Πολυξένης Τομαρίδου-Ηλιάδου ν. Δήμου Πάφου, Αρ. Αγωγής: 3093/07, 28.07.2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2011:A101 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Ι. ΚΙΤΣΙΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3093/07 Μεταξύ: Πολυξένης Τομαρίδου-Ηλιάδου από την Πάφο Ενάγουσας - και - Δήμου Πάφου Εναγομένων ------------------------ Ημερομηνία : 28.07.2011 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κος Μιχ. Βασιλειάδης Για Εναγόμενους: κος Χ. Καλογήρου, Χάρης Καλογήρου & Σία ΑΠΟΦΑΣΗ Η απαίτηση της Ενάγουσας στην παρούσα αγωγή αφορά στο ποσό των Λ.Κ.1.438,50 ως ειδικές αποζημιώσεις λόγω αμέλειας και/ή παράβαση των νομικών υποχρεώσεων των Εναγομένων. Είναι η θέση της Ενάγουσας ότι στις 13.10.2006 το πρωί στάθμευσε το όχημα της με αριθμό εγγραφής ΕΜΡ 480, μάρκας Honda Civic στην αριστερή πλευρά της οδού Γλάδστωνος στην Πάφο σε χώρο ο οποίος ελέγχεται από τους Εναγόμενους και/ή σε χώρο στον οποίο οι Εναγόμενοι εγκατέστησαν μετρητή στάθμευσης, κατέβαλε δε το νενομισμένο τέλος. Ενώ το αυτοκίνητο της ήταν σταθμευμένο ως ανωτέρω, κατέπεσε πάνω σ΄ αυτό μεγάλος κλώνος δέντρου που βρισκόταν σε διπλανό ή παρακείμενο χώρο πρασίνου ιδιοκτησίας και/ή υπό τον έλεγχο των Εναγομένων. Ως ισχυρίζεται η Ενάγουσα η αποκοπή του κλώνου οφειλόταν σε αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του Νόμου καθηκόντων των Εναγομένων, παρατίθενται δε σχετικές λεπτομέρειες αμέλειας. Επιπρόσθετα η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι οι Εναγόμενοι αναγνωρίζοντας την ευθύνη τους μετά το περιστατικό απέκοψαν και απομάκρυναν τον κλώνο αμέσως. Επίσης στην Έκθεση Απαίτησης παρατίθενται λεπτομέρειες των ζημιών που υπέστηκε το όχημα της Ενάγουσας. Στην Υπεράσπιση τους οι Εναγόμενοι παραδέχονται ότι είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και ότι εντός των ορίων του Δήμου Πάφου έχουν δικαίωμα να καθορίζουν χώρους στάθμευσης. Ωστόσο αρνούνται ότι έχουν υποχρέωση για να ελέγχουν ή επιτηρούν ή να συντηρούν σε καλή κατάσταση δέντρα τα οποία βρίσκονται εντός των δημοτικών τους ορίων. Επίσης αρνούνται τις λεπτομέρειες αμέλειας που τους καταλογίζει η Ενάγουσα και την καλούν σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών της. Ακόμη οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι η αρχή Res Ipsa Loquitur δεν τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση καθ΄ ότι οι Εναγόμενοι δεν έχουν οποιαδήποτε ευθύνη δυνάμει Νόμου για ζημιές που ήθελαν προκληθεί λόγω πτώσης κλαδιών επί οχημάτων ή και πεζών. Διαζευκτικά δε οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται πως αν προκλήθηκαν οποιεσδήποτε ζημιές στο όχημα της Ενάγουσας, από την πτώση κλώνου κατά τις 13.10.2006, αυτό οφειλόταν σε έντονο καιρικό φαινόμενο, δηλαδή καταστροφική θεομηνία που έπληξε την περιοχή της Πάφου ή και σε απροσεξία ή αμέλεια της Ενάγουσας. Τέλος οι Εναγόμενοι απορρίπτουν τις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών που προβάλλει η Ενάγουσα, αποδέχονται όμως ότι έλαβαν επιστολή από το δικηγόρο της ημερομηνίας 17.10.2006 σχετικά με την απαίτηση της, στην οποία απάντησαν με δική τους επιστολή ημερομηνίας 19.01.
- Στην Απάντηση της η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι οι Εναγόμενοι εμποδίζονται από του να ισχυρίζονται ότι δεν έχουν υποχρέωση για συντήρηση ή επιτήρηση των δέντρων εντός των δημοτικών τους ορίων, καθ΄ ότι μετά που κατέπεσε ο κλώνος επί του οχήματος της, τον απέκοψαν και τον απομάκρυναν, αλλά και όταν έλαβαν την παρούσα αγωγή, κλάδεψαν το δέντρο του οποίου αποκόπηκε ο κλώνος και/ή απέκοψαν ολόκληρο το δέντρο και/ή παρακείμενο δέντρο. Προσαχθείσα μαρτυρία: Για την απόδειξη της απαίτησης της Ενάγουσας κατέθεσαν δύο μάρτυρες, ενώ και για την υποστήριξη της Υπεράσπισης κατέθεσαν τρεις μάρτυρες. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκαν Τεκμήρια τα οποία έχουν ως ακολούθως: Τεκμήριο 1 Δήλωση παραδεκτών γεγονότων Τεκμήριο 2 Πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας τεμ. 1780, Φ.Σχ. 51/020612 στην Πάφο επ΄ ονόματι του Δήμου Πάφου Τεκμήριο 3 Έκθεση εκτίμησης του εκτιμητή κ. Χριστάκη Σοφρωνίου για το όχημα ΕΗΡ 480 Τεκμήριο 4 16 φωτογραφίες του οχήματος ΕΗΡ 480 οι οποίες λήφθηκαν από τον κ. Χρ. Σωφρονίου Τεκμήριο 5 Επιστολή από δικηγόρο κ. Μιχάλη Βασιλειάδη ημερομηνίας 17.10.2006 προς Δήμαρχο και Διαχειριστική Επιτροπή Δήμου Πάφου Τεκμήριο 6 Επιστολή από Δήμου Πάφου ημερομηνίας 19.01.2007 προς δικηγόρο κ. Μιχάλη Βασιλειάδη Τεκμήριο 7 Επιστολή δικηγόρου κ. Μιχάλη Βασιλειάδη ημερομηνίας 13.03.2007 προς Δήμο Πάφου Τεκμήριο 8 Φωτογραφία η οποία δεικνύει δέντρο με αποκομμένο κλαδί Τεκμήριο 9 Φωτογραφία η οποία δεικνύει δέντρο με αποκομμένο κλαδί Τεκμήριο 10 Φωτογραφία η οποία δεικνύει δέντρο με αποκομμένο κλαδί Μ.Ε.1 κατέθεσε η Ενάγουσα, ως ανέφερε στις 13.10.2006 το πρωί, στάθμευσε το αυτοκίνητο της στην αριστερή πλευρά του δρόμου επί της οδού Γλάδστωνος στην Πάφο, σε χώρο στάθμευσης που ελεγχόταν από τους Εναγόμενους και στον οποίο οι τελευταίοι είχαν εγκατεστημένο μετρητή στάθμευσης. Ενώ αυτή προχώρησε και πήγε στην κομμώτρια της, σε 15 λεπτά περίπου, πληροφορήθηκε ότι ένας κλώνος δέντρου έπεσε επί του οχήματος της. Όταν πλησίασε το αυτοκίνητο της αντιλήφθηκε ότι έπαθε ζημιά. Επειδή τυχαία περνούσε από εκεί ο σύζυγος της ο οποίος ανέλαβε τα περαιτέρω, ειδοποίησε συνεργείο από το Δήμο Πάφου το οποίο απέκοψε και απομάκρυνε τον κλώνο του δέντρου από το όχημα της. Ως προς τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν εκείνη την ημέρα, η Ενάγουσα ανέφερε ότι δεν ήταν έντονες, όταν δε είχε ξεκινήσει από το σπίτι της για το κομμωτήριο, ο καιρός ήταν συννεφιασμένος χωρίς βροχή, ενώ κατά την ώρα που το συνεργείο του Δήμου Πάφου απομάκρυνε τα κλαδιά ψηλοέβρεχε. Όσον αφορά στο δέντρο του οποίου κόπηκε ο κλώνος ανέφερε ότι το είχε δει αρκετές φορές και φαινόταν ότι ήταν ξηρό σαν να μην είχε ζωή ως χαρακτηριστικά ανέφερε. Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Ανδρέας Ηλιάδης, σύζυγος της Ενάγουσας. Αναφέρθηκε σε τυχαία διέλευση του από την οδό Γλάδστωνος στις 13.10.2006 περί ώρα 10.00 π.μ., οπότε, αντιλήφθηκε ότι είχε αποκοπεί κλώνος από δέντρο και είχε πέσει επί του οχήματος της συζύγου του. Αφού σταμάτησε και κατέβηκε από το όχημα του, πρώτα έλεγξε αν ήταν μέσα η σύζυγος του, όταν είδε ότι δεν ήταν κάποιος μέσα στο αυτοκίνητο, τηλεφώνησε στη σύζυγο του η οποία ήταν σε κάποιο κομμωτήριο εκεί κοντά. Ακολούθως έφτασε συνεργείο του Δήμου Πάφου και απομάκρυνε τον κλώνο από το αυτοκίνητο της συζύγου του. Αργότερα αυτός μετακίνησε το όχημα της συζύγου του και το οδήγησε στο σπίτι τους. Ο καιρός εκείνη την ημέρα ήταν λίγο χειμωνιάτικος, ενώ όταν δούλευαν οι εργάτες του Δήμου Πάφου για την απομάκρυνση του κλώνου δεν είχε βροχή, εν πάση περιπτώσει ούτε καταιγίδα υπήρχε ούτε δυνατός αέρας. Εξέφρασε τη θέση ότι το δέντρο από το οποίο κόπηκε ο κλώνος και έπεσε πάνω στο αυτοκίνητο της συζύγου του ήταν γέρικο και επικίνδυνο. Μ.Υ.1 ήταν ο Μάριος Θεοφίλου, εργάζεται ως Μετερεωλογικός Λειτουργός στη Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου. Λόγω της θέσης του έχει πρόσβαση στο αρχείο καιρικών συνθηκών της Υπηρεσίας, εξήγησε δε τον τρόπο που συλλέγονται τα στοιχεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία αρχείου της Υπηρεσίας, τα οποία αυτός εντόπισε, στις 13.10.2006 στην πόλη της Πάφου επικρατούσαν ασταθείς καιρικές συνθήκες με αποτέλεσμα να προκληθούν τοπικές βροχές, καταιγίδες και σε μερικές περιπτώσεις χαλάζι. Όσον αφορά σε ανέμους για την πόλη της Πάφου, μεταξύ των ωρών 08.00 - 10.00 π.μ. υπήρξαν ριπές ανέμου - στιγμιαίες ταχύτητες ανέμου - μέχρι 7 μποφόρ, δηλαδή σχεδόν θυελλώδεις άνεμοι. Ως προς τη βροχόπτωση παρόλο που δεν αποτελεί ρεκόρ την χαρακτήρισε ότι κατά διαστήματα ήταν ως ισχυρή καταιγίδα. Μ.Υ.2 κατέθεσε ο Χαράλαμπος Κυριάκου, υπάλληλος στο γραφείο εξυπηρέτησης δημοτών και αποκατάστασης μικροπροβλημάτων του Δήμου Πάφου. Ως ανέφερε την 13.10.2006 ενώ βρισκόταν και εργαζόταν στο γραφείο του δέχθηκε πολλά τηλεφωνήματα για προβλήματα που προέκυψαν, λόγω μεγάλης κακοκαιρίας που υπήρχε στην περιοχή της Πάφου κατά τις πρωινές ώρες μεταξύ 08.00-10.00 π.μ. Σχεδόν όλα τα συνεργεία του Δήμου βρίσκονταν έξω για βοήθεια και επίλυση προβλημάτων που είχαν δημιουργηθεί, μέχρι και πλημμύρα σε κάποια σημεία. Θυμόταν ακόμη πως ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά στις 13.10.2006 από την πυροσβεστική υπηρεσία ότι κόπηκε κλώνος δέντρου στην οδό Γλάδστωνος, οπότε αυτός ειδοποίησε τον υπεύθυνο πρασίνου για να μεριμνήσει περαιτέρω. Δέντρα επίσης σύμφωνα με το μάρτυρα, κόπηκαν την ίδια μέρα (13.10.2006) και στην οδό Δανάης αλλά και στην οδό Αίαντος. Μ.Υ.3 κατέθεσε η Μαρία Πετρίδου, είναι απόφοιτος του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) του Τμήματος Γεωπονικής. Στις 13.10.2006 εργαζόταν ως σύμβουλος-συνεργάτης στο Δήμο Πάφου. Στις 19.10.2006 ενημερώθηκε από τον προϊστάμενο της κ. Ζήνωνα Ευθυμίου ότι έπρεπε να προβεί σε διενέργεια ελέγχου, ως προς το κατά πόσο το δέντρο του οποίου έπεσε ο κλώνος στην οδό Γλάδστωνος ήταν υγιές ή όχι. Αφού κάλεσε ανυψωτικό μηχάνημα πήγε επί τόπου εκεί κάποιος εργάτης έκοψε ένα κλαδί που παρέμεινε στον κλώνο που αποκόπηκε και αφού το εξέτασε συμπέρανε ότι το δέντρο ήταν υγιές και χλωρό. Συνεπώς κατά τη γνώμη της η πτώση του κλάδου δεν οφειλόταν σε οποιαδήποτε ασθένεια του αλλά στα έντονα καιρικά φαινόμενα που ίσχυαν τη συγκεκριμένη ημέρα (13.10.2006) ως και η ίδια θυμόταν. Ως περαιτέρω ανέφερε το συγκεκριμένο δέντρο ένα χρόνο αργότερα κόπηκε εντελώς από τις υπηρεσίες του Δήμου Πάφου, διότι ξεράθηκε λόγω μυκητολογικής ασθένειας. Επιπλέον η εν λόγω μάρτυρας εξέφρασε τη θέση ότι δεν υπάρχει κάποιος κανονισμός μέχρι ποιο ύψος θα πρέπει να διατηρούνται τα δέντρα, σε κάποιες όμως περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ευκαλύπτους κόβονται τα μακριά κλαδιά για λόγους ασφάλειας λόγω της φύσης του συγκεκριμένου δέντρου, όχι όμως για τις λεύκες, ως ήταν το δέντρο που αποκόπηκε το κλαδί. Σε κάθε όμως περίπτωση τα ξηρά κλαδιά των δέντρων αποκόπτονται πάντοτε για λόγους ασφάλειας. Πέραν της πιο πάνω μαρτυρίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων προέβηκαν σε παραδεκτά γεγονότα όπως αυτά διατυπώνονται στο Τεκμήριο 1, γεγονός που εξοικονόμησε δικαστικό χρόνο. Τα παραδεκτά γεγονότα συνίστανται στα ακόλουθα: «
- Η Ενάγουσα είναι η ιδιοκτήτρια του αυτοκινήτου με αριθμό εγγραφής ΕΗΡ
- Οι Εναγόμενοι είναι οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του χώρου πρασίνου που καλύπτεται με αριθμό εγγραφής 0/29334, Φυλ./Σχ. 51/020612, αριθμός τεμαχίου 1780 στην Πάφο που βρίσκεται επί της οδού Γλάδστωνος. Κατατίθεται εκ συμφώνου ο τίτλος ιδιοκτησίας ως Τεκμήριο
- Οι ζημιές του αυτοκινήτου της Ενάγουσας με αριθμό εγγραφής ΕΗΡ 480 ανέρχονται στο ποσό των Λ.Κ.1.438,50 σεντ/€2.457,
- Κατατίθεται ως τεκμήριο 2 η Έκθεση Εκτίμηση του εκτιμητή κ. Χριστάκη Σοφρωνίου.
- Κατατίθενται ως Τεκμήρια αντίστοιχα οι επιστολές: (α) Από κ. Μιχάλη Βασιλειάδη προς Δήμο Πάφου ημερομηνίας 17.10.2006 (β) Από Δήμο Πάφου προς κ. Μιχάλη Βασιλειάδη ημερομηνίας 19.01.2007 (γ) Από κ. Μιχάλη Βασιλειάδη προς Δήμο Πάφου ημερομηνίας 13.03.
- Το δέντρο από το οποίο αποκόπηκε ο κλώνος βρισκόταν εντός του πιο πάνω περιγραφόμενου χώρου πρασίνου.» Μετά το πέρας της προσαχθείσας μαρτυρίας και οι δύο πλευρές παρέθεσαν τις εισηγήσεις και τα επιχειρήματα τους διά των αγορεύσεων των ευπαιδεύτων συνηγόρων τους. Από την πλευρά της Ενάγουσας υπήρξε εισήγηση ότι το άρθρο 55 του Κεφ. 148 τυγχάνει εφαρμογής εφόσον οι Εναγόμενοι, ως αποδείχθηκε είναι ιδιοκτήτες του πάρκου στο οποίο βρίσκεται το δέντρο του οποίου έπεσε ο κλώνος επί του οχήματος της Ενάγουσας, ως εκ τούτου το βάρος απόδειξης περί μη ύπαρξης αμέλειας έχει μετατεθεί στους ώμους των Εναγομένων. Επικαλέστηκε προς τούτο σχετική νομολογία (Πολιτική Έφεση 10861 ημερομηνίας 17.02.2002, Δήμος Λευκωσίας ν. Αντώνης Αντωνίου και Πολιτική Έφεση 5047 Achilleas Morides v. Christalla Ioannou
(1973)1 A.A.Δ.
- Η τελική εισήγηση της Ενάγουσας είναι ότι ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ως μόνο και εύλογο συμπέρασμα, πως οι Εναγόμενοι φέρουν ευθύνη για την πτώση του κλώνου αφού απέτυχαν να αποδείξουν ότι ενήργησαν επιμελώς. Από την άλλη, η πλευρά των Εναγομένων έθεσε θέμα αναξιοπιστίας για τους δύο μάρτυρες που κατέθεσαν για την απαίτηση, αφού απέκρυψαν κατά την άποψη της, τις έντονες καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στις 13.10.
- Όσον αφορά στην αρχή Res Ipsa Loquitur, αυτή δεν τυγχάνει εφαρμογής, στην περίπτωση όμως που το Δικαστήριο κρίνει ότι τυγχάνει εφαρμογής, πάλι οι Εναγόμενοι απέδειξαν ότι η πτώση του κλώνου δεν οφειλόταν σε αμέλεια τους αλλά στα καιρικά φαινόμενα που επικρατούσαν τη συγκεκριμένη ημέρα. Έγινε δε παραπομπή σε Κυπριακή νομολογία (
- Djemal v. Zin Israel Navigation Co Ltd and another
(1967)1 C.L.R. 227, 2. Morides v. Ioannou
(1973)1 C.L.R. 117, 3. Αθανασίου ν. Κουκούνης
(1997)1Β Α.Α.Δ. 614) καθώς και σε συγγράμματα-αυθεντίες [(α) Clerk & Lindsell on Torts, 20η Έκδοση, (β) Charlesworth & Percy on Negligence, 18η Έκδοση). Τελική εισήγηση ήταν πως η αγωγή δεν δύναται να επιτύχει και ως εκ τούτου θα πρέπει να απορριφθεί με έξοδα σε βάρος της Ενάγουσας. Αξιολόγηση μαρτυρίας: Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του. Με κριτήρια τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους αλλά και το περιεχόμενο των τεκμηρίων της υπόθεσης περιλαμβανομένων των παραδεκτών γεγονότων, το Δικαστήριο προβαίνει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας τους και ως προς την αξιοπιστία τους. Μάρτυρες για την Ενάγουσα κατέθεσαν η ίδια και ο σύζυγος της, παρά το γεγονός ότι σε γενικές γραμμές η μαρτυρία τους ήταν αποδεκτή από την Υπεράσπιση, στο θέμα των καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν κατά τις 13.10.2006 υπήρξε έντονη αμφισβήτηση. Κρίνεται ότι δεν είπαν την αλήθεια στο Δικαστήριο σ΄ αυτό το θέμα αλλά προσπάθησαν είτε λέγοντας ότι αγνοούσαν αν υπήρχαν έντονα καιρικά φαινόμενα είτε επέμεναν ότι δεν υπήρχαν. Πρόκειται για ένα καθοριστικής σημασίας θέμα λαμβανομένης υπόψη της υπεράσπισης που προέβαλαν οι Εναγόμενοι. Η μαρτυρία της Ενάγουσας δεν υποστηρίχθηκε από κάποια άλλη μαρτυρία η οποία να είναι ανεξάρτητη στην έκβαση της υπόθεσης, αλλά μόνο από αυτή και το σύζυγο της οι οποίοι έχουν άμεσο συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Επίσης και οι δύο μάρτυρες ανέφεραν ότι το δέντρο του οποίου ο κλώνος αποκόπηκε και κτύπησε στο όχημα της Ενάγουσας ήταν ξηρό, δεν είχε ζωή, ήταν γέρικο και επικίνδυνο. Πέραν του ότι καμία μαρτυρία ειδικού παρουσιάστηκε ως προς το θέμα του γέρικου και επικίνδυνου, οι φωτογραφίες που παρουσιάστηκαν από την Ενάγουσα, Τεκμήρια 8, 9 και 10, κάθε άλλο δείχνουν παρά ξηρό ή γέρικο δέντρο. Από την άλλη η μαρτυρία που παρουσιάστηκε για τα πιο πάνω θέματα από πλευράς εναγόμενων, προερχόταν αφ΄ ενός από υπαλλήλους του Δήμου Πάφου οι οποίοι βεβαίως θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος τη θέση ότι και αυτοί έμμεσα είχαν συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Ωστόσο πέραν του ότι φαίνονταν πειστικοί κατά τον τρόπο που κατέθεσαν, εξηγώντας με φυσιολογικό τρόπο τα όσα περιέπεσαν στην αντίληψη τους, η μαρτυρία του Μ.Υ.1 Θεοφίλου της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας η οποία ήταν πολύ πειστική και θετική ενώπιον του Δικαστηρίου, επιβεβαιώνει τα όσα ανέφεραν οι Μ.Υ.2 και 3 (υπάλληλοι του Δήμου). Καθοριστικής επίσης σημασίας αποτελεί μέρος της μαρτυρίας των Μ.Υ.1 και 2 ότι στις 13.10.2006 στην Πάφο - περιοχή Δήμου Πάφου - αποκόπηκαν δέντρα σε άλλες οδούς της πόλης και τέτοια μαρτυρία δεν αμφισβητήθηκε, γεγονός το οποίο ενισχύει την αξιοπιστία των μαρτύρων υπεράσπισης. Συνακόλουθα με τα πιο πάνω το Δικαστήριο δεν αποδέχεται πλήρως την μαρτυρία της Ενάγουσας και του συζύγου της, αποδέχεται όμως πλήρως τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε από την πλευρά της Υπεράσπισης. Ευρήματα Δικαστηρίου: Λαμβανομένης υπόψη της πιο πάνω αξιολόγησης και των παραδεκτών γεγονότων, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση, και τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου έχουν ως ακολούθως: Η Ενάγουσα είναι η ιδιοκτήτρια του αυτοκινήτου με αριθμό εγγραφής ΕΗΡ
- Οι Εναγόμενοι είναι οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του χώρου πρασίνου που καλύπτεται με αριθμό εγγραφής 0/29334, Φυλ./Σχ. 51/020612, αριθμός τεμαχίου 1780 στην Πάφο που βρίσκεται επί της οδού Γλάδστωνος. Στις 13.10.2006 το πρωί περί ώρα 9.30 η Ενάγουσα στάθμευσε το πιο πάνω όχημα της σε χώρο που επιτρεπόταν η στάθμευση επί της οδού Γλάδστωνος, δίπλα από το χώρο πρασίνου ο οποίος υπάρχει επί της εν λόγω οδού. Αφού κατέβηκε από το όχημα της μετέβηκε σε κομμωτήριο το οποίο βρισκόταν στην περιοχή. Σε λίγα λεπτά (10-15) αποκόπηκε ένας κλώνος από δέντρο (λεύκη) το οποίο βρισκόταν εντός του χώρου πρασίνου και μέρος αυτού επέπεσε επί του οχήματος της Ενάγουσας προκαλώντας ζημιές σ΄ αυτό, το ύψος των οποίων ανερχόταν στο ποσό των Λ.Κ.1.438,50 σεντ (€2.457,82). Μετά την αποκοπή του κλώνου ειδοποιήθηκε ο Δήμος Πάφου οπότε συνεργείο του Δήμου μετέβηκε στο χώρο όπου και απομάκρυνε τον κλώνο. Είναι επίσης εύρημα ότι στην περιοχή της Πάφου στις 13.10.2006 περί ώρα 8.00-10.00 π.μ. επικρατούσαν ασταθείς καιρικές συνθήκες, όπως τις παρουσίασε ο Μ.Υ.1, ήτοι ισχυρές τοπικές καταιγίδες και χαλάζι το οποίο κατά διαστήματα ήταν μεγέθους καρυδιού και οι άνεμοι σε κάποιες περιπτώσεις ήταν θυελλώδεις , 7 μποφόρ. Περαιτέρω την ίδια μέρα και ώρα, με βάση τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 στην πόλη της Πάφου προκλήθηκαν πλημμύρες αλλά και πτώσεις δέντρων στις οδούς Δανάης και Αίαντος αλλά και στην περιοχή της δημοτικής αγοράς. Τέλος αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο κλώνος ο οποίος επέπεσε επί του οχήματος της Ενάγουσας, όπως διαπιστώθηκε από εξέταση της Μ.Υ.3 ήταν κατά την πτώση του χλωρός και το δέντρο υγιές. Νομική πτυχή: Η παρούσα υπόθεση είναι πολιτική, η απόσειση του βάρους απόδειξης θα κριθεί με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Επιπλέον, το βάρος απόδειξης βρίσκεται στην Ενάγουσα, να αποδείξει, δηλαδή ισχυρισμούς της οι οποίοι περιλαμβάνονται στην έκθεση απαίτησης. Η απόσειση του βάρους απόδειξης θα αποτιμηθεί υπό το φως της παραδεκτής μαρτυρίας και όχι του παραδεκτού της μαρτυρίας, υπό το πρίσμα πάντοτε του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου διευκρινίζεται και τονίζεται πως η απόσειση του βάρους απόδειξης συναρτάται αποκλειστικά με τη μαρτυρία η οποία κρίνεται αξιόπιστη. Όπως διαφάνηκε μέσα από τις αγορεύσεις αποτέλεσε αντικείμενο διαφωνίας για τις δύο πλευρές το κατά πόσο τυγχάνει ή όχι εφαρμογής η αρχή res ipsa loquitur. Κατ΄ επέκταση η πλευρά των Εναγομένων εισηγήθηκε πως στην περίπτωση που κριθεί ότι τυγχάνει εφαρμογής τότε η πλευρά του Εναγόμενου απέδειξε ότι δεν ήταν αμελής. Κρίνεται ως εκ τούτου ορθό να γίνει σύντομη και αναγκαία αναδρομή στο θέμα όπως προκύπτει από τις αρχές της νομολογίας η οποία ερμηνεύει και εφαρμόζει το άρθρο 55 του Κεφ. 148 το οποίο ως κρίθηκε ενσωματώνει την αρχή res ipsa loquitur. Παρατίθεται στη συνέχεια η διάταξη του άρθρου 55 του Κεφ. 148 και σχετική νομολογία. Άρθρο 55: "
- Σε αγωγή που εγείρεται σε σχέση με ζημιά κατά την οποία αποδεικνύεται- (α) Ότι ο ενάγοντας στερείται γνώσης ή μέσων γνώσης των πραγματικών περιστατικών, τα οποία προκάλεσαν το συμβάν το οποίο οδήγησε στη ζημιά, και (β) ότι η ζημιά προκλήθηκε από ιδιοκτησία, επί της οποίας ο εναγόμενος είχε πλήρη έλεγχο, και κρίνεται από το Δικαστήριο ότι η επέλευση του συμβάντος που προκάλεσε τη ζημιά συνδέεται περισσότερο με το γεγονός ότι ο εναγόμενος παρέλειψε να καταβάλει εύλογη επιμέλεια παρά προς την καταβολή τέτοιας επιμέλειας, ο εναγόμενος φέρει το βάρος της απόδειξης του ότι δεν υφίστατο αμέλεια για την οποία αυτός ευθύνεται σε σχέση με το συμβάν το οποίο οδήγησε στη ζημιά." Στην υπόθεση Morides v. Ioannou
(1973)1 C.L.R. 117 αποφασίστηκε ότι το άρθρο 55 καθιερώνει την αρχή του res ipsa loquitur του Αγγλικού Δικαίου ως αρχή και του κυπριακού δικαίου. Ως ανταποκρινόμενο στην απόδοση και ορθή ερμηνεία ή κατανόηση της αρχής res ipsa loquitur κρίνεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση ΓΕΩΠΑΝ ΚΟ ΛΤΔ (GEOPAN CO LTD) v. Πανίκου Παναγή
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1879 και το οποίο αποτελεί μέρος αμερικάνικου συγγράμματος, το οποίο όμως κρίθηκε από την απόφαση του Εφετείου ότι αποδίδει ορθά τη σημασία της εν λόγω αρχής: "Σε μετάφραση: Σε υπόθεση res ipsa loquitur εξακολουθεί να επιβάλλεται στον ενάγοντα να αποδείξει τα ουσιώδη της αγώγιμης αμέλειας, τα οποία είναι, η ύπαρξη καθήκοντος οφειλόμενου από τον εναγόμενο στον ενάγοντα. Η αρχή επιτρέπει συμπέρασμα αμέλειας του εναγομένου κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις και κανένα άλλο συμπέρασμα δεν μπορεί να εξυπονοείται. Δεν επιτρέπει την επιβολή ευθύνης χωρίς σφάλμα και επομένως δεν βοηθά στη θεμελίωση του καθήκοντος επιμέλειας, το οποίο είναι ουσιώδες σε κάθε υπόθεση αμέλειας... Η αρχή res ipsa loquitur εφαρμόζεται μόνο για να αποδείξει παράβαση καθήκοντος και όχι την ύπαρξη καθήκοντος. Δεν αποτελεί αφ΄ εαυτής οποιαδήποτε απόδειξη ότι ο εναγόμενος υπείχε καθήκον να επιδείξει εύλογη ή συνήθη επιμέλεια." Συμπέρασμα Δικαστηρίου: Λαμβανομένων υπόψη όλων των προαναφερομένων κρίνεται ότι δεν τυγχάνει εφαρμογής η αρχή res ipsa loquitur στην παρούσα υπόθεση καθ 'ότι ότι, ενώ προκύπτει ότι η ιδιοκτησία του χώρου πρασίνου ανήκε στο Δήμο Πάφου, ενώπιον του Δικαστηρίου η Ενάγουσα παρουσίασε μαρτυρία, και αυτή ήταν και δικογραφημένη θέση της, η οποία υποστηρίζει ότι ο λόγος που ανακόπηκε το κλώνος του δέντρου είναι επειδή ήταν ξηρό το δέντρο και ως εκ τούτου το δέντρο ήταν επικίνδυνο, συνακόλουθα κατά τη θέση αυτή, υπήρξε παράβαση καθήκοντος επιμέλειας προκειμένου να αποφευχθεί ατύχημα. Κρίνεται ωστόσο πως τα στοιχεία αυτά δεν δικαιολογούν συμπέρασμα ότι η Ενάγουσα στερείται των μέσων απόδειξης ή της γνώσης για την αιτία που αποκόπηκε το δέντρο όπως προβλέπεται στο άρθρο 55 του ΚΕΦ
- Σχετική καθοδήγηση αντλήθηκε και από το σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts 20th Edition, σελίδα 542, παράγραφος 8-
- Επίσης σημειώνεται πως δεν τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία τα οποία να δικαιολογούν συμπέρασμα ότι η επέλευση της ζημιάς συνδέεται περισσότερο με το γεγονός ότι οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να καταβάλουν εύλογη επιμέλεια αφού κάτι τέτοιο δεν προκύπτει ενώπιον του Δικαστηρίου. Με βάση επομένως τα πιο πάνω κρίνεται ότι αφ΄ ενός μεν δεν μετατέθηκε οποιοδήποτε βάρος απόδειξης στους Εναγόμενους, και αφ΄ ετέρου, ότι η Ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει ότι οι Εναγόμενοι ήταν αμελείς, είτε λόγω του ότι όφειλαν να πάρουν κάποια μέτρα ή παρέλειψαν να πράξουν κάτι για να μην επέλθει η αποκοπή του κλώνου του δέντρου. Περαιτέρω στην περίπτωση που το πιο πάνω συμπέρασμα του Δικαστηρίου ήθελε κριθεί λανθασμένο, και τελικώς αποφασισθεί ότι τυγχάνει εφαρμογής η αρχή res ipsa loquitur, αποφασίζεται πως οι Εναγόμενοι δεν φέρουν ευθύνη για την πτώση του δέντρου αφού δεν προκύπτει οποιοδήποτε σφάλμα από συμπεριφορά τους, καθ΄ ότι δεν υπήρχε οποιοδήποτε στοιχείο στην κατάσταση του δέντρου το οποίο να το καθιστούσε επικίνδυνο ή να δικαιολογούσε οποιαδήποτε πράξη εκ μέρους των Εναγόμενων για την αποφυγή της αποκοπής του κλώνου. Επιπλέον κρίνεται ότι και σ΄ αυτή την περίπτωση, της μετάθεσης του βάρους απόδειξης οι Εναγόμενοι απέδειξαν ότι η κατάσταση του δέντρου ήταν τέτοια (υγιές) αλλά και το είδος του δέντρου τέτοιο (λεύκη) που δεν ήταν αναμενόμενο να προκληθεί η αποκοπή και πτώση του κλώνου από το δέντρο. Σημειώνεται πως καμία άλλη μαρτυρία αντίθετη τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από την πλευρά της Ενάγουσας, πλην του ότι ήταν ξηρό το δέντρο, κάτι που δεν έγινε αποδεκτό για τους λόγους που εξηγήθηκαν προηγουμένως. Προς ενίσχυση των πιο πάνω συμπερασμάτων κρίνεται ορθό να παρατεθεί σχετικό απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlsworth & Percy on Negligence 8th Edition σελίδες 667-668 το οποίο απόσπασμα υιοθετήθηκε από κυπριακή νομολογία στην υπόθεση Δήμος Λευκωσίας ν. Αντώνη Αντωνίου
(2002)1(Β) Α.Α.Δ. 1064: "Trees. The occupier of land is not liable if a tree, which he did not know and had no reasonable grounds for knowing was unsafe, falls on to the highway and injures a person, who is passing along the highway. His duty is to act as a product landowner to prevent his trees, which adjoin the highway, from being a danger to persons, who are on the highway, but he is not bound to call in an expert to examine his trees, unless he has reason to believe that they may be unsafe. When a tree fell, owing to a root disease, which was not visible on an external examination, and caused damage, the owner was held not liable. When a motor car, on the highway, was damaged by the fall of an elm tree, 130 years old, which had never been lopped, topped or pollarded, and the fall was caused by a long-standing disease of the roots, undetectable on external examination, and it was not proved that expert examination would have discovered it, the owner was held not liable. However, when a tree, which had been dying for some years and should have been known to be dangerous by an ordinary landowner, fell and caused damage, the owner was held liable." Τέλος κρίνεται όσον αφορά το ζήτημα της υπεράσπισης της θεομηνίας (Act of God), που ήγειραν οι Εναγόμενοι, έχοντας κατά νου τα όσα αναφέρονται στο σύγγραμμα Charlsworth (ανωτέρω) στις παραγράφους 12-38 και 12-39, κρίνεται ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η εν λόγω υπεράσπιση. Διαφαίνεται άλλωστε η απροθυμία των Δικαστηρίων για αποδοχή τέτοιας υπεράσπισης, και αναγνωρίζεται μόνο σε ακραία φαινόμενα και εξαιρετικά απρόβλεπτες περιστάσεις. Ενόψει όλων των πιο πάνω κρίνεται ότι η αγωγή της Ενάγουσας δεν μπορεί να επιτύχει αφού δεν αποδείχθηκε αμέλεια εκ μέρους των Εναγόμενων, και ως εκ τούτου απορρίπτεται με έξοδα εναντίον της και προς όφελος των Εναγομένων όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/other actions/final Αναφορά: Αστικά αδικήματα - αμέλεια - αποκοπή κλάδου δέντρου και ζημιά σε σταθμευμένο όχημα - άρθρο 55Κεφ. 148 - Res ipsa loquitur cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο