Ιωάννη Ανδρονίκου ν. Ανδρέας Σάντης, Αρ. Αγωγής: 57/2009, 27 Ιουνίου 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2011:A80 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ηλ. Γεωργίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 57/2009 Μεταξύ: Ιωάννη Ανδρονίκου Ενάγοντα -και- Ανδρέας Σάντης Εναγόμενου Αίτηση ημερ. 4.2.11 27 Ιουνίου 2011 Εμφανίσεις: Για τον ενάγοντα - αιτητή: κα Ε. Νικολάου μαζί με τον κ. Ν.Τσαρδελλή Για τον εναγόμενο - καθ΄ ου η αίτηση: κ. Χ. Κυριακίδης (για ν΄ ακούσει απόφαση ο κ.Ματσάγκος) ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
- Με την παρούσα αίτηση ο αιτητής επιζητεί διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να επιτρέπεται η καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης αποκάλυψης των εγγράφων που περιγράφονται στην αίτηση.
- Η αίτηση βασίζεται στους περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.28 θ.2, 3 Δ.39, Δ.57 θ.2, Δ.64 και Δ.48 θ.1, 2, 3 και 9 και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του Δικαστηρίου και συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση του αιτητή στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρονται τα ακόλουθα: α) Στις 23.9.2009 εκδόθηκε διάταγμα με το οποίο διατασσόταν ο ενάγοντας όπως αποκαλύψει ενόρκως όλα τα έγγραφα που βρίσκονταν στην κατοχή ή τον έλεγχο ή την φύλαξη του. Ο ενάγοντας συμμορφώθηκε και προέβηκε στην αποκάλυψη των εγγράφων. β) Όταν καταχωρήθηκε η παρούσα αγωγή βρισκόταν στη φυλακή μέχρι και τις 26.8.2010 που αποφυλακίστηκε προσωρινά για να λάβει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε. Επειδή βρισκόταν στη φυλακή αλλά και λόγω της ιατροφαρμακευτικής θεραπείας που λάμβανε δεν ήταν σε καλή κατάσταση και δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει όλα τα σχετικά έγγραφα που αφορούν την παρούσα υπόθεση. Μετά την αποφυλάκιση του και αφού η θεραπεία που υποβαλλόταν προχώρησε και βρήκε το χρόνο να ασχοληθεί κα με άλλα θέματα πέραν της υγείας του, εντόπισε πρόσφατα τα πιο πάνω έγγραφα τα οποία αντιλήφθηκε κατά την προετοιμασία της ακρόασης της υπόθεσης που ήταν ορισμένη στις 17.1.
- γ) Η περαιτέρω αποκάλυψη εγγράφων με συμπληρωματική ένορκη δήλωση δεν επηρεάζει τα δικαιώματα του εναγόμενου με οποιοδήποτε τρόπο και είναι ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις όπως εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα.
- Στην πιο πάνω αίτηση φέρει ένσταση ο καθ΄ ου η αίτηση. Στο στάδιο των αγορεύσεων ο ευπαίδευτος συνήγορος του καθ΄ ου η αίτηση εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο δεν έχει διακριτική ευχέρεια να εκδώσει τέτοιο διάταγμα αφού δεν υφίσταται τέτοια εξουσία σύμφωνα με τους θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας και εγκατέλειψε τους υπόλοιπους λόγους ένστασης. Η ένσταση συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση του καθ΄ ου η αίτηση, στην οποία αρνείται τα όσα εκτίθενται στην αίτηση και υιοθετεί τους λόγους ένστασης.
- Οι δυο συνήγοροι περιορίστηκαν σε αγορεύσεις. Η μεν ευπαίδευτη συνήγορος του αιτητή στην εμπεριστατωμένη αγόρευσή της, γεγονός που αναγνωρίστηκε και από την άλλη πλευρά, εισηγήθηκε ότι συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος σε αντίθεση με τον ευπαίδευτο συνήγορο του καθ΄ ου η αίτηση ο οποίος εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο δεν έχει εξουσία να εκδώσει τέτοιο διάταγμα αφού δεν υπάρχει οποιαδήποτε πρόνοια στους θεσμούς και ο αιτητής θα μπορούσε να κοινοποιήσει την πρόθεση του αυτή με ειδοποίηση ή με επιστολή ή και με ένορκη δήλωση.
- Λίγα λόγια για το ιστορικό της υπόθεσης είναι χρήσιμα. Στις 13.1.2009 καταχωρήθηκε κλητήριο ειδικώς οπισθογραφημένο. Ο εναγόμενος στις 27.1.2009 καταχώρησε σημείωμα εμφάνισης και στις 6.5.2009 καταχωρήθηκε η έκθεση υπεράσπισης. Στις 26.6.2009 καταχωρήθηκε η απάντηση στην υπεράσπιση. Η υπόθεση ορίστηκε για πρώτη φορά για οδηγίες στις 6.11.
- Στις 20.10.2009 καταχωρήθηκε αίτηση από μέρους του εναγόμενου με την οποία ζητούσε διάταγμα αποκάλυψης από μέρους του ενάγοντα. Έτσι στις 6.11.2009 εκδόθηκε διάταγμα με το οποίο διατάσσετο ο ενάγοντας όπως εντός 30 ημερών από την επίδοση, αποκαλύψει ενόρκως όλα τα έγγραφα που βρίσκονταν στην κατοχή ή τον έλεγχο ή τη φύλαξη του και που σχετίζονταν με οποιοδήποτε επίδικο θέμα. Στις 11.2.2010 ο ενάγοντας προέβη σε ένορκη αποκάλυψη. Η υπόθεση αναβλήθηκε σε διάφορες ημερομηνίες για οδηγίες. Η υπόθεση ορίστηκε για ακρόαση στις 17.1.2011 οπόταν εκείνη την ημέρα ο συνήγορος του ενάγοντα ζήτησε αναβολή διότι πρόσφατα εντοπίστηκαν νέα έγγραφα για τα οποία ήταν αναγκαίο να αποκαλυφθούν ενόρκως και επίσης υπήρχε η πιθανότητα να προχωρήσει με αίτηση τροποποίησης της έκθεσης απαίτησης. Στο πιο πάνω αίτημα συγκατατέθηκε η άλλη πλευρά και αφού κρίθηκε δικαιολογημένο η υπόθεση ορίστηκε για οδηγίες στις 7.2.2011 και στο μεταξύ στις 4.2.2011 καταχωρήθηκε η παρούσα αίτηση.
- Το διάταγμα αποκάλυψης που εκδόθηκε στις 6.11.2009 ήταν γενικό και αφορούσε τα έγγραφα που βρίσκονταν στην κατοχή ή τον έλεγχο ή την φύλαξη του ενάγοντα. Δεν υπάρχει ρητή πρόνοια στους θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας η οποία να επιβάλλει σε ένα διάδικο την υποχρέωση να αποκαλύψει έγγραφα που περιέρχονται στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο του μετά την έκδοση του διατάγματος για αποκάλυψη. Σύμφωνα με την αγγλική νομολογία και αναφορές σε συγγράμματα η υποχρέωση ενός διαδίκου για αποκάλυψη εγγράφων είναι συνεχής.
- Ένας από τους στόχους της Δ.28 των θεσμών Πολιτικής Δικονομίας είναι να αποτρέψει τον αιφνιδιασμό κατά την ακροαματική διαδικασία και να δοθεί η δυνατότητα στην κάθε πλευρά να εκτιμήσει σωστά την δύναμη της υπόθεσης της ενόψει των εγγράφων που αποκαλύπτονται. Η αποκάλυψη προάγει την ορθή απονομή της δικαιοσύνης.
- Στο The Supreme Court Practice 1987, τόμος 1, παράγρ. 24/1/2 αναφέρονται τα ακόλουθα σχετικά με την αγγλική δικονομική πρόνοια για αποκάλυψη εγγράφων, Ο.24,r.1, σύμφωνα με την οποία σε υποθέσεις που αρχίζουν με κλητήριο ένταλμα, οι διάδικοι έχουν υποχρέωση μετά που θα κλείσουν οι έγγραφες προτάσεις, να προβούν σε αποκάλυψη των εγγράφων που, όπως προνοεί και η δική μας δικονομική πρόνοια για αποκάλυψη, Δ.28 θ.1, «είναι ή ήταν» στην κατοχή, έλεγχο ή φύλαξή τους και αφορούν στα επίδικα θέματα: "Continuing obligation to give discovery - Although one reading of O.24, r.1 may suggest that discovery need be given only of the documents which have come into a party´s possession before the date of his list of documents, this is not the limit of a party´s obligation to give discovery imposed by the rule. The obligation is general, and requires the disclosure of all relevant documents whenever they may come into a party´s possession. This requirement is supported by the linked principle that a party must not seek to take his opponent by surprise (cv. O.18, rr.8 and 9) and that he must not, by withholding relevant documents, mislead his opponent or the Court into believing that the statement in his list that he has given full discovery continues to be true.. An obvious example is where a plaintiff, who is claiming damages for prospective loss of earnings, obtains new lucrative employment during the course of the action; this fact must be communicated to the defendant and further discovery must be made (or, at all events, offered). In default, the plaintiff may be ordered to pay costs occasioned by the failure to give discovery promptly."
- Στην υπόθεση Vernon v. Bosley (No.2)
(1997)1 All E.R 614, αναφέρθηκε ότι η χρήση του ενεστώτα και του αόριστου στην πιο πάνω αγγλική δικονομική πρόνοια δεν καλύπτει έγγραφα που δεν υπάρχουν όταν καταρτίζεται ο κατάλογος εγγράφων ή η ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων, υποδείχθηκε ότι «.... the rule stated in the Supreme Court Practice is not only the practice but the law». Επίσης υποδεικνύεται ότι η υποχρέωση αποκάλυψης συνεχίζεται μέχρι και την ολοκλήρωση της διαδικασίας. 10.1 Στην υπόθεση Touchstone Development Ltd v. Cypromar Shipping Ltd κ.ά. αρ. Αγωγής 1208/06 Ε.Δ. Λάρνακος, η Πρόεδρος του Δικαστηρίου κα Σ. Παναγή, εξετάζοντας παρόμοιο ζήτημα σε ενδιάμεση απόφαση της ημερ. 18.10.10 ανέφερε τα ακόλουθα: «Δικαστήρια της Κοινοπολιτείας βρισκόμενα αντιμέτωπα με το ίδιο ζήτημα όπως στην παρούσα, έχουν υιοθετήσει παρόμοια προσέγγιση όπως στην Vernon v. Bosley (ανωτέρω). Στην καναδική υπόθεση Lib Brokerage and Realty Co
(1977)Ltd ν. Budd
(1992)2 WWR 453 επισημαίνεται σχετικά πως δεν υπάρχει οποιοσδήποτε Κανονισμός ο οποίος να εμποδίζει το Δικαστήριο να εκδώσει, βάσει της σύμφυτης του δικαιοδοσίας, διάταγμα για περαιτέρω αποκάλυψη, ενώ οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας θα πρέπει να ερμηνεύονται υπό το φως των πραγματικοτήτων της σύγχρονης δικαστικής διαδικασίας (".... the Rules requiring disclosure of documents must be interpreted in the light of the realities of current litigation practice"). 10.2 Στην υπόθεση Touchstone Development Ltd, ανωτέρω, η ακροαματική διαδικασία βρισκόταν σε εξέλιξη και όταν επιχειρήθηκε να κατατεθούν έγγραφα ως τεκμήρια ο συνήγορος της άλλης πλευράς έφερε ένσταση καθότι επρόκειτο για έγγραφα που δεν είχαν αποκαλυφθεί με την ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων. Το διάταγμα για αποκάλυψη δεν αναφερόταν σε υποχρέωση αποκάλυψης μελλοντικών εγγράφων. Τα έγγραφα (φωτογραφίες) που επιθυμούσαν να καταθέσουν δημιουργήθηκαν μετά την έκδοση του διατάγματος αποκάλυψης και κρίθηκε ότι υπήρχε βάσιμη δικαιολογία για την παράλειψη των εναγόντων να τα αποκαλύψουν ενωρίτερα. Έτσι το Δικαστήριο αφού έκρινε ότι δεν θα επηρεαζόταν δυσμενώς η άλλη πλευρά, επέτρεψε την κατάθεση των φωτογραφιών υπό τον όρο ότι οι ενάγοντες θα καταχωρούσαν σχετική συμπληρωματική ένορκη δήλωση αποκάλυψης εντός δυο ημερών σύμφωνα με τη Δ.28 θ.2 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. 11. Μετά το αρχικό διάταγμα του Δικαστηρίου για αποκάλυψη, η υποχρέωση αποκάλυψης συνεχίζει και εκτείνεται σε έγγραφα που αποκτούνται ή δημιουργούνται στην πορεία της υπόθεσης μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Όπως δε υποδεικνύεται στην υπόθεση Vernon v. Bosley η μορφή που θα πάρει η όποια περαιτέρω αποκάλυψη δηλαδή κατά πόσο θα είναι με επίσημο κατάλογο ή απλά με επιστολή είναι αδιάφορη. Η ουσία της υποχρέωσης είναι ότι δεν πρέπει να αποσιωπάται ή αποκρύπτεται η ύπαρξη εγγράφων σχετικών με την επίδικη διαφορά είτε ο διάδικος σκοπεύει να τα παρουσιάσει στη δίκη είτε όχι. 12. Στην υπόθεση Mitchell v. Darley Main Colliery Co.
(1884)Cab & El 215 αναφέρθηκε ότι η υποχρέωση αποκάλυψης δεν αφορά μόνο έγγραφα τα οποία έρχονται στην κατοχή του διαδίκου μετά την αρχική αποκάλυψη αλλά εκτείνεται και σε έγγραφα τα οποία είτε από λάθος είτε από αβλεψία, ενώ βρίσκονταν στην κατοχή του διαδίκου δεν αποκαλύφθηκαν. Αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Now in my opinion, a party who after filing an affidavit of documents, discovers a document of which his opponent has a right to have inspection, but which is not disclosed in the schedule because it has been forgotten, or overlooked, or supposed not to exist, is bound to inform his opponent of the discovery either by a supplementary affidavit, which I think is the proper course or at least by notice and he has no right to keep back all knowledge of the newly discovered document simply because he was not aware of it at the time he swore his affidavit in obedience to the order for discovery. To keep back under such circumstances a document known to be material, would in my opinion, amount to a reprehensible want of frankness ....... ». (η έμφαση δική μου).
- Όπως διαφαίνεται και από την υπόθεση Mitchell, ανωτέρω, υφίσταται συνεχής υποχρέωση αποκάλυψης ακόμη και μετά την καταχώρηση της ένορκης δήλωσης αποκάλυψης η οποία μπορεί να γίνει είτε με συμπληρωματική ένορκη δήλωση είτε με σχετική ειδοποίηση.
- Στην περίπτωση που διάδικος διατάχθηκε να αποκαλύψει έγγραφα και παραλείψει να το πράξει και όταν επιχειρήσει να τα παρουσιάσει ως μαρτυρία δεν θα του επιτραπεί να τα παρουσιάσει εκτός εάν το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι είχε βάσιμη δικαιολογία για την παράληψη του αυτή και μπορεί να επιτρέψει όπως τέτοιο έγγραφο τεθεί ως μαρτυρία με τέτοιους όρους που θα κρίνει αρμόζοντες. (βλ. Δ.28 θ.3 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας).
- Στην προκειμένη περίπτωση το αρχικό διάταγμα του Δικαστηρίου για αποκάλυψη δεν αναφέρεται ρητά σε υποχρέωση αποκάλυψης μελλοντικών εγγράφων παρά μόνο εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή ή έλεγχο ή και τη φύλαξη του ενάγοντα. Πέραν δε τούτου πρόκειται για διάταγμα γενικό, αφού δεν εξειδικεύονται τα έγγραφα. Ο ενάγοντας προέβη σε ένορκη αποκάλυψη και πριν αρχίσει η ακροαματική διαδικασία επιζητεί διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να του παραχωρείται άδεια για να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση με την οποία να αποκαλύπτει νέα έγγραφα τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του για τους λόγους που εξηγούνται στην παρ. 2(β).
- Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι παρέχεται στο Δικαστήριο εξουσία να δώσει άδεια για να καταχωρηθεί συμπληρωματική ένορκη δήλωση με την οποία να αποκαλύπτονται νέα έγγραφα.
- Στο στάδιο των αγορεύσεων τέθηκε από μέρους του ευπαιδεύτου συνηγόρου του καθ΄ ου η αίτηση ότι τα έγγραφα τα οποία επιχειρεί να αποκαλύψει η άλλη πλευρά δεν είναι σχετικά με το υπό εκδίκαση ζήτημα. Κατ΄ αρχήν το διάταγμα αποκάλυψης που εκδόθηκε ήταν γενικό και όχι ειδικό αφού ο ενάγοντας διατάχθηκε να αποκαλύψει όλα τα έγγραφα τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του. Το θέμα της σχετικότητας των εγγράφων θα μπορούσε να εξεταστεί στην περίπτωση που επιζητείτο διάταγμα αποκάλυψης συγκεκριμένων εγγράφων και η άλλη πλευρά ισχυριζόταν ότι τα έγγραφα δεν ήταν σχετικά με το υπό εκδίκαση ζήτημα. Όπως έχει ήδη αναφερθεί το διάταγμα που εκδόθηκε ήταν γενικό. Δεν επιζητήθηκε αποκάλυψη συγκεκριμένων εγγράφων από μέρους του καθ΄ ου η αίτηση. Δεν πρέπει να αποκρύπτονται έγγραφα ανεξάρτητα αν θα παρουσιαστούν ή όχι κατά την εκδίκαση της υπόθεσης. Δεν είναι το κατάλληλο στάδιο να αποφασιστεί ότι τα συγκεκριμένα έγγραφα τα οποία επιθυμεί να αποκαλύψει ο αιτητής είναι σχετικά με τα επίδικα θέματα. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι είναι σχετικά. Η άλλη πλευρά ισχυρίζεται το αντίθετο. Ακόμη και για τα έγγραφα τα οποία έχουν ήδη αποκαλυφθεί η σχετικότητα τους με τα υπό εκδίκαση ζητήματα θα αποφασιστεί στην περίπτωση που επιχειρήσει ο αιτητής να τα παρουσιάσει ως μαρτυρία. Συνεπώς η σχετική εισήγηση του ευπαιδεύτου συνηγόρου του καθ΄ ου η αίτηση δεν με βρίσκει σύμφωνο.
- Συνεκτιμώντας και σταθμίζοντας τις αρχές που διέπουν το θέμα μαζί με το σύνολο των γεγονότων και ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψη ότι το διάταγμα αποκάλυψης που εκδόθηκε ήταν γενικό, το γεγονός ότι η ακροαματική διαδικασία δεν έχει αρχίσει, τους λόγους τους οποίους επικαλείται ο αιτητής αναφορικά με τη μη αποκάλυψη των εγγράφων, το γεγονός ότι ο καθ΄ ου η αίτηση δεν θα επηρεαστεί δυσμενώς καθοιονδήποτε τρόπο και καθοδηγούμενος από τις αρχές που διέπουν το συγκεκριμένο ζήτημα κρίνω ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις όπως εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα.
- Συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα με το οποίο επιτρέπεται στον ενάγοντα - αιτητή να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση αποκάλυψης των εγγράφων που περιγράφονται στην αίτηση εντός 7 ημερών από σήμερα. Αναφορικά με τα έξοδα, στην προκειμένη περίπτωση υπάρχουν λόγοι για να αποκλίνω από το βασικό κανόνα ο οποίος προβλέπει ότι τα έξοδα συνήθως πρέπει να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας και ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψη ότι για τη μη αρχική αποκάλυψη τους ευθύνεται ο αιτητής για τους λόγους που εκτίθενται πιο πάνω, το γεγονός ότι ο καθ΄ ου η αίτηση αδικαιολόγητα έφερε ένσταση στην έκδοση του αιτούμενου διατάγματος για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω, κρίνω ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις όπως ο κάθε διάδικος επωμισθεί τα έξοδα του. Συνακόλουθα η κάθε πλευρά τα έξοδα της. (Υπ.): ................... Ηλ. Γεωργίου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /ΕΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο