός καρπός ακινητοποιήθηκε με γύψο και αναρτήθηκε σε κρεμαστήρα. Παρακολουθείτο κατά διαστήματα ενώ έγινε αλλαγή του γύψου και του συνεστήθη φαρμακευτική αγωγή και αποφυγή οποιασδήποτε εργασίας. Ενάμισι μήνα μετά τον τραυματισμό του ο γύψος αφαιρέθηκε και τοποθετήθηκε επίδεσμος, ενώ ο εφεσείων ακολούθησε φυσιοθεραπευτική αγωγή. Λόγω του τραύματος στο δεξιό καρπό η κάμψη είχε μειωθεί σε μεγάλο βαθμό. Ο εφεσείων είχε υποστεί επίσης διάστρεμμα του αυχένα και θλάση μαλακών μορίων καθώς και σοβαρό διάστρεμμα των ώμων. Κατά το χρόνο της ακρόασης η κινητικότητα του αυχένα ήταν καλή και φυσιολογική. Υπήρχε, επίσης, πλήρης κινητικότητα της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης και του ποδός. Η έκταση του καρπού ήταν φυσιολογική ενώ οι στροφικές κινήσεις του αντιβραχίου πλήρεις. Η κινητικότητα των ώμων ήταν επώδυνη μόνο σε ακραίες κινήσεις ιδιαίτερα στην απαγωγή, ενώ το εύρος της κάμψης του δεξιού καρπού είχε μειωθεί κατά το ήμισι. Το Δικαστήριο είχε καταλήξει σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα διεξαγωγής εργασίας ότι ο εφεσείων σε παρατεταμένη βαριά χειρωνακτική εργασία θα είχε ενοχλήσεις σε ανεκτό επίπεδο, ενώ σε περιόδους έξαρσης λόγω ιδιαίτερων συνθηκών συνίστατο η λήψη αναλγητικών. Ο ενάγων κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν 48 ετών και κατά το χρόνο της ακρόασης
  2. Πρωτόδικα του επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό Λ.Κ.8.000 το οποίο κατ΄ έφεση αυξήθηκε σε ποσό Λ.Κ.12.
  3. Ελαβα υπόψη το είδος και τη φύση των κακώσεων που ο ενάγων υπέστη, το γεγονός ότι υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση υπό ολική αναισθησία, το γεγονός ότι μετά την επέμβαση αυτή του τοποθετήθηκε επίδεσμος στο δεξί του χέρι για έξι εβδομάδες με αποτέλεσμα να το έχει ακινητοποιημένο και να αποφεύγει κάθε κίνηση του δεξιού χεριού και δεξιού ώμου καθ΄όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου με συνέπεια την πρόκληση σ΄ αυτό μεγάλης δυσκολίας στην εκτέλεση των καθημερινών του αναγκών ως, επίσης, και το γεγονός ότι υπέφερε από αρκετό πόνο. Περαιτέρω έλαβα υπόψη μου και το ότι υπεβλήθη και σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση που έγινε με τοπική αναισθησία. Επίσης έλαβα υπόψη μου και το γεγονός ότι το αποτέλεσμα της επέμβασης στον ώμο ήταν πτωχό με αποτέλεσμα ο ενάγων να έχει προπέτεια-καρούμπαλο, δηλαδή αισθητικό πρόβλημα που του προκαλεί αμηχανία και τον κάνει να νιώθει άβολα. Δεν μου έχει, επίσης, διαφύγει της προσοχής και το ότι υπάρχει πιθανότητα εξέλιξης οστεοαρθίτιδας στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση. Συνεκτιμώντας λοιπόν όλα τα πιο πάνω και γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που ο ενάγων υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €35.000 θα αποτελούσε για την περίπτωσή του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση (επί πλήρους ευθύνης της εναγομένης). ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΠΕΡΙ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ. Ηταν η εισήγηση του συνηγόρου του Ενάγοντα ότι ο Ενάγων έχει υποστεί μείωση της ικανότητας του για εργασία χειρωνακτικής φύσεως και δη της δυνατότητας του να ασκήσει το επάγγελμα στην οικογενειακή του επιχείρηση και/ή γενικότερα να εισέλθει στην αγορά εργασίας γεγονός που, όπως αντιλήφθηκα, θα πρέπει να ληφθεί ακόμα στον υπολογισμό και καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων. Ηδη, όπως προέκυψε, αποτέλεσε εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγων είναι σε θέση να κάμνει χειρωνακτική εργασία. Ταυτόχρονα αποτέλεσε εύρημα του Δικαστηρίου ότι με την εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης οστεορθρίτιδας της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης στο μέλλον. Όπως ήδη αναφέρθηκε στα πλαίσια αξιολόγησης της μαρτυρίας του Ενάγοντα από την ίδια τη μαρτυρία του Ενάγοντα δεν διεφάνη ότι είχε οποτεδήποτε όταν σκεφτόταν τι θα σπούδαζε, την πρόθεση ενασχόλησης του με χειρωνακτικής φύσεως εργασία εξ ου και ο αρχικός στόχος του όπως το έθεσε, πριν να επισυμβεί το επίδικο δυστύχημα ήταν να εισαχθεί στην Σχολή Οδοντοτεχνικών. Σήμερα δε φοιτά στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας παρακολουθώντας κλάδο Διοίκησης Επιχειρήσεων και όταν ολοκληρώσει τις σπουδές του σ΄ αυτόν τον κλάδο εκείνο που αναμένεται, από τη φύση των σπουδών του, είναι η προσπάθεια εξασφάλισης γραφειακής εργασίας. Ανεξάρτητα, όμως, από τα πιο πάνω ουδεμία εξήγηση έχει δοθεί γιατί ακόμα και στην περίπτωση που ο ενάγων, είτε γιατί δεν έχει επιλογή, είτε γιατί τον χρειάζεται η οικογενειακή του επιχείρηση δεν θα μπορούσε εργαζόμενος σ΄ αυτή να ασχοληθεί με τομείς που δεν συνεπάγονται μόνο και αποκλειστικά χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η εισήγηση περί μείωσης της ικανότητας του Ενάγοντα για εργασία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν. 14/60, ήταν 8%. Με τον τροποποιητικό Νόμο 81(I)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5.5% από 15.10.
  4. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο τροποποιητικός Νόμος 82(I)/08 στο ΄Αρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
  5. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. [12] Στην υπόθεση Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) ΑΔΔ 1246. Στην υπόθεση αυτή ο τόκος επιδικάστηκε από την ημερομηνία καταχώρισης της Τροποποιημένης ΄Εκθεσης Απαίτησης λόγω αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην προώθηση της Αγωγής. Από την άλλη, καθυστέρηση δύο ετών στην καταχώρηση της ΄Εκθεσης Απαίτησης κρίθηκε ως δικαιολογημένη λόγω της έκτασης και πολλαπλότητας των τραυμάτων του Ενάγοντα[13]. Σχετικές είναι επίσης οι υποθέσεις Θεοφάνους ν. Κουρουκλά
(2006)1 (Α) ΑΑΔ 528 όπου ο τόκος επιδικάστηκε από τη μέρα έγερσης του αγώγιμου δικαιώματος, Ευαγγέλου ν. Δημητρίου
(2008)1 Α.Α.Δ. 248 και Αζόφ ν. Προδρόμου κ.ά.
(2006)1 (Α) ΑΑΔ
  1. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. .............................. ΄Ετσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Σ΄ ό,τι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω και ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια θεωρώ ορθό να επιδικάσω νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της Εκθεσης Απαίτησης εφόσον, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, μεσολάβησαν σχεδόν 3 χρόνια από της γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι της καταχώρισης της Εκθεσης Απαίτησης σε μια υπόθεση όπου αυτή η καθυστέρηση δεν φαίνεται να δικαιολογείται από τη φύση των τραυμάτων του ενάγοντα. Σ΄ ό,τι αφορά τις ειδικές ζημιές θεωρώ ορθό να επιδικάσω τόκο από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος, δηλαδή από 29.06.2005, με βάση τα όσα προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Υπό το φως όλων των πιο πάνω και, αφού λήφθηκε υπόψη ο συμφωνημένος επιμερισμός των ποσοστών ευθύνης, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για τα ακόλουθα ποσά: (Α) €19.250 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων με τόκο 8% από 30.05.2008 μέχρι 14.10.2008 και 5,5% ετησίως από 15.10.2008 μέχρι εξοφλήσεως. (Β) €787,88 ειδικές ζημιές με τόκο 4% από 29.06.2005 μέχρι 14.10.2008 και 2,75% από 15.10.2008 μέχρι 11.03.
  2. Νοείται ότι το ποσό αυτό θα φέρει τόκο 5,5% από την ημέρα της απόφασης, δηλαδή από σήμερα (11.03.2011) μέχρι εξόφλησης. Τέλος τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου. Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής. [1] Η κατάθεση του ΜΕ1 έγινε πριν να συμφωνηθεί, μεταξύ των διαδίκων, η ευθύνη για το δυστύχημα. [2] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57 [3] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746 [4] Δέστε Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1. [5] Δέστε Joy v. Yeoman
(1981)2 All E.R. 21 η οποία υιοθετήθηκε σε αρκετές υποθέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου μεταξύ των οποίων και η Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ σελ.47, 62. [6] Δέστε Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75. [7] Δέστε Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029 και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 ΑΑΔ 416. [8] Δέστε Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ,
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α.,
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079. [9] Δέστε Polykarpou v. Adamou (πιο πάνω) όπου ο Δικαστής Πικής (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: "Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in "Tziellas v. The Ship Natalena H"
(1982)1 C.L.R. 807, 820. They offer guidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound.". Δέστε επίσης G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 ΑΑΔ 948. [10] Δέστε Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 ΑΑΔ 590. [11] Δέστε Σπύρου ν. Χ. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298. [12] Δέστε MILLER ROSA MARIA κ.ά. ν. UTE PETEK
(1999)1 ΑΑΔ 2091 και Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1 ΑΑΔ 1849. [13]Φιλίππου κ.ά. ν. Τσολάκη
(2006)1 (Β) ΑΑΔ 1188. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.