Όλγας Χριστάκη Κόκου ν. Ευαγγελίας Πουλλά κ.α., Αρ. Έφεσης/Αίτησης 30/07, 04.02.2011

(1987)1 C.L.R. 383, στις σελίδες 388-9: (παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την υπόθεση Adidas)...... «Το πιο πάνω απόσπασμα απεικονίζει τη νομολογία επί του ζητήματος και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ορθή πρακτική στο δικαιϊκό σύστημα της αντιπαράθεσης είναι να δίνεται η ευκαιρία στον αντίδικο να εξηγήσει θέσεις επί των γεγονότων που η άλλη πλευρά προτίθεται να παρουσιάσει στη δική της μαρτυρία. Εφαρμόζεται βεβαίως σ' όλο το φάσμα και εύρος της αντιπαράθεσης είτε επιχειρείται η εκ των υστέρων παρουσίαση μαρτυρίας ή εκδοχής από τον ενάγοντα μέσω αντεξέτασης του εναγόμενου, όπως εδώ, ή τον εναγόμενο σε οποιοδήποτε στάδιο της εξέλιξης της μαρτυρίας. Η ουσία είναι ότι πρέπει να παρέχεται ευκαιρία στον αντίδικο να εξηγεί τη δική του θέση και όχι να εμφανίζεται και να τίθεται το ζήτημα μόνο στη μαρτυρία της άλλης πλευράς.».......... «Συνάγεται, επομένως, ότι το ορθό θα ήταν, παρά τη μη αναφορά ή προσπάθεια κατάθεσης του εγγράφου, έστω για αναγνώριση, κατά τη μαρτυρία του ιδίου του εφεσείοντος, να γινόταν δεκτή η κατάθεση του κατά την αντεξέταση της εφεσίβλητης, ανάλογα δε με τις εξηγήσεις που θα έδινε, ο μεν εφεσείων για τη μη προτέρα παρουσίαση του, η δε εφεσίβλητη για το περιεχόμενο του, το πρωτόδικο Δικαστήριο να του έδινε την ανάλογη βαρύτητα.» «Το περιεχόμενο της επιστολής είναι τέτοιο, που αναμφίβολα την καθιστούσε σχετική προς τα επίδικα ζητήματα, η σχετικότητα δε αποδεικτικού υλικού είναι το ουσιαστικότερο κριτήριο για την παραδεκτότητα του.» ......................... «Το περιεχόμενο λοιπόν της επιστολής, που κακώς δεν έγινε δεκτή προς κατάθεση ως τεκμήριο, έπρεπε να τύχει σχολιασμού από το πρωτόδικο Δικαστήριο, να τύχει αντιπαραβολής με την υπόλοιπη μαρτυρία και να αξιολογηθεί αναλόγως.».......... «Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποστέρησε τον εαυτό του από ένα αποδεικτικό στοιχείο, δυνητικά κάποιας σημασίας, με γνώμονα πάντοτε την ανεύρεση της αλήθειας γύρω από τις αντικρουόμενες εκδοχές των διαδίκων.» Αξιολόγηση των εκατέρωθεν θέσεων και συμπέρασμα Δικαστηρίου Το θέμα που εγέρθηκε με το αίτημα της πλευράς της Αιτήτριας/ Εφεσείουσας για κατάθεση της εγκυκλίου ως τεκμήριο και το οποίο συνάντησε την ένσταση της Εφεσίβλητης 1 είναι συνυφασμένο με δυο ουσιώδη ερωτήματα. (α) Κατά πόσο επιτρέπεται η κατάθεση εγγράφου κατά το στάδιο της αντεξέτασης ενός μάρτυρα και (β) αν η φύση της διαδικασίας της ακρόασης της παρούσας αίτησης/έφεσης οδηγεί σε οποιαδήποτε διαφορετική αντιμετώπιση των μέχρι σήμερα νομολογηθέντων, ενόψει του ότι επ' ακριβώς επί του θέματος δεν εντοπίστηκε σχετική νομολογία, προφανώς λόγω του σχετικά πρόσφατου της τροποποίησης που επήλθε με τον Κανονισμό του 2006 με τον οποίο προβλέπεται, πως, η ακρόαση των αιτήσεων/εφέσεων θα διεξάγεται στη βάση των γεγονότων που αναφέρονται στην αίτηση ή στις ένορκες δηλώσεις τηρουμένης της δυνατότητας για αντεξέταση. Έχοντας κατά νου όλα τα πιο πάνω λεχθέντα προερχόμενα από τη νομολογία, κρίνεται ότι το (α) ερώτημα δεν μπορεί να είναι αρνητικό αφού διαφαίνεται ξεκάθαρα πως είναι επιτρεπτό, αλλά και επιβεβλημένο, να κατατίθενται έγγραφα ως τεκμήρια κατά την αντεξέταση ενός μάρτυρα εφόσον βέβαια αυτά είναι σχετικά με τα επίδικα θέματα και στοχεύουν είτε στην υποστήριξη της θέσης ενός διαδίκου ή στην αντίκρουση της θέσης του αντιδίκου του και νοουμένου, βέβαια ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις κατάθεσης τους και δεν υπάρχει οποιοδήποτε στοιχείο αποκλεισμού τους ως μαρτυρίας. Προχωρώντας επί του (β) ερωτήματος κρίνεται πως τα νομολογηθέντα και τα οποία έχουν ουσιαστικά συνοψιστεί στην υπόθεση Νεοπτόλεμος Γεωργίου (ανωτέρω) δεν περιορίζουν τους κανόνες που ισχύουν μέχρι σήμερα ή δεν θα πρέπει να τους διαφοροποιήσουν με μόνο το γεγονός ότι η ακρόαση τέτοιων αιτήσεων διεξάγεται στη βάση των γεγονότων της αίτησης και των ενόρκων δηλώσεων, αφού διατηρείται το δικαίωμα αντεξέτασης το οποίο δεν είναι διαφορετικής φύσης δικαίωμα από οποιαδήποτε άλλη διαδικασία ακρόασης για το λόγο και μόνο ότι η δίκη διεξάγεται χωρίς προφορική κύρια εξέταση των μαρτύρων, συνεπώς κατά το Δικαστήριο η ρύθμιση του κανονισμού του 2006 δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ότι έχει επιφέρει οποιαδήποτε διαφοροποίηση στο δικαίωμα της αντεξέτασης κατά τη διαδικασία ακρόασης και στους σκοπούς που αυτό εξυπηρετεί, ως εκ τούτου ισχύουν και στην παρούσα υπόθεση οι ίδιες αρχές όπως έχουν καθιερωθεί μέχρι σήμερα. Με τις πιο πάνω σκέψεις και αναφορές το Δικαστήριο κρίνει ότι λαμβανομένων υπόψη των πιο κάτω διαπιστώσεων είναι δικαιολογημένο όπως επιτραπεί η κατάθεση της εγκυκλίου 818 ως Τεκμήριο: - Το έγγραφο της εγκυκλίου 818 προβάλλει ως σχετικό με τα επίδικα θέματα καθότι η ακύρωση της απόφασης του Διευθυντή του Κτηματολογίου (λόγος ακύρωσης αρ. 4) στηρίζεται στο ότι εφαρμόστηκε ή ερμηνεύθηκε λανθασμένα το άρθρο 61 του Κεφ. 224, ο δε μάρτυρας Α. Γεωργίου κατά την αντεξέταση του αποδέχθηκε ότι η απόφαση του Διευθυντή στη συγκεκριμένη υπόθεση για την εφαρμογή του άρθρου 61 στηρίχθηκε σε εγκύκλιο που προϋπήρχε της εγκυκλίου 818. Συνακόλουθα η πλευρά της Εφεσείουσας επιθυμεί να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου αυτή η μαρτυρία για να διαφανεί ότι ο Διευθυντής άλλαξε κάποια πρακτική προφανώς ή άποψη επί του θέματος. Το δε Δικαστήριο θεωρεί ότι θα πρέπει να τεθεί ενώπιον του αυτή η μαρτυρία και αφού την αξιολογήσει με την υπόλοιπη μαρτυρία στο τέλος θα της δώσει την ανάλογη βαρύτητα. - Δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται ότι η δίκη που διεξάγεται αφορά σε πρωτογενή αίτηση και όχι σε ενδιάμεση, συνακόλουθα εφόσον κρίνεται ότι είναι σχετική η εν λόγω εγκύκλιος θα ήταν και ορθότερο να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου μαζί με όλα τα υπόλοιπα στοιχεία. - Δεν παραγνωρίζεται επίσης η εισήγηση της πλευράς της Εφεσίβλητης 1 ότι τέτοια μαρτυρία θα έπρεπε να είχε τεθεί από την Εφεσείουσα με συμπληρωματική ένορκη δήλωση, ίσως αυτό να ήταν το επιθυμητό, ωστόσο δεν είναι λόγος αυτός να ανατρέψει το συμπέρασμα του Δικαστηρίου, λαμβανομένου πρόσθετα υπόψη και ότι δεν βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε μαρτυρία ότι η Εφεσείουσα ήταν γνώστης της νέας εγκυκλίου 818 και απέφυγε να τη θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου καθώς επίσης διαφαίνεται ότι αυτή η μαρτυρία βρίσκεται στην κατοχή του Εφεσίβλητου 2 και προέρχεται από αυτόν και όχι της Εφεσείουσας. - Έχει επίσης απασχολήσει το Δικαστήριο το γεγονός ότι η πλευρά της Εφεσίβλητης 1 δεν έχει ζητήσει μέχρι σήμερα όπως αντεξετάσει το μάρτυρα του Εφεσίβλητου 2, ωστόσο θα ήταν δίκαιο υπό τις περιστάσεις να της δοθεί από το Δικαστήριο το δικαίωμα αντεξέτασης του μάρτυρα Α. Γεωργίου, αν το επιθυμεί, συνακόλουθα με αυτό το δικαίωμα δεν θεωρείται ότι παραβιάζεται οποιαδήποτε αρχή δικαίου για δίκαιη δίκη. Ενόψει όλων των πιο πάνω, το έγγραφο - εγκύκλιος αριθμός 818 θα γίνει αποδεκτό ως Τεκμήριο. Αναφορικά με τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας, ενόψει του σχετικά πρωτότυπου του θέματος, κρίνεται ορθό όπως ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της αίτησης/έφεσης σε καμία όμως περίπτωση εναντίον της Εφεσείουσας. (Υπ.) .................. Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής ./Μ.Κ. Subject: Civil/Interim Αναφορά: Απόδειξη - κατάθεση εγκυκλίου ως τεκμηρίου σε ακρόαση έφεσης σε Απόφαση του Διευθυντή του Κτηματολογίου κατά την αντεξέταση μάρτυρα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο