Επί τοις αφορώσι τη Βασιλική Λευτέρη Κουτή, Αρ. Διαχείρισης: 236/11, 15.12.2011

(3)του Κεφ. 189, απευθύνθηκε προς το Δικαστήριο επιζητώντας σχετικές οδηγίες για το τι δέον γενέσθαι. Με οδηγίες του Δικαστηρίου ειδοποιήθηκε σχετικά ο κατονομαζόμενος ως εκτελεστής της ως άνω διαθήκης, δικηγόρος κ. Κυριάκος Χρ. Μούσκος, ο οποίος προωθεί και την υπό συζήτηση αίτηση, στον οποίο δόθηκε η δυνατότητα να θέσει τις απόψεις του σε σχέση με το πιο πάνω ζήτημα. Ο ευπαίδευτος συνήγορος υπέδειξε ότι στην Κυπριακή νομοθεσία και νομολογία, αλλά και στη γενικότερη πρακτική που ακολουθείται, δεν υπάρχει ρητή ή και εξυπακουόμενη πρόνοια ή και απαγορευτική διάταξη που να απαγορεύει σε δύο συζύγους να διαθέτουν την περιουσία τους με κοινή (join) διαθήκη. Περαιτέρω, υπόμνησε πως αντίθετα με την απαγόρευση που εντοπίζεται σε ειδικό άρθρο του Ελληνικού Αστικού Κώδικα για το ζήτημα, η Αγγλική νομοθεσία και νομολογία δεν φαίνεται να απαγορεύει σε δύο συζύγους να διαθέτουν την περιουσία τους με κοινή διαθήκη. Παρά το γεγονός, υπέδειξε, πως ως η μελέτη του για το ζήτημα κατέδειξε δεν συστήνεται η κατάρτιση κοινής διαθήκης, εντούτοις, αυτή η δυνατότητα δεν απαγορεύεται. Με δεδομένο, υποστήριξε, ότι η διαθήκη της οποίας επιζητείται η επικύρωση στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται να πληρεί τις προϋποθέσεις του άρθρου 23 του Περί Διαθηκών και Κληρονομικής Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, ενώ σε αυτήν δεν αποτυπώνεται οποιαδήποτε επιθυμία για απόδοση περιουσίας σε άλλα πρόσωπα, ειδικότερα σε παιδιά των διαθετών τα οποία εν πάση περιπτώσει οι τελευταίοι δεν απέκτησαν, δεν φαίνεται να προκύπτει οποιοδήποτε πρόβλημα προώθησης της αίτησης και έκδοσης σχετικού παραχωρητηρίου. Ομολογουμένως το ζήτημα που απασχολεί παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4th edition 2005 Reissue, τόμος 50, παρ. 307 υπό τον τίτλο "Joint Wills" αναφέρεται: "A joint will is a will made by two or more testators contained in a single document, duly executed by each testator, and disposing either of their separate properties or of their joint property. It is not, however, recognized in English law as a single will. It is in effect two or more wills, and it operates on the death of each testator as his will disposing of his own separate property; on the death of the first to die it is admitted to probate as his own will and on the death of the survivor, if no fresh will has been made, it is admitted to probate as the disposition of the property of the survivor. Joint wills are now rarely, if ever, made" Η έρευνα του Δικαστηρίου, δεν έκανε κατορθωτό τον εντοπισμό οποιουδήποτε δεσμευτικού δικαστικού προηγούμενου των Δικαστηρίων της Δημοκρατίας για το συγκεκριμένα ζήτημα. Γεγονός παραμένει πως αντίθετα με ότι ισχύει στο Ελληνικό Κληρονομικό Δίκαιο, (άρθρο 1117 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα) όπου ρητά απαγορεύεται η κατάρτιση κοινής διαθήκης, το νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τα ζητήματα διαθηκών και διαχείρισης κληρονομιών στην Κύπρο, δεν περιλαμβάνει παρόμοιας φύσης απαγορευτική πρόνοια. Δεν παραβλέπω ασφαλώς το γεγονός ότι στο άρθρο 23 του Περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, όπου τίθενται οι τυπικές προϋποθέσεις για την κατάρτιση έγκυρης και εκτελεστής διαθήκης, σε όλες τις περιπτώσεις γίνεται αναφορά σε «διαθέτη» της περιουσίας και όχι σε περισσότερους διαθέτες. Ό,τι απασχολεί είναι εάν η αναφορά στο Νόμο του όρου «διαθέτης» σε ενικό αριθμό, θα πρέπει να εκληφθεί, εκ προοιμίου, ως βούληση της Κυπριακής έννομης τάξης να αποκλείσει τη δυνατότητα καταρτισμού κοινής (joint) διαθήκης. Έχοντας υπόψη τις πρόνοιες του άρθρου 58 του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου, Κεφ. 189, ως επίσης του άρθρου 43 του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, στα οποία αντίστοιχα αναφέρεται πως όχι μόνο σε ζητήματα πρακτικής και διαδικασίας, όταν δεν γίνεται άλλη πρόνοια από τη σχετική Κυπριακή νομοθεσία, εφαρμόζεται η εκάστοτε πρακτική και διαδικασία του τμήματος επικυρώσεως διαθηκών του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας αλλά και ότι δηλώσεις που έγιναν από οποιοδήποτε πρόσωπο σε σχέση με τη διάθεση της περιουσίας του μετά το θάνατο του, η οποία θα είναι έγκυρη και αποτελεσματική σύμφωνα με το Αγγλικό Δίκαιο είναι έγκυρη και αποτελεσματική ως διαθήκη δυνάμει και του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, που ισχύει στη Δημοκρατία, αισθάνομαι ότι και για το συγκεκριμένο ζήτημα σχετική καθοδήγηση μπορεί να αντληθεί από την Αγγλική νομολογία και πρακτική. Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4th edition, Reissue, Τόμος 17

(2), στην παράγραφο 108 υπογραμμίζεται ανάμεσα σε άλλα: "Where two testators make their wills in one and the same instrument, the instrument constitutes a joint will. In practice the whole of a joint will is ordinarily proved on the death of the first of the testators to die as the will of that testator; and it is proved again on the death of the survivor of the testators as his or her will". Η δυνατότητα καταρτισμού κοινών διαθηκών, συνήθως μεταξύ συζύγων, αναγνωρίζεται επίσης στο σύγγραμμα Williams´ Law Relating to Wills, 5η έκδοση, Κεφ. 3, σελ. 17, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζονται τα προβλήματα που δυνατό να δημιουργούνται από μια διαθήκη αυτής της μορφής. Όπως υποδεικνύεται χαρακτηριστικά: "Such a will is in general inconvenient but can be appropriate, first, to exercise a joint power of appointment, and secondly, where the intention is to make mutual wills." Παράλληλα, στην ίδια σελίδα του ως άνω συγγράμματος, στην παράγραφο υπό τον τίτλο "How far joint will operative" υπογραμμίζεται ότι: "Two or more persons may, however, join in making a single instrument which becomes operative as their separate wills and on the death of each and every one of such persons will be admitted to probate as their respective wills". Ομοίως, στο σύγγραμμα Theobald on Wills, 13η έκδοση, αφού αναγνωρίζεται η δυνατότητα καταρτισμού κοινής διαθήκης, στη σελ. 98 του εν λόγω συγγράμματος επιβεβαιώνεται ότι μια κοινή διαθήκη θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή διαθήκη του καθενός διαθέτη, δυνάμενη μάλιστα να εκτελεστεί κατά το χρόνο θανάτου κάθε ενός από αυτούς. Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω δεν βλέπω λόγο γιατί και στην Κυπριακή Δημοκρατία να μην μπορεί να προχωρήσει η εκτέλεση μιας κοινής διαθήκης ως η υπό συζήτηση, με την έκδοση σχετικού παραχωρητηρίου επικύρωσης από τον αρμόδιο προς τούτο Πρωτοκολλητή. Τούτο βεβαίως, υπό την προϋπόθεση πάντα ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που η Κυπριακή νομοθεσία και νομολογία έχει τάξει για τη διαπίστωση της νομότυπης σύνταξης και εγκυρότητάς της. Στη βάση άλλωστε όλων όσων έχουν τεθεί προς υποστήριξη της υπό συζήτηση αίτησης, πλείστοι όσοι από τους παράγοντες που δυνατό να προκαλούσαν προβλήματα στην προώθηση και ολοκλήρωση της διαδικασίας δεν φαίνεται να συντρέχουν στην υπό εξέταση περίπτωση. (Υπ.) ......... Α. Δαυίδ, Α.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο