ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΑΚΡΑΣΥΚΑΣ ν. Κώστας Μιχαήλ Ττινιόζος κ.α., Αρ. Αγωγής: 2542/08, 10 Οκτωβρίου 2011

(1)/99, και στη Δ.48, θθ. 1-4, 8 και 9 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και στην πρακτική και συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Στην Αίτηση δεν κατεχωρήθη ένσταση από πλευράς του Καθ' ου η Αίτηση αρ.

1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Στοιχεία για την οικονομική κατάσταση του Καθ' ου η Αίτηση 1 έδωσε ο ίδιος κατά την ένορκη του εξέταση ενώπιον του Δικαστηρίου. Επισημαίνεται ότι από πλευράς Αιτητών δεν έχει προσκομιστεί οποιαδήποτε μαρτυρία και, συνεπώς, είναι στη βάση της προφορικής μαρτυρίας που δόθηκε από τον Καθ' ου η Αίτηση που το Δικαστήριο θα πρέπει να εξάξει τα συμπεράσματα του. Ο Καθ' ου η Αίτηση είναι 49 ετών και σήμερα τυγχάνει άνεργος. Λαμβάνει επίδομα ανεργίας για ποσό €
2. Είναι έγγαμος και πατέρας δύο παιδιών ηλικίας 17 και 13 ετών αντιστοίχως. Η σύζυγος του δεν εργάζεται. Έχει δάνεια αλλά δεν καταβάλλει τις δόσεις του. Άλλες δικαστικές αποφάσεις δεν υπάρχουν εναντίον του. Διαθέτει ιδιόκτητη οικία. Όσον αφορά τα έξοδα του ανέφερε ότι για τη διμηνία που αφορά ο λογαριασμός ημερ. 23.8.11 έχει επιβαρυνθεί για το ρεύμα ποσό €
3. Όσον αφορά το λογαριασμό του τηλεφώνου του σπιτιού του για το μήνα Αύγουστο η σχετική χρέωση ανήλθε στο ποσό €156,
4. Όσον αφορά τα ψώνια του σπιτιού ο λογαριασμός ανέρχεται σε €120 την εβδομάδα και το μήνα σε ποσό €
5. Διαθέτει τρία ακίνητα στην Αραδίππου. Τα δύο είναι δεσμευμένα με ΜΕΜΟ στην Τράπεζα Κύπρου και στη ΣΠΕ Μακράσυκας ενώ το άλλο ακίνητο έχει απαλλοτριωθεί από την κυβέρνηση για σκοπούς ανέγερσης σχολείου και δεν έχει αποδεχθεί το ποσό που του προσφέρθηκε. Αυτοκίνητο δεν διαθέτει. Η γυναίκα του έχει ένα παλιό αυτοκίνητο της χρονολογίας τους 1994 μάρκας Toyota Starlet. Δεν έχει οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας. Όσον αφορά το μορφωτικό του επίπεδο έχει φοιτήσει μέχρι την Γ' Γυμνασίου. Η τελευταία του εργασία ήταν ως οδηγός σε εταιρεία που εμπορεύετο προϊόντα διατροφής και εργάστηκε για περίοδο δύο χρόνων από το Μάιο του 2009 μέχρι το Μάιου του
6. Απελύθη γιατί ήταν πλεονάζον προσωπικό. Ο μισθός που λάμβανε ήταν €1500 το μήνα. Ερωτηθείς κατά πόσο έχει αποταθεί από τότε σε άλλες εργασίες ανέφερε ότι έχει κάνει προσπάθειες και αποτάθηκε στην εταιρεία οδηγών Ταξί Μακρή χωρίς, όμως, θετικό αποτέλεσμα και στην εταιρεία A Ρlus Τrading Ltd η οποία εισάγει εμπορεύματα αλλά τον απέρριψαν λόγω της ηλικίας του. Ανέφερε σε άλλη ερώτηση ότι για το ψώνισμα το βοηθούν τα αδέλφια του. Ερωτηθείς αν έχει κινητό απάντησε αρνητικά. Ερωτηθείς αν έχει άλλα ενδιαφέροντα (hobbies) απάντησε αρνητικά λέγοντας ότι ούτε στο ποδόσφαιρο πηγαίνει, ούτε στο καφενείο. Παλιά εργαζόταν ως οικοδόμος για μια περίοδο 20 ετών αλλά σταμάτησε αυτή την εργασία το 2004 λόγω προβλημάτων στη μέση του. Επίσης από το 2004 μέχρι το 2007 είχε πρακτορείο στοιχημάτων το οποίο έκλεισε γιατί δεν πήγαινε καλά. Όταν πωλήθηκε το πρακτορείο και έλαβε ποσό ΛΚ20000 αυτά καταβλήθηκαν σε χρέη του πρακτορείου και σε τράπεζες. Κατά τη διάρκεια των ετών 2007 μέχρι το Μάιο του 2009 εργαζόταν σε ένα πρακτορείο και ελάμβανε €350 εβδομαδιαίως. Εκεί επειδή δεν του έβαζαν κοινωνικές ασφαλίσεις βρήκε μια καλύτερη δουλειά, αυτή που ανέφερε σε εταιρεία που εμπορεύετο προϊόντα διατροφής ως οδηγός και εργάστηκε την περίοδο που ανέφερε. Ανέφερε, επίσης, ότι έχει ψάξει και για μερικής απασχόληση εργασία χωρίς, όμως, να έχει θετικό αποτέλεσμα. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η υπό κρίση Αίτηση στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στα Άρθρα 86-91 του ΚΕΦ.6 ο οποίος αργότερα τροποποιήθηκε από το Ν.134

(1)/99. Οι εν λόγω νομοθετικές διατάξεις παρέχουν στο Δικαστήριο την εξουσία μετά από σχετική έρευνα να διατάξει την πληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Gesico Photographics Ltd v. JK. Video Art Co. Ltd

(1991)1 AAΔ 134 και Αντώνης Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 686, η διαδικασία που προβλέπει το Μέρος VIII του Κεφ. 6 «έχει ουσιαστικά ανακριτικό χαρακτήρα και αποβλέπει στην παροχή ευχέρειας στο Δικαστήριο μετά τη διεξαγωγή της αναγκαίας έρευνας σχετικά με τα πλαίσια του χρεώστη να αποφασίσει κατά πόσον είναι σε θέση να αποπληρώσει με δόσεις το χρέος του» Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ερμηνεύοντας τις καταργηθείσες διατάξεις του Κεφ.6 έχει καθορίσει τις βασικές αρχές που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στην έκδοση διατάγματος μηνιαίων δόσεων. Σε αιτήσεις αυτού του είδους το Δικαστήριο, που έχει πρωταρχικά την εξουσία να εξετάσει τον Καθ'ου η Αίτηση για την ικανότητα του να πληρώνει, πρέπει να ισοζυγίσει την αναγκαιότητα το τυχόν διάταγμα για μηνιαίες δόσεις να είναι τέτοιο ώστε να είναι στα πλαίσια της πραγματικότητας, δίνοντας τη δυνατότητα στον ίδιο τον χρεώστη να πληρώνει, ενώ από την άλλη θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αξίωση ενός πιστωτή που αναμένει να λάβει το προϊόν της εξ αποφάσεως οφειλής του το συντομότερο δυνατόν. Για τον πιο πάνω σκοπό, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το εισόδημα και τις εύλογες προσωπικές και οικογενειακές ανάγκες του χρεώστη. Δεν εκδίδεται διάταγμα εάν αυτό θα επηρεάσει την ικανότητα του χρεώστη να αντιμετωπίσει τις ουσιαστικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του.[1] Στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς v. Αταλέζα Λτδ.

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ.686, επιβεβαιώθηκε η αυστηρή προσήλωση στην γενική αρχή ότι η πληρωμή εξ αποφάσεως οφειλών πρέπει να εντάσσεται μέσα στα όρια που να επιτρέπουν ταυτόχρονα και την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη. Όπως λέχθηκε στη σελίδα 689: «Η ατομική ευχέρεια για την αποπληρωμή εξ αποφάσεως χρέους με δόσεις, μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη, συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας καθώς και τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη.» Στην υπόθεση National Bank of Greece v. Nicos Trihinas

(1976)2 J.S.C.411 ο τότε Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου Αμμοχώστου και πρώην Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου Γ.Μ. Πικής ανέφερε τα εξής στην σελ.415: (σε ελεύθερη μετάφραση). «Χωρίς να αποσκοπείται η εξαντλητική απαρίθμηση των γεγονότων που θα ληφθούν υπόψη στην απόφαση του Δικαστηρίου, μερικοί από τους παράγοντες παρατίθενται πιο κάτω: (α) Οι απολαβές του εξ αποφάσεως χρεώστη (β) Οι απαραίτητες ανάγκες του εξ αποφάσεως χρεώστη και των μελών της οικογένειας του (γ) Άλλες υποχρεώσεις του εξ αποφάσεως χρεώστη προς τρίτα πρόσωπα (δ) Το μέγεθος του χρέους και ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την αποπληρωμή του με την κάθε δεδομένη δόση.» ("Without seeking to enumerate exhaustively the facts that will have a bearing on the decision of the Court, some of the salient facts are given here in below, (a) The earnings of the judgment debtor (b) The needs for necessaries of the judgment debtor and members of his family. The education of infant children under the age of 18, may be legitimately classified as a "necessary". (c) Other obligations of the debtor to third parties (d) The magnitude of the debt and the time that would be required to pay it off by any given installment.") Περαιτέρω στην υπόθεση Κούλα Χρ. Μιχαήλ v. Κυπριακής Λαϊκής Τράπεζας (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ.

(1993)1 Α.Α.Δ.812 αναφέρεται στη σελίδα 815 ότι: «Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι το εισόδημα και οι εύλογες προσωπικές και οικογενειακές ανάγκες του χρεώστη. Δεν εκδίδεται διαταγή για πληρωμή χρέους με μηνιαίες δόσεις εάν η διαταγή αυτή επηρεάζει την ικανότητα του χρεώστη να αντιμετωπίσει τις ουσιαστικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του.» Το Δικαστήριο, αφού λάβει υπόψη του τα εισοδήματα του χρεώστη και τις οικογενειακές και προσωπικές του ανάγκες, μπορεί να διατάξει την καταβολή ποσού που είναι το περίσσευμα από τις απολαβές, μετά από την αφαίρεση εύλογου ποσού που είναι αναγκαίο για την συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτωμένων του.[2] Στις κατάλληλες περιπτώσεις το Δικαστήριο δικαιούται να μην λάβει υπόψη το τι κερδίζει πραγματικά κατά το χρόνο της εξέτασης ο χρεώστης, αλλά την εισοδηματική του ικανότητα, δηλαδή τι θα μπορούσε να κερδίζει, έχοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τις προηγούμενες εργασίες του χρεώστη, την κατάσταση της υγείας και το μορφωτικό του επίπεδο.[3] Επιπλέον, στις κατάλληλες περιπτώσεις και όπου αυτό επιτρέπεται από τα ενώπιον του Δικαστηρίου τεθέντα στοιχεία είναι δυνατό να αποφασιστεί πως όταν η απασχόληση δεν είναι προσοδοφόρα, ο χρεώστης οφείλει να εξεύρει άλλες ευκαιρίες για εργοδότηση και, ακόμα και ασχολίες που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις. [4] ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Έχοντας παρακολουθήσει με προσοχή τα όσα κατέθεσε ο Καθ' ου η Αίτηση μετά από την εξέταση του ενώπιον μου διαπίστωσα ότι, αν και αναφέρθηκε με ειλικρίνεια στα έξοδα του και τις υποχρεώσεις του, δεν ήταν ιδιαίτερα πειστικός και ξεκάθαρος σε σχέση με τις προσπάθειες που έκανε για εξεύρεση εργασίας εφόσον σήμερα και, συγκεκριμένα από τον Μάιο του 2011, τυγχάνει άνεργος. Δεν διαφεύγει, επίσης, της προσοχής μου ότι σ' ό,τι αφορά τα έξοδα που αφορούσαν τους λογαριασμούς ρεύματος και τηλεφώνου του, τα οποία εκ πρώτης όψεως φάνηκαν να ήταν κάπως ψηλά τα σχετικά ποσά, ουδεμία εξήγηση μπόρεσε να δώσει ενώπιον του Δικαστηρίου όταν ρωτήθηκε γι αυτό το ζήτημα με δεδομένο το γεγονός ότι όντας άνεργος θα αναμένετο να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή στην ελαχιστοποίηση των εξόδων του γενικώς μέσα στα πλαίσια εκείνων που είναι, βεβαίως, απολύτως αναγκαία. Επανερχόμενη στο θέμα του κατά πόσο φάνηκε ο Καθ' ου η Αίτηση να επιδεικνύει την αναγκαία βούληση για να βρει εργασία, δεν διέφυγε της προσοχής μου ότι αυτός δεν έχει κάποιο πρόβλημα υγείας όπως, επίσης, και το μορφωτικό του επίπεδο που είναι αυτό της Γ' Γυμνασίου. Όπως προέκυψε από τα όσα κατέθεσε όταν ρωτήθηκε να πει για το που αποτάθηκε για εξεύρεση εργασίας, ο Καθ' ου η Αίτηση ανέφερε ότι έψαξε μόνο σε δύο πιθανούς εργοδότες αναφέροντας σε κάποιο σημείο της μαρτυρίας του ότι ρώτησε και φίλους του σχετικά με εργασία. Σ' άλλο σημείο της μαρτυρίας του ανέφερε ότι έψαξε και στα κτίσματα αλλά χωρίς αποτέλεσμα χωρίς, όμως, να διευκρινίζει και να εξηγεί γιατί αποτάθηκε σε τέτοιου είδους εργασία εφόσον είχε ο ίδιος αναφέρει ότι δούλεψε για 20 χρόνια οικοδόμος και ότι σταμάτησε από αυτή την εργασία λόγω προβλήματος στη μέση. Ερωτηθείς κατά πόσο είχε ψάξει και για εργασία μερικής απασχόλησης απάντησε καταφατικά χωρίς, όμως να δίδει οποιεσδήποτε λεπτομέρειες και συγκεκριμένα στοιχεία. Για να το θέσω πιο ξεκάθαρα, η εντύπωση που αποκόμισα με βάση τα όσα κατέθεσε ο Καθ' ου η Αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι ότι δεν προέβηκε σ' όλες τις αναγκαίες ενέργειες και δεν έψαξε αρκετά για να βρει μια εργασία ανάλογη με τη μόρφωση, την εμπειρία και τις δυνατότητες του, είτε πλήρους απασχόλησης, είτε μερικής. Το γεγονός ότι κάποιος δεν εργάζεται δεν επαρκεί από μόνο του για να οδηγήσει στην μη έκδοση διατάγματος αν το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ο χρεώστης έχει την δυνατότητα να εργαστεί αλλά ότι αυτό που ελλείπει στην περίπτωση είναι η βούληση του να εξεύρει εργασία. Η δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας σαν παράγοντας για έκδοση διατάγματος μηνιαίων πληρωμών λήφθηκε υπόψη στην αγγλική υπόθεση McEwan v. McEwan

(1972)2 All E.R.706,714. Στην υπόθεση εκείνη κρίθηκε σε σχέση με διάταγμα διατροφής ότι το Δικαστήριο μπορούσε να λάβει υπόψη και τη δυνατότητα του Καθ'ου η Αίτηση για εργασία. Η ίδια αρχή επικροτήθηκε και στην Κύπρο σε σχέση με διαδικασία όπως και η παρούσα. Στην υπόθεση Λέφος Σάββα v. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ. Π.Ε.9542 η οποία δόθηκε στις 20/6/97 και στην οποία λέχθηκε ότι: «Είναι σωστή η αρχή η οποία καθιερώθηκε από την Αγγλική McEwan v. McEwan

(1972)2 All E.R.708 στη σελ. 714, ότι είναι δυνατή η έκδοση τέτοιου διατάγματος έστω και αν κατά την δεδομένη χρονική στιγμή δεν εργάζεται ο εξ αποφάσεως οφειλέτης, δεδομένου ότι έχει τέτοια δυνατότητα ...» Στην υπόθεση εκείνη το Δικαστήριο είχε προχωρήσει στην έκδοση διατάγματος εφόσον είχε αποδειχθεί ότι ο Καθ'ου η Αίτηση ήταν άτομο διανοητικά και σωματικά υγιές και μπορούσε, αν το επιθυμούσε, να εξεύρει εργασία. Η ίδια προσέγγιση υιοθετήθηκε και στην υπόθεση Παναγιώτου v. Μιχαήλ

(1998)1AAΔ 422 στην οποία εκεί επικροτήθηκε η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου να διατάξει την Καθ'ης η Αίτηση να καταβάλλει μηνιαίως κάποιο ποσό έναντι του εξ αποφάσεως χρέους παρά το ότι δεν εργαζόταν, εφόσον είχε κριθεί ότι αυτό που έλειπε δεν ήταν η δυνατότητα για εργασία αλλά η αναγκαία βούληση. Όπως λέχθηκε στην πιο πάνω απόφαση: (στη σελίδα 425) «........ Το πρόβλημα υγείας της Εφεσείουσας, το οποίο θα μπορούσε και μπορεί να αντιμετωπιστεί, η αφοσίωση της προς το συμβίο της τον οποίο θέλει να φροντίζει και οι ευθύνες της προς το παιδί της που διαμένει μαζί τους δεν αποτελούν, ακόμα και σωρευτικά ιδωμένα, βάσιμες αιτίες για τη μη αναζήτηση εργασίας από μέρους της. Αλλά και το επίπεδο μόρφωσης και κατάρτισης της, δεν αποτελούν αφ΄εαυτών, στη σημερινή κυπριακή οικονομική πραγματικότητα εμπόδιο για την εξασφάλιση κάποιας εργασίας. Εκείνο που εν προκειμένω ελλείπει στην περίπτωση της Εφεσείουσας είναι απλώς η αναγκαία βούληση ...» Ας σημειωθεί ότι στην πιο πάνω υπόθεση το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε καταλήξει ότι η χρεώστρια διατηρούσε τη δυνατότητα να εργοδοτηθεί παρά το γεγονός ότι είχε πρόβλημα στους μηνίσκους, μόνο στοιχειώδη εκπαίδευση και, επίσης, φρόντιζε τον άρρωστο συμβίο της και το δεκάχρονο παιδί της. Για τον λόγο αυτό η διαταγή του πρωτόδικου Δικαστηρίου για πληρωμή περιοδικών δόσεων εκ ΛΚ20 μηνιαίως επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Από το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου διαπιστώνω ότι ο Καθ'ου η Αίτηση θα μπορούσε κάλλιστα να εξεύρει εργασία λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία του, το μορφωτικό του επίπεδο, το γεγονός ότι είναι υγιής και χωρίς να αγνοώ τις σημερινές Κυπριακές οικονομικές πραγματικότητες και την μείωση των ευκαιριών που προσφέρονται σήμερα - σε αντίθεση με το τι συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια - θεωρώ ότι ο Καθ' ου η Αίτηση είναι σε θέση να εξεύρει εργασία σε σωρεία επαγγελμάτων για τα οποία δεν απαιτούνται ειδικές γνώσεις ή πείρα, η οποία εργασία είναι είτε πλήρους απασχόλησης, είτε μερικής. Εκείνο το οποίο διαπίστωσα είναι να μην φάνηκε ο Καθ'ου η Αίτηση να έχει δείξει το απαραίτητο ενδιαφέρον και βούληση για εξεύρεση της κατάλληλης για τον ίδιο εργασίας, έχοντας μάλιστα υπόψη τις υποχρεώσεις του. Κάτω από τις περιστάσεις θεωρώ ότι θα πρέπει να εκδώσω διάταγμα με βάση τη θέση ότι ο Καθ'ου η Αίτηση θα μπορούσε να εργαστεί σε κάποια εργασία είτε πλήρους, είτε μερικής απασχόλησης αλλά δεν το έπραξε. Όσον αφορά το ύψος του ποσού, λαμβάνω υπόψη μου το σύνολο των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου αναφορικά με τις οικονομικές του ανάγκες και δυνατότητες συνυπολογίζοντας όλες του τις τρέχουσες υποχρεώσεις, αλλά και το ύψος του χρέους στην παρούσα υπόθεση και το χρόνο που θα απαιτηθεί για την αποπληρωμή του. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθία κρίνω ότι ο Καθ'ου η Αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει €100- μηνιαίως προς αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους του. Συνεπώς ο Καθ'ου η Αίτηση διατάσσεται να πληρώνει €100 μηνιαίως από 1/12/11 και ακολούθως την πρώτη μέρα εκάστου επόμενου μηνός μέχρι πλήρους εξόφλησης ή άλλης διαταγής Δικαστηρίου. Τα έξοδα αυτής της διαδικασίας όπως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των Αιτητών και εναντίον του Καθ'ου η Αίτηση 1. (Υπ.) ............. Λ. Δημητριάδου -Ανδρέου Α.Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΚ [1] Δέστε Chrysostomou v. Athanasiou

(1981)1 C.L.R.696, Λαϊκή Τράπεζα v. Θεοχάρη Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ.536. [2] Δέστε Gesico Photographic v. J.K. Video

(1991)1 Α.Α.Δ.134,141. [3] Δέστε Λουγκρίδης ν. Eurolife Ltd

(2004)1 (B) 1 A.A.Δ. 886. [4] Δέστε Βασιλείου ν. Μακρίδης

(2002)1 Α.Α.Δ 801. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο