Θεολόγος Λαζούρας ν. Σάββα Χαραλάμπους, Αρ. Αγωγής: 743/06, 22 Μαρτίου, 2011

(2008)αλλά σήμερα είναι καλά, και ότι η σύζυγος του είναι καρκινοπαθής. Τα φάρμακα που χρειάζονται και οι δύο τα περισσότερα τα παίρνουν δωρεά από Νοσοκομείο, πληρώνουν όμως περί τα €80 - €90 μηνιαίως για φάρμακα από Ιδιωτικά Φαρμακεία. Επιπλέον όμως υπάρχουν έξοδα επισκέψεων σε Ιδιώτες Ιατρούς όταν αυτό παρίσταται ανάγκη λόγω καθυστέρησης στις εξετάσεις στα Νοσοκομεία. Αποδέχτηκε επίσης ότι κάποιο χρηματικό ποσό έχει εξοικονομήσει και το οποίο προορίζει για τα γεράματα του σε περίπτωση που η σύνταξη του δεν είναι αρκετή για πληρωμή εξόδων γηροκομείου. Τέλος, ήταν η θέση του ότι δεν οφείλει οποιοδήποτε άλλο ποσό στην αιτήτρια καθ' ότι η εργασία που έγινε δεν δικαιολογεί πέραν των Λ.Κ.500,00 που έδωσε σαν προκαταβολή. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων οι συνήγοροι των δύο πλευρών προώθησαν τις εκατέρωθεν εκδοχές τους προβάλλοντας επιχειρήματα με αναφορά στη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Αξιολόγηση μαρτυρίας και ευρήματα Δικαστηρίου: Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή την αιτήτρια αλλά και τον καθ' ου η αίτηση. Από την όλη συμπεριφορά και στάση τους στο ειδώλιο του μάρτυρα κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, καθώς επίσης το περιεχόμενο των τεκμηρίων που παρουσιάστηκαν στη δίκη, το Δικαστήριο με γνώμονα τα κριτήρια αυτά αλλά και τα στοιχεία που θα παρατεθούν στη συνέχεια, στα καίρια επίδικα θέματα (α) της εξόφλησης του χρέους από τον καθ' ου και (β) της οικονομικής δυνατότητας πληρωμής χρέους, αποδέχεται την εκδοχή της αιτήτριας και απορρίπτει αυτή του καθ' ου η αίτηση. Η αιτήτρια στη μαρτυρία της ήταν σαφής και συγκεκριμένη, με πειστικά στοιχεία όπως τα Τεκμήρια 1 και 2 τα οποία ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν με αποτέλεσμα η εκδοχή και μαρτυρία της να παραμείνει ακλόνητη. Δεν διαπιστώνονται οποιεσδήποτε αντιφάσεις ή υπερβολές στη μαρτυρία της και ως εκ τούτου το Δικαστήριο την κρίνει αξιόπιστη και αποδέχεται τη μαρτυρία της. Από την άλλη ο καθ΄ ου η αίτηση με το πειερχόμενο της μαρτυρίας του όχι μόνο δεν απέδειξε την εκδοχή του αλλά ενίσχυσε και τις θέσεις της αιτήτριας. Για το θέμα της εξόφλησης ουδέν πειστικό στοιχείο έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό για εξόφληση των εξόδων μετά την έκδοση του πιστοποιητικού εξόδων. Όσον αφορά δε στο θέμα της ικανότητας για πληρωμή χρέους παρά τη θέση του, διαφάνηκε πως έχει πέραν από τη σύνταξη του, εισόδημα €854,00 μηνιαίως το οποίο καταβάλλει για δάνειο σε επένδυση που σήμερα διαχειρίζονται ή κατέχουν τα παιδιά του. Επίσης διαφάνηκε από την προφορική του μαρτυρία ότι τα έξοδα αυτού και της συζύγου του για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη δεν είναι €350,00 μηνιαίως ως αναφέρει στην ένορκη του δήλωση η οποία συνοδεύει την ένσταση του. Πέραν βέβαια των θέσεων του και των λόγων που προβάλλει ως ένσταση στην επίδικη αίτηση, κρίνεται ότι στα γεγονότα που ανέφερε ήταν ειλικρινής και αποκαλυπτικός για την οικονομική του κατάσταση και ως εκ τούτου το Δικαστήριο αποδέχεται την προφορική μαρτυρία του όχι όμως τις θέσεις του για τα επίδικα θέματα οι οποίες προφανώς προκύπτουν από τη γενικότερη αντίληψη του ότι η αιτήτρια δεν δικαιούται άλλα έξοδα πέραν του αρχικού ποσού που της κατέβαλε. Εν' όψει της πιο πάνω αξιολόγησης τα πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση τόσο στο επίδικο θέμα της εξόφλησης του χρέους, όσο, και στο επίδικο θέμα της ικανότητας του καθ' ου η αίτηση για πληρωμή του χρέους, έχουν ως ακολούθως: Στις 20.10.2008 εκδόθηκε πιστοποιητικό ψήφισης εξόδων από τον Πρωτοκολλητή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου προς όφελος της αιτήτριας και εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση για το ποσό των €2.122,59 πλέον τόκο 8% ετησίως από 28.02.2006 μέχρι εξόφλησης πλέον Φ.Π.Α. επί του ποσού των €1.833,47. Μετά την έκδοση του πιστοποιητικού εξόδων ο καθ΄ ου η αίτηση ουδέν ποσό κατέβαλε στην αιτήτρια η οποία όμως έναντι των εξόδων της είχε λάβει στις 10.02.2006 και 21.06.2007 το συνολικό ποσό των Λ.Κ.350,00 το οποίο αποδέχεται ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί από το χρέος (το ποσό του Τεκμηρίου 2 απόδειξη 00543 για Λ.Κ.300,00 διανεμήθηκε σε υπόθεση του καθ΄ ου η αίτηση για Λ.Κ.150,00 και Λ.Κ.150,00 για υπόθεση της συζύγου του). Λαμβάνοντας υπόψη την αποδεκτή μαρτυρία, διαπιστώνεται περαιτέρω ότι ο καθ΄ ου η αίτηση είναι συνταξιούχος ηλικίας 76 ετών περίπου, έχει μηνιαία σύνταξη περί τα €672,00. Η σύζυγος του επίσης είναι συνταξιούχα με €452,00 περίπου μηνιαία σύνταξη. Ο καθ΄ ου είχε εγκεφαλικό επεισόδιο στο παρελθόν

(2008), σήμερα είναι όμως καλά και παίρνει φάρμακα ως επίσης η σύζυγος του είναι καρκινοπαθής. Και οι δύο προμηθεύονται τα περισσότερα φάρμακα τους από Νοσοκομείο, χρειάζονται όμως περί τα €80-€90 μηνιαίως για φάρμακα από ιδιωτικά φαρμακεία. Επιπλέον επισκέπτονται και ιδιώτες ιατρούς κατά καιρούς ωστόσο αυτή η μαρτυρία δεν επιτρέπει στο Δικαστήριο να προβεί σε εύρημα για συγκεκριμένο ποσό επί μηνιαίας βάσης. Περαιτέρω είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο καθ΄ ου η αίτηση έχει μηνιαίο εισόδημα €854,00 από ενοίκιο ακινήτου το οποίο έχει στη Λευκωσία, ως επίσης είναι ιδιοκτήτης ακίνητης περιουσίας στην Πάφο. Ζει μαζί με τη σύζυγο του στη Λευκωσία και παρέχουν φροντίδα υπό τύπο φαγητού στα εγγόνια του βοηθώντας έτσι τα παιδιά τους, όπως έγινε αντιληπτό περισσότερο αυτό γίνεται σε επίπεδο παροχής φύλαξης των παιδιών και όχι οικονομικής βοήθειας όταν οι γονείς τους αδυνατούν κυρίως τα μεσημέρια όταν σχολάζουν από το σχολείο. Νομική πτυχή Τα κριτήρια και οι κατευθυντήριες αρχές οι οποίες λαμβάνονται υπόψη από τα Δικαστήρια όταν έχουν να εξετάσουν τέτοιας φύσεως αιτήσεις, αναλύθηκαν εκτεταμένα σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, μεταξύ των οποίων είναι οι υποθέσεις Α. Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)1 Α.Α.Δ. 686, Gesico Phtographic Ltd v. J.K. Video Ltd

(1991)1 Α.Α.Δ. 134, Κ. Μιχαήλ ω. Λ. Τράπεζας Λτδ

(1993)1 Α.Α.Δ. 812, Λέφου Σάββα ν. Λαϊκής Τράπεζας Λτδ, Πολ. Έφεση 9542, 20.6.1997, Χρ. Μιχαήλ ν. Αδελφοί Πούλλου Λτδ, Πολ. Έφεση 9734, 22.12.97, Ν. Παναγιώτου ν. Μ. Μιχαήλ, Πολ. Έφεση 9915, 25.2.98. Με βάση την πιο πάνω νομολογία, στην περίπτωση των φυσικών προσώπων, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το μισθό και τα εισοδήματα του χρεώστη καθώς και τις προσωπικές και οικογενειακές του ανάγκες προκειμένου να διατάξει την πληρωμή του ποσού το οποίο είναι το περίσσευμα από το μισθό του, μετά την αφαίρεση βέβαια εύλογου ποσού αναγκαίου για τη συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτωμένων του. Στην πιο πάνω υπόθεση Φλαγκοφά ν. Αταλέζα Λτδ, αποδοκιμάσθηκε έντονα η συμπεριφορά του χρεώστη ο οποίος δώρισε στα παιδιά του το ποσό των ΛΚ1.500,00 αποστερώντας τον εαυτό του από την ευχέρεια να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σε τρίτα πρόσωπα. Επίσης στην υπόθεση Λέφου Σάββα ν. Λαϊκής Τράπεζας (ανωτέρω), τονίστηκε η υποχρέωση και το καθήκον του χρεώστη προς αναζήτηση εργασίας και υιοθετήθηκε η αρχή η οποία καθιερώθηκε από την αγγλική απόφαση στην McEwan v. McEwan

(1972)2 All.E.R. 714, σύμφωνα με την οποία είναι δυνατή η έκδοση διατάγματος πληρωμής, έστω και αν κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή της έκδοσης διατάγματος δεν εργάζεται ο εξ αποφάσεως οφειλέτης, νοουμένου βέβαια ότι έχει δυνατότητα για ανεύρεση εργασίας. Περαιτέρω έχει νομολογηθεί ότι η εξόφληση εξ αποφάσεως χρεών θα πρέπει να εντάσσεται μέσα σε όρια που επιτρέπουν ταυτόχρονα και την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη. Παράλληλα όμως, έχει τονιστεί ότι ένας οφειλέτης δεν μπορεί να αφεθεί να δημιουργεί υποχρεώσεις άλλες από αυτές που έχουν σχέση με τις ουσιαστικές ανάγκες του ίδιου και της οικογένειας του και ταυτόχρονα να τις προβάλλει για να αποφύγει την πληρωμή του χρέους. (Βλέπε υποθέσεις Kokoni v. Ioannides

(1963)1 C.L.R. 468 και ΣΠΕ Αραδίππου ν. Ιακώβου, Π.Ε. 10335, ημερ. 10.12.1999). Συνεπώς η αξιοπρεπής διαβίωση του οφειλέτη λαμβάνεται υπ΄ όψιν από τη μια, αλλά και από την άλλη δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η ανάγκη για εκτέλεση των Δικαστικών αποφάσεων και ικανοποίηση του εξ αποφάσεως δανειστή. Το βάρος απόδειξης ισχυρισμού περί εξόφλησης βρίσκεται στους ώμους του διαδίκου που τον προβάλλει, στην παρούσα υπόθεση στον καθ' ου η αίτηση. Σχετική είναι η υπόθεση Παναγιώτης Ιωάννου ν Spinneys Cyprus Ltd

(2003)1 Β ΑΑΔ 1012. Περαιτέρω επισημαίνεται πως το πιστοποιητικό εξόδων από τον Πρωτοκολλητή σύμφωνα με τη Δ.59 Κ.36 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας εκτελείται ωσάν να ήταν Διάταγμα Δικαστηρίου εκτός αν ανασταλεί με όρους από το Δικαστήριο. Συμπεράσματα Δικαστηρίου Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα προαναφερθέντα κρίνεται ότι ο καθ΄ ου η αίτηση εξακολουθεί να οφείλει στην αιτήτρια το ποσό του πιστοποιητικού εξόδων πλέον τόκους και Φ.Π.Α. μείον το συνολικό ποσό των €598,01 προερχόμενο από τις δύο πληρωμές ύψους Λ.Κ.350,00 που έγιναν πριν την έκδοση του πιστοποιητικού εξόδων. Περαιτέρω με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου κρίνεται ότι ο καθ΄ ου η αίτηση έστω συνταξιούχος, έστω και με τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, τα εισοδήματα και η οικονομική του κατάσταση, είναι τέτοια που του παρέχουν την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει κάποιο σεβαστό ποσό μηνιαίως για εξόφληση του χρέους του, αφού πέραν του ποσού των €672,00 το οποίο έχει ως εισόδημα από τη σύνταξη του, εισπράττει ποσό €854,00 από ενοίκιο. Το γεγονός ότι το ποσό αυτό καταβάλλεται για δάνειο παρατηρείται, πρώτο, ότι η πληρωμή δανείου δεν προηγείται της ανάγκης εξόφλησης δικαστικών χρεών και κατά δεύτερο λόγο το δάνειο έγινε για σκοπούς επένδυσης - εργοστασίου το οποίο σήμερα έχουν τα παιδιά του καθ΄ ου η αίτηση. Λαμβανομένων υπόψη περαιτέρω των στοιχείων αναγκαίας διαβίωσης του καθ΄ ου η αίτηση ο οποίος δεν πληρώνει ενοίκιο για διαμονή, η σύζυγος του έχει τη δική της σύνταξη, ως επίσης την απουσία μαρτυρίας εκ μέρους του καθ' ου η αίτηση ότι δυσκολεύεται οικονομικά να διαβιώσει ή ότι το ποσό της σύνταξης του δεν είναι ικανοποιητικό, αλλά και την οικονομική του κατάσταση η οποία διαφαίνεται αρκετά καλή, αφού ως ο ίδιος αποδέχθηκε έχει και κάποιο ποσό φυλαγμένο για σκοπούς γηροκομείου, κρίνεται ότι η αποκοπή του ποσού των €250,00 μηνιαίως από τα εισοδήματα του ουδόλως θα επηρέαζε τη διαβίωση του ή οποιαδήποτε άλλη ανάγκη ή προτεραιότητα του η οποία θα προείχε της εξόφλησης του δικαστικού χρέους. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι είναι με δισταγμό που δεν διατάζεται η πληρωμή μεγαλύτερου ποσού, παρ'ολο που κάτι τέτοιο το επιτρέπει η οικονομική κατάσταση του καθ' ου η αίτηση, λαμβάνοντας υπόψη τη στάση της αιτήτριας που διαφάνηκε να είναι ικανοποιημένη με την πληρωμή κάποιου ποσού, χωρίς να εμμένει σε μεγαλύτερο ποσό αλλά και τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο καθ' ου η αίτηση και η σύζυγος του όπου ανά πάσα στιγμή είναι δυνατό να δικαιολογήσουν ιατρικά έξοδα. Συνακόλουθα με όλα τα πιο πάνω ο καθ΄ ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει μηνιαίως από 01.04.2011 το ποσό των €250,00 στην αιτήτρια έναντι του χρέους του. Επιπλέον διατάσσεται όπως καταβάλει τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................ Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Interim Αναφορά: Πολιτική Δικονομία - Εκτέλεση Απόφασης - Πληρωμή χρέους με δόσεις - Ισχυρισμός για εξόφληση του χρέους cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο