Παναγιώτη Παπαντωνίου ν. CAMILAS LEITOR, Αρ. Αγωγής 713/07, 23 Σεπτεμβρίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2011:A30 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ AMMΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου - Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 713/07 Μεταξύ: Παναγιώτη Παπαντωνίου Ενάγοντα και CAMILAS LEITOR Εναγόμενης ΚΑΙ ΩΣ ΕΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 9.3.2011 Μεταξύ: Παναγιώτας Παπαντωνίου Ενάγουσας και CAMILAS LEITOR άλλως CAMILIAS AMBER LENINGTON Εναγόμενης ------------------------------------ Ημερομηνία: 23 Σεπτεμβρίου, 2011 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα Σύλβια Ποιητού για Δρ. Ανδρέα Ποιητή & Σία. Για την Εναγόμενη: κα Έλενα Ανδρέου για Αντώνη Ανδρέου & Σία. ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα αγωγή αφορά απαίτηση της Ενάγουσας για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές που υπέστη στις 5.8.2007 ένεκα τροχαίου δυστυχήματος για το οποίο ισχυρίζεται ότι υπήρξε αμέλεια από την Εναγόμενη. Η ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος έγινε παραδεκτή πριν ξεκινήσει η ακροαματική διαδικασία και συμφωνήθηκε ότι αυτή βαραίνει την Εναγόμενη καθ΄ ολοκληρία. Παρέμεινε δε, προς εκδίκαση το θέμα των αποζημιώσεων τόσο γενικών όσο και ειδικών. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η πλευρά της Ενάγουσας για να αποδείξει το ποσό των αποζημιώσεων που αξιώνει κάλεσε συνολικά πέντε μάρτυρες ως ακολούθως: Å Ηλίας Χατζηϊωάννου (Μ.Ε.1) Å Δρ Σέργιος Σεργίου (Μ.Ε.2) Å Ανδρέας Θεμιστοκλέους (Μ.Ε.3) Å Πετρούλα Γαβριήλ (Μ.Ε.4) Å Παναγιώτα Παπαντωνίου (Ενάγουσα - Μ.Ε.5) Η πλευρά της Εναγόμενης δεν έχει προσκομίσει οποιαδήποτε μαρτυρία. Προχωρώ να συνοψίσω την προσαχθείσα μαρτυρία. Μαρτυρία ΜΕ1 Ο Μ.Ε.1 είναι φυσικοθεραπευτής και σε αυτόν η Ενάγουσα έκανε αρκετές φυσιοθεραπείες μετά από παραπομπή της από τον ορθοπεδικό Σεργίου. Συγκεκριμένα, τον Σεπτέμβριο του 2007 μετά από τροχαίο δυστύχημα στο οποίο ενεπλάκη η Ενάγουσα και είχε υποστεί κατάγματα στις παγίδες, πλευρές, θλάση στον αυχένα και στους δύο ώμους και πονούσε στη μέση της έγιναν φυσιοθεραπείες. Συγκεκριμένα, έγινε φυσιοθεραπεία για τον αυχένα, τους ώμους και στο αριστερό χέρι και κινησιοθεραπεία μέχρι το χέρι να επανέλθει στο όριο. Για την περίοδο από 24.9.2007 μέχρι 18.12.2007 διενεργήθηκαν στην Ενάγουσα γύρω στις 40 με 42 φυσιοθεραπείες και για το σκοπό αυτό έχει εισπράξει ο Μ.Ε.1 από την Ενάγουσα ποσό ΛΚ630 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). Το 2008 η Ενάγουσα επανήλθε γιατί είχε κάμει δεύτερη εγχείριση στον καρπό του αριστερού χεριού. Χρειάστηκε διορθωτική εγχείριση με πλατίνες και σε αυτήν την περίπτωση παραπέμφθηκε από τον γιατρό Σεργίου. Της διενεργήθηκαν δώδεκα φυσιοθεραπείες για τις οποίες ο Μ.Ε.1 εξέδωσε απόδειξη είσπραξης του ποσού των ΛΚ€336 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2). Αντεξεταζόμενος ο Μ.Ε.1 του τέθηκε ότι στην Ενάγουσα δεν είχε διαπιστωθεί κάταγμα, αυτός απάντησε ότι είχε σημειωμένο κατάγματα πλευρών. Στην υποβολή ότι η Ενάγουσα είχε θλάση αυχένα, ώμου, πολύ πιθανόν θλάση πλευρών αλλά όχι κάταγμα και κάταγμα αριστερού καρπού, ο Μ.Ε.1 απάντησε ότι αυτά θα πρέπει να τα πει ο γιατρός. Όσον αφορά τη συχνότητα των φυσιοθεραπειών είπε ότι για δύο με τρεις εβδομάδες αυτές γίνονταν καθημερινά και στις τρεις εβδομάδες υπήρχε βελτίωση του αυχένα, του ώμου και στα μέρη που υπήρχαν θλάσεις. Ο πρώτος μήνας αφορούσε όλα τα πιο πάνω προβλήματα και μετά γίνονταν φυσιοθεραπείες παράλληλα για το χέρι και στη συνέχεια μόνο για το χέρι. Ερωτηθείς κατά πόσο ο γιατρός ήταν ικανοποιημένος από την εξέλιξη της κατάστασης της Ενάγουσας, ο Μ.Ε.1 απάντησε ότι σ΄ ό,τι αφορά το χέρι δεν είχαν κερδίσει όλη την κίνηση. Ερωτηθείς κατά πόσο η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε ξανά τον Απρίλιο του 2008, απάντησε καταφατικά και δέχθηκε ότι δεν είχε έλθει ξανά για αυχένα και ώμου και ότι αυτά είχαν τελειώσει. Είχε, όμως, κάποιες ενοχλήσεις. Στην υποβολή ότι σύμφωνα με τον γιατρό τα ενοχλήματα από αυχένα και θώρακα είχαν υποχωρήσει πλήρως τον Δεκέμβριο του 2007, απάντησε ότι σίγουρα αν είναι σοβαρά και υπάρχει σοβαρή βελτίωση τότε σημαίνει ότι είχαν προχωρήσει καλά. Οι φυσιοθεραπείες ξεκίνησαν τον Απρίλη και ολοκληρώθηκαν μέσα Μαΐου. Η γωνίωση στο χέρι είχε βελτιωθεί. Μαρτυρία ΜΕ2 Ο Μ.Ε.2 είναι ορθοπεδικός. Εξέτασε την Ενάγουσα μετά από τραυματισμό της σε δυστύχημα στις 17.9.
- Έκτοτε την παρακολουθεί και της έχει προσφέρει θεραπεία. Ο Μ.Ε.2 κατά την κύρια του εξέταση αναφέρθηκε εν πρώτοις στο πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου ημερομηνίας 23.8.2007, το οποίο και κατέθεσε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3, από το οποίο προκύπτουν τα ακόλουθα: Η Ενάγουσα, σύμφωνα με το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3, κατά την κλινική εξέταση είχε τα ακόλουθα: ® Άλγος θωρακικών πλευρών στα αριστερά. ® Οίδημα και άλγος αριστερού καρπού. ® Άλγος, δυσκινησία, μυϊκός σπασμός αυχενικής μοίρας. ® Κάταγμα κερκίδας αριστερού καρπού. ® Πιθανά κατάγματα 4ης, 5ης και 6ης θωρακικής πλευράς αριστερά. ® Αυχενική θλάση. ® Ευθειασμός σπονδυλικής αυχενικής μοίρας άνευ νευρολογικών σημείων στα άνω άκρα. ® Μυϊκός πόνος στην οσφυϊκή μοίρα και πλάτη. ® Άλγος στις αρθρώσεις του ώμου αμφοτερόπλευρα. Η τελική διάγνωση με βάση το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3 ήταν η ύπαρξη κατάγματος αριστερής κερκίδας και αυχενική θλάση και κάκωση μαλακών μορίων θώρακα και πλευρών στα αριστερά. Η Ενάγουσα εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου για παρακολούθηση και θεραπεία. Έγινε τοπική αναισθησία και ανάταξη του κατάγματος της αριστερής κερκίδας και στη συνέχεια ακινητοποίηση με γύψινο πηχααιοκαρπικό γύψο. Από την εξέταση της Ενάγουσας από τον Μ.Ε.2 στις 17.9.2007 αυτός διεπίστωσε τα εξής: · Ο γύψος από την ακινητοποίηση του αριστερού καρπού έχει ήδη αφαιρεθεί. Η αριστερή πηχαιοκαρπική άρθρωση είναι οιδηματώδης, δύσμορφη και η κάμψη, η έκταση, ο πρηνισμός, ο υπτιασμός είναι πολύ περιορισμένες και επώδυνες. Επώδυνες και περιορισμένες είναι επίσης οι κινήσεις των δακτύλων. Τα δάκτυλα είναι πολύ οιδηματώδη και έχει επηρεαστεί σημαντικά ο δραγμός, η συλληπτική ικανότητα και όλες οι κινήσεις του χεριού. Από ακτινογραφίες που έγιναν, συγκριτικές με το δεξιό καρπό, το κάταγμα του κάτω πέρατος της κερκίδας έχει ποωρρωθεί σε ελαφριά παλαμιαία κάμψη. Επίσης υπάρχει ελαφριά κερκιδική κλήση της πηχαιοκαρπικής άρθρωσης. Το κάταγμα, επίσης, επηρεάζει και την πηχαιοκαρπική άρθρωση χωρίς όμως παρεκτόπιση. · Υπάρχει έντονος πόνος στην πίεση στο αριστερό ημιθωράκιο και στην περιοχή του στέρνου. Οι βαθιές αναπνευστικές κινήσεις, ο βήχας, η πίεση, η ψηλάφιση και καθώς αναφέρει η Ενάγουσα και όταν κοιμάται, όταν γυρίζει μέσα στο κρεβάτι της προκαλείται έντονος πόνος. · Οι κινήσεις του αυχένα είναι πολύ περιορισμένες και επώδυνες καθώς και οι κινήσεις αμφοτέρων των ώμων πάλι προκαλούν έντονο πόνο και είναι περιορισμένες, ιδίως του αριστερού ώμου. Από τον έλεγχο των ακτινογραφιών του θώρακος δεν επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη καταγμάτων χωρίς, όμως, αυτό να αποκλειστεί. Στην Ενάγουσα δόθηκαν ισχυρά παυσίπονα και αντιφλογιστικά και συνεστήθη εντατικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για κινητοποίηση του αριστερού καρπού καθώς και υποβοήθηση των κινήσεων του αυχένα, του ώμου και για απάμβλυνση του πόνου. Στις 2.10.2007 που επανεξετάστηκε, λόγω του έντονου πόνου στην πηχαιοκαρπική άρθρωση, ιδίως στις κινήσεις πρηνισμού - υπτιασμού, έγινε ένεση στεροειδούς στην κερκιδωολενική συνάρθρωση για υποβοήθηση της κίνησης και απάμβλυνση του πόνου που υπήρχε σ΄ αυτήν την κίνηση. Επίσης διαπιστώθηκε γενική βελτίωση της κατάστασης της Ενάγουσας. Στον Μ.Ε.12 η Ενάγουσα προσήλθε ξανά στις 17.10.2007, 24.10.2007, 31.10.2007, 3.12.2007 και 21.12.
- Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των επισκέψεων εξακολουθούσε να υπάρχει πόνος στον αυχένα, στο ημιθωράκιο, στο στέρνο, στην αριστερή στερνοκλειδική συνάρθρωση, σε αμφότερους τους ώμους και υπήρχε μούδιασμα στα χέρια. Η κινητικότητα των δακτύλων της άκρας χειρός είχε βελτιωθεί πάρα πολύ, εξακολουθούσε, όμως, να έχει προβλήματα τόσο στο δραγμό, στη συλληπτική ικανότητα λόγω του οιδήματος και του πόνου καθώς και από τον περιορισμό των κινήσεων της πηχαιοκαρπικής, ιδίως του πρηνισμού και υπτιασμού. Λόγω των έντονων ενοχλημάτων στη χρήση του καρπού αριστερά, ιδίως στην περιοχή της κερκιδοωλενικής συνάρθρωσης καθώς και λόγω της δυσμορφίας στην περιοχή του κατάγματος αποφασίστηκε η διορθωτική οστεοτομία της κερκίδος, η οποία έγινε στις 15.2.2008 με γενική αναισθησία. Έγινε οστεοτομία της κερκίδος, διόρθωση της γωνίωσης με τοποθέτηση λαγονίου μοσχεύματος το οποίο λήφθηκε από την περιοχή της λεκάνης και στη συνέχεια, αφού επετεύχθη η διόρθωση, έγινε συγκράτηση με μικρή πλάκα τύπου Τ και τρεις βίδες. Στη συνέχεια έγινε ακινητοποίηση του καρπού με γύψινο πηχαιοκαρπικό νάρθηκα, παρέμεινε στην κλινική μια μέρα και εξήλθε και παρακολουθείτο ως εξωτερική ασθενής. Η πορεία της αποθεραπείας ήταν ικανοποιητική. Δύο μήνες μετά την οστεοτομία διεπιστώθη πώρωση της, αφαιρέθηκε ο γύψος και άρχισε κινησιοθεραπεία. Η δυσμορφία διορθώθηκε σχεδόν πλήρως και ο πόνος στην κερκιδοωλενμική συνάρθρωση άρχισε να υποχωρεί. Ένα μήνα μετά άρχισε να έχει ενοχλήματα στην περιοχή του καρπιαίου σωλήνα στο ίδιο χέρι με μουδιάσματα και έντονη ευαισθησία στην περιοχή του μέσου νεύρου. Της έγινε ηλεκτρομυογράφημα, τα αποτελέσματα του οποίου έδειξαν σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και γι΄ αυτό αποφασίστηκε επέμβαση η οποία έγινε με τοπική αναισθησία στις 11.6.2008 διά της οποίας διανοίχθηκε ο καρπιαίος σωλήνας. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή και η Ενάγουσα ένα μήνα μετά την εγχείριση αισθανόταν πολύ καλύτερα. Δεν είχε ευαισθησία στην περιοχή των δακτύλων και τα μουδιάσματα υποχώρησαν πλήρως. Η κίνηση της κερκιδοωλενμικής συνάρθρωσης ήταν πολύ καλή και η συσφικτική δύναμη των δακτύλων ικανοποιητική. Η κατάσταση της Ενάγουσας σήμερα είναι πολύ ικανοποιητική. Υπάρχει μικρή αδυναμία στη χρήση του χεριού. Η συλληπτική ικανότητα, ο δραγμός έχουν βελτιωθεί πάρα πολύ, ο πρηνισμός και ο υπτιασμός είναι ικανοποιητικός και αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω. Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, που ήταν μετεγχειρητική επιπλοκή, υποχώρησε πλήρως και δεν αναμένεται να δημιουργήσει περαιτέρω προβλήματα στην ασθενή. Οι ουλές στην περιοχή του κατάγματος και της λεκάνης είναι ορατές, θα γίνουν λιγότερο ορατές μελλοντικά. Εάν διαπιστωθεί μελλοντικά ότι η πλάκα προκαλεί ενοχλήματα στην περιοχή του κατάγματος και στον καρπό συνίσταται η αφαίρεση αυτής. Η Ενάγουσα έχει επίσης υποστεί βαρύ διάστρεμμα αυχένα, θλάση θώρακος με πιθανότητα κατάγματος πλευρών, θλάση στέρνου, θλάση αριστερής στερνοκλειδικής συνάρθρωσης, θλάση και διάστρεμμα αμφοτέρων των ώμων, θλάση της πλάτης και της μέσης. Τα ενοχλήματα από αυτούς τους τραυματισμούς έχουν υποχωρήσει σχεδόν πλήρως, αν και υπάρχει κατά διαστήματα επίταση του πόνου στον αυχένα και στην περιοχή του θώρακα όταν η Ενάγουσα κουράζεται και λόγω της υγρασίας και αλλαγής του καιρού. Στην Ενάγουσα δόθηκε άδεια ασθενείας μέχρι τέλος Δεκεμβρίου 2007 και κρίθηκε ικανή για επάνοδο στην εργασία της από την 1.1.
- Της δόθηκε, περαιτέρω, άδεια από 1.2.2008 μέχρι τέλος Ιουλίου του
- Ερωτηθείς ο Μ.Ε.2 να αναφερθεί στα κατάλοιπα του τραυματισμού της Ενάγουσας ανέφερε ότι υπάρχει μικρή αδυναμία στη χρήση του χεριού και συγκεκριμένα μικρή αδυναμία στους μυς του χεριού που αδυνάτησαν μετά από τις επεμβάσεις και τα κατάγματα και ότι κατόπιν υπερβολικής χρήσης του χεριού η Ενάγουσα μπορεί να κουραστεί πιο εύκολα. Σε ποσοστό αποκατάστασης ο Μ.Ε.3 καθόρισε το 90% προσθέτοντας ότι είναι πολύ ικανοποιητικό. Ερωτηθείς κατά πόσο αυτό το μικρό κατάλοιπο επηρεάζει την ικανότητα διεξαγωγής της εργασίας της Ενάγουσας ως μάγειρα, απάντησε ότι δεν επηρεάζεται η ικανότητα και η ευχέρεια της αλλά ότι επηρεάζεται από την υπερβολική χρήση και κουράζεται πιο εύκολα. Μπορεί να χρησιμοποιήσει το χέρι της, όμως θα κουραστεί πιο εύκολα και μπορεί να χρειαστεί κάποια βοήθεια. Ο επηρεασμός αφορά όλες τις κινήσεις του χεριού αλλά όχι ανεπανόρθωτα για σκοπούς εξάσκησης του επαγγέλματός της. Όσον αφορά την πλάκα και τις βίδες που της τοποθετήθηκαν και που κατά διαστήματα της προκαλούν ενοχλήματα, ο Μ.Ε.2 ανέφερε ότι μια μέρα θα πρέπει να τις αφαιρέσει μέσω επέμβασης υπό γενική νάρκωση. Οι τρέχουσες τιμές για μια τέτοια επέμβαση ανέρχονται στο ποσό των €1.
- Θα χρειαστεί δε, ένα με δύο μήνες να μείνει εκτός εργασίας και 15 - 20 μέρες να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία Αντεξεταζόμενος ο Μ.Ε.2 διευκρίνισε ότι για να ετοιμάσει τις ιατρικές του εκθέσεις που υιοθέτησε ως ΕΓΓΡΑΦΟ 1, είχε ενώπιον του το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3 που είναι η ιατρική βεβαίωση του Δρα Βασούρη του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου. Κληθείς να σχολιάσει την αναφορά του στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3 περί ύπαρξης θλάσης και κάκωσης των μαλακών μορίων του θώρακα και των πλευρών στα αριστερά σε συνδυασμό με τη δική του αναφορά για πιθανό κάταγμα τέταρτης, πέμπτης, έκτης πλευράς αριστερά, απάντησε ότι όταν παρατηρείται έντονος πόνος ο οποίος συνεχίζεται πέραν του χρονικού διαστήματος των δεκαπέντε ημερών δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη κατάγματος, γι΄ αυτό στο πιστοποιητικό του αναφέρεται σε πιθανό κάταγμα. Η διάγνωση γίνεται μέσω κλινικής εξέτασης, δηλαδή διαπίστωσης έντονου πόνου κατά την πίεση του θωρακικού τοιχώματος, βήξιμο που είναι η αναμενόμενη συμπτωματολογία, η οποία όταν παρατείνεται οδηγεί στη διάγνωση του πιθανού κατάγματος. Η θεραπεία είναι ησυχία και παυσίπονα. Στην ερώτηση κατά πόσο η σύσταση του Μ.Ε.2 προς την Ενάγουσα για επάνοδο στην εργασία της από 1.1.2008 ήταν επειδή ο ίδιος ένοιωθε ότι η Ενάγουσα μπορούσε να εκτελέσει τα καθήκοντά της και δεν είχε αρνητική επίδραση στην κατάσταση του χεριού της, απάντησε καταφατικά. Πρόσθεσε ότι είχε συστήσει την επάνοδο στην εργασία της ελπίζοντας ότι θα μπορούσε η Ενάγουσα να χρησιμοποιήσει το χέρι της. Ωστόσο, όταν επέστρεψε τον Ιανουάριο στη δουλειά της είχε έντονα ενοχλήματα. Ερωτηθείς κατά πόσο μετά την επέμβαση για το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα εξαλήφθηκαν τα προβλήματα της Ενάγουσας, απάντησε καταφατικά. Σε άλλες ερωτήσεις ο μάρτυρας είπε ότι η Ενάγουσα συνεχίζει να τον επισκέπτεται και ότι τέλος του 2010 την είχε δει. Η κατάσταση της είναι αρκετά καλή και η Ενάγουσα είναι πολύ ευχαριστημένη από το αποτέλεσμα της επέμβασης. Ήδη έχουν περάσει σχεδόν τρία χρόνια από την οστεοτομία. Δεν της δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα στην εργασία. Όσον αφορά τις βίδες στο χέρι της Ενάγουσας, εφόσον κατά διαστήματα της προκαλούν ενοχλήματα, εναπόκειται σ΄ εκείνη να κάνει την επέμβαση χωρίς το θέμα να είναι επείγον, όταν το αποφασίσει. Πέρσι, δηλαδή το 2010, είδε την Ενάγουσα δύο φορές. Είχε διάφορα ενοχλήματα στον αυχένα και στον ώμο και σε διάφορα σημεία του σώματος. Η κατάσταση όμως βελτιώνετο. Την τελευταία φορά που την είδε, δηλαδή το Δεκέμβριο του 2010, είχε ενοχλήματα. Εξήγησε ότι στο πιστοποιητικό ημερομηνίας 31.8.2008 δεν καταγράφει οτιδήποτε για αυχένα και ώμο επειδή επικεντρώθηκε στο θέμα του χεριού και ότι αυτά τα είχε επισημάνει στο άλλο πιστοποιητικό ημερομηνίας 26.12.
- Στην υποβολή ότι δεν υπήρχαν κατάλοιπα στον αυχένα και στον ώμο και ότι αν η Ενάγουσα παραπονέθηκε στο γιατρό αυτό έγινε για σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, απάντησε ότι διαφωνούσε και ότι της είχε δώσει αντιφλογιστικά φάρμακα. Πρόσθεσε ότι η Ενάγουσα ήταν είναι καλοπροαίρετη ασθενής η οποία δεν έκανε κάτι για να επωφεληθεί. Προσπάθησε να αποφύγει τις εγχειρίσεις και να επιστρέψει στην εργασία της. Μαρτυρία ΜΕ3 Ο Μ.Ε.3 είναι οδοντίατρος και η Ενάγουσα ήταν από παλιά ασθενής του. Στις 9.8.2007 η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε με πρόσωπο μελανιασμένο, με χέρι στο γύψο και κολάρο στο λαιμό. Επίσης, τα δόντια της, τέσσερα, πέντε, έξι πάνω δεξιά, ήταν κουνημένα και εύσειστα. Στις 10.8.2007 είχαν γίνει εξαγωγές των δοντιών τέσσερα, πέντε, έξι, ενώ για τα εύσειστα δόντια, τα κάτω δόντια, της έγινε θεραπεία και διασώθηκαν. Συνεπώς, έγινε εξαγωγή τριών δοντιών και θεραπεία για τα έξι κάτω δόντια με περίδεση των δοντιών με σύνθετη ρητίνη. Έπρεπε να περιμένουν δύο μήνες τουλάχιστον από την εξαγωγή των δοντιών για να βάλουν τα δόντια που βγήκαν και να δέσουν καλά οι πληγές. Προστέθηκαν με γέφυρα από πορσελάνη πέντε τεμαχίων. Για την όλη θεραπεία που ο Μ.Ε.3 έκανε στην Ενάγουσα πληρώθηκε το ποσό των ΛΚ1.
- Ο Μ.Ε.3 δεν έτυχε αντεξέτασης. Μαρτυρία ΜΕ4 Η Μ.Ε.4 εργάζεται στο λογιστήριο του ξενοδοχείου Grecian Bay και είναι συνάδελφος της Ενάγουσας. Κατέθεσε στο Δικαστήριο στοιχεία αναφορικά με την περίοδο που δεν εργάστηκε και τα ποσά που εισέπραξε ή απώλεσε. Η Ενάγουσα δεν εργάστηκε στο ξενοδοχείο την περίοδο από 5.8.2007 μέχρι 31.7.2008 με εξαίρεση την περίοδο από 8.1.2008 μέχρι 31.1.2008 που εργάστηκε δοκιμαστικά. ü Για τον Αύγουστο του 2007, που η Ενάγουσα εργάστηκε μέχρι 4.8.2007, εισέπραξε το ποσό των €2.158,
- Αν η Ενάγουσα εργάζετο θα έπαιρνε επιπλέον για τις τρεις Κυριακές το ποσό των €70 και επομένως το συνολικό ποσό των €2.228,
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε η Ενάγουσα αφαιρουμένου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Ταμείο Προνοίας, Ταμείο Υγείας, Φόρος Εισοδήματος και Συντεχνία, ανέρχεται σε €1.914,
- ü Για τον Σεπτέμβριο του 2007, η Ενάγουσα εισέπραξε €2.078,
- Το ποσό αυτό το πήρε ως sick leave για οκτώ μέρες και από προσωπική συσσωρευμένη άδεια για 22 μέρες. Αν εργάζετο το μήνα αυτό θα εισέπραττε ακόμα €70 για τις τρεις Κυριακές που θα δούλευε, δηλαδή το συνολικό ποσό των €2.148,
- Το καθαρό ποσό που θα λάμβανε θα ήταν €1.780,
- Το ποσό που πήρε από τις συσσωρευμένες άδειες της ανέρχεται σε €1.575,
- ü Για τον Οκτώβριο του 2007, έλαβε €1.949,
- Το ποσό αυτό το έλαβε από τις άδειές της. Αν εργάζετο θα έπαιρνε ακόμη €70 για τις Κυριακές, δηλαδή το συνολικό ποσό των €2.019,
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.
- Το ποσό των €1.949,40 προέρχετο από τις άδειες της. ü Για τον Νοέμβριο του 2007, έλαβε €1.433,
- Το ποσό αυτό το πήρε από τις συσσωρευμένες της άδειες. Αν εργάζετο θα έπαιρνε ακόμη €70, δηλαδή το συνολικό ποσό των €1.503,
- Το καθαρό ποσό που θα λάμβανε θα ήταν €1.272,
- Το ποσό των €1.433,23 προέρχεται από τις άδειες της. ü Για τον Δεκέμβριο του 2007, εισέπραξε €793,
- Το ποσό αυτό είναι από την προσωπική της άδεια. Αν εργάζετο θα εισέπραττε €1.436,
- ü Για τον Ιανουάριο του 2008, έλαβε €1.132,
- Το ποσό αυτό το έλαβε κατόπιν που εργάστηκε 24 μέρες. Αν εργαζόταν όλο το μήνα θα έπαιρνε €1.422,
- Το καθαρό ποσό που θα λάμβανε θα ήταν €1.307,
- ü Για τον Φεβρουάριο του 2008, έλαβε €1.336,99 (από το sick leave της Ενάγουσας). Αν εργαζόταν θα έπαιρνε ακόμη €50 για δύο Κυριακές, δηλαδή το συνολικό ποσό των €1.386,
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.158,
- ü Για τον Μάρτιο του 2008, έλαβε €779,83 (από επιταγή των Κοινωνικών Ασφαλίσεων). Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €723,
- ü Για τον Απρίλιο του 2008, δεν εισέπραξε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.390,
- ü Για τον Μάιο του 2008, δεν εισέπραξε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.714,
- ü Για τον Ιούνιο του 2008, δεν έλαβε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €2.
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.910,
- ü Για τον Ιούλιο του 2008, δεν έλαβε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €2.
- Το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε θα ήταν €1.937,
- ü Από το μεικτό εισόδημα της Ενάγουσας εξήγησε η ΜΕ4 ότι αφαιρούνται η συνεισφορά της στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις στο ποσοστό 6,3%, η συνεισφορά της στο Ταμείο Προνοίας στο ποσοστό του 9%, στο Ταμείο Υγείας, στη Συντεχνία ποσοστό 1% και Φόρος Εισοδήματος. Όσον αφορά τον 13ον και 14ον μισθό της Ενάγουσας, αυτή απώλεσε τα πιο κάτω ποσά: ü Η αναλογία του 13ου μισθού για το 2007 ήταν €335 και σε καθαρό ποσό €310,
- ü Η αναλογία του 13ου μισθού για το 2008 ήταν €600 και σε καθαρό ποσό €556,
- ü Η αναλογία του 14ου μισθού για το 2008 ήταν €200 και σε καθαρό ποσό €185,
- Μαρτυρία ΜΕ5/Ενάγουσας Η Μ.Ε.5 είναι η Ενάγουσα. Γεννήθηκε στις 20.11.
- Στις 5.8.2007 υπέστη τροχαίο ατύχημα. Είναι μάγειρας σε ξενοδοχείο στην Αγία Νάπα. Στα πλαίσια της δουλειάς της χρησιμοποιεί τα χέρια της. Κόβει σαλάτες, κρέατα που μαγειρεύει κρέατα και ετοιμάζει κάνει την ετοιμασία για τα φαγητά, μεταφέρει κατσαρόλες, κάσιες με φθαρτά για να τα πλύνει και να κάνει την ετοιμασία, καθαρίζει χόρτα για να τα κόψει για σαλάτες. Γενικά η δουλειά της συνεπάγεται να κινείται συνέχεια πάνω κάτω και κουράζεται ο αυχένας και τα χέρια της και χρειάζεται δύναμη για να σηκώνει βαρετά πράγματα. Όσον αφορά τις απολαβές της, αποδέχεται και συμφωνεί με τα όσα έχει καταθέσει η λογίστρια, Μ.Ε.
- Το ωράριο εργασίας της είναι 6.30 π.μ. μέχρι 3.00 μ.μ. η πρωινή υπηρεσία και η απογευματινή από η ώρα 1.30 μ.μ. μέχρι 10.30 μ.μ.. Συνολικά εργάζεται οκτώ ώρες. Τόσο το 2007 όσο και το 2008 δεν είχε οποιοδήποτε άλλο έσοδο εκτός από την εργασία της. Μετά το δυστύχημα πήρε τρεις επιταγές από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 9) τις οποίες έδωσε στο ξενοδοχείο. Το ατύχημα ήταν βίαιο, η σύγκρουση μετωπική και κτύπησε στο τιμόνι με το πρόσωπο και το στήθος. Μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Παραλιμνίου. Έτρεχε αίμα από τα δόντια της. Το χέρι της το έβαλαν σε γύψο και το λαιμό της σε κολάρο. Έμεινε δύο μέρες στο Νοσοκομείο. Ένοιωθε πολύ άσχημα, δεν μπορούσε να φάει. Επισκέφθηκε τον οδοντίατρο Θεμιστοκλέους, ο οποίος της αφαίρεσε τρία από τα πάνω δόντια, ενώ για τα κάτω έκαναν θεραπεία. Για τα τρία που αφαίρεσε τοποθέτησε ξένα δόντια. Η θεραπεία διήρκησε ένα μήνα. Ήταν επώδυνη και μέχρι να «σφίξουν» τα δόντια πονούσε τρεις με τέσσερις μήνες περίπου. Σαράντα μέρες Τέσσερις μήνες μετά το ατύχημα αφαιρέθη ο γύψος. Πονούσε στο στήθος και στον αυχένα. Επισκέφθηκε το γιατρό Σεργίου. Της σύστησε φυσιοθεραπεία και φάρμακα. Διενήργησε φυσιοθεραπείες εις στον Μ.Ε.1 τον Σεπτέμβριο του 2007 μέχρι τον Δεκέμβριο του
- Έκανε συνολικά 42 φυσιοθεραπείες μια με δύο ώρες διάρκειας κάθε φορά. Ήταν επώδυνες. Ο γιατρός Σεργίου της έδωσε άδεια ασθενείας μέχρι 31.12.
- Αποφάσισε να πάει δουλειά, να δοκιμάσει το χέρι της που βελτιώθηκε. Όταν επέστρεψε στην εργασία της τον Ιανουάριο 2008 τις πρώτες μέρες ήταν καλά, μετά όμως το χέρι φούσκωνε και δεν μπορούσε να δουλέψει. Ο γιατρός ο Σεργίου της έβαλε ένεση και της είπε ότι έπρεπε να κάνει εγχείριση, πράγμα που έγινε στις 15.2.
- Την παρακολουθούσε ο γιατρός Σεργίου για δύο μήνες οπόταν και της αφαίρεσε το γύψο και την παρέπεμψε ξανά για φυσιοθεραπεία. Έκανε άλλες δώδεκα φυσιοθεραπείες περί το τέλος Απριλίου 2008 μέχρι τα μέσα Μαΐου
- Στη συνέχεια ένοιωθε αδύναμο το αριστερό χέρι, μούδιαζε, δεν είχε αίσθηση και δύναμη. Της έγινε εξέταση από την κα Γιασουμή και συγκεκριμένα ηλεκτρομυογράφημα (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6) και μετά απ΄ αυτό ο γιατρός Σεργίου της είπε να κάνει εγχείριση, η οποία και διενεργήθηκε στις 11.6.
- Μετά την εγχείριση αυτή της έδωσε άδεια ο γιατρός μέχρι 31.7.
- Της σύστησε να κάνει φυσιοθεραπεία, όπως και έγινε και ασκήσεις μόνη της για να δυναμώσει το χέρι. Επέστρεψε τελικά στη δουλειά της και ευτυχώς μπορεί να δουλέψει. Όταν κουραστεί όμως και με τις αλλαγές του καιρού την ενοχλεί ο αυχένας και το χέρι, έχει έντονο πόνο στον αυχένα, στην πλάτη και στους ώμους. Μουδιάζει το χέρι της και δεν έχει δύναμη να πάρει βαρετά πράγματα. Δεν έχει τη δύναμη που είχε πριν. Πριν το δυστύχημα δούλευε χωρίς την ανάγκη διαλείμματος και όσο χρειαζότανάζεται. Μετά το ατύχημα έχει πρόβλημα, κουράζεται ο αυχένας και δεν έχει δύναμη το χέρι να κόβει. Αισθάνεται έντονο πόνο και την ενοχλούν οι βίδες που της τοποθετήθηκαν στο χέρι και οι οποίες άρχισαν να εξέχουν. Έχει κάμει τρεις επεμβάσεις. Υπάρχει δε, δυσμορφία στο σημείο του καρπού και την ενοχλεί. Επίσης, οι βίδες την ενοχλούν και η πρόθεση της είναι να κάνει επέμβαση για να αφαιρεθούν όπως της σύστησε ο γιατρός. Προγραμματίζει δε, την επέμβαση πριν το Πάσχα. Όσον αφορά τις οικιακές της εργασίες, πριν το δυστύχημα αυτή της έκανε. Μετά το δυστύχημα πάλι η ίδια της κάνει. Δεν έχει πρόβλημα με τις δουλειές του σπιτιού, αλλά με το ράψιμο με το οποίο ασχολείτο πριν το δυστύχημα. Τον γιατρό Σεργίου επισκέφθηκε ξανά μετά που τέλειωσε η αναρρωτική της άδεια και συγκεκριμένα τον Νοέμβριο 2010 γιατί είχε πρόβλημα με τον αυχένα και της έδωσε ένα μήνα άδεια. Πριν το δυστύχημα δούλευε τις άδειες της γιατί είχε ανάγκη από λεφτά. Σε σχέση με τις ζημιές στο αυτοκίνητό της, αυτές ανέρχονται σε €
- Όσον αφορά τα ιατρικά της έξοδα αυτά είναι το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 8, που αφορούν την απόδειξη του οδοντίατρου, το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13 για τα έξοδα του Νοσοκομείου, το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14 που είναι αποδείξεις φαρμακείου και το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 17 που είναι οι αποδείξεις του γιατρού Σεργίου. Κανένα ποσό από αυτά δεν της έχει πληρωθεί. Αντεξεταζόμενη η Ενάγουσα ανέφερε ότι με τη φυσιοθεραπεία ένιωσε καλύτερα και συγκεκριμένα στη 15η φυσιοθεραπεία άρχισε να νιώθει διαφορά, αλλά αισθανόταν πόνο. Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι είχε πάρει άδεια ασθενείας ένα μήνα, τον Νοέμβριο του
- Ερωτηθείσα γιατί δεν ανέφερε είτε η ίδια είτε ο γιατρός ο Δρ Σεργίου για το θέμα της άδειας κατά τον Νοέμβριο του 2010, απάντησε ότι ίσως να μην το ανέφερε, αλλά αυτή είναι η αλήθεια. Στη θέση ότι δεν έχει απόδειξη από τον γιατρό, ούτε άδεια ασθενείας και ότι δεν έγινε αναφορά γι΄ αυτό το θέμα από τον γιατρό της, η Ενάγουσα απάντησε ότι μπορούσε να παρουσιάσει στοιχεία ότι πήρε άδεια. Η εν λόγω άδεια ασθενείας κατατέθηκε στο στάδιο της επανεξέτασης ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- Ανέφερε, επίσης, ότι είχε ενοχλήσεις στο αριστερό χέρι από τις βίδες και ερωτηθείσα γιατί δεν τις αφαίρεσε, απάντησε ότι την ενοχλούν τελευταίως και η ενόχληση γίνεται πιο έντονη. Ερωτηθείσα κατά πόσο μετά τις φυσιοθεραπείες και όταν τελείωσε η τελευταία θεραπεία είχε τα προβλήματα που ανέφερε, δηλαδή μούδιασμα στο χέρι, απάντησε ότι το μούδιασμα το ένιωθε όταν έγινε η εγχείριση και το ένιωθε μετά τη φυσιοθεραπεία. Μετά την εγχείριση άρχισε σιγά σιγά να επανέρχεται το νεύρο, όμως τα δάκτυλά της δεν ήταν όπως ήταν η κατάστασή τους πριν το ατύχημα. Στην υποβολή ότι εκτός από τα ενοχλήματα που ανέφερε από τις βίδες στο χέρι η κατάσταση του χεριού της είναι πάρα πολύ καλή, απάντησε ότι είναι καλή αλλά όχι όμως όπως ήταν πριν το ατύχημα. Πρόσθεσε ότι μπορεί και δουλεύει, αλλά η κατάσταση δεν ήταν όπως προηγουμένως. Στην υποβολή ότι δεν έχει οποιαδήποτε κατάλοιπα από τη θλάση αυχένα, απάντησε ότι υπάρχει σε μεγάλο βαθμό όταν κουραστεί και στην αλλαγή του καιρού και ακόμη όταν κοιμάται δεν μπορεί να γυρίσει στο πλάι. Στην υποβολή ότι η ίδια λόγω του ότι επέλεξε να μην αφαιρέσει τις βίδες παρέτεινε τις ενοχλήσεις στο χέρι, απάντησε αρνητικά, λέγοντας ότι τώρα άρχισε να την ενοχλεί και διερωτήθηκε γιατί να υποβάλει τον εαυτό της σε εγχείριση για να εξασφαλίσει λεφτά. Στην υποβολή ότι υπερβάλλει για να αυξήσει την απαίτηση της, απάντησε αρνητικά, λέγοντας ότι η ίδια ξέρει πόσα τράβηξε και τι προβλήματα είχε. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΓΕΝΙΚΑ Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο, ποιότητα και σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων των μαρτύρων και η ύπαρξη σ΄ αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισθέντα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να ενθυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία καταθέτουν, η πηγή των γνώσεων τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα κ.τ.λ.[1]. Προτού προχωρήσω να αξιολογώ τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, θέλω να τονίζω ότι η αξιολόγηση μου δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή υποβάλλοντας την στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας, με βάση την προσέγγιση που η νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό[2]. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Προχωρώ να αξιολογήσω τη μαρτυρία που προσκομίστηκε σε σχέση με τις σωματικές βλάβες της Ενάγουσας. Οι μάρτυρες που κάλυψαν αυτό το θέμα είναι τέσσερεις και συγκεκριμένα η Ενάγουσα (Μ.Ε.5), ο δρ Σέργιος Σεργίου (Μ.Ε.2), ο δρ Αντρέας Θεμιστοκλέους (Μ.Ε.3) και ο φυσιοθεραπευτής Ηλίας Χ''Ιωάννου (Μ.Ε.1). Αξιολόγηση ιατρικής μαρτυρίας Εξετάζοντας την μαρτυρία των Μ.Ε.1, Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3 λέγω από την αρχή ότι, αφού εξέτασα το επάγγελμα τους, την εκπαίδευση που έτυχαν, την πείρα τους και τα προσόντα τους, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[3], είναι η κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες αυτοί είναι εμπειρογνώμονες. Κατά συνέπεια, η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας, κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[4]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[5]. Να προσθέσω, επίσης, ότι όσον αφορά τους μάρτυρες γιατρούς είναι γνωστή η αρχή ότι η συμπεριφορά ειδικών μαρτύρων όπως οι γιατροί στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[6]. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ1 Ξεκινώντας από τη μαρτυρία του ΜΕ1 η οποία συνίστατο στο γεγονός ότι ως φυσικοθεραπευτής είχε υποβάλει την Ενάγουσα σε αριθμό φυσιοθεραπειών μετά από παραπομπή γιατρού, διαπιστώνω ότι περιέγραψε με σαφήνεια και θετικότητα πότε ακριβώς διενεργήθηκαν οι εν λόγω φυσιοθεραπείες, για πόση διάρκεια και για ποιο σκοπό. Η μαρτυρία του δεν έχει, βασικά αμφισβητηθεί κατά την αντεξέταση, στη διάρκεια της οποίας κλήθηκε περισσότερο να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις. Μεταξύ άλλων του ζητήθηκε να διευκρινίσει περαιτέρω την περιγραφή που είχε δώσει αναφορικά με τους τραυματισμούς που είχε η Ενάγουσα. Πιο συγκεκριμένα κληθείς να σχολιάσει την αναφορά του ότι η Ενάγουσα, ανάμεσα στα άλλα, είχε και κατάγματα στις δύο πλευρές ανέφερε ότι αυτό είχε σημειώσει για να διευκρινίσει, ωστόσο, στο τέλος ότι το θέμα αυτό αφορούσε το γιατρό για να το καταθέσει - αν είχε δηλαδή ή όχι η Ενάγουσα κάταγμα στις πλευρές, εφόσον, προφανώς, ένα τέτοιο ζήτημα δεν ενέπιπτε στη δική του ειδικότητα αλλά σε αυτή ενός γιατρού για να αποφανθεί. Σε άλλο σημείο κατά την αντεξέταση, όταν ερωτήθηκε κατά πόσο ο γιατρός ήταν ικανοποιημένος από την κατάσταση της Ενάγουσας μετά την ολοκλήρωση των φυσιοθεραπειών, ο ΜΕ1 τόνισε ότι είχε βελτιωθεί η γωνίωση στο χέρι της Ενάγουσας διευκρινίζοντας, ωστόσο, σε άλλο σημείο ότι δεν είχε κερδηιθεί όλη η κίνηση του χεριού. Επαναλαμβάνω. Ο ΜΕ1 ήταν, κατά τη γνώμη μου, ένας απόλυτα ειλικρινής μάρτυρας ο οποίος κατέθεσε με σαφήνεια και θετικότητα τόσο αναφορικά με το είδος των φυσιοθεραπειών που διενήργησε στην Ενάγουσα, όσο και σε σχέση με τα αποτελέσματα που αυτές οι φυσιοθεραπείες είχαν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που της προκλήθηκαν ένεκα τροχαίου ατυχήματος και για τα οποία προβλήματα η Ενάγουσα είχε παραπεμφθεί μέσω γιατρού στον ΜΕ
- Ως αποτέλεσμα αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολό της. Να πω και κάτι τελευταίο σε σχέση με τη μαρτυρία του ΜΕ
- Οι χρεώσεις του ΜΕ1 που ανήλθαν, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, στο συνολικό ποσό των €1.413 πέραν του ότι δεν αμφισβητήθηκαν από την αντεξέτασή του αποτέλεσαν και αντικείμενο παραδεχτών γεγονότων. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ3 Αξιολογώντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του ΜΕ3 ο οποίος ήταν αυτός που ως οδοντίατρος διενήργησε την όλη θεραπεία στα δόντια της Ενάγουσας που είχαν επηρεαστεί ένεκα του τραυματισμού της στο τροχαίο ατύχημα, διαπιστώνω ότι ήταν απόλυτα σαφής και θετική. Ο ΜΕ3 περιέγραψε με κάθε λεπτομέρεια και ανάλυση τη θεραπεία που παρείχε στην Ενάγουσα, η οποία, βασικά, συνίστατο στην εξαγωγή τριών δοντιών και περίδεση των κάτω δοντιών με σύνθετη ρητίνη ως και την προσθήκη δοντιών για αυτά που είχαν αφαιρεθεί με γέφυρα από πορσελάνη πέντε τεμαχίων. Η μαρτυρία του ΜΕ3 δεν έτυχε οποιασδήποτε αντεξέτασης και παρέμεινε, επομένως, αδιαμφισβήτητη. Ανεξάρτητα του γεγονότος αυτού επαναλαμβάνω ότι ο ΜΕ3 έδωσε ξεκάθαρη και αξιόπιστη μαρτυρία την οποία αποδέχομαι στην ολότητά της. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ2 Προχωρώ στη συνέχεια να αξιολογήσω τη μαρτυρία του ΜΕ
- Λέω από την αρχή ότι αυτή χαρακτηρίζετο από σαφήνεια στη διατύπωση των θέσεών του αλλά και απλότητα στο να μεταφέρει στο Δικαστήριο τις διαπιστώσεις του δίδοντας εκεί όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Αναφέρθηκε με ενάργεια στις διαπιστώσεις του όταν εξέτασε για πρώτη φορά στις 17.9.07 την Ενάγουσα μετά τον τραυματισμό της σε τροχαίο ατύχημα ως επίσης και σε όλα τα στάδια που ο ίδιος παρακολουθούσε την Ενάγουσα και στην εξέλιξη γενικά της κατάστασης της υγείας της. Ήταν πλήρως επεξηγηματικός σε όλες τις αναφορές του. Για παράδειγμα εξήγησε το είδος του κατάγματος στην κερκίδα του αριστερού καρπού της Ενάγουσας το οποίο ονομάζεται coles και το οποίο, όπως διευκρίνισε, περιγράφει την περίπτωση όπου το κάταγμα προκαλείται από βίαιη κάμψη του καρπού από κάτω προς τα πάνω και ότι αυτό αποτελεί μηχανισμό πρόκλησης. Ένα άλλο ζήτημα που αποσαφήνισε πλήρως και εξετάσθηκε και κατά το στάδιο της αντεξέτασης ήταν η αναφορά του σε πιθανά κατάγματα των πλευρών και συγκεκριμένα της 4ης, 5ης και 6ης πλευράς αριστεράς που δεν ήταν ορατά στον ακτινολογικό έλεγχο που διενεργήθη στο θώρακα. Ήταν πλήρως επεξηγηματικός ότι τέτοια διάγνωση γίνεται ως αποτέλεσμα της κλινικής εξέτασης αλλά και της συμπτωματολογίας που αναφέρθηκε από την Ενάγουσα και συγκεκριμένα της ύπαρξης στην προκειμένη περίπτωση έντονης ευαισθησίας κατά τη ψηλάφιση, έντονου πόνου στην πίεση του θωρακικού τοιχώματος, βηξίματος, στοιχεία που συνηγορούσαν στην ύπαρξη μικρών ρωγμωδών καταγμάτων που δεν ήταν ορατά στις ακτινογραφίες. Ήταν ξεκάθαρος ότι, όταν υπάρχει τέτοια συμπτωματολογία η οποία παρατείνεται πέραν των 10-15 ημερών, τότε ένας ομιλεί για πιθανό κάταγμα. Πλήρως επεξηγηματικός και λεπτομερής ήταν και σε σχέση με την οστεοτομία της κερκίδας του αριστερού καρπού της Ενάγουσας που διενήργησε σ' αυτή στις 15.2.08 υπό γενική αναισθησία. Συγκεκριμένα εξήγησε τη διαδικασία που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις, τονίζοντας ότι στην προκειμένη περίπτωση είχε ληφθεί λαγόνιο μόσχευμα από την περιοχή της λεκάνης της Ενάγουσας για σκοπούς διόρθωσης της γωνίωσης που υπήρχε και έγινε στη συνέχεια συγκράτηση με μικρή πλάκα και βίδες. Ήταν, επίσηςεπίσης, πλήρως κατατοπιστικός και σε σχέση με την εξέλιξη της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας, κυρίως σ' ό,τι αφορά το κάταγμα της κερκίδος του αριστερού καρπού, τονίζοντας ότι υπήρχε στην περίπτωση της μια αποκατάσταση στο επίπεδο του 90% που κρίνεται, όπως ανέφερε, πολύ ικανοποιητικό, εξηγώντας ότι πλήρης αποκατάσταση δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν μεσολαβούν άβησαν επεμβάσεις που οδηγούν στο να αδυνατίσουν οι μύες του χεριού. Ταυτόχρονα ο ΜΕ3 αναφέρθηκε με σαφήνεια και κατά συγκεκριμένο τρόπο στα κατάλοιπα τα οποία συνίσταντο στην ύπαρξη μικρής αδυναμίας στη χρήση του χεριού, μη παραλείποντας να τονίσει ότι υπήρξε μεγάλη βελτίωση στη συλληπτική ικανότητα των δαχτύλων του χεριού, στο δραγμό, στον πρηνισμό και υπτιασμό. Ήταν, ακόμη, ξεκάθαρος ότι το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα, το οποίο ήταν μετεγχειρητική επιπλοκή, έχει υποχωρήσει πλήρως, ενώ καθόσον αφορά την πλάκα και τις βίδες που της είχαν τοποθετηθεί και που κατά διαστήματα προκαλούν ενοχλήσεις στην Ενάγουσα ότι σε κάποιο στάδιο συνίσταται η αφαίρεση τους. Το ίδιο επεξηγηματικός και σαφής ήταν ο ΜΕ3 και κατά το στάδιο της αντεξέτασης του, όπου στο πλείστο μέρος αυτού του σταδίου της εξέτασης κλήθηκε να διευκρινίσει περαιτέρω τα ευρήματα και τις διαπιστώσεις του. Όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω, κλήθηκε ειδικά να εξηγήσει την αναφορά του περί υποψίας για πιθανά κατάγματα πλευρών και έδωσε πλήρεις και πειστικές εξηγήσεις. Ένα άλλο ζήτημα που κλήθηκε να διευκρινίσει ήταν το λόγο που στο πιστοποιητικό που ετοίμασε ημερ. 31.8.08 δεν αναγράφει οτιδήποτε για τον αυχένα και τον ώμο. Η απάντηση που έδωσε ο ΜΕ3 ήταν και λογική και πειστική. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι τα προβλήματα που είχε η Ενάγουσα στον αυχένα και στον ώμο τα είχε επισημάνει στο άλλο το πιστοποιητικό ημερ. 26.12.
- Περαιτέρω διαφώνησε κατηγορηματικά με τη θέση που του τέθηκε ότι όταν την είδε τον Δεκέμβριο του 2010 δεν υπήρχαν κατάλοιπα και ότι ούτε είχε παραπονεθεί για τον ώμο και αυχένα της η Ενάγουσα. Πρόσθεσε δε ότι για τα προβλήματα αυτά της είχε δώσει αντιφλογιστικά φάρμακα. Έχοντας εξετάσει με προσοχή τη μαρτυρία του ΜΕ3 λέω ότι μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στη διατύπωση των θέσεων του όσο και για τον απλό και σαφή τρόπο με τον οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις διαπιστώσεις και τις θέσεις του δίδοντας εκεί όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ3 στο σύνολο της κρίνοντας της ως απόλυτα αξιόπιστη και τεκμηριωμένη. Αξιόλογηση Μαρτυρίας Ενάγουσας ΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ Προχωρώ στη συνέχεια να αξιολογήσω τη μαρτυρία της Ενάγουσας όσον αφορά τα όσα κατέθεσε σε σχέση με τις σωματικές της βλάβες και γενικά την κατάσταση της υγείας της ως αποτέλεσμα του τραυματισμού της στο επίδικο ατύχημα. Το είδος των τραυματισμών που η Ενάγουσα υπέστη όσο και η θεραπεία που έτυχε προκύπτουν από την ιατρική μαρτυρία που προσκομίσθηκε και την οποία έχουμε αξιολογήσει ανωτέρω. Η Ενάγουσα αναφέρθηκε με απλό αλλά ταυτόχρονα θετικό τρόπο στον τραυματισμό της και, κυρίως, στον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη ως αποτέλεσμα αυτού, τόσο αμέσως μετά τον τραυματισμό της όσο και στη συνέχεια μετά των διαφόρων επεμβάσεων και θεραπειών που της διενεργήθηκαν. Περιέγραψε δε με σαφήνεια όλα τα στάδια θεραπευτικής αγωγής που ακολούθησε. Η Ενάγουσα στη μαρτυρία της αναφέρθηκε σε κάποια περαιτέρω έκταση στις συνέπειες που προκλήθηκαν στην ίδια ένεκα του τραυματισμού της και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει σε καθημερινή βάση κυρίως λόγω της φύσης της εργασίας που κάμνει, δηλαδή αυτό της μάγειρας σε ξενοδοχείο, εργασία που, όπως εξήγησε, συνεπάγεται χρήση των χεριών της για ετοιμασία και μαγείρεμα φαγητού, μεταφορά οικιακών συσκευών και κάποιων βαρετών πραγμάτων όπως κασόνια με φθαρτά που πρέπει να πλυθούν κλπ. Ήταν κατηγορηματική ότι, παρά το γεγονός ότι επέστρεψε στην εργασία της και συνεχίζει να εκτελεί τα καθήκοντα της δουλειάς της, ενώ μπορεί να δουλεύει, η κατάσταση δεν είναι εκείνη που ίσχυε πριν να συμβεί το επίδικο ατύχημα. Όπως χαρακτηριστικά το έθεσε πριν το ατύχημα δούλευε όσο χρειαζόταν χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να κάνει διάλειμμα, ενώ μετά το ατύχημα η κατάσταση διαφοροποιήθηκε και έχει πρόβλημα, κουράζεται ο αυχένας της και δεν έχει δύναμη το χέρι της να κόβει. Αντεξεταζόμενη παρέμεινε σταθερή και συνεπής στη μαρτυρία της. Στην υποβολή που της τέθηκε ότι η κατάσταση του χεριού της είναι πολύ καλή η Ενάγουσα δεν παρέλειψε να αναγνωρίσει το γεγονός ότι σήμερα είναι καλή η κατάσταση του και μπορεί η ίδια να δουλεύει, διευκρινίζοντας ταυτόχρονα ότι το χέρι της δεν επανήλθε στην κατάσταση που ήταν πριν να επισυμβεί το δυστύχημα. Απέρριψε δε με κατηγορηματικό τρόπο την υποβολή ότι δεν έχει οποιαδήποτε κατάλοιπα από τη θλάση αυχένα τονίζοντας ότι όταν κουραστεί και με την αλλαγή του καιρού έχει έντονο πόνο στον αυχένα και στην περιοχή του στέρνου σε βαθμό που όταν κοιμάται δεν μπορεί να γυρίσει στο πλάϊ. Το ίδιο κατηγορηματική ήταν και σε σχέση με τις ενοχλήσεις που έχει από τις βίδες στην περιοχή του κατάγματος τονίζοντας ότι αυτές παρουσιάστηκαν σε μεταγενέστερο στάδιο. Ξεκαθάρισε, επίσηςεπίσης, κατά την αντεξέταση ότι το πρόβλημα με το μούδιασμα στο χέρι της δεν παρουσιάστηκε μετά που είχε ολοκληρώσει τις φυσιοθεραπείες διευκρινίζοντας ότι οι φυσιοθεραπείες αφορούσαν τη βελτίωση της κίνησης του χεριού και όχι το μούδιασμα το οποίο την οδήγησε στις 3.6.08 στη διενέργεια ηλεκτρομυογραφήματος και στη συνέχεια στη διενέργεια επέμβασης στις 11.6.
- Δεν έχω διαπιστώσει να υπερβάλλει η Ενάγουσα στις αναφορές της σε σχέση με τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και γενικότερα τα κατάλοιπα που έχει ως αποτέλεσμα του τραυματισμού της στο επίδικο ατύχημα. Εν πάσει περιπτώσει αυτά που η ίδια κατέθεσε συμβαδίζουν με τις διαπιστώσεις που προκύπτουν από τη μαρτυρία του ιατρού ΜΕ24 και τις αναφορές του σχετικά με τα κατάλοιπα που προέρχονται από τον τραυματισμό της Ενάγουσας. Υπενθυμίζω στο σημείο αυτό ότι ο ΜΕ23 στη μαρτυρία του, την οποία αξιολογήσαμε ανωτέρω και έγινε αποδεκτή στο σύνολό τηςτης, του είχε τονίσει ότι στην περίπτωση της Ενάγουσας δεν υπήρχε πλήρης αποκατάσταση, γιατί κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να επιτευχθεί λόγω των επεμβάσεων που είχαν γίνει στο χέρι, αλλά σ' ένα επίπεδο του 90% που κρίνεται πολύ ικανοποιητικό αναγνωρίζονταςι ότι αυτόπό το μικρό κατάλοιπο ενώ αδεν επηρεάζει την ευχέρεια της Ενάγουσας να εργάζεται ως μάγειρας, η υπερβολική χρήση του χεριού θα την επηρεάζει και ότι θα κουράζεται πιο εύκολα και πιθανό να χρειαστεί κάποια βοήθεια. Επίσης ο ΜΕ24 είχε τονίσει στη μαρτυρία του ότι τα ενοχλήματα από τους τραυματισμούς που αφορούσαν το διάστρεμμα αυχένα, θλάση θώρακος, θλάση στέρνου, θλάση πλάτης και μέσης και θλάση και διάστρεμμα αμφοτέρων των ώμων του ώμου, ενώ έχουν υποχωρήσει σχεδόν πλήρως, υπάρχει, κατά διαστήματα, επίταση του πόνου του αυχένα και στην περιοχή του θώρακα όταν η Ενάγουσα κουράζεται και λόγω της υγρασίας και αλλαγής του καιρού κάτι που τον οδήγησε να της δώσει αντιφλογιστικά φάρμακα. Ούτε και σε σχέση με την περιγραφή της θεραπευτικής αγωγής που έτυχε διαπίστωσα η Ενάγουσα να είναι υπερβολική. Με απλό και φυσικό τρόπο προσπάθησε να μεταφέρει στο Δικαστήριο την εικόνα της κατάστασης της υγείας της από την αρχή όταν υπέστη τον επίδικο τραυματισμό μέχρι σήμερα. Λόγω του ότι η συνήγορος της Εναγομένης κατά το σχολιασμό της μαρτυρίας της Ενάγουσας, ανάμεσα στα άλλα, υποστήριξε ότι η Ενάγουσα σε μία προσπάθεια της να παρουσιάσει πρόβλημα στον αυχένα ως κατάλοιπο του διαστρέμματος του αυχένα ανέφερε ότι επισκέφθηκε τον Δρα Σεργίου τον Νοέμβριο του 2010 και αυτός της χορήγησε άδεια ασθενείας για ένα μήνα, ενώ ο Δρ Σεργίου ρητά ανέφερε ότι δεν έδωσε άδεια ασθενείας στην Ενάγουσα, θεωρώ αναγκαίο να πω δύο λόγια για το ζήτημα αυτό. Η Ενάγουσα στη μαρτυρία είχε αναφέρει ότι το Νοέμβριο του 2010 λόγω του ότι είχε πρόβλημα με τον αυχένα της επισκέφθηκε τον ιατρό Σεργίου ο οποίος και της έδωσε ένα μήνα άδεια. Μάλιστα για το σκοπό αυτό και, αφού προηγήθηκε σχετική αμφισβήτηση του ζητήματος κατά την αντεξέταση, η Ενάγουσα κατέθεσε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 15 σχετικό πιστοποιητικό. Αν και ο Δρ. Σεργίου δεν επιβεβαίωσε το γεγονός ότι είχε δώσει άδεια ασθενείας στην Ενάγουσα το Νοέμβριο του 2010, επιβεβαίωσε την Ενάγουσα στο ουσιαστικό θέμα που αφορούσε τους ισχυρισμούς της ότι είχε πρόβλημα στον αυχένα της και ότι του είχε παραπονεθεί γι' αυτό όταν τον επισκέφθηκε και ότι μάλιστα της είχε, για το σκοπό αυτό, χορηγήσει αντιφλογιστικά φάρμακα. Το ουσιώδες, κατά την άποψή μου, δεν ήταν το κατά πόσο πράγματι της είχε δοθεί άδεια ασθενείας από τον θεράποντα της ιατρό ή όχι αλλά κατά πόσο η Ενάγουσα αντιμετωπίζει πρόβλημα με τον αυχένα της κατά διαστήματα και ιδιαίτερα το χρονικό διάστημα που προσδιόρισε και γι' αυτό το ζήτημα η Ενάγουσα ελέγχεται ως ειλικρινής και αξιόπιστη. Υπενθυμίζω δε τη μαρτυρία του Δρος Σεργίου ότι υπήρχαν ενοχλήματα και πόνοι στον αυχένα κατά διαστήματα όταν η Ενάγουσα κουράζετο και με την υγρασία και την αλλαγή του καιρού. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης και έχοντας εξετάσει προσεκτικά το σύνολο της μαρτυρίας της Ενάγουσας, αποδέχομαι τη μαρτυρία της κρίνοντας την ως ειλικρινή και αξιόπιστη. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου σε σχέση με τις σωματικές της βλάβες:. ® Η Ενάγουσα τραυματίστηκε σε τροχαίο δυστύχημα που επεσυνέβη στις 5.8.
- ® Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου όπου εξετάστηκε και διαπιστώθηκε κατά την κλινική εξέταση όχι είχε τα ακόλουθα: Άλγος θωρακικών πλευρών στα αριστερά, Οίδημα και άλγος αριστερού καρπού Άλγος, δυσκινησία, μυϊκός σπασμός αυχενικής μοίρας. Κάταγμα κερκίδας αριστερού καρπού. Πιθανά κατάγματα 4ης, 5ης και 6ης θωρακικής πλευράς αριστερά. Αυχενική θλάση. Ευθειασμός σπονδυλικής αυχενικής μοίρας άνευ νευρολογικών σημείων στα άνω άκρα. Μυϊκός πόνος στην οσφυϊκή μοίρα και πλάτη. Άλγος στις αρθρώσεις του ώμου αμφοτερόπλευρα. ® Η τελική διάγνωση ήταν η ύπαρξη κατάγματος αριστερής κερκίδας και αυχενική θλάση και κάκωση μαλακών μορίων θώρακα και πλευρών στα αριστερά. ® Η Ενάγουσα εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου για παρακολούθηση και θεραπεία. Στο Νοσοκομείο παρέμεινε δύο μέρες. Έγινε τοπική αναισθησία και ανάταξη του κατάγματος της αριστερής κερκίδας και στη συνέχεια ακινητοποίηση με γύψινο πηχαιοκαρπικό γύψο ο οποίος παρέμεινε περίπου 40 μέρες. ® Η Ενάγουσα παρακολουθείτο στη συνέχεια από ιδιώτη γιατρό τον οποίον επισκέφθηκε στις 17.9.07 και ακολούθησαν και αρκετές άλλες επισκέψεις μεταγενέστερα. Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των επισκέψεων εξακολουθούσε να υπάρχει πόνος στον αυχένα, στο ημιθωράκιο, στο στέρνο, στην αριστερή στερνοκλειδική συνάρθρωση, σε αμφότερους τους ώμους και υπήρχε μούδιασμα στα χέρια. Η κινητικότητα των δαχτύλων της αριστερής χειρός είχε βελτιωθεί πάρα πολύ, εξακολουθούσε, όμως να έχει προβλήματα τόσο στο δραγμό, στη συλληπτική ικανότητα λόγω του οιδήματος και του πόνου καθώς και από τον περιορισμό των κινήσεων της πηχαιοκαρπικής, ιδίως του πρηνισμού και υπτιασμού. ® Το κάταγμα του κάτω πέρατος της κερκίδας του αριστερού καρπού είχε ποωρωθεί σε ελαφριά παλαμιαία κάμψη. ® Λόγω των έντονων ενοχλημάτων στη χρήση του καρπού αριστερά, ιδίως στην περιοχή της κερκιδωλενικής συνάρθρωσης καθώς και λόγω της δυσμορφίας στην περιοχή του κατάγματος αποφασίστηκε η διορθωτική οστεοτομία της κερκίδος, η οποία έγινε στις 15.2.2008 με γενική αναισθησία. ® Έγινε οστεοτομία της κερκίδος, διόρθωση της γωνίωσης με τοποθέτηση λαγονίου μοσχεύματος το οποίο λήφθηκε από την περιοχή της λεκάνης και στη συνέχεια, αφού επετεύχθη η διόρθωση, έγινε συγκράτηση με μικρή πλάκα τύπου Τ και τρεις βίδες. ® Στη συνέχεια έγινε ακινητοποίηση του καρπού με γύψινο πηχαιοκαρπικό νάρθηκα, παρέμεινε στην κλινική μια μέρα και εξήλθε και παρακολουθείτο ως εξωτερική ασθενής. Η πορεία της αποθεραπείας ήταν ικανοποιητική. Δύο μήνες μετά την οστεοτομία διεπιστώθη πόρωση της, αφαιρέθηκε ο γύψος και άρχισε κινησιοθεραπεία. ® Η δυσμορφία διορθώθηκε σχεδόν πλήρως και ο πόνος στην κερκιδωλενική συνάρθρωση άρχισε να υποχωρεί. ® Ένα μήνα μετά άρχισε να έχει ενοχλήματα στην περιοχή του καρπιαίου σωλήνα στο ίδιο χέρι με μουδιάσματα και έντονη ευαισθησία στην περιοχή του μέσου νεύρου. Της έγινε ηλεκτρομυογράφημα (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6), τα αποτελέσματα του οποίου έδειξαν σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και γι΄ αυτό αποφασίστηκε επέμβαση η οποία έγινε με τοπική αναισθησία στις 11.6.2008 διά της οποίας διανοίχθηκε ο καρπιαίος σωλήνας. ® Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή και η Ενάγουσα ένα μήνα μετά την εγχείριση αισθανόταν πολύ καλύτερα. Δεν είχε ευαισθησία στην περιοχή των δακτύλων και τα μουδιάσματα υποχώρησαν πλήρως. Η κίνηση της κερκιδωλενικής συνάρθρωσης ήταν πολύ καλή και η συσφικτική δύναμη των δακτύλων ικανοποιητική. ® Όσον αφορά τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας κρίνεται πολύ ικανοποιητική. Υπάρχει μικρή αδυναμία στη χρήση του χεριού και συγκεκριμένα μικρή αδυναμία στους μυς του χεριού που αδυνάτισαν μετά από τις επεμβάσεις και τα κατάγματα. Δεν υπάρχει πλήρης αποκατάσταση στο επίπεδο του 100% αλλά υπάρχει αποκατάσταση σε ένα ποσοστό του 90%. Αυτό το μικρό κατάλοιπο που υφίσταται δεν επηρεάζει την ικανότητα και την ευχέρεια διεξαγωγής της εργασίας της Ενάγουσας ως μάγειρα αλλά η Ενάγουσα θα κουράζεται πιο εύκολα και μπορεί να χρειαστεί βοήθεια. Η συλληπτική ικανότητα, ο δραγμός έχουν βελτιωθεί πάρα πολύ, ο πρηνισμός και ο υπτιασμός είναι ικανοποιητικός και αναμένεται να βελτιωθεί περισσότερο. ® Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, που ήταν μετεγχειρητική επιπλοκή, υποχώρησε πλήρως και δεν αναμένεται να δημιουργήσει περαιτέρω προβλήματα στην Ενάγουσα. ® Οι ουλές στην περιοχή του κατάγματος και της λεκάνης είναι ορατές, θα γίνουν όμως λιγότερο ορατές μελλοντικά. ® Όσον αφορά την πλάκα και τις βίδες που τοποθετήθηκαν στην περιοχή του κατάγματος και στον καρπό και τα οποία κατά διαστήματα προκαλούν ενοχλήματα στην Ενάγουσα συνίσταται η αφαίρεσή τους. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω επέμβασης υπό γενική νάρκωση. Οι τρέχουσες τιμές για μια τέτοια επέμβαση ανέρχονται στο ποσό των €1.
- Σε περίπτωση διενέργειας τέτοιας επέμβασης η Ενάγουσα θα χρειαστεί να παραμείνει εκτός εργασίας για περίοδο ενός με δύο μηνών και θα χρειαστεί επίσης να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. ® Η Ενάγουσα δεν έχει πρόβλημα να κάνει τις οικιακές της εργασίες εκτός από το ράψιμο με το οποίο ασχολείτο πριν το ατύχημα. ® Όσον αφορά τους τραυματισμούς που περιλαμβάνουν το βαρύ διάστρεμμα αυχένα, θλάση θώρακος με πιθανότητα κατάγματος πλευρών, θλάση στέρνου, θλάση αριστερής στερνοκλειδικής συνάρθρωσης, θλάση και διάστρεμμα αμφοτέρων των ώμων και θλάση της πλάτης και της μέσης, τα ενοχλήματα από αυτούς τους τραυματισμούς έχουν υποχωρήσει σχεδόν πλήρως. Ωστόσο κατά διαστήματα υπάρχει επίταση του πόνου στον αυχένα και στην περιοχή του θώρακα όταν η Ενάγουσα κουράζεται και λόγω της υγρασίας και αλλαγής του καιρού. ® Κατόπιν παραπομπής του γιατρού της το Σεπτέμβριο του 2007 η Ενάγουσα διενήργησε αριθμό φυσιοθεραπειών στο αριστερό χέρι και κινησιοθεραπεία. Συγκεκριμένα για την περίοδο από 24.9.07 μέχρι 18.12.07 διενεργήθηκαν στην Ενάγουσα γύρω στις 40 - 42 φυσιοθεραπείες και για το σκοπό αυτό εκδόθηκε απόδειξη πληρωμής από τον ΜΕ1 για το ποσό των ΛΚ630 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). ® Κατά το 2008 η Ενάγουσα πάλι κατόπιν παραπομπής του γιατρού της διενήργησε κατά την περίοδο από τέλος Απριλίου μέχρι μέσα Μαϊου του 2008 συνολικά 12 φυσιοθεραπείες μετά τη διενέργεια οστεοτομίας της κερκίδος και για το σκοπό αυτό εκδόθηκε απόδειξη πληρωμής από τον ΜΕ1 για το ποσό των €336 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2). ® Από το επίδικο δυστύχημα η Ενάγουσα είχε τραυματιστεί και στα δόντια. Ως αποτέλεσμα της έγινε εξαγωγή τριών δοντιών - τα πάνω δόντια 4, 5 και 6 - και περίδεση των κάτω δοντιών με σύνθετη ρητίνη όπως επίσης και προσθήκη δοντιών για αυτά που είχαν αφαιρεθεί με γέφυρα από πορσελάνη πέντε τεμαχίων. Για τη θεραπεία αυτή η Ενάγουσα κατέβαλε στον ΜΕ3 το ποσό των ΛΚ1.
- ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΓΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ4 Ένα άλλο επίδικο ζήτημα στην παρούσα υπόθεση αποτέλεσε η απαίτηση της Ενάγουσας για απώλεια εσόδων από την εργασία της. Για το σκοπό αυτό κατέθεσε η ΜΕ4 η οποία εργάζεται στο ξενοδοχείο όπου εργάζεται και η Ενάγουσα στο λογιστήριο. Η μάρτυρας αυτή λοιπόν κλήθηκε να καταθέσει και κατάθεσε δίδοντας πλήρεις λεπτομέρειες και ανάλυση αναφορικά με την περίοδο που η Ενάγουσα δεν εργάστηκε στο ξενοδοχείο και αναφορικά με τα ποσά που η Ενάγουσα εισέπραξε και αυτά πουή απώλεσε. Αναφέρθηκε με λεπτομέρεια και κατά συγκεκριμένο τρόπο στις σχετικές χρονικές περιόδους και καθόρισε τα συγκεκριμένα ποσά με απόλυτη βεβαιότητα και σαφήνεια. Επίσης η μάρτυρας αναφέρθηκε και στην πληρωμή που έγινε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις αναφορικά με το επίδομα ασθενείας μέσω τριών επιταγών (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 9). Η μαρτυρία της ΜΕ4 δεν έχει αμφισβητηθεί σε κανένα σημείο κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης παρά μόνο της ζητήθηκε να καθορίσει τα καθαρά ποσά που η Ενάγουσα θα εισέπραττε καθότι η ΜΕ4 στην κύρια εξέτασή της, όπως διευκρίνισε, στην αντεξέταση, είχε αναφερθεί στο μεικτό/ακάθαρτο ποσό που η Ενάγουσα θα εισέπραττε σε κάθε χρονική περίοδο που αναφέρθηκε. Ως αποτέλεσμα η μαρτυρία της ΜΕ4 γίνεται αποδεκτή στο σύνολό της. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟ ΕΣΟΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κατ' ακολουθίαν της πιο πάνω αξιολόγησης μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα ευρήματα: ü Η Ενάγουσα δεν εργάστηκε στο ξενοδοχείο την περίοδο από 5.8.07 μέχρι 31.7.08 με εξαίρεση την περίοδο από 8.1.08 μέχρι 31.1.08 που εργάστηκε δοκιμαστικά. ü Από τις 5.8.07 μέχρι τις 8.9.07 η Ενάγουσα λάμβανε επίδομα ασθενείας. ü Για τον Αύγουστο του 2007, εισέπραξε το ποσό των €2.158,
- Αν η Ενάγουσα εργάζετο θα έπαιρνε επιπλέον για τις τρεις Κυριακές το ποσό των €70 και επομένως το συνολικό ποσό των €2.228,
- ü Για τον Σεπτέμβριο του 2007, η Ενάγουσα εισέπραξε €2.078,
- Το ποσό αυτό το πήρε ως sick leave για 8 μέρες και από προσωπική συσσωρευμένη άδεια για 22 μέρες. Αν εργάζετο το μήνα αυτό θα εισέπραττε ακόμα €70 για τις τρεις Κυριακές που θα δούλευε, δηλαδή το συνολικό ποσό των €2.148,
- Το ποσό που αφορά τις 22 μέρες συσσωρευμένη άδεια ανερχόταν σε €1.575,
- ü Για τον Οκτώβριο του 2007, έλαβε €1.949,
- Το ποσό αυτό το έλαβε από τις άδειες της. Αν εργάζετο θα έπαιρνε ακόμη €70 για τις Κυριακές, δηλαδή το συνολικό ποσό των €2.019,
- ü Για τον Νοέμβριο του 2007, έλαβε €1.433,
- Το ποσό αυτό το έλαβε από τις συσσωρευμένες της άδειες. Αν εργάζετο θα έπαιρνε ακόμη €70, δηλαδή το συνολικό ποσό των €1.503,
- ü Για τον Δεκέμβριο του 2007, εισέπραξε €793,
- Το ποσό αυτό είναι από την προσωπική της άδειας. Αν εργάζετο θα εισέπραττε €1.436,
- ü Για τον Ιανουάριο του 2008, έλαβε €1.132,
- Το ποσό αυτό το έλαβε κατόπιν που εργάστηκε 24 μέρες. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.422,
- ü Για τον Φεβρουάριο του 2008, έλαβε €1.336,
- (από το sick leave της Ενάγουσας) Αν εργαζόταν θα έπαιρνε ακόμη €50 για δύο Κυριακές, δηλαδή το συνολικό ποσό των €1.386,
- ü Για τον Μάρτιο του 2008, έλαβε €779,83 (από επιταγή των Κοινωνικών Ασφαλίσεων). Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- ü Για τον Απρίλιο του 2008, δεν εισέπραξε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- ü Για τον Μάιο του 2008, δεν εισέπραξε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €1.
- ü Για τον Ιούνιο του 2008, δεν έλαβε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €2.
- ü Για τον Ιούλιο του 2008, δεν έλαβε οποιοδήποτε ποσό. Αν εργαζόταν θα έπαιρνε €2.
- ü Η αναλογία του 13ου μισθού της για το 2007 την οποία απώλεσε ήταν €
- ü Η αναλογία του 13ου μισθού της για το 2008 την οποία απώλεσε ήταν €
- ü Η αναλογία του 14ου μισθού της για το 2008 την οποία απώλεσε ήταν €
- ü Από τις 5.8.07 μέχρι 8.9.07 καταβλήθηκε από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων προς την Ενάγουσα επίδομα ασθενείας. Τις επιταγές από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις σε σχέση με το επίδομα τις έλαβε ο εργοδότης της Ενάγουσας και στη συνέχεια πλήρωσε την Ενάγουσα την αναλογία του επιδόματος ασθενείας. Σχετικάό είναι το Τεκμήριο 9 και το Τεκμήριο
- Το συνολικό ποσό ανήλθε σε €2.282,
- ü Για το χρονικό διάστημα που η Ενάγουσα δεν εργάστηκε, ο εργοδότης της δεν συνείσφερε στο Ταμείο Προνοίας στο οποίο συνεισφέρουν τόσο οι υπαλλήλοι όσο και οι εργοδότες. Τα λεφτά του Ταμείου Προνοίας τα παίρνουν όταν αφυπηρετούν ή όταν αλλάζουν εργασία. Για την περίοδο που δεν μπορούσε να εργαστεί η Ενάγουσα το ποσοστό συνεισφοράς του εργαζόμενου στο Ταμείο Προνοίας ανερχόταν στο 9% ενώ το ποσοστό συνεισφοράς του εργοδότη στο 10% και υπολογίζονταν τα ποσοστά αυτά πάνω στο βασικό μισθό και τιμάριθμο. Για το χρονικό διάστημα που η Ενάγουσα δεν μπορούσε να εργαστεί η Ενάγουσα θα εισέπραττε υπό μορφή συνεισφοράς του εργοδότη της στο Ταμείο Προνοίας το συνολικό ποσό των €513,88 για τέσσερις μήνες και συγκεκριμένα για την περίοδο από Απρίλιο μέχρι Ιούλιο
- ü Από το μεικτό εισόδημα της Ενάγουσας αφαιρείτο, μεταξύ άλλων, η συνεισφορά της στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε ποσοστό 6,3% και Φόρος Εισοδήματος στο ποσοστό που προβλέπει ο Νόμος. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Προτού αναφερθούμε στα ποσά των ειδικών αποζημιώσεων που αξιώνονται και σε αυτά τα οποία, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, έχουν αποδειχθεί ανοίγουμε μια παρένθεση για να αναφερθούμε σύντομα στη νομική πτυχή που διέπει το θέμα της απόδειξης των ειδικών ζημιών. Είναι γνωστή η νομολογία ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται δε στον Ενάγοντα σε κάθε περίπτωση ν΄ αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφό του. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία[7]. Όπως αναφέρθηκε στην Αγγλική υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel
(1948)64 T.L.R. 177 από το Λόρδο Goddard: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages is for them to proof their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages" They have to prove it.» Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να πω ότι απώλεια εισοδημάτων που έχει αποκρυσταλλωθεί μέχρι την ημέρα της δίκης αποτελεί είδος ειδικής ζημιάς. Στην υπόθεση Zachariou v. Lioness Inc.
(1983)1 C.L.R. 415, στη σελίδα 429 αναφέρεται: «Losses of earnings that have accrued by the date of trial are a known fact and should be awarded as such, as a type of special damage. Future uncertainties do not enter it (Dobbs v. Dobbs
(1978)2 All E.R. 539).» Στην υπόθεση Telemachou v. Papakyriakou
(1986)1 C.L.R. 705, στη σελίδα 720 αναφέρθηκαν τα εξής: «It clearly emanates from our caselaw, following in this respect decided cases in England, that an award for special damages in respect of loss of earnings may be made down to the date of trial (see Kemal v. Kasti
(1962)C.L.R. 317; Ioannou & Paraskevaides Ltd v. Neokleous
(1973)1 C.L.R. 141 at pp 144-145. In Ioannou & Paraskevaides (supra)reference was made to the following dictum of Lord Goddard in British Transport Commission n. Gourley
(1956)A.C. 185 (at p. 206): "In an action for personal injuries the damages are always divided into two main parts. First, there is what I referred to as special damage, which was to be specifically pleaded and proved. This consists of out of pocket expenses and loss of earnings incurred down to the date of trial, and is generally capable of substantially exact calculation. Secondly, there is general damage which the law implies and is not specially pleaded.This includes compensation for pain and suffering and the like and, if the injuries suffered are such as to lead to continuing or permanent disability, compensation for loss of earning power in the future."» Προχωρώ πρώτα να εξετάσω την απαίτηση της Ενάγουσας για απώλεια εσόδων από την εργασία της. Προτού το κάνω θα αναφερθώ σε κάποια ζητήματα που έχουν εγερθεί και είναι σχετικά με την απαίτηση αυτή τα οποία θα εξετάσω ξεχωριστά. Αφαίρεση Φόρου Εισοδήματος Ήταν εισήγηση της κας Ποιητού ότι στον υπολογισμό της απώλειας μισθών από την εργασία της Ενάγουσας δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και δεν θα πρέπει, κατά συνέπεια, να αφαιρεθεί ο Φόρος Εισοδήματος. Έχει νομολογηθεί ότι ο τραυματισθείς δικαιούται να αποζημιωθεί για απώλεια μισθών επί της καθαρής απώλειας εισοδημάτων που υπολογίζεται μετά την αφαίρεση του Φόρου Εισοδήματος. Στην αγγλική υπόθεση British Transport Commission v. Gourle
(1955)3 All E.R. 796, η οποία αναφέρθηκε με επιδοκιμασία σε αρκετές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου,[8], αποφασίσθηκε ότι η υποχρέωση καταβολής των φόρων δεν είναι τόσο απομακρυσμένη ούτως ώστε να παραγνωριστεί κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων για απώλεια εισοδήματος και ότι ο υπολογισμός αυτός των φορολογικών υποχρεώσεων δεν απαιτείται να είναι ακριβής. Οι αποζημιώσεις, αναφέρθηκε στην εν λόγω απόφαση, τις οποίες δικαιούται ο Ενάγων είναι αυτές που θα τον αποζημίωναν για την απώλεια που είχε αφού αφαιρεθούν οι φορολογικές του υποχρεώσεις, οπότε θα προέκυπτε η πραγματική του απώλεια. Στην απόφαση αυτή γίνεται μνεία ότι η μέθοδος αυτή υπολογισμού της απώλειας εισοδήματος εφαρμόζεται όταν οι αποζημιώσεις για τέτοια απώλεια δεν είναι δυνατό να φορολογηθούν. Ο Ενάγων έχει καθήκον να αποδείξει την πραγματική ζημιά που υπέστη, αφαιρουμένων των φορολογικών του επιβαρύνσεων. Αν δεν το πράξει το Δικαστήριο πρέπει να προβεί το ίδιο σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, της έκτακτηής εισφοράς, έκτακτης εισφοράς για την άμυνα και κοινωνικών ασφαλίσεων και να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του[9]. Παροχή ή επίδομα από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ένα άλλο ζήτημα που θα πρέπει να σχολιαστεί είναι το επίδομα ασθενείας που δόθηκε στην Ενάγουσα από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Πρόκειται για το ποσό των €2.282,
- Με βάση σχετική νομοθετική πρόνοια κΚατά τον υπολογισμό της καταβλητέας αποζημίωσης δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό που καταβλήθηκε ή είναι καταβλητέο από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα προς ασφαλισμένο συνεπεία των ιδίων περιστάσεων που δημιουργούν τη νομική υποχρέωση για αποζημίωση του σχετικά με τη συγκεκριμένη αδικοπραξία[10]. Εισφορά στο Ταμείο Προνοίας Ένα Το ερώτημα που εγέρθηκε στην παρούσα υπόθεση εγείρεται εδώ είναι κατά πόσο η εισφορά του εργοδότη στο Ταμείο Προνοίας που υπήρχε για τους εργαζομένους του αποτελούσε μέρος της αντιμισθίας της Ενάγουσας ούτως ώστε να πρέπει να ληφθεί υπόψη για σκοπούς υπολογισμού της απώλειας μισθών. Όπως προέκυψε από τη μαρτυρία, στην παρούσα υπόθεση, υπήρχε Ταμείο Προνοίας στο οποίο συνείσφεραν οι υπαλλήλοι και ο εργοδότης. Τα λεφτά που προκύπτουν από το Ταμείο Προνοίας ο υπάλληλος τα παίρνει όταν αφυπηρετήσει ή όταν θα αλλάξει εργασία. Με βάση πάντα την αναντίλεκτη μαρτυρία που προσκομίσθηκε, η πληρωμή στο Ταμείο Προνοίας γινόταν στο ποσοστό του 9% από τον εργαζόμενο και στο ποσοστό του 10% από τον εργοδότη πάνω στο βασικό μισθό και τιμάριθμο. Είναι λοιπόν φανερό ότι το Ταμείο Προνοίας λειτουργούσε προς όφελος της Ενάγουσας. Μέρος της μισθοδοσίας της αποκόπτετο ως εισφορά σ' αυτό και ένα άλλο μέρος ως εισφορά του εργοδότη. Όπως έχει νομολογηθεί, αν το Ταμείο Προνοίας λειτουργεί κατά τρόπο ώστε να δημιουργείται ένα χρηματικό αποθεματικό, τότε οι εισφορές του εργοδότη είναι ορθό να προστίθενται στον καθαρό μισθό του εργοδοτούμενου[11]. Στην προκειμένη περίπτωση με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου για το χρονικό διάστημα που ην Ενάγουσα δεν μπορούσε να εργαστεί θα εισέπραττε υπό μορφή συνεισφοράς του εργοδότης της στο Ταμείο Προνοίας το συνολικό ποσό των € 513,88 για τέσσερις μήνες και συγκεκριμένα για την περίοδο από Απρίλιο μέχρι Ιούλιο του
- Κατά συνέπεια το ποσό των €513,88 δικαιούται η Ενάγουσα να της επιδικασθεί υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Απαίτηση για απώλεια ημερών αδείας Μία από τις απαιτήσεις που η συνήγορος της Ενάγουσας εισηγήθηκε ότι δικαιούται να επιδιώξει η Ενάγουσα είναι την απώλεια των ημερών αδείας ενόψει του ότι η Ενάγουσα, όπως ήταν η εισήγηση, θα μπορούσε να εργαστεί και να πληρωθεί για τις ημέρες της άδειας της τις οποίες απώλεσε. Η κα Ανδρέου εκ μέρους της Εναγόμενης, μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι δεν έχει προκύψει στην προκειμένη περίπτωση οποιαδήποτε οικονομική απώλεια εφόσον δεν υπήρξε ισχυρισμός εκ μέρους της Ενάγουσας ότι όταν επέστρεψε στην εργασία της τον Αύγουστο του 2008 χρειάστηκε οποιαδήποτε από τις μέρες των αδειών που χρησιμοποίησε και αναγκάστηκε να πάρει άδεια άνευ απολαβών και ότι, ως εκ τούτου, έχει υποστεί οικονομική απώλεια. Περαιτέρω υποστήριξε ότι οι ετήσιες άδειες μετ' απολαβών δεν μπορούν να εξαργυρωθούν σε χρήμα. Και ότι η Ενάγουσα επέλεξε να χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της άδειας ασθενείας της τις συσσωρευμένες ετήσιες άδειες μετ' απολαβών. Θα συμφωνήσω με τις θέσεις που διατυπώθηκαν από μέρους της κας Ανδρέου θεωρώντας ότι δεν έχει προκύψει στην προκειμένη περίπτωση οποιαδήποτε οικονομική ζημιά για να μπορεί συνακόλουθα η Ενάγουσα να διεκδικεί ειδικές αποζημιώσεις πάνω σε αυτή τη βάση. Έπειτα, σε συμφωνία με τα όσα ανέφερε η συνήγορος της Εναγομένης, θεωρώ ότι οι ετήσιες άδειες μετ' απολαβών δεν μπορούν να εξαργυρωθούν σε χρήμα και ότι στην προκειμένη περίπτωση η Ενάγουσα επέλεξε να χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της άδειας ασθενείας της τις συσσωρευμένες ετήσιες άδειες μετ' απολαβών. Η πιο πάνω προσέγγιση φαίνεται να υποστηρίζεται και από το Άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2003/88/E.C., στο οποίο έγινε παραπομπή από τη συνήγορο της Εναγομένης και το οποίο αναφέρει τα ακόλουθα: «The minimum period of paid annual leave may not be replaced by an allowance in lieu except where the employment relationship is terminated». Κατά συνέπεια η Ενάγουσα στην παρούσα υπόθεση επέλεξε να ασκήσει το δικαίωμα της ξεκούρασης της επί πληρωμής τον ίδιο χρόνο που διαρκούσε η άδεια ασθενείας της. Έτσι, πλην της χρήσης των αδειών, η Ενάγουσα δεν έχει αποδειχθεί να έχει υποστεί οποιανδήποτε απώλεια εσόδων από την εργασία της. Εν πάση δε περιπτώσει, ουδεμία μαρτυρία προσκομίστηκε προς αυτή την κατεύθυνση. Απώλεια εσόδων από την εργασία της Ενάγουσας για την περίοδο από 5.8.07 μέχρι 31.7.08 Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου τα έσοδα από την εργασία της που η Ενάγουσα θα έπαιρνε εάν εργαζόταν και τα ποσά που τελικώς πληρώθηκε καταγράφονται στον ΠΙΝΑΚΑ που παρατίθεται κατωτέρω: ΜΗΝΑΣ ΜΙΣΘΟΣ (GROSS) ΑΝ ΕΡΓΑΖΟΤΑΝ ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΠΛΗΡΩΘΗΚΕ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2007 € 2.228,87 € 2.158,77 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 € 2.148,71 € 2.078,71 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2007 € 2.019,40 € 1.949,39 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 € 1.503,23 € 1.433,23 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007 € 1.436,36 € 793,22 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 € 1.422,36 € 1.132,02 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2008 € 1.386,99 € 1.336,99 ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 € 1.560 € 779,83 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 € 1.512 ΤΙΠΟΤΑ ΜΑΙΟΣ 2008 € 1.862 ΤΙΠΟΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2008 € 2.073 ΤΙΠΟΤΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 2008 € 2.102 ΤΙΠΟΤΑ 13ος 2007 € 335 13ος 2008 € 600 14ος 2008 € 200 € 22.389,92 € 11.662,16 Από το ποσό των €22.389,92 θα πρέπει να αφαιρεθεί το ποσοστό του 6,3% που είναι η συνεισφορά στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις από μέρους της Ενάγουσας και η οποία ανέρχεται σε ποσό € 1.410,
- Περαιτέρω θα πρέπει να αφαιρεθεί ο Φόρος Εισοδήματος που της αναλογούσε κατά τον επίδικο χρόνο. Με βάση τη σχετική νομοθεσία κατά το φορολογικό έτος 2007 για εισόδημα μέχρι ποσού ΛΚ10.750 ήτοι €18.367,47 ο φορολογικός συντελεστής ήταν μηδενικός ενώ για εισόδημα πάνω από ΛΚ10.750 (€18.367,47) μέχρι ΛΚ15.750 (€26.910,47) ανερχόταν στο 20%. Στην προκειμένη περίπτωση το ποσό από το εισόδημα της Ενάγουσας που υπόκειτο σε φορολογία ήταν €4.022,44 (€22.389,92 - €18.367,47) επί του οποίου υπολογίζεται το 20% και μας δίδει ποσό €804,47 ως ο Φόρος Εισοδήματος που θα έπρεπε να καταβληθεί από μέρους της Ενάγουσας. Στο ποσό που η Ενάγουσα πληρώθηκε (€11,662,16) θα πρέπει να αφαιρεθεί η συνεισφορά της για ποσό 6,3% για Κοινωνικές Ασφαλίσεις το οποίο ανέρχεται σε ποσό €734,
- Με βάση τα πιο πάνω ο ΠΙΝΑΚΑΣ μας διαμορφώνεται ως εξής: ΣΥΝΟΛΟ ΜΙΣΘΟΥ (GROSS) ΑΝ ΕΡΓΑΖΟΤΑΝ ΣΥΝΟΛΟ ΠΟΣΟΥ (GROSS) ΠΟΥ ΠΛΗΡΩΘΗΚΕ ΣΥΝΟΛΟ € 22.389,92 € 11.662,16 ΑΦΑΙΡΕΣΕΙΣ Κοινωνικές Ασφαλίσεις 6,3% € 1.410,55 € 734,72 Φόρος Εισοδήματος € 804,47 ΣΥΝΟΛΟ ΑΦΑΙΡΕΣΕΩΝ € 2.215,02 € 734,72 ΣΥΝΟΛΟ € 20.174,90 € 10.927,44 Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι η Ενάγουσα απώλεσε έσοδα από την εργασία της που ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €9.247,46 (€20.174,90 - €10.927,44). Στο ποσό αυτό θα πρέπει με βάση τα όσα εξηγήσαμε ανωτέρω, να προστεθεί το ποσό των €513,88 που είναι η συνεισφορά του εργοδότη της στο Ταμείο Προνοίας, όπως επίσης και το επίδομα ασθενείας από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις που ανέρχεται σε €2.282,
- Το άθροισμα των ποσών αυτών μας δίνει το ποσό των €12.044,04 που αποτελεί τη συνολική απώλεια εισοδήματος η οποία, ως τέτοια, θα πρέπει να επιδικαστεί προς όφελος της Ενάγουσας. Ζημιές στο αυτοκίνητο της Ενάγουσας Τόσο το ποσό που αφορά τις ζημιές στο αυτοκίνητο της Ενάγουσας όσο και το ποσό που αφορά τα έξοδα της έκθεσης εκτίμησης ζημιών αποτελούν παραδεχτά γεγονότα στην παρούσα υπόθεση. Η πλευρά της Εναγομένης εισηγήθηκε ότι δεν δικαιούται η Ενάγουσα το κόστος της εκτίμησης των ζημιών του οχήματός της. Θα διαφωνήσω με τη θέση αυτή λέγοντας ότι το κόστος της εκτίμησης των ζημιών αποτελούσε αναγκαίο έξοδο για σκοπούς προσδιορισμού του ποσού των ζημιών που υπέστη το όχημα της Ενάγουσας. Κατά συνέπεια η Ενάγουσα δικαιούται τα ακόλουθα ποσά: i. Ζημιές αυτοκινήτου €855 ii. Έξοδα εκτίμησης ζημιών € 79 ------ €934 Έξοδα φυσιοθεραπείας Τα έξοδα φυσιοθεραπείας έχουν και αυτά συμφωνηθεί ότι ανήλθαν στο ποσό των €1.413[12]. Κατά συνέπεια η Ενάγουσα δικαιούται να της επιδικαστεί το εν λόγω ποσό. Ιατρικά έξοδα Σε αυτή την ενότητα περιλαμβάνονται τα έξοδα του οδοντίατρου Δρα Θεμιστοκλέους, τα έξοδα για φάρμακα, τα έξοδα του Νοσοκομείου και τα έξοδα του Δρα Σεργίου. Κατ' ακολουθία της αξιολόγησης της προσαχθείσας μαρτυρίας και σε ό,τι αφορά τα υπό εξέταση θέματα της μαρτυρίας που προήλθε από την Ενάγουσα, τον Δρα Θεμιστοκλέους και τον Δρα Σεργίου, έχουν αποδειχθεί τα πιο κάτω έξοδα τα οποία και θα πρέπει να επιδικαστούν προς όφελος της Ενάγουσας: § Έξοδα για θεραπεία δοντιών €1.708,60 [13] § Έξοδα για φάρμακα € 149,37 (ΛΚ 87,42)[14] § Έξοδα Νοσοκομείου € 477,21 (ΛΚ 279,30)[15] § Έξοδα Δρα Σεργίου €3.762,98[16] ------------ ΣΥΝΟΛΟ: €6.098,16 Όσον αφορά τα έξοδα για την έκδοση των ιατρικών εκθέσεων του Δρα Σεργίου (ΜΕ2) τα οποία ανήλθαν στο ποσό των €290,86 (€120 + ΛΚ100) δεν θα συμφωνήσω με τη θέση που εκφράστηκε εκ μέρους της συνηγόρου της Εναγομένης ότι η Ενάγουσα δεν δικαιούται να αξιώνει το κόστος που αναφέρεται σ' αυτά γιατί αυτό στην ουσία αφορά έξοδα μάρτυρα που πλήρωσε για σκοπούς απόδειξης της απαίτησής της. Θεωρώ ότι το κόστος για την έκδοση ιατρικών εκθέσεων ήταν αναγκαίο έξοδο το οποίο προέκυψε ως αποτέλεσμα του τραυματισμού της στο επίδικο τροχαίο ατύχημα και το οποίο έχει επιβαρυνθεί η Ενάγουσα για τους σκοπούς εξασφάλισης λεπτομερούς περιγραφής της εικόνας της κατάστασης της υγείας της όπως εξελίχθηκε από την αρχή μέχρι σήμερα μαζί με την μελλοντική πρόγνωση. Κόστος μελλοντικής εγχείρησης Ως αποτέλεσμα της αξιολόγησης της προσαχθείσας μαρτυρίας και ειδικότερα της μαρτυρίας του Δρα Σεργίου, αναμένεται στο άμεσο μέλλον να χρειαστεί η Ενάγουσα να διενεργήσει επέμβαση για σκοπούς αφαίρεσης της πλάκας και των βιδών που τοποθετήθηκαν στην περιοχή του κατάγματος και στον καρπό και τα οποία, κατά διαστήματα, προκαλούν ενοχλήματα στην Ενάγουσα, όπως προέκυψε και από την ίδια τη μαρτυρία της η οποία κρίθηκε αξιόπιστη. Το κόστος αυτής της μελλοντικής επέμβασης θα ανέλθει στο ποσό των €1.700 και το έξοδο αυτό συνιστά μελλοντική δαπάνη η οποία κρίνεται αναγκαία με βάση τη γνώμη, όπως αναφέραμε, του θεράποντα γιατρού της. Μελλοντική απώλεια εισοδήματος κατά τη μετεγχειρητική περίοδο Ως αποτέλεσμα της αξιολόγησης και των σχετικών ευρημάτων του Δικαστηρίου σε περίπτωση διενέργειας επέμβασης για να αφαιρεθούν η πλάκα και οι βίδες που τοποθετήθηκαν στην περιοχή του κατάγματος και στον καρπό της Ενάγουσας, η Ενάγουσα θα χρειασθεί να παραμείνει εκτός εργασίας για περίοδο ενός με δύο μηνών. Τούτου δοθέντος η Ενάγουσα αναμένεται να απωλέσει το εισόδημα της από την εργασία της κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου. Σημειώνεται εδώ ότι τέτοιου είδους δαπάνες, όπως αυτές που αναφέρθηκαν ανωτέρω, επιδικάζονται υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων γιατί δεν συνιστούν δαπάνες που κατέστησαν πληρωτέες κατά την ημερομηνία της δίκης. Επισημαίνεται ότι στην Έκθεση Απαίτησης αξιώνεται μελλοντική απώλεια εισοδήματος για περίοδο ενός μηνός.[17] Για σκοπούς προσδιορισμού του ύψους του ποσού για ένα μήνα λαμβάνω υπόψη μου τον μέσο όρο που προκύπτει διαιρώντας τους μισθούς της Ενάγουσας για τους μήνες από Αύγουστο 2007 μέχρι Ιούλιο 2008 - συνολικά 12 μήνες - διά του αριθμού 12 με αποτέλεσμα να προκύπτει το ποσό των €1.771,
- Αφαιρώντας το ποσοστό 6,3% που είναι η συνεισφορά στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων από μέρους της Ενάγουσας και που ανέρχεται στο ποσό των €111,58 προκύπτει καθαρός μισθός για το ποσό των €1.659,65, ήτοι €1.
- Απαίτηση για απώλεια ημερών αδείας Μία από τις απαιτήσεις που η συνήγορος της Ενάγουσας εισηγήθηκε ότι δικαιούται να επιδιώξει η Ενάγουσα είναι την απώλεια των ημερών αδείας ενόψει του ότι η Ενάγουσα, όπως ήταν η εισήγηση, θα μπορούσε να εργαστεί και να πληρωθεί για τις ημέρες της άδειας της τις οποίες απώλεσε. Η κα Ανδρέου εκ μέρους της Εναγόμενης μεταξύ άλλων υποστήριξε ότι δεν έχει προκύψει στην προκειμένη περίπτωση οποιαδήποτε οικονομική απώλεια εφόσον δεν υπήρξε ισχυρισμός εκ μέρους της Ενάγουσας ότι όταν επέστρεψε στην εργασία της τον Αύγουστο του 2008 χρειάστηκε οποιαδήποτε από τις μέρες των αδειών που χρησιμοποίησε και αναγκάστηκε να πάρει άδεια άνευ απολαβών. Και ως εκ τούτου να υποστεί οικονομική απώλεια. Περαιτέρω υποστήριξε ότι οι ετήσιες άδειες μετ' απολαβών δεν μπορούν να εξαργυρωθούν σε χρήμα. Και ότι η Ενάγουσα επέλεξε να χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της άδειας ασθενείας της τις συσσωρευμένες ετήσιες άδειες μετ' απολαβών. Θα συμφωνήσω με τις θέσεις που διατυπώθηκαν από μέρους της κας Ανδρέου θεωρώντας ότι δεν έχει προκύψει στην προκειμένη περίπτωση οποιαδήποτε οικονομική ζημιά για να μπορεί συνακόλουθα να διεκδικεί ειδικές αποζημιώσεις πάνω σε αυτή τη βάση. Έπειτα, σε συμφωνία με τα όσα ανέφερε η συνήγορος της Εναγομένης, θεωρώ ότι οι ετήσιες άδειες μετ' απολαβών δεν μπορούν να εξαργυρωθούν σε χρήμα και ότι στην προκειμένη περίπτωση η Ενάγουσα επέλεξε να χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της άδειας ασθενείας της τις συσσωρευμένες ετήσιες άδειες μετ' απολαβών. Η πιο πάνω προσέγγιση φαίνεται να υποστηρίζεται και από το Άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2003/88/E.C. το οποίο αναφέρει τα ακόλουθα: «The minimum period of paid annual leave may not be replaced by an allowance in lieu except where the employment relationship is terminated». Κατά συνέπεια η Ενάγουσα στην παρούσα υπόθεση επέλεξε να ασκήσει το δικαίωμα της ξεκούρασης της επί πληρωμής τον ίδιο χρόνο που διαρκούσε η άδεια ασθενείας της. Έτσι, πλην της χρήσης των αδειών, η Ενάγουσα δεν έχει αποδειχθεί να έχει υποστεί οποιανδήποτε απώλεια εσόδων από την εργασία της. Εν πάση δε περιπτώσει, ουδεμία μαρτυρία προσκομίστηκε προς αυτή την κατεύθυνση. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική, πλέον, πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ". To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[18]. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[19]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[20]. . Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος[21]. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή,
(1998)1 Α.Α.Δ. 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι είναι ταυτόχρονα νομολογημένο ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση[22]. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας, βέβαια, στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[23]. Προχωρώ στη συνέχεια να αναφερθώ σε κάποιες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που αφορούν παρόμοιες περιπτώσεις τραυματισμού όπως η υπό εξέταση. Η κα Ποιητού έχει αναφερθεί στην υπόθεση Κωνσταντινίδης v. Παπαμιλτιάδους
(2007)1 Α.Α.Δ. 733 η οποία αφορούσε γυναίκα ηλικίας 53 ετών που ασχολείτο με χειρονακτική εργασία η οποία από το δυστύχημα είχε υποστεί τους ακόλουθους τραυματισμούς: · Κάταγμα του κάτω άκρου της κερκίδος αριστερά. · Τραύματα στο δεξιό γόνατο και στο βλεννογόνο του κάτω χείλους. · Διάφορους μώλωπες. Σε αυτή την υπόθεση είχε γίνει συρραφή των τραυμάτων και ακινητοποίηση του κατάγματος της αριστερής πηχεοκαρπικής σε γύψο. Παρέμεινε στο γύψο για δύο μήνες και εκτός εργασίας για τρεις μήνες. Τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα παρεπονείτο για αδυναμία και πόνο στο αριστερό άνω άκρο. Διαπιστώθηκε μικρή παραμόρφωση και μικρός περιορισμός της κινητικότητας της αριστερής πηχεοκαρπικής. Επίσης παρουσιάζεται με πιο αδύνατη δύναμη συσφίξεως αριστερά. Κρίθηκε ότι από τα κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα δικαιολογούνταν τα παράπονα της που την άφηναν με μικρό βαθμό μόνιμης ανικανότητας. Το ενδοαρθρικό κάταγμα στη αριστερή πηχαιοκαρπική άρθρωση θα δημιουργούσε μετατραυματική αρθρίτιδα με επακόλουθο πόνο και δυσκαμψία. Η Ενάγουσα - Εφεσίβλητη στην υπόθεση αυτή είχε πόνο και κατά καιρούς έπαιρνε παυσίπονα. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των ΛΚ15.000 που κατ' έφεση δεν κρίθηκε υπερβολικό. Η άλλη απόφαση στην οποία παρέπεμψε η συνήγορος της Ενάγουσας είναι η υπόθεση Νικηφόρου v. Αντωνίου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 937 στην οποία υπόθεση η Ενάγουσα - Εφεσίβλητη 2, είχε υποστεί κάταγμα του κάτω τριτημόριου της δεξιάς κερκίδας και ωλένης και καρπού, κάταγμα αριστερού καρπού και θλαστικό τραύμα δεξιού γόνατος. Είχε επίσης υποστεί εγκεφαλική διάσειση, τραύματα και εκχυμώσεις γύρω από τους οφθαλμούς καθώς και μικρό τραύμα στη μύτη. Τα κατάγματα ακινητοποιήθηκαν με γύψινους επιδέσμους, ενώ το τραύμα του γόνατος συνερράφη. Σε μια προσπάθεια βελτίωσης της θέσης των καταγμάτων του δεξιού αντιβραχίου τα οποία είχαν αρχίσει ήδη να πορώνονται, υπό γενική αναισθησία τοποθετήθηκε εξωτερική οστεοσύνθεση και εφαρμόστηκε εξωτερική έλξη. Η Εφεσίβλητη είχε υποβληθεί υπό τοπική αναισθησία σε επέμβαση για το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα. Στην υπόθεση αυτή η Εφεσίβλητη μπόρεσε να επιστρέψει στην εργασία της μετά από διάστημα οκτώ μηνών. Πρωτόδικα της επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των ΛΚ12.000 το οποίο κατ' έφεση αυξήθηκε στις ΛΚ20.000. Η κα ΄Ελενα Ανδρέου από την άλλη εκ μέρους της Εναγομένης, με έχει παραπέμψει σε δύο άλλες αποφάσεις σχετικές με το θέμα του καθορισμού των γενικών αποζημιώσεων στην προκειμένη υπόθεση. Η πρώτη απόφαση στην οποία έκανε αναφορά είναι η υπόθεση Πέτρου v. Γαλάνη
(2009)1 Α.Α.Δ.
- Σε αυτή, η Εφεσείουσα η οποία κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήταν 37 ετών, εργαζόταν ως καθαρίστρια και ως πωλήτρια κούπων. ΄Οσον αφορά τους τραυματισμούς της αυτή είχε υποστεί συντριπτικό διπολικό κάταγμα του αριστερού βραχιονίου. Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου με γενική αναισθησία έγινε ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση με γύψινο νάρθηκα. Ακολούθως τοποθετήθηκε εργοστασιακός πλαστικός νάρθηκας που παρέμεινε για επτά εβδομάδες. Ακολούθησε εντατική φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή διάρκειας τριών μηνών. Στην απόφαση του Ανωτάτου αναφέρεται ότι ήταν με άδεια ασθενείας μέχρι τις 30.6.2002 και ότι είχε εξέλθει του νοσοκομείου στις 28.11.2001 με αποτέλεσμα να προκύπτει συμπερασματικά ότι η Εφεσείουσα ήταν με άδεια ασθενείας για τουλάχιστο επτά μήνες. Όσον αφορά τα κατάλοιπα της, παρεπονείτο για πόνους κατά την ανύψωση του αριστερού ώμου πέραν των 90° κατά την έσω και έξω στροφή του αριστερού βραχίονα μετά από ανύψωση βάρους και κατά τις απότομες καιρικές μεταβολές. Παρουσίαζε αντικειμενικά ελάττωση της ικανότητας του αριστερού ώμου, απαγωγή πρόσθια και πλάγια, έσω και έξω στροφή κατά 30% λόγω της μακροχρόνιας ακινητοποιήσεως του ώμου. Το πάσχον μέλος αδυνατούσε να μεταφέρει φορτία άνω των 5 κιλών. Υπήρχε μόνιμη μυϊκή παραμόρφωση στο άνω μέρος του αριστερού δελτοϊδούς μυός. Ενώ η εμφάνιση περιαρθρίτιδος στον αριστερό ώμο ήταν πολύ πιθανή. Κρίθηκε ότι θα ήταν αδύνατη η εκτέλεση χειρονακτικής εργασίας και ότι η Εφεσείουσα θα ήταν ικανή μόνο για ελαφριά εργασία. Θα δυσκολευόταν ακόμη να εκτελέσει τις οικιακές εργασίες του σπιτιού της καθώς και στην φροντίδα των παιδιών της και γενικότερα της οικογένειας της. Πρωτόδικα επιδικάστηκε στην Εφεσείουσα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό ΛΚ7.000 το οποίο κατ' έφεση αυξήθηκε στο ποσό των ΛΚ10.
- Η άλλη απόφαση στην οποία με παρέπεμψε τόσο η κα Ανδρέου όσο και η κα Ποιητού είναι η υπόθεση Νεάρχου v. Στεφανίδη και Προδρόμου ως Διαχειριστών της περιουσίας του αποβιώσαντα Φρίξου Στεφάνου
(2003)1 Α.Α.Δ.
- Σε εκείνη την υπόθεση ο Εφεσείων είχε υποστεί κάταγμα του δεξιού βραχίονα, μικροεκδορές, απώλεια δύο δοντιών και κινητικότητα των υπολοίπων καθώς και σπάσιμο των κορόνων τριών μπροστινών δοντιών. Στην υπόθεση εκείνη ο Εφεσείων είχε τραυματιστεί στις 18.3.1992 και είχε παραμείνει στο νοσοκομείο για τρεις μέρες. Στις 29.3.1992 επισκέφθηκε ιδιώτη ορθοπεδικό - χειρούργο, ο οποίος τον υπέβαλε σε εγχείριση και λόγω του ότι η πόρωση του κατάγματος ήταν βραδεία και, αφού παρήλθαν 19 μήνες, ο Εφεσείων υπεβλήθη σε δεύτερη εγχείριση που περιελάμβανε μεταμόσχευση κοκάλου από τη λεκάνη με καλό αποτέλεσμα. Το τραύμα αποκαταστάθηκε πλήρως και η πόρωση του κατάγματος ήταν απόλυτα επιτυχής. Με την αποκατάσταση του τραύματος ο Εφεσείων ήταν πλέον σε θέση να εκτελεί οποιαδήποτε εργασία. Η κούραση όμως προκαλούσε παροδικό πόνο ο οποίος, ωστόσο, έφευγε μετά από ανάπαυση. Οι κινήσεις του χεριού προς τη πλάτη και την κεφαλή επηρεάστηκαν ελάχιστα. Ο πόνος στο χέρι ήταν έντονος για ένα περίπου μήνα μετά από κάθε εγχείριση. Στην πιο πάνω υπόθεση πρωτόδικα του επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των ΛΚ7.000 το οποίο κατ' έφεση κρίθηκε δίκαιο και ικανοποιητικό. Έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που η Ενάγουσα υπέστη. Επίσης το γεγονός ότι υπεβλήθη σε τρεις συνολικά επεμβάσεις, η πρώτη με τοπική αναισθησία για ανάταξη του κατάγματος της αριστερής κερκίδας, η δεύτερη που συνίστατο σε οστεοτομία της κερκίδος υπό γενική αναισθησία και η τρίτη που αφορούσε το σύνδρομο του καρπιαίου κού σωλήνα με τοπική αναισθησία. Έλαβα, ακόμη, υπόψη μου το γεγονός ότι η Ενάγουσα είχε την κερκίδα του αριστερού καρπού ακινητοποιημένη με γύψινο πηχαιοκαρπικό γύψο ο οποίος παρέμεινε περίπου 40 ημέρες. Υπεβλήθη δε σε μεγάλο αριθμό φυσιοθεραπειών, σε πρώτη φάση γύρω στις 40-42 φυσιοθεραπείες και σε δεύτερη φάση σε άλλες
- Περαιτέρω η Ενάγουσα λόγω του τραυματισμού της και στα δόντια υπεβλήθη σε σχετική θεραπεία στην οποία συμπεριλαμβάνετο εξαγωγή και προσθήκη δοντιών με γέφυρα από πορσελάνη πέντε τεμαχίων και περίδεση δοντιών με σύνθετη ρητίνη. Δεν μου διαφεύγει της προσοχής ότι στη διάρκεια των θεραπειών της Ενάγουσας για αντιμετώπιση όλων των τραυματισμών και κακώσεων που είχε υποστεί υπέφερε από πόνους στον αυχένα, στο ημιθωράκιο, στο στέρνο, στην αριστερή στερνοκλειδική συνάρθρωση, σε αμφότερους τους ώμους, ενώ υπήρχε μούδιασμα στα χέρια και προβλήματα στοαπό δραγμό, στη συλληπτική ικανότητα του αριστερού χεριού καθώς και περιορισμό των κινήσεων της πηχαιοκαρπικής, ιδίως του πρηνισμού και υπτιασμού. Τέλος λαμβάνω υπόψη μου την εξέλιξη της κατάστασης της Ενάγουσας η οποία κρίνεται πολύ ικανοποιητική με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχει μία αποκατάσταση σ' ένα ποσοστό του 90% και συγκεκριμένα να παραμένει μια μικρή αδυναμία στη χρήση του χεριού της η οποία δεν επηρεάζει την ικανότητα και ευχέρεια διεξαγωγής της εργασίας της ως μάγειρα, πλην του ότι θα κουράζεται πιο εύκολα. Όσον αφορά τις ουλές που έχει είχε στην περιοχή του κατάγματος και της λεκάνης και είναι ορατές λαμβάνω υπόψη μου ότι μελλοντικά θα γίνουν λιγότερο ορατές. Τέλος δεν διαφεύγει της προσοχής μου το γεγονός ότι η Ενάγουσα κατά διαστήματα αισθάνεται ο ενόχληση από την πλάκα και τις βίδες που τοποθετήθηκαν στην περιοχή του κατάγματος και του καιρού και ότι αναμένεται στο άμεσο μέλλον να υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση υπό γενική νάρκωση προς το σκοπό αφαίρεσής τους. Συνεκτιμώντας λοιπόν όλα τα πιο πάνω που συνθέτουν το ιστορικό αλλά και τη μελλοντική πρόγνωση της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας και γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που η Ενάγουσα υπέστη συνεπεία του τραυματισμού της, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των € 35.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση της δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΤΟΚΟΣ Ο νόμιμος τόκος μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν. 14/60, ήταν 8%. Με τον τροποποιητικό Νόμο 81(I)/08 ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5.5% από 15.10.
- Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο τροποποιητικός Νόμος 82(I)/08 στο ΄Αρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου[24]. Στην υπόθεση Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) ΑΑΔ 1246. Στην υπόθεση αυτή ο τόκος επιδικάστηκε από την ημερομηνία καταχώρισης της τροποποιημένης ΄ΕΈκθεσης Απαίτησης λόγω αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην προώθηση της Αγωγής. Από την άλλη, καθυστέρηση δύο ετών στην καταχώρηση της ΄Εκθεσης Απαίτησης κρίθηκε ως δικαιολογημένη λόγω της έκτασης και πολλαπλότητας των τραυμάτων του Ενάγοντα[25]. Σχετικές είναι επίσης οι υποθέσεις Θεοφάνους ν. Κουρουκλά
(2006)1 (Α) ΑΑΔ 528 όπου ο τόκος επιδικάστηκε από τη μέρα έγερσης του αγώγιμου δικαιώματος, Ευαγγέλου ν. Δημητρίου
(2008)1 Α.Α.Δ. 248 και Αζόφ ν. Προδρόμου κ.ά.
(2006)1 (Α) ΑΑΔ
- Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. .............................. ΄Ετσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Στην παρούσα υπόθεση το αγώγιμο δικαίωμα δημιουργήθηκε στις 5.8.
- Το γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 24.9.07 ενώ η Έκθεση Απαίτησης τον Ιούνιο του 2009, δηλαδή, 22 μήνες μετά τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος και 21 μήνες μετά την καταχώρηση του κλητηρίου εντάλματος. Σ' ό,τι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω και ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια θεωρώ ορθό να επιδικάσω νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης εφόσον, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, μεσολάβησαν 22 μήνες περίπου από της γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι της καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης και ενώ η κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας φαίνεται να είχε ήδη αποκρυσταλλωθεί εφόσον το τελευταίο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρα Σεργίου εξεδόθη στις 31.8.08, δηλαδή 10 μήνες πριν την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης. Σ' ό,.τι αφορά τις ειδικές ζημιές, θεωρώ ορθό να επιδικάσω τόκο από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος, δηλαδή από 5.8.07, με βάση τα όσα προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθία των πιο πάνω η Ενάγουσα δικαιούται στο ποσό των €38.3650 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων στο οποίο ποσό συμπεριλαμβάνεται το ποσό των €1.700 που αποτελεί το κόστος της μελλοντικής εγχείρησης που θα υποστεί και το ποσό των €1.650 για τη μελλοντική απώλεια εισοδήματος της Ενάγουσας για τη μετεγχειρητική περίοδο. Επίσης δικαιούται ποσό €20.489,280 ως ειδικές αποζημιώσεις το οποίο αποτελεί το άθροισμα του ποσού €12.044,0412 που αφορά απώλεια εισοδήματος (συμπεριλαμβανομένης της εισφοράς του εργοδότη στο Ταμείο Προνοίας για ποσό €513,88 και το ποσό των €2.282,79 που ήταν το επίδομα ασθενείας από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις), €6.098,16 ιατρικά έξοδα, €1.413 έξοδα φυσιοθεραπείας και €934 για ζημιές στο όχημα της Ενάγουσας συμπεριλαμβανομένου και του κόστους της έκθεσης εκτίμησης ζημιών. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης για συνολικό ποσό €58.8439,
- (Α) Από τα πιο πάνω το ποσό των €35.000 θα φέρει τόκο 5,5% ετησίως από 4.6.09 μέχρι εξοφλήσεως. (Β) Το ποσό των €20.489,280 των ειδικών ζημιών θα φέρει τόκο 4% από 5.8.07 μέχρι 14.10.08 και 2,75% από 15.10.08 μέχρι 23.9.
- Νοείται ότι το ποσό αυτό θα φέρει τόκο 5,5% από την ημέρα της απόφασης, δηλαδή από σήμερα μέχρι εξόφλησης. (Γ) Το ποσό των απόφασης, δηλαδή από σήμερα μέχρι εξόφλησης. (Γ) Το ποσό των €3.360 (€1.700 για κόστος μελλοντικής εγχείρησης και €1.660 για μελλοντική απώλεια απολαβών) που αφορά μελλοντικές απώλειες θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης μέχρι τελικής πληρωμής[26]. Τα έξοδα της παρούσας αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης. (Υπ.) Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου Α. Ε. Δ. [1] Δέστε, μεταξύ άλλων, Παπακόκκινου κ.α. ν. Σμιρλή κ.α.
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, C + A Pelecanos Associates Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 1273 και Χ. Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(1995)2 Α.Α.Δ. 174). [2] Δέστε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056. [3] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57. [4] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746. [5] Δέστε Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1. [6] Δέστε Joy v. Yeoman
(1981)2 All E.R. 21 η οποία υιοθετήθηκε σε αρκετές υποθέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου μεταξύ των οποίων και η Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ σελ.47, 62. [7] Δέστε British Transport Commission v. Gourley
(1956)A.C. 185, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, 523, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1997)1 Α.Α.Δ. 396, Μαϊττά ν. Γεωργίου κ.α.
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 9, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.α.
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 687, Λοϊζου ν. Μουρτζή
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 883 και Παναγή κ.α. ν. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 839, 873-874. Δέστε επίσης Ζήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1923 στη σελίδα 1937: «.. Έχει νομολογηθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Ο Ενάγων βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές. ..» «.. Έχει νομολογηθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Ο Ενάγων βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές. ..» [8] Δέστε Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1907)1 Α.Α.Δ. 396, Άριστος Αριστοδήμου διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντα Ανδρέα Γεωργίου ν. Ανδρέα Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 980, Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Μιχάλη Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ. 445 [9] Δέστε Lazarou v. S.Ch. Ieropoulos & Co. Ltd.
(1982)1 CLR 99, Αριστοδήμου ν. Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 980 και Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ. ν. Αθηνάκη
(2005)Α.Α.Δ. 844, Νικολάου ν. Μιχαήλ
(2007)1 Α.Α.Δ. 1204, Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ. 445. Δέστε, επίσης, Σύγγραμμα Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες του Φρ. Νικολαΐδη
(1996)στη σελίδα 14, παρ.
- [10] Δέστε Άρθρο 65(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 [11] Δέστε Θεόδωρος Λαζάρου ν. ΝΕΜΕΣΙΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ κ.α., Πολ. Έφεση αρ. 76/08, ημερ. 14.7.11 και αγωγή Ναυτοδικείου αρ. 166/2001, Ευαγγελίδης ν. AEGEAS NAVIGATION LIMITED κ.α. ημερ. 23.5.
- [12] Δέστε και ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1 και ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- [13] Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- [14] Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- [15] Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- [16] Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- [17] Δέστε παρά. 6(Στ) και παρα. 8(Δ) της Έκθεσης Απαίτησης. [18] Δέστε Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75. [19] Δέστε Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029 και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 ΑΑΔ 416. [20] Δέστε Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ,
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α.,
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079. [21] Δέστε Polykarpou v. Adamou (πιο πάνω) όπου ο Δικαστής Πικής (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: "Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in "Tziellas v. The Ship Natalena H"
(1982)1 C.L.R. 807, 820. They offer guidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound.". Δέστε επίσης G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 ΑΑΔ 948. [22] Δέστε Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 ΑΑΔ 590. [23] Δέστε Σπύρου ν. Χ. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298. [24] Δέστε MILLER ROSA MARIA κ.ά. ν. UTE PETEK
(1999)1 ΑΑΔ 2091 και Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1 ΑΑΔ 1849. [25]Φιλίππου κ.ά. ν. Τσολάκη
(2006)1 (Β) ΑΑΔ 1188. [26] Δέστε Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475: «Η απώλεια μελλοντικών απολαβών εξορισμού ανάγεται στο μέλλον. Η αποζημίωση γι΄ αυτό στοχεύει στην κάλυψη ζημιάς που δεν έχει προκύψει ακόμα. Επομένως, κρίθηκε πως δεν δικαιολογείται η επιδίκαση τόκου γι΄ αυτή. Παρεμβάλλουμε πως είναι γι΄ αυτό το λόγο που θεωρήθηκε ενδεδειγμένο να διαχωρίζεται ή να εξειδικεύεται η αποζημίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών.» Δέστε Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνη Θεμιστοκλέους
(2004)1 Α.Α.Δ. 355. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο