Χριστάκη Παπαδόπουλου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.α., Αρ. Αγωγής: 981/06, 15 Δεκεμβρίου, 2011

Χριστάκη Παπαδόπουλου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.α., Αρ. Αγωγής: 981/06, 15 Δεκεμβρίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2011:A166 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 981/06 Μεταξύ: Χριστάκη Παπαδόπουλου Ενάγοντα και

1. Κυπριακής Δημοκρατίας
2. Παναγιώτη Ιωσήφ
3. Νίκος Καμένος (Εκσκαφείς - Μεταφορές) Λτδ
4. Νίκου Καμένου Εναγομένων Ημερομηνία: 15 Δεκεμβρίου, 2011 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Ενάγοντα: Ο κ. Λάκης Ιωάννου για Παπαχαραλάμπους & Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Εναγόμενο 1: Η κα Θεανώ Μαυρομουστάκη, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α. Για τον Εναγόμενο 2: Ο κ. Αριστοτέλης Μισός για Ζ. Κουλίας & Α. Μισός. Για τους Εναγόμενους 3 και 4: Ο κ. Ανδρέας Μάγος για Ανδρέα Χρ. Μάγος & Συνεργάτες. ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγων αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις λόγω εργατικού ατυχήματος, το οποίο επεσυνέβη στις 9.3.2005 παρά την έξοδο Ξυλοτύμπου στη Λάρνακα, ενώ ο Ενάγων ήταν στην υπηρεσία του Τμήματος Δημοσίων Έργων Λάρνακας ως εργάτης κατασκευών. Οι Εναγόμενοι είναι η Κυπριακή Δημοκρατία (Εναγόμενη 1) ως εργοδότης του Ενάγοντα. Σύμφωνα δε, με τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη σε δημόσιο δρόμο, ήτοι το δρόμο Ξυλοτύμπου - Ορμήδειας, ο οποίος ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία. Εναγόμενος 2 είναι ο Παναγιώτης Ιωσήφ, ο οποίος, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης, κατά τον ουσιώδη χρόνο ενοικίασε στην Εναγομένη 1 εκσκαφέα - φορτωτήρα με βάση προσφοράς η οποία κατακυρώθηκε σ΄ αυτόν από την Εναγομένη 1 κατά τα έτη 2004 -
5. Εναγόμενη 3 είναι η εταιρεία Νίκος Καμένος «Εκσκαφείς - Μεταφορές» Λτδ, η οποία εταιρεία ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ιδιοκτήτρια του εκσκαφέα - φορτωτήρα που αναφέρθηκε ανωτέρω, ο δε Εναγόμενος 4 είναι, σύμφωνα πάντοτε με τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης, διευθυντής της Εναγομένης 3 και χειριστής του εκσκαφέα - φορτωτήρα. Έκθεση Απαίτησης Ενάγοντα Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης στις 9.3.2005 ο Ενάγων, κατόπιν οδηγιών της Εναγομένης 1, εργαζόταν σε εργοτάξιο του Τμήματος Δημοσίων Έργων Λάρνακας στο δρόμο Ξυλοτύμπου - Ορμήδειας, όπου εκτελούνταν εργασίες για υπογειοποίηση καλωδίων του οδικού φωτισμού. Ο Ενάγων μετά του οδηγού του εκσκαφέα, Εναγόμενου 4, ασχολούνταν με την εκσκαφή αυλακιού ώστε να γίνει σύνδεση των υφιστάμενων σωλήνων με άλλες όταν ο Εναγόμενος 4 αντιλήφθηκε ότι υπήρχε σκυρόδεμα το οποίο περιόριζε το οπτικό του πεδίο για να συνεχίσει την εκσκαφή στο εν λόγω σημείο. Κατόπιν οδηγιών του Εναγομένου 4, ο Ενάγων κατέβηκε μέσα στο αυλάκι για να καθαρίσει το σκυρόδεμα και να μπορέσει ο Εναγόμενος 4 να συνεχίσει την εκσκαφή απρόσκοπτα. Αφού ο Ενάγων καθάρισε το εν λόγω σημείο είπε στον Εναγόμενο 4 ότι μπορούσε να συνεχίσει το σκάψιμο με κατεύθυνση από δυτικά προς τα ανατολικά. Τότε ο Εναγόμενος 4, στην προσπάθειά του να κατεβάσει τον κάδο του εκσκαφέα, αμελώς οδήγησε τον κάδο προς το σημείο που βρισκόταν ο Ενάγων με αποτέλεσμα να συμπιέσει το δεξί πόδι του Ενάγοντα στην πλευρά του αυλακιού. Προβάλλεται στην Έκθεση Απαίτησης ο ισχυρισμός ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη λόγω της αμέλειας της Εναγομένης 1, του Εναγομένου 2, της Εναγομένης 3 και του Εναγομένου 4 και εξειδικεύονται στην παράγραφο 7 λεπτομέρειες αμέλειας για κάθε ένα από αυτούς. Μεταξύ άλλων, σε σχέση με την Εναγόμενη 1 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι παρέλειψε να λάβει επαρκή μέτρα και προφυλάξεις για την ασφάλεια του Ενάγοντα, ενώ αυτός ασχολείτο με τη συγκεκριμένη εργασία και ότι τον εξέθεσε σε κίνδυνο και ότι απέτυχε να του δώσει κατάλληλες οδηγίες για τη διεκπεραίωση της εργασίας και για τους κινδύνους που αντιμετώπιζε ευρισκόμενος μέσα στο αυλάκι. Επίσης ότι απέτυχε να παρέχει στον Ενάγοντα κατάλληλη και αποτελεσματική επίβλεψη. Ακόμη ότι απέτυχε να επιλέξει τον κατάλληλο και πεπειραμένο προσφοροδότη για την παροχή εκσκαφέα/φορτωτήρα για τη διεξαγωγή της εν λόγω εργασίας και ότι παρέλειψε να ελέγξει κατά πόσο οι Εναγόμενοι 3 και 4 ήταν ικανά πρόσωπα για την διεκπεραίωση της εργασίας. Όσον αφορά τον Εναγόμενο 2 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι απέτυχε να επιλέξει τον κατάλληλα εκπαιδευμένο και πεπειραμένο χειριστή εκσκαφέα - φορτωτήρα για τη διεκπεραίωση της εργασίας και ότι παρέλειψε να ελέγξει κατά πόσο οι Εναγόμενοι 3 και 4 ήταν ικανοί για τη διεκπεραίωση της εργασίας, ως επίσης και ότι παρέλειψε να ελέγξει τον τρόπο εργασίας των Εναγομένων 3 και
6. Όσον αφορά την Εναγομένη 3 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι αμέλησε να ελέγξει ότι ο Εναγόμενος 4 ήταν ικανό πρόσωπο να χειρίζεται τον εκσκαφέα και ότι παρέλειψε να ελέγξει τον τρόπο εργασίας του Εναγομένου 4 και ότι απέτυχε να παρέχει τις κατάλληλες προφυλάξεις έτσι ώστε ο Ενάγων να μην τραυματιστεί από τυχόν λανθασμένη χρήση του εκσκαφέα. Όσον αφορά τον Εναγόμενο 4 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε μέτρα ή προφυλάξεις για την ασφάλεια του Ενάγοντα και/ή ότι εξέθεσε τον Ενάγοντα σε κίνδυνο ζημιάς. Επίσης ότι διέταξε και/ή συμβούλευσε τον Ενάγοντα όπως κατεβεί και εργαστεί μέσα στο αυλάκι χωρίς να παρέχει τις κατάλληλες προφυλάξεις ώστε ο Ενάγων να μην τραυματιστεί και ότι λανθασμένα άνοιξε τον κάδο του εκσκαφέα, ενώ ο Ενάγων βρισκόταν ακόμη μέσα στο αυλάκι και ενώ γνώριζε ότι σε τέτοια περίπτωση δεν υπήρχε ο κατάλληλος χώρος για να προφυλαχθεί ο Ενάγων. Ακόμη ότι παρέλειψε να βεβαιωθεί ότι ο Ενάγων βρισκόταν εκτός του αυλακιού προτού θέσει σε λειτουργία τον εκσκαφέα και ανοίξει τον κάδο και ότι παρέλειψε να ζητήσει βοήθεια και/ή καθοδήγηση από άλλο συνάδελφο του για το χειρισμό του εκσκαφέα εφόσον γνώριζε ότι εντός του αυλακιού βρισκόταν ο Ενάγων. Υπεράσπιση Εναγομένης 1 Η Εναγόμενη 1 στην Υπεράσπισή της ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα οφειλόταν αποκλειστικά στις παραλείψεις και/ή αμέλεια του Ενάγοντα και του Εναγόμενου
7. Συγκεκριμένα, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η εργασία στην οποία απασχολούνταν κατά τον ουσιώδη χρόνο και οι δύο ενείχε από τη φύση της επικινδυνότητα σε σχέση με την οποία ευλόγως όφειλαν να επιδείξουν τη δέουσα προσοχή. Προβάλλεται, επίσης, ο ισχυρισμός ότι η Εναγόμενη 1 δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη για τις πράξεις των Εναγομένων 3 και 4 και ότι ευθύνη έφερε ο Εναγόμενος 2 για τις πράξεις αυτών. Περαιτέρω, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η Εναγόμενη 2 δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη για τις πράξεις του Εναγομένου 2 καθότι αυτός, μετά την κατακύρωση στον ίδιο προσφοράς, κατέστη ανεξάρτητος εργολήπτης σε σχέση με την Εναγόμενη 1 και, επομένως, η Εναγόμενη 1 δεν φέρει ευθύνη για οποιοδήποτε αστικό αδίκημα συμβαίνει ενόσω διαρκεί η τέλεση της πράξης που ανέλαβε ο Εναγόμενος
8. Είναι περαιτέρω ισχυρισμός της Εναγομένης ότι η ευθύνη της περιοριζόταν στο να επιλέξει εκπαιδευμένα και ικανά πρόσωπα και/ή να μην είναι αμελής στην εκλογή του εργολήπτη ευθύνη στην οποία ανταποκρίθηκε πλήρως. Περαιτέρω, η Εναγόμενη 1 ισχυρίζεται ότι, σε περίπτωση που κριθεί ότι είχε οποιαδήποτε ευθύνη προς τον Ενάγοντα, έλαβε όλα τα δέοντα μέτρα και προφυλάξεις για την ασφάλειά του και ότι ο Ενάγοντας είχε την απαραίτητη εμπειρία να περατώσει τη συγκεκριμένη εργασία όπως έκανε στο παρελθόν σε συνεργασία με τον Εναγόμενο
9. Υπεράσπιση Εναγομένου 2 Ο Εναγόμενος 2 στην Υπεράσπισή του ισχυρίζεται ότι κανένα αγώγιμο δικαίωμα προκύπτει εναντίον του και ότι το επίδικο ατύχημα οφείλετο στην αποκλειστική αμέλεια των Εναγομένων 1, 3 και
10. Υπεράσπιση Εναγομένων 3 και 4 Οι Εναγόμενοι 3 και 4 στην Υπεράσπισή τους ισχυρίζονται ότι λόγω αμέλειας ο Ενάγων εκθέτοντας τον εαυτό του σε κίνδυνο κτύπησε μόνος του πάνω στη «φούχτα» του τρακτέρ και δεν ήταν η «φούχτα» του τρακτέρ που κτύπησε στο πόδι του Ενάγοντα. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Κατά την ακροαματική διαδικασία η πλευρά του Ενάγοντα κάλεσε συνολικά πέντε μάρτυρες ως ακολούθως: ® Μαρία Κρανιδιώτη (Μ.Ε.1) ® Ενάγοντας (Μ.Ε.2) ® Δρ Νίκος Ιωσηφίδης (Μ.Ε.3) ® Μαρία Οικονομίδου (Μ.Ε.4) ® Δρ Χρ. Ηρακλέους (Μ.Ε.5) Η πλευρά της Εναγόμενης 1 κάλεσε ένα μάρτυρα, τον Πολύβιο Φισέντζου (Μ.Υ.1). Η πλευρά του Εναγόμενου 2 δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία. Η Υπεράσπιση των Εναγομένων 3 και 4 κάλεσε ένα μόνο μάρτυρα, τον Εναγόμενο 4 (Μ.Υ.2). Προχωρώ να συνοψίσω την προσαχθείσα μαρτυρία. Μαρτυρία επιθεωρήτριας του Επ. Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας (ΜΕ1) Η Μ.Ε.1 είναι επιθεωρητής στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λάρνακας από το
11. Πληροφορήθηκε για το επίδικο ατύχημα από το έντυπο γνωστοποίησης του ατυχήματος που παραλήφθηκε στις 17.3.
12. Ξεκίνησε να διερευνά το ατύχημα στις 21.3.2005, οπότε είχε την πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ενάγοντα. Στις 7.4.2005 επισκέφθηκε το χώρο του ατυχήματος όπου ο επιστάτης Κώστας Λαός της υπέδειξε το αυλάκι στο οποίο έγινε το ατύχημα. Εκείνη τη μέρα μίλησε με τον Νίκο Καμένο (Εναγόμενο 4), οδηγό του εκσκαφέα που ενεπλάκη στο ατύχημα. Από τον Εναγόμενο 4 έλαβε την κατάθεση ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1, ημερομηνίας 6.6.
13. Στις 13.5.2005 έλαβε κατάθεση από τον Ενάγοντα. Στις 26.8.2005 μίλησε με την Επαρχιακό Μηχανικό του Τμήματος Δημοσίων Έργων Λάρνακας και στις 5.9.2005 με τον Ανδρέα Πάππουλο, Αρχιεπιστάτη του Τμήματος Δημοσίων Έργων Λάρνακας. Από τη διερεύνηση του ατυχήματος και από τις γραπτές καταθέσεις που η Μ.Ε.1 έλαβε φαίνεται ότι το ατύχημα συνέβη ως ακολούθως: Στις 9.3.2005 ο Ενάγων, εργάτης κατασκευών στο Τμήμα Δημοσίων Έργων Λάρνακας, πήγε μαζί με το υπόλοιπο συνεργείο στο δρόμο Ξυλοτύμπου - Ορμήδειας όπου εκεί εκτελούνταν εργασίες για υπογειοποίηση καλωδίων του οδικού φωτισμού. Ο Επιστάτης του συνεργείου Κώστας Λαός απουσίαζε τη συγκεκριμένη μέρα. Εκείνη τη μέρα ο Ενάγων μαζί με τον Εναγόμενο 4 - οδηγό του εκσκαφέα/φορτωτήρα - ασχολούνταν με την εκσκαφή αυλακιού ώστε να γίνει σύνδεση των υφιστάμενων σωλήνων με άλλες. Αρχίζοντας την εκσκαφή με τον κάδο του εκσκαφέα/φορτωτήρα ο Εναγόμενος 4 κατάλαβε ότι ο κάδος ακούμπησε σε σκυρόδεμα. Τότε είπε του Ενάγοντα να κατεβεί μέσα στο αυλάκι και με την "τσάππα" να καθαρίσει το συγκεκριμένο σημείο ώστε να μπορέσει να συνεχίσει την εκσκαφή. Αφού ο Ενάγων βρήκε την άμμο και τις σωλήνες είπε στον Εναγόμενο 4 να συνεχίσει το σκάψιμο με κατεύθυνση από δυτικά προς ανατολικά. Ο Εναγόμενος 4, που εν τω μεταξύ περίμενε χωρίς να λειτουργεί τον εκσκαφέα, κατέβασε τον κάδο του εκσκαφέα και στην προσπάθειά του να πλησιάσει τις σωλήνες άνοιξε τον κάδο με αποτέλεσμα να συμπιέσει το δεξί πόδι του Ενάγοντα. Ο Ενάγων που είχε δει τον κάδο να έρχεται κατά πάνω του προσπάθησε να βγει από το αυλάκι, δεν πρόλαβε και ο κάδος τον κτύπησε στο πόδι. Το ύψος του αυλακιού το οποίο μέτρησε η ΜΕ1 ήταν 90 εκατοστά και πλάτος 80 εκατοστά. Ο Εναγόμενος 2 ήταν ένας από τους υπεργολάβους του Τμήματος Δημοσίων Έργων που ενοικίαζε στο Τμήμα εκσκαφέα/φορτωτήρα, ιδιοκτησίας της Εναγόμενης 3 και ο Διευθυντής της εταιρείας αυτής, ο Εναγόμενος 4, χειριζόταν το μηχάνημα όταν έγινε το επίδικο ατύχημα. Αντεξεταζόμενη η Μ.Ε.1 και ερωτηθείσα κατά πόσο θα έπρεπε να υπάρχει κάποιος υπάλληλος των Δημοσίων Έργων για να δίνει οδηγίες στον οδηγό εκσκαφέα, απάντησε ότι θα μπορούσε να υπάρχει κάποιος για να συντονίζει εργασίες ή να λαμβάνονταν μέτρα να υπάρχει πρόσωπο στο χώρο όταν ξεκινούσαν οι εργασίες. Αυτό το ρόλο θα έπρεπε να επιτελεί ο Επιστάτης αν υπήρχε στο μέρος. Ερωτηθείσα κατά πόσο δεν είχαν πάει για να σκάψουν, αλλά να καθαρίσουν χώμα που ήταν πάνω στις σωλήνες, εξήγησε ότι η χρήση κάδου εκσκαφέα για σκοπούς αφαίρεσης χώματος αποτελούσε ένα είδος εκσκαφής. Ερωτηθείσα κατά πόσο ο Εναγόμενος 4 ήταν σε θέση να βλέπει τον Ενάγοντα όταν ο τελευταίος βρισκόταν μέσα στο αυλάκι, απάντησε ότι με βάση την κατάθεση του Εναγόμενου 4 αυτός έβλεπε τον Ενάγοντα από τη μέση και πάνω. Ο Ενάγων κατέβηκε μέσα στο αυλάκι μετά που έσκαψε ο Εναγόμενος 4 για να καθαρίσει τις σωλήνες από χώμα που δεν μπορούσε να κάμει ο εκσκαφέας, σύμφωνα με την κατάθεση του Εναγόμενου
14. Το σημείο όπου ο Εναγόμενος 4 κτύπησε τον Ενάγοντα ήταν εκεί που τελειώνει το αυλάκι. Σ' άλλη ερώτηση κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι ο εργάτης θα έπρεπε να βγει εκτός της ζώνης εργασίας του εκσκαφέα. Ερωτηθείσα τι έπρεπε να κάνει ο Εναγόμενος 4, απάντησε ότι πριν ξεκινήσει εκσκαφή θα έπρεπε να ζητήσει από τον Ενάγοντα να βγει και να απομακρυνθεί από το αυλάκι και ότι δεν έπρεπε να συνεχίσει την εκσκαφή μέχρι να βγει ο Ενάγων από το αυλάκι και ο Εναγόμενος 4, ο οποίος διεξήγε οικονομική δραστηριότητα, θα έπρεπε να γνωρίζει τους κινδύνους. Επεσήμανε ότι την ευθύνη την έχει ο εργοδότης και οιοσδήποτε άλλος που διεξάγει οικονομικές δραστηριότητες σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία. Μαρτυρία Ενάγοντα (ΜΕ2) Ο Ενάγων εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων Λάρνακας από το
15. Τότε ήταν εργάτης κατασκευών στην κλίμακα Ε4, ενώ σήμερα είναι εργάτης κατασκευών στην κλίμακα Ε
16. Ασχολείτο ως εργάτης σε ανοίγματα αυλακιών της ΑΗΚ, CΥΤΑ, σε κατασκευές πεζοδρομίων, οχετών και τα λοιπά. Αναφερόμενος στο ατύχημα που έγινε στις 9.3.2005 είπε ότι είχαν διαταγές από την προηγούμενη μέρα από τον Επιστάτη Κώστα Λαό να ανοίξουν ένα υπόγειο αυλάκι μαζί με τον χειριστή εκσκαφέα, τον Εναγόμενο
17. Στην προσπάθεια να αρχίσουν την εκσκαφή για να γίνει σύνδεση των υφιστάμενων σωλήνων με άλλες, ο εκσκαφέας ακούμπησε σε σκυρόδεμα και τότε ο Ενάγων, ο οποίος είχε εύκολη πρόσβαση, πήρε την "τσάππα" να πάει να καθαρίσει κατεβαίνοντας μέσα στο αυλάκι. Καθάρισε το μπετόν αφαιρώντας πλάκες άμμου και πήγε πίσω λέγοντας του Εναγόμενου 4 να συνεχίσει με τον εκσκαφέα. Στην προσπάθεια του Εναγομένου 4 να κατεβεί κάτω και να κάτσει τη «χούφτα» του εκσκαφέα για να σκάψει στο αυλάκι, δεν πήρε θέση και ήρθε προς το μέρος του Ενάγοντα, ο οποίος προσπάθησε να βγει έξω από το αυλάκι ανεπιτυχώς με αποτέλεσμα να συμπιεστεί στο γόνατο του δεξιού ποδιού στο τοίχωμα του αυλακιού. Εν συνεχεία μεταφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες. Τη συγκεκριμένη μέρα ο επιστάτης, Κώστας Λαός, απουσίαζε λόγω ασθένειας. Πάντα υπήρχε επιστάτης, ο οποίος επέβλεπε και τους έδινε οδηγίες στη δουλειά τους. Εξήγησε ότι ο λόγος που είχε μπει μέσα στο αυλάκι ήταν για να μην γίνει οποιαδήποτε ζημιά στα καλώδια από τον εκσκαφέα και γι΄ αυτό θα έπρεπε ο εργάτης να είναι μέσα στο αυλάκι. Με τον Εναγόμενο 4 ο Ενάγων δούλεψε πολλές φορές και ακολουθούσαν πάντα την ίδια διαδικασία. Όπως βρισκόταν στο αυλάκι ο Ενάγων έβλεπε τον Εναγόμενο 4 στο κάθισμα του εκσκαφέα και ο Εναγόμενος 4 τον έβλεπε από τη μέση και πάνω. Αναφερόμενος στις διαστάσεις του αυλακιού ανέφερε ότι ήταν 60 εκατοστά βάθος, 65 εκατοστά πλάτος και 7 μέτρα μήκος. Σ΄ό,τι αφορά τον τραυματισμό του μεταφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες όπου του τύλιξαν το πόδι και του δόθηκαν παυσίπονα. Από την ημέρα του ατυχήματος, 9.3.2005, μέχρι 15.3.2005 παρέμεινε στο κρεβάτι με οδηγίες να μην δίνει βάρος και να μην κουράζει το πόδι του. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στις 15.3.2005 τον εξέτασε ο γιατρός Ηρακλέους, ο οποίος και τον περιέθαλψε και του έκαμε επέμβαση υπό γενική νάρκωση, τοποθετώντας νάρθηκα στον αστράγαλο μέχρι το γόνατο και ο Ενάγων πήρε εξιτήριο 1.4.
18. Στις 27.4.2005 του αφαιρέθηκε ο νάρθηκας. Άδεια πήρε μέχρι τον Αύγουστο του 2005 και επέστρεψε στην εργασία του με οδηγίες του γιατρού για πιο ελαφριά δουλειά. Συνέχισαν τα προβλήματα και η κούραση στο πόδι. Επισκέφθηκε το γιατρό Ιωσηφίδη, το γιατρό Τζιούβα και τη γιατρό Οικονομίδου τέλος του 2005 και το 2006 του έγινε δεύτερη επέμβαση στο πόδι από το γιατρό Ιωσηφίδη. Όσον αφορά τη σημερινή του κατάσταση κουράζεται εύκολα το πόδι, δεν μπορεί να περπατήσει μεγάλες αποστάσεις, αισθάνεται μούδιασμα στα κάτω δάκτυλα λόγω μη ικανοποιητικής κυκλοφορίας του αίματος και υπάρχουν στο πόδι του μαυρίσματα. Επιβαρύνθηκε συνολικά ποσό €3.300 που αφορούν έξοδα στους γιατρούς και στα φαρμακεία. Αντεξεταζόμενος ο Ενάγων από τη συνήγορο της Εναγομένης 1 ανέφερε ότι στην προσπάθειά τους να αρχίσουν εκσκαφή ο εκσκαφέας ακούμπησε σε σκυρόδεμα και ο Εναγόμενος 4 του ζήτησε να μπει μέσα στο αυλάκι για να καθαρίσει. Όταν ο Ενάγων καθάρισε και αφαίρεσε τις ακαθαρσίες από τα καλώδια είπε του Εναγόμενου 4 να έρθει προς το μέρος του για να αρχίσει η εκσκαφή από δυτικά προς ανατολικά. Ενώ βρισκόταν ο Ενάγοντας στο αυλάκι τραβήχτηκε πίσω. Αν έβγαινε ο Ενάγων έξω από το αυλάκι δεν θα έβλεπε αν ο κάδος θα ακουμπούσε τα καλώδια ή όχι. Έπρεπε να βρίσκεται κάποιος από μέσα για να βλέπει τι γίνεται. Όταν κατέβηκε η «χούφτα» δεν πήρε την κανονική της θέση, δηλαδή να έρθει παράλληλα και να κάτσει κάτω, οπόταν ο Ενάγων προσπάθησε να βγει από το αυλάκι φωνάζοντας του Εναγόμενου 4 να σταματήσει, ο οποίος δεν τον άκουσε και προσπαθώντας ο Ενάγων να βγει και να βγάλει το πόδι πάνω στο έδαφος, του συμπίεσε το πόδι ο εκσκαφέας. Αυτό έγινε σε κλάσματα δευτερολέπτων. Αυτή τη δουλειά την έκανε ο Ενάγων από το 1998 που δουλεύει στα Δημόσια Έργα και προηγουμένως στην εταιρεία Medcon. Ερωτηθείς κατά πόσο λόγω της πείρας του είναι αυτός που καθοδηγεί και συντονίζει, απάντησε αρνητικά προσθέτοντας ότι ακολουθούν οδηγίες του μάστρου τους, δηλαδή του Επιστάτη. Στην υποβολή ότι πολλές φορές έκανε την ίδια εργασία χωρίς Επιστάτη, απάντησε καταφατικά προσθέτοντας ότι τις συγκεκριμένες οδηγίες τις είχε πάρει από την προηγούμενη μέρα. Είτε ήταν στο χώρο είτε όχι ο Επιστάτης δεν θα ήταν αυτός μέσα στο αυλάκι για να του πει τι να κάνει, θα ήταν έξω ο Επιστάτης. Στην υποβολή ότι ακόμη και να είχε Επιστάτη το ατύχημα δεν θα αποφεύγετο, απάντησε ότι πάντα έτσι δουλεύουν και τη συγκεκριμένη μέρα δεν είχε άλλο Επιστάτη, προσθέτοντας ότι ο Επιστάτης βλέπει το αυλάκι ή δίνει από την προηγουμένη οδηγίες και ότι όταν υπάρχει ένα συνεργείο με δέκα άτομα ο Επιστάτης δεν επικεντρώνει την προσοχή του σε ένα άτομο και ότι για την υπό εξέταση περίπτωση είχαν οδηγίες από την προηγουμένη. Δέχτηκε την υποβολή ότι και να ήταν εκεί ο Επιστάτης δεν σήμαινε ότι θα ήταν μέσα στο αυλάκι και θα έβλεπε τη διαδικασία. Σ' άλλο σημείο της αντεξέτασης του είπε ότι είχε πάντα οδηγίες να βρίσκεται στο αυλάκι και αυτό έπραττε πάντα. Ερωτηθείς κατά πόσο η θέση του είναι ότι το ατύχημα προκλήθηκε λόγω κακού χειρισμού από τον οδηγό του εκσκαφέα, απάντησε ότι ο ίδιος έδωσε οδηγίες να κατεβεί η «χούφτα» κάτω, οι οδηγίες δεν τηρήθηκαν και ήρθε η «χούφτα» προς το μέρος του, ο ίδιος προσπάθησε να βγει έξω από το αυλάκι και δεν τα κατάφερε. Δέχθηκε ότι εξετάστηκε στις 17.7.2008 από ιατροσυμβούλιο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και εκδόθηκε το πιστοποιητικό ΤΕΚΜΗΡΙΟ
19. Στην υποβολή ότι είχε πάντα πρόβλημα στην οσφυϊκή μοίρα και ότι δεν του έμεινε οποιοδήποτε πρόβλημα από τον τραυματισμό, απάντησε ότι έκανε εγχείριση και διερωτήθηκε γιατί την έκανε αν δεν υπέφερε. Στην υποβολή ότι αυτό από το οποίο υπέφερε ήταν προϋπάρχον πρόβλημα που δεν προκλήθηκε από το ατύχημα, απάντησε ότι δεν ανέφερε ότι έχει πρόβλημα με τη μέση του. Αντεξεταζόμενος από τον συνήγορο του Εναγομένου 2 και ερωτηθείς κατά πόσο ευρισκόμενος μέσα στο αυλάκι και έχοντας ένα εκσκαφέα που ο χειριστής του τον βλέπει από τη μέση και πάνω κατά πόσο υπήρχε κίνδυνος, απάντησε καταφατικά. Δέχθηκε δε, ότι θα περιορίζετο ο κίνδυνος αν υπήρχε υπεύθυνος άνθρωπος στο πλάι να παρατηρεί τον οδηγό του εκσκαφέα και να συντονίζει. Ερωτηθείς γιατί δεν αρνήθηκε να εκθέσει τον εαυτό του στον κίνδυνο, εφόσον απουσίαζε ο Επιστάτης, απάντησε ότι είχε πάρει οδηγίες. Δεν παραπονέθηκε ποτέ ότι ο Επιστάτης του τον άφησε εκτεθειμένο στον κίνδυνο σε άλλες δουλειές και προσπαθούσε να είναι καλός εργάτης. Αρνήθηκε την υποβολή ότι πέραν από τα τραύματα που αναφέρονται στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 δεν έχει πάθει οτιδήποτε άλλο από το ατύχημα. Αντεξεταζόμενος από τον συνήγορο των Εναγομένων 3 και 4, αρνήθηκε ότι ο ίδιος απρόσεκτα κτύπησε στη «φούχτα» του εκσκαφέα και πρόσθεσε ότι η «φούχτα» του εκσκαφέα δεν πήρε την κανονική της θέση κατακόρυφα, δηλαδή, να κατεβεί κάτω και να κάτσει στο έδαφος. Ερωτηθείς κατά πόσο αν υπήρχε επιστάτης θα μπορούσε να δώσει κατάλληλες οδηγίες και να αποφευχθεί το δυστύχημα, απάντησε καταφατικά. Απαντώντας σε άλλες ερωτήσεις, είπε ότι έκανε και άλλες δουλειές τέτοιας φύσεως με τον Εναγόμενο
20. Στην επανεξέταση του διευκρίνισε ότι ήταν οδηγίες του Επιστάτη να ελέγχει κάποιος και να βλέπει κάτω από τη χούφτα του εκσκαφέα με την υπογείωση και τα καλώδια. Πρόσθεσε ότι ο οδηγός του εκσκαφέα δεν βλέπει τι συμβαίνει κάτω από τη χούφτα του εκσκαφέα. Μαρτυρία αγγειοχειρουργού (ΜΕ3) Ο Μ.Ε.3 είναι Γενικός Χειρουργός - Αγγειοχειρουργός. Εξέτασε τον Ενάγοντα για πρώτη φορά στις 23.9.
21. Παρεπονείτο για κούραση στο δεξιό κάτω άκρο, οίδημα στα σφυρά και δερματολογικές αλλοιώσεις στην περιοχή της δεξιάς ποδοκνημικής αρθρώσεως. Παρεπονείτο, επίσης, για αναισθησία στο έσω μέρος της κνήμης και στο πόδι, παραισθησίες στο δεξιό κάτω άκρο και για πόνους. Η εξέταση έδειξε την καταστροφή της σαφηνούς φλέβας στο τρίτο κάτω τριτημόριο του δεξιού μηρού και την ανεπάρκεια της σαφηνούς φλέβας. Επίσης, η νευρολογική εξέταση έδειξε την καταστροφή του έσω σαφηνούς νεύρου με ζώνη αναισθησίας από το γόνατο μέχρι το πόδι, δηλαδή ο Ενάγων είχε πρόβλημα αγγειολογικής φύσεως φλεβικά και επίσης πρόβλημα νευρολογικής φύσης. Όπως εξήγησε ο γιατρός η σαφηνής φλέβα είναι αγγείο που οδηγεί το φλεβικό αίμα από το κάτω άκρο, ξεκινά στο έσω σφυρό, μέχρι το άνω μέρος του μηρού όπου εκεί καταλήγει στην κυρίως μηριαία φλέβα. Οδηγεί δε, το αίμα η φλέβα αυτή προς την καρδία, όπως και όλες οι φλέβες. Το τραύμα που είχε× είχε ως αποτέλεσμα την αχρήστευση της φλέβας που δεν λειτουργούσε ως βοηθός για επάνοδο του αίματος στην καρδία. Αυτό έχει ως συνέπεια να μειώνει, μέχρι ένα σημείο, τον όγκο του αίματος που επανέρχεται στην καρδία. Η φλέβα αυτή όταν καταστραφεί οδηγεί σε προβλήματα στο κάτω άκρο και ειδικότερα στο δέρμα, στο τρίτο τριτημόριο της κνήμης όπου μαζεύεται το αίμα και δημιουργεί δερμίτιδα λόγω εισδοχής σιδήρου από την αιμοσφαιρίνη εντός των κυττάρων, δυσκολεύοντας τα κύτταρα στη λειτουργία τους και έτσι παρουσιάζονται δερματολογικές αλλοιώσεις με κίνδυνο, μελλοντικά, τη δημιουργία άτονου έλκους πληγής. Κατά συνέπεια, ο Ενάγων παρουσιάζει φλεβική ανεπάρκεια στην έσω σαφηνή δεξιά φλέβα, η οποία χρειάζεται χειρουργική επέμβαση που πρέπει να γίνει το συντομότερο πριν παρουσιαστούν σοβαρότερα προβλήματα στο δεξιό κάτω άκρο. Το κόστος της θα ανέλθει γύρω στις ΛΚ
22. Επίσης, ο Ενάγων παρουσιάζει μόνιμη αναισθησία στο έσω μέρος της δεξιάς κνήμης με πόνους, παραισθησίες και μελλοντικά δερματικά προβλήματα. Καμία χειρουργική αντιμετώπιση δεν μπορεί να διορθώσει την καταστροφή του νεύρου. Στις 15.2.2007 ο Μ.Ε.3 χειρούργησε τον Ενάγοντα και έγινε αφαίρεση ολόκληρης της σαφηνούς φλέβας λόγω της φλεβικής ανεπάρκειάς της και των προβλημάτων που δημιούργησε, όπως οίδημα και κούραση στο δεξιό κάτω άκρο με κίνδυνο φλεβικής θρομβώσεως. Τον Δεκέμβριο του 2008 ο Μ.Ε.3 τον εξέτασε εκ νέου και ο Ενάγων του παρεπονείτο για αδυναμία στο δεξί κάτω άκρο, πόνους στις αλλαγές εξωτερικής θερμοκρασίας και παραισθήσεις στην περιοχή της κνήμης από τον τραυματισμό του νεύρου. Κατά την εξέταση βρέθηκαν τα ακόλουθα: · Ουλή 2 εκατοστών στο έσω μέρος του δεξιού μηρού. · Δερματικές αλλοιώσεις με μεγάλη έκταση στη δεξιά κνήμη και περιοχή της ποδοκνημικής άρθρωσης. · Αναισθησία έσω μέρους της δεξιάς κνήμης και · Μειωμένη κινητικότητα της δεξιάς ποδοκνημικής αρθρώσεως. Σε σχέση με τις δερματικές αλλοιώσεις, εξήγησε ότι μπορούν να κάνουν τον Ενάγοντα να νιώθει κνησμό και να δημιουργήσουν άτονα έλκη - πληγές. Εδώ χειρουργήθηκε ο Ενάγων και του έμειναν οι αλλοιώσεις, υπάρχει όμως μικρό ρίσκο για μελλοντική πάθηση του δέρματος που καταλήγει σε άτονο έλκος. Σε σχέση με την αναισθησία έσω μέρους της δεξιάς κνήμης, εξήγησε ότι το πρόβλημα είναι νευρολογικό λόγω τραυματισμού του νεύρου και όχι των αγγείων. Ερωτηθείς να σχολιάσει την αναφορά στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 ότι από πλευράς αγγειοχειρουργικής απόψεως ο Ενάγων δεν έχει οποιαδήποτε παθολογία, απάντησε ότι ο συνάδελφος μπορεί να μην υπολόγισε τη σοβαρότητα των δερματολογικών αλλοιώσεων και εκφράστηκε ως ορθοπεδικός. Αντεξεταζόμενος από τη συνήγορο της Εναγομένης 1 και ερωτηθείς για τον κίνδυνο για άτονο έλκος και το κατά πόσο το ρίσκο στην προκειμένη περίπτωση μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό, απάντησε ότι δεν μπορεί να ξέρει πώς θα συμπεριφερθεί μελλοντικά το δέρμα και ότι εξαρτάται από τον τρόπο ζωής και ότι μπορεί να μην το αναπτύξει. Ερωτηθείς να εξηγήσει την αναφορά του στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6 ότι η φλεβική ανεπάρκεια στην έσω σαφηνή δεξιά φλέβα, η οποία χρειάζετο χειρουργική επέμβαση θα πρέπει να γίνεται το συντομότερο, απάντησε ότι το χρονικό διάστημα εξαρτάται από τη ζωή που κάνει το άτομο. Η επέμβαση έγινε στις 15.2.2007 και η πρώτη φορά που ανέφερε στον Ενάγοντα για την εγχείριση ήταν στις 23.9.2006, όταν ήλθε, του πήρε το ιστορικό και τον εξέτασε. Τώρα, τριάμισι με τέσσερα χρόνια μετά, έχουν περιοριστεί οι κίνδυνοι για θρόμβωση και έλκος, λόγω της εγχείρισης. Διευκρίνισε ότι από το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5, εκεί που αναφέρονται οι διαπιστώσεις, αυτό που τον αφορά είναι οι δερματικές αλλοιώσεις. Ερωτηθείς για την αναφορά στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 ότι από πλευράς αγγειοχειρουργικής άποψης δεν έχει ο Ενάγων οποιαδήποτε παθολογία, απάντησε ότι δεν θα κοίταξαν το πόδι του Ενάγοντα. Στην υποβολή ότι η δερμίτιδα που ανέφερε δεν αιτιολογεί οποιαδήποτε συμπτωματολογία ή ρίσκο μετέπειτα, απάντησε ότι έχουν μειωθεί τα ρίσκα, αλλά δεν παύει να υπάρχει εφόσον υπάρχει δερμίτιδα αγγειολογικής φύσεως. Ο Ενάγων πρέπει να προσέχει από κτύπημα, από τη ζέστη και από την ορθοστασία για το πρόβλημα της δερμίτιδας. Αντεξεταζόμενος από τον συνήγορο του Εναγομένου 2 και ερωτηθείς να σχολιάσει την αναφορά στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 ότι η νευρολογική εκτίμηση του δεξιού άκρου δεν έδειξε παθολογικά ευρήματα, απάντησε ότι ο ασθενής δεν αισθάνεται και εκεί που κάποιος δεν αισθάνεται, δεν είναι το κόκκαλο που φταίει, αλλά το νεύρο, διευκρινίζοντας ότι αν και δεν είναι νευρολόγος, αυτό είναι ολοφάνερο. Στην υποβολή ότι τα ευρήματα του ιατροσυμβουλίου στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 είναι τα πραγματικά ευρήματα για τον τραυματισμό του Ενάγοντα, διευκρίνισε ότι δεν είναι δουλειά του το ορθοπεδικό μέρος, αλλά το αγγειολογικό και στο τελευταίο διαφωνεί, προσθέτοντας ότι δεν θα πρέπει να είχαν δει το πόδι του Ενάγοντα. Αντεξεταζόμενος από τον συνήγορο των Εναγομένων 3 και 4, είπε ότι ο Ενάγοντας μπορεί να εργάζεται, αλλά πρέπει να προσέχει να μην κτυπήσει και επίσης να προσέχει από τον ήλιο. Στην επανεξέταση διευκρίνισε ότι η υπερχρωμάτωση δημιουργεί δερμίτιδα και ότι ένας εργάτης θέτει περισσότερο τον εαυτό του σε κίνδυνο γιατί πρέπει να προσέχει τη ζέστη, την ορθοστασία και να μην κτυπήσει. Μαρτυρία ακτινολόγου (ΜΕ4) Η Μ.Ε.4 είναι γιατρός ακτινολόγος. Εξέτασε τον Ενάγοντα δύο φορές. Έγινε έλεγχος των τω βάθει φλεβών του δεξιού κάτω άκρου (κοινή μηριαία φλέβα, επιπολής μηριαία φλέβα, ιγνυακή φλέβα και οπίσθια κνημιαία φλέβα), ως και το κεντρικό τμήμα των επιπολής φλεβών (μείζων και ελλάσσων σαφηνής φλέβα). Η εν λόγω φλέβες ελέγχονται ευπίεστες, με φασική ροή, και φυσιολογική ανταπόκριση στην δοκιμασία περιφερικής ενίσχυσης. Δεν διαπιστούται υπερηχοτομογραφικά ορατή εικόνα θρόμβου. Ελέγχεται η εικόνα βαλβιδικής ανεπάρκειας στη δεξιά σαφηνομηριαία συμβολή. Η διάγνωση της ακτινολόγου ήταν βαλβιδική ανεπάρκεια στη δεξιά σαφηνομηριαία συμβολή. Όπως εξήγησε, όταν δεν λειτουργεί η βαλβίδα το αίμα παραμένει στην περιφέρεια και παλινδρομεί, με αποτέλεσμα να έχουμε οίδημα στο πόδι, να φουσκώνει, να υπάρχουν εξελκώσεις στο δέρμα και σε μεταγενέστερη φάση κιρσοί. Όταν λειτουργούν σωστά οι βαλβίδες το αίμα δεν παλινδρομεί. Από τις εμπειρίες που υπάρχουν η εξασθένιση των βαλβίδων μπορεί να είναι συγγενική ανωμαλία ή επίκτητη, μπορεί να προκληθεί από ισχυρό κτύπημα. Στον Ενάγοντα δεν διαπίστωσε, με βάση την εξέταση που διενήργησε, θρόμβωση, που ήταν και το ζητούμενο. Αντεξεταζόμενη είπε ότι η βαλβιδική ανεπάρκεια έχει στάδια και ότι στα δύο υπερηχοτομογραφήματα που έκανε των φλεβών δεξιού κάτω άκρου η βαλβιδική ανεπάρκεια ήταν ήπια. Μαρτυρία Ορθοπεδικού (ΜΕ5) Ο Μ.Ε.5 είναι ορθοπεδικός στο Νοσοκομείο Λάρνακας. Εξέτασε τον Ενάγοντα στις 15.3.2005, αφού προηγουμένως, στις 10.3.2005, ο Ενάγων εξετάστηκε από τους γιατρούς στις Πρώτες Βοήθειες και παραπέμφθηκε για επανεξέταση στα εξωτερικά ιατρεία του Ορθοπεδικού Τμήματος. Ο Ενάγων έφερε μεγάλο αιμάτωμα σε όλο το δεξιό σκέλος από μεγάλη συμπίεση που υπέστη σε ατύχημα. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα ρωγμώδες στο έσω σφυρό της δεξιάς ποδοκνημικής. Τα αγγεία και τα νεύρα του δεξιού σκέλους ελέγχονταν φυσιολογικά. Λόγω όμως της μεγάλης τάσης του αιματώματος αποφασίστηκε η εισαγωγή του Ενάγοντα στο Ορθοπεδικό Τμήμα για παρακολούθηση. Στις 24.3.2005 με γενική νάρκωση, λόγω μη ικανοποιητικής βελτίωσης του σκέλους, έγινε παροχέτευση του αιματώματος με τομή 2 εκατοστών στην έσω επιφάνεια του δεξιού μηριαίου. Τοποθετήθηκε, επίσης, νάρθηκας στη δεξιά ποδοκνημική για το κάταγμα του έσω σφυρού. Ο Ενάγων παρέμεινε κλινήρης μέχρι την 1.4.2005 και λόγω βελτίωσης του αιματώματος εξήλθε με οδηγίες για παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία. Στις 27.4.2005 αφαιρέθηκε ο νάρθηκας από τη δεξιά ποδοκνημική. Του δόθηκαν οδηγίες για φυσιοθεραπεία του σκέλους. Ο Ενάγων έλαβε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31.8.
23. Υπήρξε σαφής υποχώρηση του αιματώματος του δεξιού σκέλους και πόρωση του κατάγματος του έσω σφυρού της δεξιάς ποδοκνημικής. Η κινητικότητα στο δεξιό γόνατο ήταν περιορισμένη λόγω των συμφύσεων των μαλακών μορίων που προκλήθηκαν στην περιοχή της άρθρωσης του γόνατος από την σύνθλιψη των ιστών. Λόγω της σύνθλιψης των ιστών από τη μεγάλη πίεση των μαλακών μορίων στο δεξιό σκέλος προβλέπεται ότι η βελτίωση στην κινητικότητα στο δεξιό γόνατο θα είναι μικρή. Ο Ενάγων δύναται προς το παρόν να ασχοληθεί με ήπια χειρονακτική εργασία. Αντεξεταζόμενος ο Μ.Ε.5 από τη συνήγορο της Εναγομένης 1 και ερωτηθείς αν ξαναείδε τον Ενάγοντα μετά τις 22.9.2005, απάντησε πως νομίζει πως όχι. Μαρτυρία Τεχνικού των Δημοσίων Έργων (ΜΥ1) Ο Μ.Υ.1 εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων ως Ανώτερος Τεχνικός. Το 2005 εκτελούσε καθήκοντα Τεχνικού. Ο Τεχνικός ασχολείται με την εκτέλεση έργων οδοποιίας, αντιπλημμυρικά, αμυντικά έργα, περιφράξεις κ.τ.λ., αναθέτει το συντονισμό, και την εκπόνηση και ζήτηση προσφορών. Ο Εκτελεστικός Μηχανικός ζητά περιοδικά προσφορές για φορτηγά digger, εκσκαφείς - φορτωτήρες για τις ανάγκες του για εκτέλεση διαφόρων έργων που του ανατίθενται από το Διευθυντή του Τμήματος Δημοσίων Έργων ή από άλλα τμήματα. Ο ρόλος του Τμήματος Δημοσίων Έργων είναι να εκτελεί τα τεχνικά και άλλα έργα. Γνωρίζει ο Μ.Υ.1 τη συμφωνία με τον Εναγόμενο 2 για ενοικίαση digger, το ΤΕΚΜΗΡΙΟ
24. Όταν καταλήξει το Συμβούλιο Προσφορών ειδοποιεί τον προσφοροδότη που θα του αναθέσει το έργο να προσκομίσει διάφορα έγγραφα που ζητούνται από την προσφορά. Όταν τα ετοιμάσει ο προσφοροδότης/εργολαβος τα καταθέτει στον Επαρχιακό Μηχανικό και εφόσον, είναι στα πλαίσια της προσφοράς του, δίδει οδηγίες να έλθει σε επικοινωνία με τον συντονιστή των προσφορών για να του αναθέσει την έναρξη εργασίας. Ο Εναγόμενος 2 προσκόμισε τα έγγραφα αυτά που είναι το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14 και εν συνεχεία ειδοποιήθηκε για την έναρξη της εργασίας με την επιστολή ημερομηνίας 31.12.2004 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 15). Μετά την κατακύρωση της προσφοράς ο Εναγόμενος 2 εργάστηκε στην προσφορά με τον εκσκαφέα/φορτωτήρα. Όπως εξήγησε ο Μ.Υ.1 σ΄ένα έργο ορίζεται επιστάτης ο οποίος είναι προϊστάμενος του συνεργείου στο οποίο ανατίθεται η εκτέλεση μιας εργασίας. Το άτομο που προΐσταται του συνεργείου έχει την ευθύνη καθημερινά να παίρνει παρουσιολόγιο αν όλοι οι εργάτες έχουν παρουσιαστεί στην εργασία, ποια μηχανήματα παρουσιάστηκαν στο χώρο εργασίας, να αναθέτει στον καθένα την εργασία που θα εκτελέσει. Επίσης, περιοδεύει ανά τακτά διαστήματα και παρακολουθεί την εκτέλεση της κάθε εργασίας. Δεν είναι απαραίτητο να είναι επί συνεχούς βάσεως. Χρειάζεται να περιγράψει εργασία στο ημερολόγιο έργων και να παραλάβει υλικά και, επομένως, χρειάζεται κάποιο χρόνο για να μεταβεί εντός του εργοταξίου όπου υπάρχει γραφείο για να μπορέσει να κάνει τη γραφειακή του εργασία. Η υποχρέωση του είναι, επίσης, να παρακολουθεί ότι το προσωπικό ξεκινά από η ώρα 7:00 π.μ. μέχρι 12:00 μ.μ. όπου γίνεται διάλειμμα μέχρι 12:30 μ.μ. και εν συνεχεία μέχρι 3:00 μ.μ. εκτός Πέμπτης που είναι μέχρι 3:30 μ.μ. οπόταν συμπληρώνεται ο χρόνος εργασίας και αποχωρούν οι εργαζόμενοι από το χώρο εργασίας. Αντεξεταζόμενος ο Μ.Υ.1 από το συνήγορο του Εναγόμενου 2 και ερωτηθείς κατά πόσο έδωσε όρους διαγωνισμού για την προσφορά απάντησε ότι αυτό το έκανε το γραφείο τους και όχι ο ίδιος προσωπικά διευκρινίζοντας ότι ο ίδιος ήταν ο συντονιστής. Σε άλλη ερώτηση για να διευκρινίσει ποια ήταν η συμφωνία με τον Εναγόμενο 2, αφού υπέδειξε το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13, σελ. 18 πρόσθεσε ότι η διαδικασία δεν προνοεί να γίνει ξεχωριστή Συμφωνία και ότι το έντυπο προσφοράς είναι η Συμφωνία τους. Κατά την ημέρα που έγινε το επίδικο ατύχημα ο επιστάτης απουσίαζε με άδεια ασθενείας. Του έργου προϊστατο ο Ανδρέας Πάππουλος Υπεύθυνος Συνεργείου για τη συγκεκριμένη εργασία. Ο Μ.Υ.1 τόνισε ότι ο Ενάγων δεν θα έπρεπε να είναι μέσα στο αυλάκι την ώρα που ο εκσκαφέας έσκαφτε μέσα σ΄ αυτό. Έπρεπε να είναι έξω και να κατευθύνει τον εκσκαφέα τη συγκεκριμένη στιγμή της εκσκαφής. Δεν έπρεπε, πρόσθεσε, να υπάρχει εργάτης μέσα αλλά θα έπρεπε να είναι απ΄ έξω και να παρακολουθεί. Ο Ενάγων θα έπρεπε να το γνώριζε αυτό. Είχε εκπαιδευτεί για να του ανατεθεί η συγκεκριμένη εργασία. Όταν έφυγε τον κάδο του ο μηχανοδηγός του εκσκαφέα για να δει ο Ενάγων αν πλησίασε στο βάθος μια υπηρεσία/καλώδια μέσα στις υποχρεώσεις του ήταν να πάρει το φτυάρι του, να κάνει μια ελαφριά εκσκαφή και, αν δεν εντόπιζε τη σωλήνα ή το καλώδιο, να δώσει οδηγίες στο μηχανοδηγό να συνεχίσει με ακόμα μια μερική εκσκαφή. Συνεπώς, η ευθύνη του ήταν πρώτα να σταματήσει ο εκσκαφέας και μετά ο Ενάγων να ψάξει αν έφτασαν σε κανένα καλώδιο. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο των Εναγομένων 3 και 4 είπε ότι ο Ενάγων είχε πάρει προβιβασμό και ότι θεωρείται ένας από τους καλύτερους εργάτες. Η προαγωγή του Ενάγοντα έγινε μετά τον τραυματισμό. Ο Ενάγων συνεχίζει να εργάζεται. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του Ενάγοντα ο Μ.Υ.1 δέχτηκε ότι ο επιστάτης αναθέτει στους εργάτες τα επιμέρους καθήκοντά τους, την εργασία που πρέπει να εκτελέσουν τη συγκεκριμένη μέρα, και περιοδεύει και παρακολουθεί την εκτέλεση της κάθε εργασίας. Ερωτηθείς κατά πόσο η εργασία που είχε ανατεθεί στον Ενάγοντα είχε το στοιχείο του κινδύνου απάντησε ότι όλες οι εργασίες έχουν το στοιχείο του κινδύνου, γι΄ αυτό πρέπει να γίνεται αξιολόγηση του κινδύνου και ότι ο επιστάτης του θα έπρεπε να του τόνισε ότι είχε κίνδυνο. Από την πείρα του πάντα τονίζεται στον κάθε εργάτη να παίρνει και αυτός τα μέτρα του τόσο για τη δική του ασφάλεια όσο και για την ασφάλεια των τρίτων. Δε γνωρίζει αν ο Ενάγων πήρε τα μέτρα που χρειάζονταν. Ερωτηθείς κατά πόσο υπήρχε τη συγκεκριμένη μέρα αντικαταστάτης του επιστάτη Κώστα Λαού απάντησε ότι από την πείρα του θα αναλάμβανε ο Αρχιεπιστάτης Α. Πάππουλος ο οποίος ενδιαφερόταν για τη σωστή εκτέλεση της εργασίας και την προφύλαξη των εργατών του. Ερωτηθείς αν ο Ενάγων εκπαιδεύτηκε απάντησε καταφατικά. Πρόσθεσε ότι πριν να έλθει στα Δημόσια Έργα εργάστηκε στον ίδιο τομέα και ότι στην Υπηρεσία του τον καθοδηγά ένας άλλος αρχαιότερος εργάτης για να συνεχίσει και αυτός να εκπαιδεύσει άλλο. Ο Αρχιεπιστάτης, Πάππουλος του ανέθετε διάφορες εργασίες γιατί τον θεωρούσε ικανό. Τη συγκεκριμένη εργασία με το συγκεκριμένο μηχάνημα μπορούσε να την κάνει ένα μόνο άτομο. Ο επιστάτης δεν είναι υποχρεωμένος να βρίσκεται όλη μέρα στο σημείο της εργασίας και να παρακολουθεί. Περιοδικά θα πάει. Μπορεί να υπάρχουν δέκα σημεία. Δεν μπορεί ο επιστάτης να πηδά από το ένα σημείο στο άλλο. Γι΄ αυτό γίνεται ανάθεση σε άτομα που έχουν γνώσεις, είναι υπεύθυνα και είναι υπόλογοι σ΄ αυτούς και στον επιστάτη. Ερωτηθείς κατά πόσο θα έπρεπε να υπάρχει κάποιος να καθοδηγεί τον χειριστή του εκσκαφέα ο Μ.Υ.1 απάντησε ότι δεν ήταν απαραίτητο. Ο ΜΥ1 ερωτηθείς κατά πόσο θα έπρεπε για τέτοιες εργασίες ο Ενάγων να έχει επιστάτη για να κατευθύνει τον εκσκαφέα εφόσον δεν υπήρχε οπτική επαφή του οδηγού με το άτομο που ήταν μέσα ανέφερε κατά το στάδιο της αντεξέτασης του ότι ο Ενάγοντας ήταν υπεύθυνος και ότι ο Επιστάτης του είχε αναθέσει να κάνει τη συγκεκριμένη εργασία. Πρόσθεσε ότι ήταν αυτονόητο ότι ο μηχανοδηγός λόγω της θέσης που είχε δεν μπορούσε να έχει τόση κοντινή απόσταση στο αυλάκι για να έχει τη δική του άποψη και να μπορεί να δει από μόνος του όταν σκάφτει όπου πιθανόν μπορούσε να βρεθεί κάποιο καλώδιο ή σωλήνα ή άλλο εμπόδιο. Κατά συνέπεια, ανέφερε ότι έπρεπε να υπάρχει κάποιος για να καθοδηγεί τον μηχανοδηγό και ότι ήταν ο Ενάγοντας που καθοδηγούσε τον εκσκαφέα. Ερωτηθείς πως τον καθοδηγούσε εφόσον ο Ενάγων ήταν μέσα στο αυλάκι απάντησε ότι τη συγκεκριμένη στιγμή της εκσκαφής δεν θα έπρεπε να υπάρχει εργάτης μέσα αλλά ότι θα έπρεπε να ήταν απ' έξω και να παρακολουθεί. Τόνισε ότι ο Ενάγοντας δεν έπρεπε να ήταν μέσα στο αυλάκι την ώρα θα έσκαβε ο εκσκαφέας για λόγους ασφαλείας. Ερωτηθείς κατά πόσο αυτό το γνώριζε ο Ενάγων απάντησε διερωτώμενος γιατί να μην το γνωρίζει προσθέτοντας ότι ο Ενάγων είχε εκπαιδευτεί και δεν επρόκειτο για εργάτη με μια μέρα πρόσληψη στον οποίο είχε ανατεθεί η συγκεκριμένη εργασία. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι ήταν ευθύνη του Ενάγοντα να δώσει οδηγίες στο μηχανοδηγό του εκσκαφέα να σταματήσει και μετά να κατεβεί στο αυλάκι να ψάξει αν έφτασε κοντά σε σωλήνα ή άλλα αντικείμενα. Σε άλλη ερώτηση κατά την οποία κλήθηκε να εξηγήσει την αναφορά του ότι δεν ήταν αναγκαίο να έχει ο Ενάγοντας άλλους να τον καθοδηγούν ή να τους παρακολουθεί απάντησε ότι για τη συγκεκριμένη εργασία ένα άτομο χρειαζόταν και υποθέτει ότι στην προκειμένη περίπτωση το αξιολόγησε αυτό ο επιστάτης ότι δηλαδή ένα άτομο χρειαζόταν εκεί πέρα. Πρόσθεσε ότι ο χώρος ήταν περιορισμένος και ο τρόπος εργασίας ήταν συγκεκριμένος. Εξήγησε δε ότι για άλλες εργασίες όπως παραδείγματος χάρη για πλακόστρωτο ή για στρώση πυλού χρειάζονται 5 με 6 άτομα να παίρνουν πλάκες να τις τοποθετούν να τις ποτίζουν και τα λοιπά. Στην υποβολή ότι στο χώρο δεν είχε κανένα υπεύθυνο ανέφερε ότι όταν ο Επιστάτης αναθέσει μια εργασία δεν είναι υποχρεωμένος να είναι όλη μέρα εκεί να παρακολουθεί αλλά περιοδικά θα περάσει για να δει αν έγινε σωστά η εργασία. Ερωτηθείς ξανά κατά πόσο δεν έπρεπε να υπάρχει κάποιος Επιστάτης να καθοδηγεί τον εκσκαφέα απάντησε αρνητικά προσθέτοντας ότι δεν είναι απαραίτητο όταν θεωρείς ότι το άτομο στο οποίο ανέθεσες είναι ικανό. Μαρτυρία Εναγομένου 4 (ΜΥ2) Ο Εναγόμενος 4 είναι ιδιοκτήτης και μέτοχος της Εναγόμενης 3, η οποία έχει στην ιδιοκτησία της τον εκσκαφέα ΗΗΥ350 τον οποίο χειρίζεται ο Εναγόμενος
25. Στις 9.3.2005 είχε εργασία στο δρόμο Ξυλοτύμπου - Ορμήδειας. Στο μέρος είχε φτάσει ο τεχνικός του έργου Α. Πάππουλος, έδωσε οδηγίες στον Ενάγοντα να βρουν σωλήνες ΑΗΚ. Ο Πάππουλος τους είπε να πάνε μαζί να κάνουν υπογειοποίησεις να βρουν την αρχή των σωλήνων της ΑΗΚ. Στον τόπο εργασίας υπήρχε ένα αυλάκι σκαμμένο από την ΑΗΚ μήκους 12 - 13 μ. Έπρεπε ο Εναγόμενος 4 να περάσει πάνω τους τροχούς του εκσκαφέα του και να το μεταφέρει στο κέντρο για να μπορεί να φύγει τα ξένα χώματα. Το βάθος της εκσκαφής ήταν 90 εκ., το πλάτος 70 εκ. και το μήκος 12 - 13 μ. Ο εναγόμενος 4 χρησιμοποιώντας τον εκσκαφέα του καθάρισε ορισμένα από τα ξένα χώματα μέχρι σ΄ένα σημείο για να μην κάνει ζημιά σε υφιστάμενες σωλήνες και σταμάτησε. Έβγαζε τον κάδο έξω από το αυλάκι, κατέβηκε σ΄ αυτό ο Ενάγων με φτυάρι και στη συνέχεια ο Ενάγων υπέδειξε στον Εναγόμενο 4 με το φτυάρι να ξεκινήσει από ένα σημείο που του έδειξε. Του υπέδειξε από πού να αρχίσει να καθαρίζει μέσα στο αυλάκι. Εν συνεχεία ο Εναγόμενος 4 έφερε τον κάδο μέσα στο αυλάκι και προσπάθησε ανοίγοντας να φτάσει στο σημείο όπου του είχε υποδείξει ο Ενάγων. Όταν ο Ενάγων ευρισκόταν μέσα στο αυλάκι βαστώντας φτυάρι ο φορτωτήρας ήταν κάτω λίγο πιο πάνω από το χώμα που ήταν να κάνουν την εκσκαφή. Στην προσπάθεια του ο Εναγόμενος 4 να φτάσει στο σημείο που του υπέδειξε ο Ενάγων ανοίγοντας ελάχιστα τον κάδο του εκσκαφέα άκουσε μια κραυγή και αυτομάτως σταμάτησε, είδε τον Ενάγοντα να του λέει ότι τον κτύπησε στο πόδι. Ερωτηθείς για την ορατότητα του στο αυλάκι είπε ότι επειδή ο εκσκαφέας ήταν στο κέντρο ο κάδος/χούφτα του έκλεινε την ορατότητα και μπορούσε να δει πιο πάνω από τη μέση του Ενάγοντα. Αντεξεταζόμενος από τη συνήγορο της Εναγόμενης 1 είπε ότι ο εκσκαφέας ήταν τοποθετημένος στο κέντρο ενώ συνήθως τοποθετείται από την αρχή δεξιά ή αριστερά του σημείου της εκσκαφής και μ΄ αυτό τον τρόπο ο μηχανοδηγός μπορεί να βλέπει κάνοντας την εργασία του, έχει δηλαδή ορατότητα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, δεν μπορούσε να τοποθετήσει τον εκσκαφέα του δεξιά ή αριστερά του αυλακιού γιατί το αυλάκι ήταν σκαμμένο από άλλους και δεν μπορούσε να στερεωθεί το ένα πόδι δεξιά ή αριστερά. Για να δει το σημείο που του υπέδειξε ο Ενάγων για εκσκαφή έγειρε δεξιά. Ο Ενάγων βρισκόταν πίσω από τον κάδο. Γέρνοντας ο Εναγόμενος 4 δεξιά δεν έβλεπε πίσω από τον κάδο. Ερωτηθείς κατά πόσο γνώριζε όση ώρα έκαμνε δουλειά ότι ο Ενάγων ήταν στο αυλάκι απάντησε ότι όταν ξεκίνησε να καθαρίσει το αυλάκι ο Ενάγων ήταν έξω από αυτό. Μετά κατέβηκε να καθαρίσει με το φτυάρι. Όταν του υπέδειξε το σημείο για να κάνει την εκσκαφή ο Ενάγων πήγε πιο πίσω και του είπε από πού να ξεκινήσει. Ερωτηθείς πώς έγινε ο Ενάγων να κτυπήσει στον κάδο απάντησε ότι δεν ήξερε. Δεν έβλεπε ο Εναγόμενος 4 από πίσω από τον κάδο. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του Ενάγοντα είπε ότι ο Ενάγων τράβηξε πίσω γύρω στα 3 μ. και του έδωσε οδηγίες. Όταν ο Εναγόμενος 4 έφερε τον κάδο μέσα δεν ξέρει τι συνέβηκε γιατί δεν είχε ορατότητα για να δει τον Ενάγοντα. Τη συγκεκριμένη στιγμή έβλεπε τον Ενάγοντα από τη μέση και πάνω. Ερωτηθείς κατά πόσο υπήρχε το στοιχείο του κινδύνου στη συγκεκριμένη δουλειά απάντησε αρνητικά. Ο μόνος κίνδυνος ήταν να μην κάνουν ζημιά στις υφιστάμενες σωλήνες. Δεν υπήρχε κίνδυνος να κτυπήσει τον Ενάγοντα. Ερωτηθείς τότε πώς έγινε το ατύχημα απάντησε ότι όταν δεν έβλεπε κάτω στα πόδια πώς να ξέρει. Ο Ενάγων του έδωσε οδηγίες και προχώρησε προς τα πίσω. Αν ο Ενάγων ένοιωθε ανασφαλής έπρεπε να βγει έξω από το αυλάκι. Δεν μπορούσε ο Εναγόμενος 4 να ξέρει αν με τον κάδο κτύπησε τον Ενάγοντα γιατί δεν έβλεπε πίσω από τον κάδο. Στην υποβολή ότι τον κτύπησε με το μηχάνημα απάντησε ότι δεν γνωρίζει ακριβώς πώς έχει πάθει το ατύχημα ο Ενάγων. Άκουσε κραυγή και σταμάτησε και είδε τον Ενάγοντα να βγαίνει μόνος του από το αυλάκι και ο Εναγόμενος 4 διερωτήθηκε πώς κτύπησε. Βάζοντας τον κάδο στο αυλάκι δεν μπορούσε να βλέπει από πίσω από τον κάδο. Ο εκσκαφέας ήταν έξω από το αυλάκι την ώρα που ο Ενάγων ευρισκόταν μέσα στο αυλάκι με το φτυάρι. Εν συνεχεία ο Ενάγων του υπέδειξε το σημείο για την εκσκαφή, έκανε βήματα πίσω, ο Εναγόμενος 4 έφερε τον κάδο μέσα στο αυλάκι και άνοιξε την πίγα για να φύγουν τα χώματα από τις σωλήνες. Τη στιγμή που ο εκσκαφέας ήταν έξω από το αυλάκι ο Εναγόμενος 4 έβλεπε τον Ενάγοντα. Μετά η ορατότητα χάθηκε. Όταν ο Ενάγων έκανε την κίνηση και πήγε 3 μ. πίσω ο Εναγόμενος 4 ξεκίνησε να κάνει την εργασία. Ο Ενάγων είχε απόσταση από το σημείο που είχε υποδείξει στον Εναγόμενο
26. Όταν του τέθηκε ότι ο Ενάγων σ΄ αυτή την απόσταση που είπε ήταν πολύ κοντά στον Εναγόμενο 4, ο Εναγόμενος 4 απάντησε ότι θεωρούσε μια τέτοια απόσταση απόσταση ασφαλείας από το συγκεκριμένο σημείο που είχε υποδείξει ο Ενάγων. Πρόσθεσε ότι ο ίδιος ο εργάτης όφειλε να δει την απόσταση και ότι ήταν ο Ενάγων που κατεύθυνε την εργασία. Όταν του λέει «ξεκίνα από εδώ» και ο Εναγόμενος 4 τον βλέπει να πηγαίνει πίσω τότε ο Εναγόμενος 4 ξεκίνησε να κάνει την εργασία. Ερωτηθείς κατά πόσο θα έπρεπε και ο Εναγόμενος 4 να γνώριζε τους κινδύνους που κρύβει το μηχάνημα του για πρόκληση ατυχήματος απάντησε ότι όταν έχει ορατότητα μπορεί να ελέγξει την περίμετρο που εργάζεται ο εκσκαφέας και οι εργάτες θα πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση ασφαλείας. Στην περίμετρο εργασίας του εκσκαφέα δεν επιτρέπεται να βρίσκονται οι εργάτες. Στη συγκεκριμένη, όμως, περίπτωση δεν είχε ορατότητα και ο τρόπος εργασίας ήταν διαφορετικός. Από το σημείο που του υπέδειξε ο Ενάγων προς εκείνον είχε ορατότητα. Όμως, από τη φούχτα του εκσκαφέα και πίσω δεν είχε ορατότητα. Αν ο Ενάγων έβλεπε ότι χρειαζόταν άλλο άτομο μπορούσε να φωνάξει τον Keeper. Ο Εναγόμενος 4 δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να δίδει διαταγές σε εργάτες του δημοσίου. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Η υποχρέωση επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από τις πρόνοιες του Άρθρου 51 του ΚΕΦ. 148, χωρίς να υπάρχει ειδική ρύθμιση, και βασίζεται στις αρχές του Κοινού Δικαίου τις οποίες το εν λόγω Άρθρο κωδικοποιεί. Το καθήκον του εργοδότη εξετάστηκε σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είναι θεμελιωμένο ότι ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλλει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του. Στα πλαίσια αυτού του γενικού καθήκοντος οφείλει, μεταξύ άλλων, να διατηρεί ασφαλές σύστημα και τόπο εργασίας και να παρέχει κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση της εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας, είναι σχετικό. Δεν υπέχει καθήκον διατήρησης απόλυτα ασφαλούς συστήματος, αλλά συστήματος εύλογα ασφαλούς, έχοντας υπόψη τους εγγενείς κινδύνους της συγκεκριμένης εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη δεν εκτείνεται σε βαθμό που να δημιουργεί υποχρέωση για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης όλων των κινδύνων. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε αχρείαστους κινδύνους και ειδικότερα σε κινδύνους εύλογα προβλεπτούς που θα μπορούσαν να εξουδετερωθούν με μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν με δυσκολία και κόστος που δεν είναι δυσανάλογα με τον εμπλεκόμενο κίνδυνο, δηλ. με λογικά και προσιτά μέσα. Αχρείαστος είναι ο κίνδυνος ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός με τη λήψη κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων[1]. Το πότε το σύστημα εργασίας είναι ασφαλές και γενικά το πότε ο εργοδότης έχει εκπληρώσει ή όχι το γενικό του καθήκον για εύλογη μέριμνα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του, εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης.[2] Ειδικότερα, σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας έχει νομολογηθεί ότι ο όρος αυτός περιγράφει (α) την οργάνωση της εργασίας, (β) τον τρόπο που θα εκτελεστεί η εργασία, (γ) τη σειρά παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (δ) τη σειρά των ενεργειών, (ε) τη λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (στ) τον αριθμό των προσώπων που απαιτούνται για την εκτέλεση της εργασίας, (ζ) το ρόλο που θα αναλάβει ο καθένας και (η) το χρόνο κατά τον οποίο θα εκτελέσουν την αντίστοιχη εργασία τους.[3] Είναι επίσης νομολογημένο πως η αιτιώδης συνάφεια πρέπει να συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δύο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.[4] Η Βουλή με τη θέσπιση του Νόμου για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία Νόμου 89(Ι)/96 έχει θεσμοθετήσει και ενσωματώσει στο Νόμο αυτό τις αρχές του κοινοδικαίου που αφορούν το καθήκον του εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο για την ασφάλεια του κατά την εργοδότηση του. Αμέλεια-Συντρέχουσα Αμέλεια-Καταμερισμός ευθύνης-Συνεναγόμενοι Επιλαμβανόμενο το Δικαστήριο απαίτησης για αποζημιώσεις λόγω αμελούς συμπεριφοράς αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. ® Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 του ΚΕΦ. 148 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. ® Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ Εναγομένων, από τη μια, και Ενάγοντα, από την άλλη, και μειώνει το ποσόν των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. ® Εάν επιδόθηκαν ειδοποιήσεις με βάση το Άρθρο 64 του ΚΕΦ. 148[5] και τη Δ.10,θ.12